Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1998 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун
Pacific typhoon in 1998
Бабс тайфуны, Филиппинде Лоленг тайфуны деп белгілі, қуатты тайфун болды. Zeb тайфуны соққаннан кейін бірнеше күн өткен соң Филиппинге келді. 1998 жылғы Тынық мұхиты маусымының жетінші тайфуны – Бабс, 14 қазанда Филиппин мен Гуам арасында пайда болды. Дауыл бастапқыда батысқа қарай жылжыды, бірақ Zeb тайфунынан солтүстік-батысқа қарай желдің шығуына байланысты күшеюге ұшырамады. Бабс жылдамдығы төмендеп, солтүстік-батысқа жылжу алдында қысқа мерзімге оңтүстікке бұрылды, содан кейін күшті тайфунға айналды. 20 қазанда Жапонияның Метеорологиялық агенттігі (JMA) 10 минуттық желдің шамамен жылдамдығын болжады, ал ресми емес Тайфун туралы ескерту орталығы (JTWC) 1 минуттық желдің шамамен жылдамдығын бағалады, бұл Бабсты ресми емес суперайфунға айналдырды. Дауыл осы күшпен Филиппиннің Катандуанес аралына соқты және Лусонға жеткенше сәл әлсіреген. Бабс Оңтүстік Қытай теңізінде солтүстікке бұрылып, кейін қолайсыз жағдайларға байланысты әлсіреп, 27 қазанда Тайвань бұғазында экстратропикалық циклонға айналды. Ең көп зиян Филиппиннің Катандуанес аралында Бабс алғаш соққан жерде болды. Күшті жаңбыр өзендегі су деңгейін көтеріп, үйлерді шатырларына дейін су басты. Лусонның көп бөлігі мен Филиппиннің солтүстігінде су тасқыны мен көшкін болды, қалалар оқшауланды. Катандуанес аралының Вирак қаласындағы желдің жылдамдығы сағатына жетеді, нәтижесінде көптеген аудандарда электр қуаты үзілді. Егістікке де көп зиян келді, 222 882 тонна күріш жойылды. Бабс Филиппинде 403 623 үйді зақымдады немесе жойды, жалпы зиян 6,787 миллиард песоға (Филиппин песосы, 159 миллион АҚШ доллары) бағаланды; тайфун 303 адамның өмірін қиды. Кейін дауылдың үлкен толқындары Гонконгтағы серфингшілерді жарақаттады. Фуцзяньдағы қатты жаңбыр 280 миллион юань (қытай юаны, 58 миллион АҚШ доллары) көлемінде зиян келтіріп, бес адамның қазасына әкелді. Тайваньдағы нөсерлі жаңбыр Илан қаласына дейін жетіп, қалаларды су басты және көшкін тудырды; аралда үш адам қаза тапты. Соңынан жаңбыр мен үлкен толқындар Жапонияның Окинава аралына да әсер етті.
Typhoon Babs, known in the Philippines as Typhoon Loleng, was a powerful typhoon that struck the Philippines days after Typhoon Zeb hit the same area. The seventh typhoon of the inactive 1998 Pacific typhoon season, Babs formed on October 14 between the Philippines and Guam. The storm moved westward initially, failing to intensify initially due to the outflow from Typhoon Zeb to the northwest. Babs slowed and briefly turned to the south before advancing to the northwest, whereupon it rapidly intensified into a strong typhoon. On October 20, the official Japan Meteorological Agency (JMA) estimated peak 10‑minute winds of , while the unofficial Joint Typhoon Warning Center (JTWC) estimated peak 1‑minute winds of , making Babs an unofficial super typhoon. The storm struck the Philippine island of Catanduanes at that intensity and weakened slightly before hitting Luzon. Babs turned northward once in the South China Sea, later weakening due to unfavorable conditions and transitioning into an extratropical cyclone on October 27 in the Taiwan Strait. Damage was heaviest where Babs first made landfall along the Philippine island of Catanduanes. Torrential rainfall rose waters by along a river, which inundated houses up to their roofs. Heavy rainfall affected much of Luzon and the northern Philippines, causing widespread flooding and landslides that isolated towns. Strong winds, peaking at in Virac, Catanduanes, left widespread areas without power. There was also heavy crop damage, with 222,882 tonnes of rice destroyed. Babs damaged or destroyed 403,623 houses in the Philippines, with overall damage estimated at ₱6.787 billion (Philippine peso, $159 million United States dollars); the typhoon also killed 303 people. Later, the storm's high waves injured surfers in Hong Kong. Heavy rainfall affected Fujian, causing ¥280 million (Chinese yuan, US$58 million) in damage and five deaths. Torrential rainfall in Taiwan, reaching in Yilan City, flooded towns and caused landslides; there were three deaths on the island. The remnants later affected the Japanese island of Okinawa with rainfall and high waves.
