Кіріспе

1997 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун Пака, Филиппинде Рубинг тайфуны деп белгілі, 1997 жылдың желтоқсанында Гуам мен Маршалл аралдарын қиратып жіберген өте күшті және ұзаққа созылған дауыл болды. Желтоқсан айында тіркелген Тынық мұхитындағы ең күшті тайфундардың бірі – Пака, 1997 жылғы Тынық мұхитындағы дауылдар мен тайфундар маусымының соңғы тропикалық циклы және 1997 жылы пайда болған рекордтық он бір супер тайфунның соңғысы еді. Пака, гавайилік тілде Пат есімімен аталады, 28 қарашада Гавайидің оңтүстік-батысындағы төмен қысым аймағынан пайда болды. Дауылдың көп бөлігі батысқа қарай жылжып, 7 желтоқсанда Батыс Тынық мұхитына енді. Оның траекториясының көп бөлігі қарқындылығының өзгеруімен сипатталды және 10 желтоқсанда циклон Маршалл аралдарын кесіп өткен кезде тайфун статусына ие болды. 16 желтоқсанда Пака Гуам мен Ротаға соқтығысып, желдің күші [мәлімет жоқ] болды, ал 18 желтоқсанда ашық теңізде ең жоғары жел жылдамдығына жетіп, жылдың соңғы супер тайфуны атанды. Содан кейін ол үнемі әлсіреп, 23 желтоқсанда Пака тарады. Тайфун Пака алғашқыда Маршалл аралдарына соқтығысып, қатты жаңбыр жаудырып, [мәлімет жоқ] көлемінде зиян келтірді. Кейін Гуамның солтүстігінен өтіп, ондағы қатты жел шамамен 1500 ғимаратты қиратты және 10 000-ға жуық ғимаратқа зақым келтірді; 5000 адам үйсіз қалды және тайфуннан кейін аралда толыққанды электр қуаты үзілді. Аралға келтірілген жалпы зиян [мәлімет жоқ] құрады, бұл оның атын алып тастауға себеп болды. Пака Солтүстік Мариан аралдарында да аз көлемде зақым келтірді, жалпы алғанда тайфуннан қаза тапқандар туралы хабарламалар түскен жоқ.

