Кіріспе

2005 жылы Тынық мұхитында болған тайфун Лонгванг тайфуны, Филиппинде Маринг тайфуны ретінде белгілі, 2005 жылғы Тынық мұхиты тайфун маусымында Қытайға соққан ең қауіпті тропикалық циклон болды. Лонгванг 25 қыркүйекте Мариан аралдарының солтүстігінде тропикалық депрессия ретінде алғаш рет анықталды. Батысқа қарай жылжып, жүйе тез күшейіп, 27 қыркүйекте тайфун статусына жетті. Саффир-Симпсон ғылыми шкаласы бойынша 4-санатты қарқынға жеткеннен кейін, қолайсыз атмосфералық жағдайлар мен ішкі құрылымдық өзгерістер уақытша әлсіреуге алып келді. Құрылымдық өзгерістер Лонгвангтың айналы тайфунға айналуына және қайта күшеюіне себеп болды. Тайваньға жақындаған 1 қазанда дауыл ең жоғары күшіне жетті, желдің жылдамдығы және қысым 930 мбар (гПа) құрады. Аралдың таулы жер бедерімен өзара әрекеттесу және құрылымдық өзгерістер тайфунның 2 қазанда Хуалиен қаласының жанында құрлыққа шығуына дейін әлсіреуіне әкелді. Аралды алты сағатта кесіп өтіп, Лонгванг Тайвань бұғазынан шығып, сол күні Фуцзянь провинциясына, Қытайға минималды тайфун ретінде қайтадан құрлыққа шықты. Қытайдың материгіне өткеннен кейін, дауыл тез әлсіреп, 3 қазанның соңында толыққандай тарап кетті. Дауылдың жақындауына дейін Тайвань билігі барлық төтенше жағдайлар орталықтарын белсендірді және тұрғындарды қауіпсіздік шараларын қабылдауға шақырды. Дауыл рекордтық жел күштерін әкелді, Хуалиен қаласындағы ең жоғарғы көрсеткіш құрады, сондай-ақ мол жаңбыр жауды. Дауылдың қарқындылығына қарамастан, келтірілген зиян салыстырмалы түрде шектеулі болды. Екі адам қаза тауып, 73 адам жарақат алды, ал зиян 570 миллион жаңа тайвандық долларына (17,7 миллион АҚШ доллары) бағаланды. Қытай материгінде кең ауқымды эвакуациялар жүргізілді, 684 860 адам көшірілді. Фуцзянь провинциясындағы 100 жылда бір рет болатын жаңбыр Фучжоу қаласындағы апатты су тасқынына әкелді, нәтижесінде 62 адам қаза тапты. Миньхоу округіндегі жер көшкіні әскери полицияның казармасын қиратып, 85 әскери полиция қызметкері қаза тапты. Қытай бойынша 147 адам қаза тауып, зиян 7,81 миллиард юань (944,6 миллион АҚШ доллары) құрады. Ауыр зақымдарға байланысты Лонгванг атауы кейіннен Хайкуимен ауыстырылды.