Метеорологиялық тарих
11 қазанда Гуамның оңтүстік-шығысында, сол аймақта пайда болған Zeb тайфунынан кейін төрт күн өткен соң, тропикалық бұзылыс пайда болды. Америкалық Тайфун туралы ескерту орталығы (JTWC) 12 қазанда тропикалық циклон қалыптасуы туралы ескерту шығарды, дамудың жақын екенін көрсетті. Алайда, жүйе 14 қазанда сағат 06:00 UTC-де ғана тропикалық депрессияға айналды, бұл Жапония метеорологиялық агенттігінің талдауына негізделген – Батыс Тынық мұхиты үшін ресми ескерту орталығы. Үш сағаттан соң JTWC жүйені тропикалық депрессия 20W ретінде қадағалай бастады. Жаңа ғана пайда болған депрессия Филиппинге қарай батысқа қарай жалпы бағытта қозғалды. Бастапқыда, Лузонды соққылаған және солтүстікке қарай жылжыған Zeb тайфунының салдарынан дамуға кедергі келтірілді. 17 қазанда солтүстік-шығыстан келген тропикалық жоғарғы тропосфералық ойыс субтропикалық жотаның күшін әлсіретіп, Бабстың жылдамдығын баяулатты және оңтүстікке қарай итеруге мәжбүр етті; дәл сол ойыс шығу жолын шектеді. PAGASA Catanduanes үшін #4 деңгейдегі дауыл ескертуін шығарды, ал Лусон мен Висаяларда төменгі деңгейдегі ескертулер жарияланды. 22 қазанда Манила қаласы #3 деңгейдегі дауыл ескертуіне ие болды. Catanduanes аймағында эвакуацияланғандар төтенше жағдайларда мемлекеттік мектептерді баспана ретінде пайдаланды, бірақ көптеген адамдар дауылды өз үйлерінде күтті. Дауыл аймақтағы паром қызметін тоқтатты, мыңдаған адамдар қиын жағдайда қалды. Самардағы көптеген тұрғындар қызмет тоқтатылғандықтан екі күн бойы автобустар мен көліктерде ұйықтады. Аймаққа автобус қатынасы да тоқтатылды. Билік Манила тұрғындарына үйде қалуға кеңес берді; мемлекеттік ғимараттар мен мектептер жабылды, ал Ниной Акино халықаралық әуежайы барлық ішкі рейстерді тоқтатты. Маниланың оңтүстік порты барлық кемелерді портта ұстады. Филиппин бойынша Бабс шамамен 400 000 адамды үйлерінен кетуге мәжбүр етті. Дауыл кезінде жағажайлар жабылды, балық аулау кемелері портта қалуға мәжбүр болды.
A tropical disturbance developed east southeast of Guam on October 11, just four days after Typhoon Zeb originated in the same area. The American based Joint Typhoon Warning Center (JTWC) issued a tropical cyclone formation alert on October 12, indicating development was imminent. However, the system did not develop into a tropical depression until 06:00 UTC on October 14, based on analysis from the Japan Meteorological Agency – the official warning center for the western Pacific Ocean. Three hours later, the JTWC began tracking the system as Tropical Depression 20W. The nascent depression moved generally westward toward the Philippines. Initially, development was hindered by the outflow from Typhoon Zeb, which had struck Luzon and was moving northward. On October 17, a tropical upper tropospheric trough to the northeast weakened the subtropical ridge, causing Babs to slow and drift to the south; the same trough restricted outflow, PAGASA issued a Public Storm Warning Signal #4 for Catanduanes, with lower warnings issued throughout Luzon and the Visayas. Metro Manila was placed under Public Storm Warning Signal #3 on October 22. In Catanduanes, evacuees utilized public schools as an emergency shelter, although many rode out the storm in their homes. The storm halted ferry service throughout the region, stranding thousands. Many residents in Samar slept in buses and cars for two days due to the cancellations. Bus service to the region was also halted. Officials advised residents in Metro Manila to remain indoors; government buildings and schools were closed, while Ninoy Aquino International Airport halted all domestic flights. Manila South Harbor also kept all boats at port. Across the Philippines, Babs forced about 400,000 people to leave their houses. Beaches closed during the storms, and fishing boats were forced to remain at port.
