Кіріспе

Аналық варфарин қабылдауынан туындаған туа біткен бұзылыс. Варфарин ұрық синдромы – жүктілік кезінде анасы варфарин (саудалық атауы: Coumadin) дәрісін қабылдаған балаларда кездесетін ұрықтың бұзылысы. Бұл бұзылыс нәтижесінде төмен дене салмағы, өсудің баяулауы, зиякерлік қабілетінің төмендеуі, есту қабілетінің жоғалтуы, кішкентай бас өлшемі, сондай-ақ сүйек, шеміршек және буын аномалиялары пайда болуы мүмкін. Варфарин – қанды ұюға қарсы қолданылатын (қанды жұйқалтатын) дәрі, ол жасанды жүрек клапандары бар, жүрек айрығы (артериялық фибрилляция) немесе ишемиялық инсультты бастан өткерген адамдарда қан ұюын, терең вена тромбозын және эмболияны азайту үшін қолданылады. Варфарин К витаминінің әсерін тежейді, нәтижесінде қан ұю факторлары мен сүйек құрылысын қалыптастыратын остеокальцин гормонының өндірісі тоқтатылады. Варфарин – анадан дамушы ұрыққа өте алатын тератогендік зат. Қан ұю факторларының тежелуі ұрықтың ішкі қан кетуіне алып келуі мүмкін, ал остеокальциннің тежелуі сүйек өсуінің баяулауына себеп болады. Туа біткен кемшіліктерге қоса, варфарин спонтанды түсік немесе өлі тууға да себеп болуы мүмкін. Осы себепті, варфарин жүктілік кезінде қолдануға қарсы көрсетіледі.

Белгілері мен симптомдары

Туған кезде көрінетін негізгі белгілер, ана жатырында варфаринге ұшыраған адамдарда әртүрлі болады. Симптомдардың ауырлығы мен пайда болу жиілігі дозаға байланысты, күніне 5 мг-дан жоғары варфарин қабылдау бірден байқалатын кемістіктерге себеп болуы мүмкін. Варфарин қабылдау кезеңі, дамитын кемістіктердің түріне әсер етеді. Жүктіліктің бірінші триместрінде қабылданған варфарин физикалық аномалияларға әкелуі ықтимал, ал екінші және үшінші триместрде қабылданған варфарин көбінесе орталық нерв жүйесінің аномалияларын тудырады. Ауыр зиякерлік кемістік, соқырлық және есту қабілетінің жоғалтуы сияқты ең ауыр симптомдар, варфарин жүктіліктің барлық үш триместрінде қолданған кезде жиірек кездеседі.

Бет ерекшеліктері

Жүктілік кезінде варфаринге байланысты синдромы бар балаларда сүйек және шеміршек қалыпты емес өсуіне сәйкес келетін көптеген оториноларингологиялық аномалиялар кездеседі. Балалар мұрын тібінінің гипоплазиясымен және мұрынның орта сызығында терең ойыспен, хоанальдық атрезиямен; артқы мұрын қуысындағы тыныс жолдарының тарылуымен, еріннің тілігімен және ларингомаляциямен көрінуі мүмкін.

Физиологиялық

Қан ұюын тежеу және салдарынан туындайтын ішкі қан кету, ұрықтық варфарин синдромы бар жаңа туған нәрестелерде қан ағынында қызыл қан клеткаларының жеткіліксіз болуына және төмен қан қысымына алып келуі мүмкін. Қан қыстықтарының пайда болу ықтималдығының артуы, өкпелік немесе жүйелік эмболия қаупін арттырады, бұл маңызды органдарға қан ағыны мен оттегі жеткізілуін тоқтатуы мүмкін және қатерлі болуы мүмкін. Осылайша, кейбір пациенттер жүктілік кезеңінде дамушы балаға қауіп төнгеніне қарамастан, варфарин қабылдауын жалғастыруы мүмкін.

Механизм

Варфариннің жатыр ішіндегі варфарин синдромын тудыру қабілеті, оның К витаминінің белсенділігін шектеуіне байланысты. Белсенді К витамині болмаған жағдайда, варфаринға ұшыраған ұрық, қан ұю және сүйек өсу факторларын жеткілікті мөлшерде өндіре алмайды. К витамині болмаса, II, VII, IX және X қан ұю факторлары өндіріле алмайды. Қан ұю тізбегінің осы маңызды бөліктері болмағанда, зақымдалған немесе өткізгіш қантамырлардан шығып жатқан сұйықтықты тоқтату үшін берік фибрин тығыны пайда бола алмайды. Варфариннің болуы және одан кейін К витамині мен белсенді остеокальциннің жетіспеуі сүйек минералдануы мен өсуін баяулатады.

Алдын алу

Ұрықтық варфарин синдромы жүкті әйелдерге немесе жүкті болуға тырысатын әйелдерге рецепт жазылмауы арқылы алдын алады. Варфарин ананың денесінде бес күнге дейін сақталуы мүмкін болғандықтан, оны жүктілік алдындағы күндері қолдануға болмайды. Дәрігерлер репродуктивті жастағы әйелдерге варфарин тағайындамас бұрын, егер олар жүкті болса, балаға болатын қауіптер туралы хабардар етуге тиіс. Кейбір әйелдерде, мысалы, жасанды жүрек клапандары барларда, жүктілік кезінде антикоагулянтты тоқтату мүмкін емес, себебі тромб және эмболия қаупі тым жоғары. Мұндай жағдайларда варфариннің орнына плацента арқылы ұрыққа өтпейтін басқа антикоагулянт тағайындалады. Гепарин – мұндай антикоагулянттың бірі, бірақ оның жасанды жүрек клапаны бар пациенттердегі тиімділігі толыққанды зерттелмеген.

Дәрі-дәрмектер

Жаңа туған нәрестелерге туғаннан кейін берілетін әдеттегі К витаминінен өзге, ұрықтық варфарин синдромымен туған нәрестелерге қан айналымында қалған варфаринді жеңу және қосымша қан кетуді болдырмау үшін бұлшық етке қосымша дозалар салынады. Қанның белсенді ұйысу факторларының деңгейін көтеру үшін таза жаңа мұздатылған плазма да беріледі. Егер бала ана жатырында көп қан жоғалтқаннан анемияға шалдықса, оттекті тасымалдау қабілетін қалпына келтіру үшін қызыл қан шарларының концентраты беріледі.

Хирургиялық түзету

Операциялық араласулар функционалдықты жақсарту және косметикалық ақауларды түзету үшін жасалуы мүмкін. Остеотомия (сүйекті кесу) және зетапластика операциялары пириформ апертураның және жұтқыншақтың айналасындағы аномальді тінді алып тастауға, тыныс жолдарының кедергісін азайтуға қолданылады. Мұрынның қалыпты сыртқы түрін және қызметін қалпына келтіру үшін ринопластика операциясы қолданылады. Сондай-ақ, ашық артериялық өзекшені жабу үшін жүрек операциясы қажет болуы мүмкін.