Метеорологиялық тарих

Солтүстік Тынық мұхитының ауа райы синоптиктері күздің соңында қысқа ауысқанда, муссондық ойыстың конвекциясы Халықаралық дата сызығының шығысына дейін созылды. Қараша айының соңында батыстық бұзылыс экватордың екі жағында екі қос ойысқа айналды; Оңтүстік жарты шардағысы ақырында тропикалық циклон Пэмге айналды, ал Солтүстік жарты шардағысы Гавайидің оңтүстік-батысында конвекция аймағын құрады. Бұл бұзылыс солтүстік-шығысқа қарай жылжығанда ұйымдасты, ал 28 қарашада Пальмира атолының батысында бес градусқа дейін тропикалық депрессияға айналды. Орталық Тынық мұхиты дауылдар орталығы (CPHC) 2 желтоқсанға дейін жүйеге ескертулер жарияламады. Тропикалық депрессия солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырды, бірақ күрт күшейе алмады. 1 желтоқсанда солтүстіктегі күшті антициклонның және одан батысқа қарай Халықаралық дата сызығына дейін созылған жоғары қысым белдеуінің әсерінен батысқа бұрылды. 2 желтоқсанда спутниктік деректерге сүйене отырып, CPHC Джонстон атолының оңтүстік-шығысында орналасқан депрессияны тропикалық дауыл Пака деп жаңартты. Аймақтағы қалың бұлттардың салдарынан синоптиктер төменгі деңгейдегі ауа айналымын анықтауда қиындықтарға тап болды. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін Пака шамамен екі күн бойы бір орында тұрып, содан кейін батыс-оңтүстікке қарай баяу жылжуын жалғастырды. Жылы су температурасының әсерінен дауыл тұрақты түрде күшейді, ал 3 желтоқсанда желдің жылдамдығы жетті. Бірақ келесі күні құрғақ ауамен кездесіп, әлсіреуіне кірісті. 6 желтоқсанда желдің жылдамдығы шамамен 12 сағат бойы тропикалық дауылдың ең төменгі шегіне дейін төмендеді. Содан кейін Пака қайта күшейе бастады, ал 7 желтоқсанда дауыл Халықаралық дата сызығын кесіп өтіп, Солтүстік Тынық мұхитының батысына енді. Бірлескен тайфун ескерту орталығы (JTWC) АҚШ Қорғаныс министрлігінің мүдделері үшін ресми емес түрде ескерту міндетін өз мойнына алды. Пака дата сызығын кесіп өткеннен кейін де күшейе берді, ал 7 желтоқсанның соңынан келесі күнің басына дейін күшті тропикалық дауыл болып қала берді. Алайда, жоғары қабаттағы желдің қиылысы күшейіп, ол қайтадан әлсіреуіне себеп болды. 9 желтоқсанда сағат 1200 UTC-де JTWC Паканы тропикалық дауыл ретінде бағалады және оның әлсіреуі жалғасатынын болжады. 10 желтоқсанда дауыл Маршалл аралдары арқылы өтіп бара жатқанда, желдің қиылысы азайды және сол түні JTWC Паканы тайфун мәртебесіне көтерді. Батысқа қарай жылжуын жалғастырғанда дауыл баяулап, күшейе бастады. 16 желтоқсанда сағат 0530 UTC-де Паканың сыртқы көз қабырғасының солтүстік бөлігі Рота аралынан өтті, ал 20 минуттан кейін ішкі қабырға бұлтының оңтүстік бөлігі Гуамның солтүстік бөлігінен өтті. Содан кейін Пака желдің күшейе түсетін аймағынан өтті, бұл оның тұрақты әлсіреуіне әкелді. Пака 10 желтоқсанда Маршалл аралдарына Мили мен Маджуро аралығында тропикалық дауыл ретінде кірді, ал тайфунға күшейгеннен кейін 14 желтоқсанда архипелагтан шықты. Циклон елдегі бірнеше аралдарға әсер етті, ал Маджуро мен Кваджалейн атолдарында желдің күшті соққандығы шамадан асып кетті, төменгі аралдарды су басып, егістіктерді тұзды сумен жапты. Бұл сол кездегі ең жоғары жел жылдамдығы деп есептелді, Нью-Гэмпшир штатындағы Вашингтон тауында 1934 жылы тіркелген әлемдік рекордты басып өтті. Алайда, аймақтағы желдің кейінгі зерттеуі базадағы көрсеткіштің сенімсіз екенін анықтады. Гуамның солтүстігіндегі толқындардың биіктігі шамамен жетті. Пакадан соққан қатты жел Гуам аралында 1500-ге жуық ғимаратты қиратты, бірақ тайфуннан аралда өлім-жітім болған жоқ. Аралдың оңтүстігінен өтіп бара жатқанда Пака жаңбырдың мөлшерін төгіп жіберді. 1998 жылдың 20 наурызында бұл аймақ апат аймағы деп жарияланды, бұл төтенше жағдайға арналған қаражатты пайдалануға мүмкіндік берді. 1997 жылдың 17 желтоқсанында президент Билл Клинтон Гуамды федералды апат аймағы деп жариялады, бұл оны федералды көмекке жарамды етті. Бір аптадан кейін Солтүстік Мариан аралдарында да апат жарияланды. Нәтижесінде FEMA Гуам тұрғындарынан 14 770 жеке көмек өтініші алды. Өз кезегінде FEMA тұрғындарға 27 миллион доллардан астам көмек көрсетті (1997 жылғы USD, 39 миллион 2015 жылғы USD). Пакадан кейін Гуам аралының барлық бөлігі электр қуатынан айырылды. Гуамдағы су және кәріз жүйелері тайфуннан тікелей зардап шеккен жоқ. Электр генераторларын пайдалану арқылы аралдың көп бөлігі тайфуннан кейін бірнеше күн ішінде су сорғылау мүмкіндігіне ие болды. Антонио Б. Вон-Пат халықаралық әуежайы тайфуннан кейін бір күн өткен соң күндізгі рейстерге ішінара қайта ашылды, ал Пака өткеннен кейін бір апта ішінде әуежай толыққанды қайта ашылды.