Кіріспе

Құрып кеткен бауырымен жорғалаушылар туысы

Шамозавр – Моңғолияның Хоовор өңіріндегі ерте бор кезеңінің (Аптий және Альб сатылары) шөгінділерінен табылған, өсімдіктермен қоректенетін базальдық анкилозаврид анкилозаврдың құрып кеткен туысы.

Ашылуы және атауы

1977 жылы Кеңес-Моңғол экспедициясы Дорногови аймағындағы Хамрин-Ус орнында белгісіз анкилозаврдың қаңқасын тапты. Бұл Моңғолияның төменгі бор кезеңінде анкилозаврдың табылуының алғашқы жағдайы болды. 1983 жылы Татьяна Туманова осы түрдің – Shamosaurus scutatus – түрін атап, сипаттады. Туыстың атауы қытай тіліндегі “ша мо” сөзінен алынған, ол “құмды шөл” деген мағынаны білдіреді және Гоби шөлінің қытайша атауы болып табылады. Түрлік атау латын тілінде “қалқанмен қорғалған” дегенді білдіреді, бұл дене бронясына сілтеме. 2012 жылы Холц 7 метрге (23 фут) дейін бағалады. 2014 жылы Виктория Меган Арбур ерекше белгілерінің жаңартылған тізімін ұсынды. Бас сүйегінің жоғарғы бөлігіндегі остеодермалар айқын көрінбейді және ерекше бас плиткалары – капутегулалар ретінде бөлінбеген. Бас сүйегінің артқы бұрыштарындағы жуан сүйек мүйіздері қысқа және сәл дөңгелектелген. Жақ сүйегіндегі мүйіздің төбесі ортада орналасқан. Бас сүйегінің артқы жиегінде анық (нукальды) өскіндер жоқ. Shamosaurus scutatus Gobisaurus domoculus-пен көптеген бас сүйегінің ұқсастықтарын бөліседі, соның ішінде дөңгелек жуан сүйек, үлкен эллипстік орбитальді тесіктер (овалды көз ұялары) және овалды сыртқы мұрын тесіктері, тар рострумы бар дельтоидтық дорсальдік пішін (мұрын тілі тәрізді және жоғарыдан қарағанда тар), жақ сүйегіндегі шығыңқылар (жақ мүйіздері) және артқа және бүйірге қарай бағытталған парокципитальді өскіндер (бас сүйегінің артқы бөлігінен артқа және жаққа қарай созылатын өскіндер). Бірақ екі таксонды жоғарғы жақ тіс қатарының ұзындығындағы айырмашылықтармен (40% жалпы бас сүйегінің ұзындығының 26,7% орнына) ажыратуға болады, Gobisaurus-та бірікпеген базиптеригоидтық птеригоидтық өскіні, Gobisaurus-та созылған премаксиллярлық өскіні және Shamosaurus-та бас сүйегінің мүсінделуі, бірақ Gobisaurus-та жоқ. Арбур соңғы айырмашылықты жоққа шығарды, мүсіндеудің дәрежесі шамамен бірдей екенін қорытындылады. Xing және авторлардың (2024) филогенетикалық талдауларында Shamosaurus, Shamosaurinae-нің мүшесі немесе Gobisaurus-тан көбірек дамыған анкилозаврид ретінде анықталды. Төменде осы зерттеуден алынған екі оңайлатылған кладограмма келтірілген: Топология А: Zheng et al. (2018) деректер жиынтығы + Datai (14 таксонды жою) Топология B: Raven et al. (2023) деректер жиынтығы + Datai (34 таксонды жою)