Кіріспе

МССМ-нің кеңейтілуі mu проблемасын шешу

Бөлшектер физикасында NMSSM – Next to Minimal Supersymmetric Standard Model (Минималды суперсимметриялық стандартты модельге жақын) деген сөздердің аббревиатурасы. Бұл Стандартты модельдің суперсимметриялық кеңейтімі болып табылады, ол МССМ-ге қосымша синглетті хиральды супер өрісті қосады және mu терминін динамикалық түрде тудыруға, сол арқылы mu проблемасын шешуге мүмкіндік береді. NMSSM туралы мақалалар қарауға қолжетімді. Минималды суперсимметриялық стандартты модель суперпотенциал терминіндегі mu параметрінің неге электрожұқай масштабта екенін түсіндірмейді. Next to Minimal Supersymmetric Standard Model идеясы – mu терминін гаджетті синглетті, хиральды супер өріске дейін жеткізу болып табылады. NMSSM үшін суперпотенциал келесідей беріледі:

мұндағы Стандартты модель фермиондары үшін Юкава байланыстарын көрсетеді. Суперпотенциалдың массалық өлшемі 3-ке тең болғандықтан, байланыстар өлшемсіз; сондықтан МССМ-нің mu проблемасы NMSSM-де шешіледі, NMSSM суперпотенциалы масштабқа қатысты инвариантты болып табылады. терминінің рөлі – тиімді mu терминін тудыру. Бұл синглеттің скалярлық компонентінің вакуумдық күту мәніне ие болуы арқылы жүзеге асырылады; яғни, бізде бар:

термінсіз суперпотенциал U(1)' симметриясына ие болар еді, осыған байланысты Пеццей-Квинн симметриясы деп аталады; Пеццей-Квинн теориясына қараңыз. Бұл қосымша симметрия феноменологияны толығымен өзгертеді. терминінің рөлі – осы U(1)' симметриясын бұзу. термині үш сызықты түрде енгізілген, сондықтан ол өлшемсіз болады. Алайда, дискретті симметрия сақталады, сонымен қатар ол спонтанды түрде бұзылады. Принцип бойынша, бұл домендік қабырға проблемасына әкеледі. Қосымша, бірақ үлкен емес терминдерді енгізу арқылы симметрия электрожұқай масштабтағы феноменологияны өзгертпей бұзылуы мүмкін. Домендік қабырға проблемасы осылайша электрожұқай масштабтан тыс кез келген өзгерістерсіз айналып өтіледі деп есептеледі. МССМ-нің mu проблемасын шешу үшін басқа да модельдер ұсынылды. Бір идея – суперпотенциалда mu терминін сақтап, U(1)' симметриясын ескеру. Егер бұл симметрия жергілікті болса, бұл модельде UMSSM деп аталатын қосымша өлшегіш бозон болжанады.

Феноменология

Қосымша синглет болғандықтан, NMSSM жалпы алғанда MSSM-мен салыстырғанда Higgs секторы мен нейтралино секторының феноменологиясын өзгертеді.

Хиггс феноменологиясы

Стандартты модельде бір физикалық Хиггс бозоны бар. МССМ-де бес физикалық Хиггс бозоны кездеседі. NMSSM-дегі қосымша синлетке байланысты тағы екі Хиггс бозоны бар; яғни, барлығы жеті физикалық Хиггс бозоны бар. Оның Хиггс секторы, демек, МССМ-ге қарағанда әлдеқайда бай. Атап айтқанда, Хиггс потенциалы, әдетте, CP түрлендірулері бойынша инвариантты емес; CP бұзу туралы қараңыз. Әдетте, NMSSM-дегі Хиггс бозондары массаның арту ретімен белгіленеді; яғни, ең жеңіл Хиггс бозонымен . CP-ні сақтайтын Хиггс потенциалының ерекше жағдайында үш CP-жұп Хиггс бозоны, , екі CP-тақ бозоны, , және бір жұп зарядталған Хиггс бозоны болады. МССМ-де ең жеңіл Хиггс бозоны әрқашан Стандартты модельге ұқсас болады, сондықтан оның өндірілуі мен ыдырауы шамамен белгілі. NMSSM-де ең жеңіл Хиггс өте жеңіл болуы мүмкін (тіпті 1 ГэВ шамасында), сондықтан ол әзірге анықталмаған болуы мүмкін. Сонымен қатар, CP сақталатын жағдайда, ең жеңіл CP-жұп Хиггс бозонының ең төменгі шегі МССМ-ге қарағанда жоғарылайды. Осы себепті соңғы жылдары NMSSM көп назарға ие болды.

Нейтралино феноменологиясы

Спин 1/2 синглино MSSM-нің төрт нейтралиносына қарағанда бесінші нейтралиноны тудырады. Синглино ешқандай өлшеу бозондарымен, гаугинолармен (өлшеу бозондарының суперсеріктері), лептондармен, слептондармен (лептондардың суперсеріктері), кварктармен немесе скварктармен (кварктардың суперсеріктері) байланыспайды. Егер суперсимметриялық серіктес бөлшектер коллайдерде, мысалы, LHC-де пайда болса, каскадтық ыдырау кезінде синглино ескерілмейді және осылайша анықтаудан қашады. Дегенмен, егер синглино ең жеңіл суперсимметриялық бөлшек (LSP) болса, барлық суперсимметриялық серіктес бөлшектер соңында синглиноға ыдырайды. R-паритетінің сақталуының арқасында бұл LSP тұрақты болады. Осылайша, синглиноны детектордағы жоғалған көлденең энергия арқылы анықтауға болады.