Метеорологиялық тарих

2005 жылдың 24 қыркүйегінде Жетістік тайфун туралы ескерту орталығы (JTWC) Мариан аралдарының солтүстігінде тропикалық бұзылысты қадағалай бастады. Конвективті жолақтар жүйемен байланысты төмен қысым аймағының маңында тез арада бірігіп, келесі күні тропикалық циклон қалыптасуы туралы ескерту шығарылды. Кейін, 25 қыркүйекте Жапония метеорологиялық агенттігі (JMA) жүйені тропикалық депрессия деп жариялады. Ылғалдылықтың аз болуы және жоғары қабаттағы қолайлы дивергенция сипатталатын аймақта орналасқандықтан, тұрақты күшею байқалды. Бірнеше сағаттан кейін екі агенттік те желдің күшінің шамамен 63 км/сағ (39 миль/сағ) жеткенін бағалады, бұл тропикалық дауылдың қарқындылығын көрсетеді. Осыған байланысты JMA дауылға Longwang деген ат берді. 1 қазанда дауыл Тайваньға жақындағанда, көздің қабырғасын алмастыру циклі басталды, ішкі көздің қабырғасының айналасында үлкен екінші көздің қабырғасы пайда болды. 1848 UTC-де Доплер радарлық жылдамдық бағалаулары желдің биіктікте 111 км/сағ (69 миль/сағ) жететінін көрсетті. Аэрозондтың деректеріне сүйене отырып, жер бетіндегі қысым 940 гПа (27.76 дюйм Hg) екені анықталды. Дауылда он сағат ұшқаннан кейін, ұшқышсыз аппарат қатты турбуленттілікке тап болып, Тайтунг қаласының шығысында 80 км (50 миль) жерге құлады. Тайваньның таулы жерімен өзара әрекеттесу Лонгвангтың күшінің әлсіреуіне әкелді. Құрлыққа енгеннен кейін алты сағаттан соң Лонгванг Тайвань бұғазынан айналмасымен шықты, алайда Шығыс Қытайға жақындағанда әлсіреуі жалғасты. Суда 12 сағаттан кем уақыт болған тайфун 2 қазанда Фуцзянь провинциясына 1800 UTC шамасында (0200 3 қазан жергілікті уақыт) екінші және соңғы рет соқты. 30 қыркүйекте CWB Тайваньды қоршаған аймақтар үшін теңіз ескертуін жариялады. Көп ұзамай аралдың Төтенше жағдайлар жөніндегі орталық операциялық штабы жұмысын бастады. 1 қазанның таңында Тайвань толыққанды түрде дауыл туралы ескертуге алынды, бұл Төтенше жағдайлар жөніндегі орталықты ең жоғары дайындық деңгейіне көтеруге себеп болды. Төтенше жағдайлар орталығында күнделікті өткізілетін кеңестер шенеуніктерге дауыл және оның күтілетін салдары туралы ақпарат берді. Кеңестердегі мәліметтер Тайваньдағы барлық төтенше жағдайлар орталықтарын жұмысқа қосуға түрткі болды. 1 қазан соңына қарай тоғыз округке қалдық ағыны туралы ескертулер жіберілді. 2 қазанда президент Чэнь Шуй Бян барлық тұрғындарға қажетті сақтық шараларын қабылдауға шақырды. 2280 таушыға кетуге кеңес берілді, олардың көпшілігі оған құлақ асты. Тайвань теміржол басқармасы төрт теміржол бағытының жұмысын тоқтатты. Тайбэйдегі жылдам транзит желілері жұмысын жалғастырды, бірақ ақырындау кесте бойынша. Оңтүстік Тайвань үшін ең үлкен қауіп – тұщы су тасқыны. Он бес өзенге жоғары, ал тағы 340 өзенге орташа деңгейдегі ескерту берілді. Лонгванг құрлыққа соққан кезде арал бойынша 37 бекініш ашылды. 2 қазанда барлық әуежайлар жабылды және теңіз саяхаттары тоқтатылды. Халықаралық әуежайлар жабылғандықтан, Біріккен Араб Әмірліктерінен оралған президент Чэнь Индонезияда қонуға мәжбүр болды. Индонезиядағы қону Тайвань үшін саяси жетістік ретінде қарастырылды, өйткені Индонезия Тайваньды Қытайдан бөлек мемлекет деп танымайды. 1 қазанға қарай Қытайдың ресми өкілдері Фуцзянь провинциясы үшін ескертулер жариялады және тұрғындарды эвакуациялауға шақырды. Эвакуацияланғандардың көп бөлігі Нинде, Фучжоу, Путиан, Кванчжоу, Сямен және Чжанчжоу қалаларынан болды, тек Сяменнен 376 000 адам эвакуацияланды. Жағалау бойында шамамен 38 000 теңіз кемесі портына қайтып келді. Облыстың мыңдаған қызметкерлері су тасқынына дайындық шараларын бақылады. Фуцзянь провинциясындағы қоғамдық көлік де уақытша тоқтатылды. 2 қазан күні кешкі уақытта Сямен әуежайы жабылды, өйткені дауылдың жаңбырлы белдеулері аймаққа әсер ете бастады. Фуцзянь аймағында 120-дан астам рейс тоқтатылды.

Әсері

+ Аймақ бойынша әсері Аймақ бойынша қаза болғандар Жарақат алғандар Зардаптар Қытай 147>39 АҚШ доллары 944,6 миллион Жапония 04 АҚШ доллары 8,7 миллион Филиппин 00 Жоқ Тайвань 373>17,2 миллион АҚШ доллары Барлығы 149>116~970,5 миллион АҚШ доллары 1 қазан күні Тайфун Лонгванг Жапонияның оңтүстік Рюкю аралдарынан өтті. Ишигаки, Ириомоте және Йонагуни аралдарындағы желдің күші аса жоғары болды; Ишигакиде желдің ең жоғары шапшаңдығы тіркелді. Оңтүстікке қарай Филиппиннің Батанес аралдарында тайфунға байланысты жел соқты. Көптеген адамдардың қаза болуы мен келтірілген зиянға байланысты 2006 жылы Лонгванг атауы алынып, оның орнына Хайкуи қойылды. Бұл атау алғаш рет 2012 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун маусымында қолданылды.

