Кіріспе
Тынық мұхитында 1991 жылы болған тайфун.
Юнья тайфуны, Филиппинде Дидинг тайфуны деп белгілі, 1991 жылы Пинатубо тауының жарылуымен бірге орын алған күшті тропикалық циклон болды. Шағын тропикалық циклон Юнья 11 маусымда Шығыс Самар маңындағы тропикалық бұзылыстан жылдам дамыды. 13 маусымда дауыл Филиппинге жақын батыс-солтүстікке қарай жылжығанда тайфун статусына жетті. Юнья келесі күні ең жоғары қарқынына жетті, желдің күші шамамен ; болды, бірақ күшті желдің әсері салдарынан тайфун тез күйреп кетті. Дауыл 15 маусымда таңертең Оңтүстік Лузонға соғып, сол күні Оңтүстік Қытай теңізіне өтті. Солтүстікке бұрылып, тропикалық депрессияға дейін әлсірегеннен кейін, 16 маусымда Тайваньның оңтүстік жағалауына тиіп, келесі күні тарап кетті. Филиппин аймағында Юнья ауыр жаңбырларға себеп болды, ол маңызды су тасқындарын тудырды. Толқыған өзендер жүздеген үйлерді және бірнеше көпірлерді шайып кетті. Дауылдың тікелей салдарынан алты адам қаза тауып, 2013 үй толығымен қирады, ал 24 үй зақымдалды. Дауылдың өзі елеулі зиян келтіргенімен, ең ауыр салдары Пинатубо тауының вулканикалық күлімен араласқан ауыр жаңбырларға байланысты болды, нәтижесінде 320 адам қаза тапқан үлкен лахар ағындары пайда болды.
Метеорологиялық тарих
1991 жылдың 11 маусымында Шығыс Самардың шығысында тропикалық бұзылыс пайда болды. Тропикалық жоғарғы тропосфералық ойыстың оңтүстік-батысында орналасқан жүйе, төмен жел жылдамдығына тап болып, солтүстік-батысқа қарай жылжу кезінде күшейе бастады. Келесі күні Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA) жүйені тропикалық депрессия ретінде бақылауға алды. 12 маусымда сағат 15:00 UTC-де Бірлескен тайфун ескерту орталығы (JTWC) депрессияға қатысты тропикалық циклон қалыптасуы туралы ескерту шығарды. Осы шамада дауыл қарқынды даму кезеңіне еніп, шағын тығыз бұлтты аймақ пайда болды. Сағат 18:15 UTC-де USNS Spica дауылдың ішінде тікелей өтіп, 989.5 мбар (hPa; 29.22 inHg) барометриялық қысымды және жоғары жел жылдамдығын өлшеді. Юнья бұрыннан-ақ тропикалық дауыл болғанымен, JTWC жүйеге қатысты алғашқы ақпаратты 13 маусымның таңында ғана жариялады, сонда оған Юнья деген ат берді. 13 маусым күні Юньяның айналасындағы төмен қысым жүйенің жақсы таралуына мүмкіндік берді. Нәтижесінде, дауыл сол күні кейін тайфун статусына жетіп, күшеюі баяулады. 14 маусымда Юнья солтүстікке қарай, солтүстік-батысқа бұрылды, себебі солтүстікте субтропикалық жота орналасқан. Бұл бұрылыстан кейін тайфун Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 3-ші санатқа тең ең жоғары қарқындылығына жетті. Жүйенің шағын өлшемді болуына байланысты, желдің күшті соғуы циклонның орталық бөлігін бұзып, оңтүстік Лузонға жақындағанда жылдам әлсіреуге алып келді. 15 маусымда сағат 00:00 UTC шамасында Юнья Дингалан шығанағының солтүстігіне жақын жерге түсті, минималды тайфун күйінде болды және көп ұзамай тропикалық дауылға айналды. Дауыл Лузон арқылы өтетін кезеңде, аралдың батыс жағындағы Замбалес тауларында орналасқан Пинатубо тауындағы күшті жарылыс орын алды – бұл 20-шы ғасырдағы екінші ірі жарылыс болды. Юньяның айналымының әсерінен, жарылыстан пайда болған күлдің үлкен бұлты ылғалданды және теңізге таралудың орнына Филиппин аймағында қайта таралып, оқиғаның салдарына күштірек әсер етті. 15 маусымдағы жағдай бойынша, тайфунның жаңбырымен бірге ауадағы күлдің таралуы салдарынан жол қозғалысы бұзылып, құрылыстар қирады. Күлдің таралуынан күндіздің ортасында түндегідей қараңғылыққа ұшырады, бұл тұрғындардың алаңдаушылығын тудырды. Осы жағдай елдегі көптеген әуежайлардың жабылуына және Филиппин әуе компаниясының 19 маусымға дейін барлық ішкі және халықаралық рейстерін тоқтатуына себеп болды. Дауылдан соққан желдің төменгі және орта деңгейдегі күші және қатты жаңбырлар орталық және батыс Лузонның кең аумағында тефраның таралуына әкелді. Сондай-ақ, қатты жаңбырлар Гумайн өзенінен Сакобия өзеніне және Сакобия