Кіріспе

Бұлт түрлері

Фрактс бұлттары, сондай-ақ фрактостратус немесе фрактокумул деп аталады, бұл әдетте айналадағы бұлт қабатының астында кездесетін кішкентай, жыртылған бұлт сынықтары. Олар үлкен бұлттан пайда болып жатады немесе үзіліп түседі, және көбінесе күшті желдердің әсерінен жыртылған, тікелей қиыршықталған түріне ие болады. Фракталардың пішіні біркелкі емес, олар жыртылған қант мақтасына ұқсайды. Олар үнемі өзгеріп отырады, көбінесе тез пайда болып, тез тарап кетеді. Оларда анық көрінетін негіздері болмайды. Кейде олар тұрақты болып, жер бетіне өте жақын пайда болады. Көбінесе кездесетін түрлері – бұлт жалағы мен бұлт таңбалары.

Нысандар

Фракт – бұл негізгі бұлттан бөлініп шыққандығымен аталған қосымша бұлттар. Екі негізгі түрі – кумул фрактасы (бұрынғы фрактокумул) және стратус фрактасы (бұрынғы фрактостратус). Егер жер конвекцияны бастауға жеткілікті ыстық болса, фрактұс бұлттары кумулға айналуы мүмкін. Стратус фрактасы кумул фрактасынан вертикальды көлемінің кішірек болуымен, қараңғы түсімен және бөлшектерінің көбірек таралуымен ерекшеленеді. Кумул фрактасы бұлттары шын мәнінде жыртылған кумул бұлттарына ұқсайды. Фракттарды бақылау негізгі бұлттың астындағы желдің қозғалысын көрсетеді. Негізгі бұлттың астында орналасқан көптеген фрактұс бұлттарының жиынтығы паннус немесе скад бұлттары деп аталады. Фрактонимбус – бұл жауын-шашын бұлттарының астында, турбулентті ауа ағынының салдарынан пайда болатын стратус фрактасының бір түрі. Олар қара сұр және жыртылған көрінеді. Фрактонимбус тек жауын-шашын бұлттарының астында ғана (мысалы, нимбостратус, альтостратус немесе кумулонимбус) болады және өздері жауын-шашын тудырмайды. Фрактонимбус ақырында жоғарыдағы нимбостратус бұлттарымен толыққандай бірігуі мүмкін. Stratus silvagenitus бұлттары да көбінесе шашыраңқы стратус фрактасы silvagenitus түрінде қалыптасады. Бұл бұлттарды орманнан көтерілгендей көрінетін, көбінесе жаңбырдан кейін немесе ылғалдылық жоғары кезеңдерде кездесетін бұлттардың кездейсоқ шашылған бөліктері ретінде көруге болады.

Күн күркіреген кездегі маңыздылығы

Жаңбыр кезінде, көбінесе ауаның төменнен түскен жауын-шашынмен салқындатылған, көтерілетін ағын аймағында скуд пайда болады, осылайша конденсация қоршаған бұлт қабатының астында жүзеге асады. Егер скуд көтеріліп, негізгі көтерілетін ағынға қарай жылса, кейде жаңбырсыз негіз (RFB) немесе қабырғалы бұлтпен белгіленетін болса, онда дауыл әлі де көтеріліп жатқан скудтан дамуда. Фракт бұлттары тек ағынмен келгенде ғана емес, ағынмен кеткенде де пайда болады. Скудтар найзағайдың алдыңғы жиегінде жиі кездеседі, онда жылы, ылғалды ауа желдің күшті соққысымен көтеріледі. Скудтар көбінесе шатырлы бұлттардың астында табылады.