Кіріспе

Американдық саясаттанушы Роберт Гилпин (2 шілде 1930 – 20 маусым 2018) – американдық саясаттанушы. Ол Принстон университетінің Вудро Вильсон атындағы қоғамдық және халықаралық істер мектебінде саясат және халықаралық қатынастар профессоры болды, сондай-ақ Эйзенхауэр атындағы профессорлық қызметін атқарды. Гилпин халықаралық қатынастар теориясы және халықаралық саяси экономика салаларындағы ықпалды тұлға болды. «Жұмсақ» реалист ретінде Гилпин халықаралық экономикалық қатынастар мемлекеттік биліктің көрінісі екенін, ал мемлекеттердің қауіпсіздік мүдделері халықаралық экономикалық ынтымақтастықтың қалыптасуына әсер етеді деп сақты. Ол гегемон қатысқанда халықаралық жүйенің тұрақты болу мүмкіндігін қарастыратын гегемоникалық тұрақтылық теориясының жақтаушысы болды.

Өмірбаян

Гилпин 1952 жылы Вермонт университетінен бакалавр, ал 1954 жылы Корнелл университетінен магистр дәрежесін алды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде үш жыл офицер болып қызмет еткеннен кейін, Гилпин Калифорния университетінде (Беркли) докторлық диссертациясын қорғап, 1960 жылы философия докторы ғылыми дәрежесін алды. 1962 жылы Принстон университетінің профессоры болып жұмысқа орналасып, 1967 жылы тұрақты профессор атанды. Ол Халықаралық зерттеулер орталығының және Лихтенштейннің Өзін-өзі анықтау институтының ғылыми кеңесшісі болды. Гилпин 1969 жылы Гуггенхайм стипендиясын, 1967-1968 және 1976-1977 жылдары Рокфеллер стипендиясын алды, сондай-ақ Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Ол 1984-1985 жылдары вице-президент қызметін атқарған Америка саяси ғылым қауымдастығының және Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңестің мүшесі болды. Карьерасының басында Гилпин қақтығыстар мен ұлттық қауіпсіздік мәселелеріне, әсіресе ядролық қарулар саясатына назар аударды. Кейіннен оның қызығушылығы халықаралық саяси экономикаға ауысты. Ол Моргентау, Карр және Хедли Буллді өз ойларына ықпал еткен адамдар ретінде атады.

Халықаралық саяси экономика саласында Гилпин саясат пен экономика арасындағы қарым-қатынасқа қатысты саяси ойлардың мектептерін үш топқа бөлуге арналған ықпалды жүйені ұсынды: меркантилизм, либерализм және марксизм. Гилпин «Соғыс және әлемдік саясаттағы өзгерістер» (1981) атты еңбегін өзінің ең сәтті туындысы деп есептейді.