өзенінен О'Доннел өзеніне дейінгі таулы аймақтарда лахарлардың пайда болуына себеп болды. Бұл лахарлар егістік жерлерді және үйлерді, әсіресе Абакан өзенінің бойындағы жерлерді су басты. Лахардың салдарынан Анжелес қаласындағы бірнеше ғимараттар мен барлық көпірлер қирады. Сонымен қатар, 320 адам қаза тауып, 279 адам жарақат алды. АҚШ Геологиялық қызметі Юнья болмағанда, лахардан қаза тапқандардың саны одан да көп болар еді деп санайды. Сонымен қатар, бір адам жаңбыр мен күлдің салмағынан құлаған автобус аялдамасының шатырынан қаза тапты. Кларк әуе базасының жанындағы апатта екі адам қаза тауып, үш адам жарақат алды. Пампанга облысының Сакобия өзені бойындағы кем дегенде 170 үй дауылдан шайылып кетті. Абакан өзені арқылы салынған Абакан көпірі үш адам отырған жүк көлігімен және бос автомобильмен бірге құлады. Үш адамның аман қалғаны белгісіз. Төтенше жағдайлар қызметі Пампанга және Замбалес облыстарында тағы бес көпірдің құлағанын растады. Иригадағы барлық егіндер жойылды. Жалпы, тайфун кезінде 2013 үй қирады, ал тағы 24 үй зақымдалды. Барлығы 2035 отбасы немесе 10 185 адам эвакуацияланды. Лахардан басқа, Юньяның салдарынан алты адам қаза тапты.
Within hours of reaching its peak strength on June 14, strong wind shear associated with a second subtropical ridge over Asia impacted the typhoon. Due to the system's small size, the shear was able to disrupt the cyclone's core and cause rapid weakening as it approached southern Luzon. Around 00:00 UTC on June 15, Yunya made landfall just north of Dingalan Bay as a minimal typhoon and weakened to a tropical storm shortly thereafter. As the storm moved across Luzon, Mount Pinatubo, a volcano in the Zambales Mountains on the island's western side, was experiencing a major eruption—the second largest to occur during the 20th century. Due to Yunya's circulation, the massive cloud of ash produced by the eruption was moistened and redistributed over the Philippines instead of blowing out to sea, greatly exacerbating the impact of the event. By June 15, air borne ash combined with the typhoon's rainfall, resulting in widespread travel disruptions and structural collapses. The mixture also made it appear as through it was nighttime during the middle of the day, prompting concern from residents. which prompted most of the airports in the country to close and Philippine Airlines to cancel all domestic and international flights through June 19. Low to mid level winds and heavy rains from the storm contributed to widespread tephra falling over an area of of central and western Luzon. Heavy rains also resulted in lahars along mountains between the Gumain River to the Sacobia River and between Sacobia River to the O'Donnell River. These lahars inundated crops and homes, especially along the Abacan River. As a result of the lahars, some buildings and all bridges in Angeles City were destroyed. Moreover, 320 people were killed and 279 others were injured. The United States Geological Survey believes that the death toll from the lahars would have been far lower if not for Yunya. and one person was killed after the roof of a bus terminal collapsed under the weight of ash and rain. Two people died and three others were injured in an accident near Clark Air Base, Along the Sacobia River in Pampanga, at least 170 homes were washed away due to the storm. The Abacan bridge spanning the Abacan River collapsed with a truck carrying three people, and an empty car. It is unknown whether the three people survived. Civil defense officials confirmed that five other bridges collapsed in Pampanga and Zambales provinces. All crops were destroyed throughout Iriga. Overall, 2,013 homes were destroyed and 24 others were damaged during the passage of the typhoon. A total of 2,035 families or 10,185 people were evacuated to shelters. Excluding from lahars, six people were killed by Yunya.