Тайвань

2 қазанда Тайваньға күшті дауыл ретінде келген Лонгванг аралдың шығыс жағалауындағы көптеген аймақтарға қиратушы жел әкелді. Хуальен қаласы дауылдың күшіне толыққанды тап болды, желдің жылдамдығына жетті және соққан желдің күшіне дейін көтерілді. Бұл соққан желдер қалада бұрынғы рекордты, 1959 жылғы Луиза тайфуны кезінде тіркелген көрсеткішті арттырды. Тайваньның батыс жағалауындағы Вугиде желдің соғуына дейін жетті. Көптеген аймақтарда нөсер жаңбыр жауды, Хуальен округінде 24 сағат ішінде жауған жаңбырдың мөлшеріне жетті, ал Илан округінде бір күндік жауын-шашын мөлшеріне тең болды. Округте тағы 33 адам жарақат алды. Округте кемінде бір үй қирап, алтысы зақымданды. Хуальендегі Чианға жақын жердегі бөгеттің ғимараттың шамамен бөлігін жойды, нәтижесінде жақын жердегі үйлер суға батты. Қатты желдің салдарынан Хуальендегі шейіттер қасиетті ордасының кіреберісінің бір бөлігі құлап кетті. Хуальен қаласының көшелерін жарнама тақталары мен құлаған ағаштармен толы қоқыстар жапты. Чиаи қаласында автобус пен жүк көлігі соқтығысып, 16 адам жарақат алды, ал 16-шы провинциялық тас жолда автобус телефон тірегіне соқтығысып, 11 адам жарақаттанды. Бұл оқиғаларда тайфунның қандай рөл атқарғаны әлі белгісіз. Каосиуда ғимараттан бетон плита жұлып алынып, биік қабатты үйге кіргізілді. Орталық Хопинг қаласында су тасқынынан әйел ағысып кетіп қайтыс болды. Барлығы Тайвань бойынша 3 адам қаза тауып, 73 адам жарақат алды. Инфрақұрылымға келтірілген зиян күткеннен азырақ болды, шығын 70 миллион NT$ (2,2 миллион АҚШ доллары) құрады. Сол кездегі премьер-министр Фрэнк Хсий залалдың салыстырмалы түрде аз болғанын "бақытсыздық арасындағы сәттілік" деп атады. Ауыл шаруашылығына елеулі зиян келтірілді, ең көп зардап шеккендер күріш, банан, Чуфенг жүзімі және жапырақты көкөністер болды. Бұл саладағы шығын 500 миллион NT$ (15 миллион АҚШ доллары) асты.

Шығыс Қытай

Тайваньды аралап өткеннен кейін әлсіреген «Лонгванг» тайфуны 2 қазанда Қытайдың құрлықтағы аймақтарына әлсіз тайфун ретінде соқты. Лианьцзян ауданының жағалауындағы Сияю аралында желдің күшті соғуы байқалды. Фучжоу қаласының Чанле ауданында желдің ең жоғарғы жылдамдығы тіркелді. Дауыл тайфунға тән жел әкелгенімен, олар негізінен жағалау аймақтарында болды, ал ең көп зиян нөсерлі жаңбырдан келді. Фучжоу қаласының көп бөлігінде жаңбыр мөлшері артты, Чанледе ең жоғарғы көрсеткіш тіркелді. Оның ішінде 12 сағат ішінде жаңбыр жауды. Сонымен қатар, бір сағат ішіндегі жаңбыр мөлшері Чжэцзян және Цзянси провинцияларында да жоғары болды; Чжэцзянның Тайчжоу қаласында жаңбыр жауды, ал Цзянсидің Наньфэн ауданында тіркелді. Кейбір аймақтар су астында қалды, ал көптеген жер көшкіндері елеулі зардаптарға әкелді. Фучжоу қаласының Миньхоу ауданындағы жер көшкінінен Қытай халық қарулы полициясының 142 офицері орналасқан казарма қирады, 85 адамның денесі табылды. «Лонгванг» тайфуны 2005 жылы Қытайды қампқан ең қауіпті дауыл болды, оның салдарынан 147 адам қаза тапты. 13 қарашада қираған казармада орналасқан бес офицер 85 курсанттың өліміне жауапты деп танылды. Орталық әскери комиссия мен Мемлекеттік кеңес жүргізген тергеу нәтижесінде барлығы бесіз қызметтен босатылды, ал бригада директоры Хоу Йонгцзюнь сотқа берілді.