Филиппин
Бабс Катандуанес аймағынан өткеде, Вирактағы метеостанция Ин-Дэтте, Камаринс-Норте провинциясындағы желдің күшті соғуын тіркеді, бұл тайфунның Филиппин жеріне соңғы рет тиген жеріне жақын болды. Сонымен қатар, сол жердегі желдің жылдамдығы шамамен жетті, ал күшті соғуларға дейін көтерілді. Лусон аймағының солтүстігінде Бабс Балер, Аурорада желдің күшті соғуын тудырды. Ризал провинциясының бес қаласы көл бойында су тасқынына ұшырады, оның ішінде Ангоно қаласының шамамен 70 пайызы су астында қалды. Су тасқыны Маниланың да бір бөлігіне әсер етті. "Зеб" тайфуны сияқты, Бабс та Филиппинге зор зиян келтірді. Вирак қаласындағы ғимараттардың 80 пайызы қирады, желдің күші соншалықты зор болды ki, кондиционерлер терезеден сыртқа лақтырылды. Теңіздің күшті толқындары электр энергиясын өндіретін баржаны суға кетіргеннен кейін бүкіл аралда электр қуаты үзілді. Масбатедегі жер көшкіні алтын кенінің кіреберісін құлатты, 25 адамдық құтқару тобынан 14 адам құтқарылды. Жалпы зиян 6,787 миллиард песо (PHP, 159 миллион АҚШ доллары) деп бағаланды, бұл 2011 жылы Филиппиндегі ең қымбат тайфунның 9-орыны және сол кездегі ең қымбат тайфунның 5-орыны болды.
When Babs moved over Catanduanes, the weather station at Virac recorded wind gusts of In Daet, Camarines Norte, near the typhoon's final Philippine landfall, sustained winds reached , with gusts to Farther north in Luzon, Babs produced gusts of in Baler, Aurora. Five towns in Rizal province were flooded along a lake, including about 70% of the city of Angono. Flooding also affected portions of Manila. Just like Typhoon Zeb days earlier, Babs was very destructive to the Philippines, About 80% of the buildings in the city of Virac were destroyed, and winds were strong enough to knock air conditioners out of windows. There was an island wide power outage after high seas washed away a power generating barge. On Masbate, a landslide collapsed the entrance of a gold mining cave, with 14 of the 25 member crew rescued. Total damage was estimated at ₱6.787 billion (PHP, US$159 million), which as of 2011 was the 9th costliest typhoon in the Philippines and the 5th costliest at the time.
Басқа жерлер
Муссон мен дауылдың өзара әрекеттесуіне байланысты Бабс Гонконг бойынша күшті желдерді тудырды, екі жерде желдің ең жоғары шапшылығы тіркелді. Тейт тауының таулық шыңында ең жоғары тұрақты жел тіркелді. Желдер ағаштарды құлатып, мұрағаттарға зақым келтіруге жеткілікті күшті болды. Тайфуннан түскен жауын-шашын үш күнге созылды, соның салдарынан бес серфер құтқарылды. Бір станция 24 сағат ішінде жауын-шашын мөлшерін тіркеді. Бұл Тайваньның шығысында су тасқынына әкелді, кейбір жерлерде су деңгейі белге дейін көтерілді. Жаңбырлар сонымен қатар елді мекендерді оқшаулаған көшкіндерге де себеп болды. Дауыл аралда үш адамның өмірін қиды.
