Stenopelix: Қазылған қазба динозавр, Германиядан табылған. Эрте крест кезеңінен, шамамен 140 млн жыл бұрын өмір сүрген. Классификация жамбас сүйектеріне негізделген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Stenopelix ("тар таз" деген мағынаны білдіреді) – Германияның ерте бор дәуірінен табылған, мүмкін базальды кератопсиялық, кішкентай маргиноцефал динозаврлар туысы. Ол бор кезеңінің соңғы Берриас қабатында, шамамен 140 миллион жыл бұрын өмір сүрген. Туысқа негіз болған – бас сүйегі жоқ жартылай қаңқа, және оның жіктелуі жамбас сүйектерінің ерекшеліктеріне сүйенеді.
Stenopelix (meaning "narrow pelvis") is a genus of small marginocephalian dinosaur, possibly a basal ceratopsian, from the Early Cretaceous of Germany. It lived in the late Berriasian Stage of the Cretaceous period, approximately 140 myr ago. The genus is based on a partial skeleton lacking the skull, and its classification is based on characteristics of the hips.
Ашық жерлер мен түрлер
1855 жылы Харрльдегі Бюкебург маңындағы құмтас карьерінде кішкентай динозаврдың қазбасы табылды. Оның көптеген сүйектері нашар сақталғандықтан дайындау кезінде алынып тасталды, нәтижесінде тақтада және қарсы тақтада екі жұп қуыс із қалды. Екі тақта толық жабыспайды. Табиғи қалып қызметін атқаратын осы қуыстар, зерттеуді жеңілдету үшін гипс пен латекстен бірнеше көшірмелер жасауға пайдаланылды. Бұл қазба бастапқыда Макс Баллерштедт коллекциясындағы Бюкебург гимназиясы Адольфинумында сақталған, бірақ 1976 жылы Георг Август Университетіне Геттингенге көшірілді, қазір ол Геттинген Университеті Геоғылыми орталығының коллекциясында сақтаулы. 1857 жылы осы қазбаға негізделген Кристиан Эрих Герман фон Мейер бұл түрді Stenopelix valdensis деп атады. Туыс атауы грек тіліндегі stenos – "тар", pelyx – "жамбас" сөздерінен шығарылған. Түр атауы Уэльден формациясына сілтеме жасайды. Obernkirchen Sandstein формациясынан табылған GZG 741/2 (бұрынғы GPI 741–1, 2) холотипі бас сүйегі мен мойны жоқ, шамамен толық сақталған қаңқаның іздерінен тұрады.
In 1855, in a sandstone quarry near Bückeburg on the Harrl, a fossil was found of a small dinosaur. Most of its bones were in a poor condition and removed on preparation, leaving two sets of hollow impressions on the plate and counterplate. The two plates do not overlap completely. The hollows, serving as a natural mold, have since been used to produce several casts in gypsum and latex to facilitate the study of the specimen. It was originally part of the collection of Max Ballerstedt preserved in the Bückeburg Gymnasium Adolfinum but was in 1976 moved to the Georg August Universität Göttingen where it now resides in the collection of the Geowissenschaftliches Zentrum der Universität Göttingen. In 1857, based on this fossil, Christian Erich Hermann von Meyer named the type species Stenopelix valdensis. The generic name is derived from Greek stenos, "narrow", and pelyx, "pelvis". The specific name refers to the Wealden Formation. The holotype, GZG 741/2 (earlier GPI 741–1, 2), found in the Obernkirchen Sandstein Formation, consists of the impressions of an almost complete skeleton, lacking the skull and the neck.
Сипаттама
Стенопеликс – өсімдіктермен қоректенетін шағын жануар, ұзындығы мен дене салмағы жеткен. Сақталған арт жағы мен құйрығының жалпы ұзындығы 97 сантиметрді құрайды, ал фемурдың ұзындығы 14 сантиметрге жетеді. Бұл түрді жамбас аймағының бірнеше ерекшеліктері арқылы анықтауға болады. Ілиумның саяқ бөлігі біртегіс тарлып, дөңгелек ұшпен аяқталады. Ишиумның саяқ бөлігі ортасында ең жуан болып келеді және ерекше иілімді көрсетеді.
Stenopelix was a small herbivorous animal, reaching in length and in body mass. The preserved rump and tail have a combined length of just 97 centimetres; the femur is fourteen centimetres long. The species can be distinguished by several details of the pelvis. The shaft part of the ilium uniformly tapers ending in a rounded point. The shaft of the ischium is thickest in the middle and there shows a distinctive kink.
Жіктеу
Стенопеликстің жіктелуі даулы және бас сүйегінің жоқтығынан әрқашан қиындық тудырған. 1960 жылға дейін ол көбінесе орнитоподтар тобына жатқызылды. 1974 жылы Тереза Марянска оны пахицефалозавр деп ұсынды, ол белгілі ең көне түрлердің бірі, себебі көк жауырын ацетабулумнан тысқары шығуы және мықты құйрық қабырғаларының болуы байқалды. Питер Гальтон 1982 жылы «көк жауырын» шын мәнінде ацетабулумның бөлігі екенін көрсетті, ал «құйрық қабырғалары» деп аталған қабырғалар сакральді қабырғалар екенін анықтады. Ишиумның иілуі және обтураторлық тесіктің болмауы басқа пахицефалозаврларда кездеспеді. Гальтон Стенопеликсті кератопстық деп қорытындылады. Алайда Пол Сереноның нақты кладистік талдаулары оны Пахицефалозаурия тобына жатқызды. Бірақ палеонтологтар Ричард Дж. Батлер мен Роберт М. Салливан түрді Marginocephalia incertae sedis деп санайды, Пахицефалозауриямен болжамды синапоморфияларды дұрыс емес анықтамалар немесе кератопстық топтарда кездесуі мүмкін болғандықтан, мағынасыз деп есептейді. 2011 жылы Батлер және авторлар жасаған кладистік талдау Стенопеликстің Цератопсияның базалық мүшесі екенін, ал оның жақын туысы – Инлонг екенін көрсетті. 2020 жылы Ю және авторлар Стенопеликсті Инлонг, Чаоянгзаурус, Хуанхуацератопс, Хуалианцератопс сияқты хаоянгзауридтер тобына жатқызды.
The classification of Stenopelix is controversial and has ever been problematic because of the lacking skull. Prior to the 1960s, it was often assigned to some ornithopod group. In 1974 Teresa Maryańska suggested it to be a pachycephalosaur, one of the oldest known, due to the apparent exclusion of the pubis from the acetabulum, and the presence of strong caudal ribs. Peter Galton in 1982 showed that the "pubis" was actually part of the acetabulum, and the so called "caudal ribs" were sacral ribs. The curvature of the ischium and absence of an obturator foramen were not characteristics seen in other pachycephalosaurs. Galton concluded Stenopelix to be ceratopian. However, exact cladistic analyses by Paul Sereno have resulted in a position in the Pachycephalosauria. But paleontologists Richard J. Butler and Robert M. Sullivan nonetheless view the species as being Marginocephalia incertae sedis, rejecting the presumed synapomorphies with the Pachycephalosauria as incorrect identifications or lacking cogency because of a possible presence in ceratopsian groups. In 2011, a cladistic analysis performed by Butler et al. showed that Stenopelix is a basal member of the Ceratopsia, and its sister taxon is Yinlong. In 2020, Yu et al. classified Stenopelix as a chaoyangsaurid with Yinlong, Chaoyangsaurus, Xuanhuaceratops, Hualianceratops.