Due to the interaction between the monsoon and the storm, Babs produced gusty winds across Hong Kong, with a peak gust of recorded at two locations. The mountainous peak of Tate's Cairn recorded the highest sustained wind of The winds were strong enough to knock down trees and damage scaffolding. Precipitation from the typhoon fell over three days, reaching Five surfers required rescues amid high seas, with a peak storm surge of There were 14 injuries related to Babs in the territory. One station recorded of rainfall in 24 hours. This led to flooding in eastern Taiwan, reaching waist deep heights in some locations, The rains also caused landslides that isolated villages, The storm killed three people on the island,
Тайвань бұғазының ар жағында Бабс Қытайдың Фуцзянь провинциясында бес адамды өлтіріп, үш адамды жаралады. Залал көбінесе Фуцзяньда болды, ал көршілес Цзянси және Гуандун провинцияларында аз әсер етті. Дауылдың қалдықтары Жапонияның оңтүстігіне, Окинаваға дейін жауын-шашын әкелді, онда Йонагунидзимада жауын-шашын мөлшеріне жетті. Сол станцияда Окинавадағы 58-ші тас жолдың бір бөлігі суға батты, үш көлік зақымдалып, 28 ғимарат суға батты. Дауыл аралда бір көшкінге де себеп болды.
Across the Taiwan Strait, Babs killed five people and injured three others in the Chinese province of Fujian. Damage was concentrated in Fujian, with little effects reported in neighboring Jiangxi or Guangdong. The remnants also brought rainfall to southern Japan, including Okinawa, where precipitation reached in Yonagunijima. The same station recorded winds of High waves flooded a portion of Route 58 on Okinawa, damaging three vehicles and flooding 28 buildings. The storm also caused one landslide on the island.
Салдары
Бабс Филиппинге соққаннан кейін бірнеше күн өткен соң Филиппин президенті Жозеф Эстрада төрт провинцияны апат аймағы деп жариялады және 200 миллион (PHP) төтенше қаражат бөлуге бұйырды. Филиппин Әскери-теңіз күштері Бато, Катандуанеске резеңке қайықтар жіберіп, ондағы көмекке қатысты. Президент мемлекеттік органдарға апатқа бірлесіп жауап беруге және Сауда министріне бағаның өсуін қадағалауға тапсырма берді. Дегенмен, Бабс пен Зебтен кейін азық-түлік бағасы үш есеге өсті, әсіресе ауыл шаруашылығы аймақтарына баратын жолдар жабылғаннан кейін және апаттан зардап көрмеген аймақтардан келген паромдар дауылдың салдарынан қатынай алмады. Бабс ең көп зардап шеккен аймақтардан өткеннен кейін, паром қызметі тоқтағандықтан жұмысшылар бастапқыда азық-түлік пен дәрі-дәрмек тарата алмады. Қоғамдық жұмыстар және автомобиль жолдары министрлігі көшкіннен жолдарды тазарту және жабық жолдарды қайта ашу үшін жылдам жұмыс істеді. Филиппин Қызыл Кресті іздеу-құтқару бригадаларын жөнелтті, сондай-ақ 35 500 адамға азық-түлік пен кофе таратты. Халықаралық Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай қоғамы 240 000 адамға көмек көрсету үшін шамамен 2,2 миллион долларлық көмек сұрады.
A few days after Babs struck the Philippines, then Philippine president Joseph Estrada declared four provinces as a state of calamity and ordered the release of ₱200 million (PHP) in emergency funds. The Philippine Navy sent rubber boats to Bato, Catanduanes to help with relief there. The president ordered agencies to work together to respond to the disaster and for his Trade Secretary to watch for price gouging. However, food prices tripled following Babs and Zeb, especially after roads were blocked from agriculture areas, and ferries from unaffected areas were unable to travel due to the storm. After Babs passed the hardest hit areas, workers were initially unable to distribute food and medicine due to ferry service being halted. The Department of Public Works and Highways worked quickly to clear the landslides and reopen closed roads. The Philippine Red Cross deployed search and rescue teams, as well as distributing food and coffee to 35,500 people. The International Red Cross and Red Crescent Movement launched a global request for assistance worth about $2.2 million to help 240,000 people.