Кіріспе

Желілерді құрттау, бөліктеу және қызмет көрсету – тік орнатылған жабдықтарды тозудан және бүлінуден қорғау үшін көп қабатты қорғаныс жүйесін қолдану. Бұл техника көбінесе қазіргі заманғы шағын қайықтарда қолданылмайды, бірақ дәстүрлі желкенді кемелерде кеңінен таралған. Құрттау, бөліктеу және қызмет көрсету (жинап айтқанда "қызмет көрсету") дәстүрлі түрде тек дәстүрлі бұралған арқандарға – табиғи талшықты немесе болат сым арқандарға қолданылады. Қазіргі кемелерде қолданылатын тоқылған желілерге емес. Алайда, кейбір дәстүрлі кемелер салмақты азайту үшін болат сым арқандардың орнына жоғары модульді тоқылған желілерді (мысалы, Amsteel немесе AS 90) пайдаланады және дәстүрлі көріністі сақтау үшін желіге қызмет көрсетеді. Бұл әдіс желінің бүкіл ұзындығына, мысалы, қаптамаға немесе желінің белгілі бір бөліктеріне ғана, мысалы, тұрақтардың тігілген ұштарына қолданылуы мүмкін, себебі тұрақтардың ортаңғы бөлігіндегі тозу толық қорғауға кедерілді етеді.

Құрттар

"Жылыту" желісі жіптер арасындағы арналарды (көктіктер) толтыруға арналған, судың ішке кірмеуін қамтамасыз ету және келесі қабаттарды тығыз, тегіс орауға мүмкіндік беру үшін, арқанға цилиндрлі пішін беруге көмектеседі. "Кіші материалдың" немесе жіптің ұзындығы жіптің бұрылысы бойынша жіптер арасына салынып, негізгі желіге спираль тәрізді оралады. Ірі желілер үшін, мысалы, ерте кемелерде қолданылған табиғи (мысалы, қымыз) талшықты құрылғылар үшін, "екі есе құрттау" бірнеше түрлі өлшемдегі "кіші материалдан" жасалуы мүмкін, себебі бұл кабельді қымыз арқанның әдеттегі үлкен көктіктерін толтыру үшін қажет болды. Қымыз зәкірлі кабельдерді пайдаланған кезде, тасты түбіне ілмек тастағанда, зәкірлі кабельді тозудан қорғау үшін тізбектің құртталуы қолданылған. Бұл парцелдеу және қызмет көрсетумен жабылмайтын, бірақ техниканың пайдалылығының тағы бір мысалы ретінде қосылған. Қазіргі заманғы шағын кемелердің құрылғыларында, егер көктіктер парцелдеудің астында үлкен кеңістіктер қалдырмаса (онда ылғал жиналып, коррозия пайда болуы мүмкін) немесе жақпарлы бет (тегіс, дөңгелек бетке қарағанда) жасаса, құрттау процестен жиі алынып тасталады.

Парцельдеу

Содан кейін сызықты ұзын, бірімен-бірі жабысқан, жіңішке матадан жасалған жолақтармен спираль тәрізді орап, "бөлшектеу" жасалады. Бұл төменнен жоғарыға қарай оралады, алдыңғы ораманың шеті келесі ораманы сәл жауып, судың кірмеуі үшін қабықша тәрізді әсер тудырады. Көбінесе мата жолақтары қолданылғанда Стокгольм шайырымен қанықтырылады немесе бөлшектеу аяқталғаннан кейін, қызмет көрсету процесінен бұрын шайырымен боялады. Шайыр сызықтың ішіндегі қуыстарды толтырып, су өткізбейтін жабынды құрады. Сымдау сияқты, бөлшектеу де жабылатын сызықтың бұрылысымен бір бағытта қолданылады. Ереже: "сымдап, бөлшектеуді бұрылыс бағытымен жаса, ал қызмет көрсетуді кері бағытта жаса". Қазіргі заманғы шағын кемелерде бөлшектеу үшін үйкеліс лентасы немесе мақтадан жасалған спорт лентасын қолдануға болады. Сирек жағдайларда, егер бөлшектеуге қызмет көрсету қажет болмаса (мысалы, сызықты қысқа мерзімге тозудан қорғау үшін), оны сызықтың бұрылысына қарсы қолдану керек. Мұндай жағдайларда, бөлшектеудің өзі қызмет көрсетудің атқаратын қорғау рөлін өзіне алады.

Қызмет көрсету

Қорғаудың сыртқы қабаты желіге мүмкіндігінше тығыз оралған жіптен жасалады, жіптің әрбір айналысы алдыңғысына мүмкіндігінше жақын салынады, желі толығымен жабылады. Жоғарыда айтылған өлеңдегідей, оның бағыты арқанның бұрылысына қарсы болуы керек; мұндай кезектесу қабырғалық үйкелістен қорғаудың бұзылуына кедерес жасайды. Дәстүрлі түрде, қауын жібінен жасалған "марлин" қызметке қолданылып келді және қазір де қолданылады; ал қазіргі кезде шағын кемелерде үш талшықты нейлон "сейн жібі" жиі пайдаланылады. Сыртқы жіпті мүмкіндігінше тығыз ету үшін қызмет тақтасы немесе қызмет балғасы қолданылуы мүмкін. Атауына қарамастан (оның пішініне байланысты), қызмет балғасы ештеңеге соғу үшін емес, жіпті арқанға жабу үшін нұсқаулық және кернеуге арналған рычаг ретінде қолданылады.

Қиыршық тас

"Қызмет еткен" арқанды тұрақты қорғаудың қосымша соңғы кезеңі – арқанның сыртқы қабатын шайыр, лак және қара бояу қоспасымен бояу. Бұл мерзімімен жаңартылып тұруы керек, ал аяқбау, шатырлар, тұрақтар және басқа да қызмет еткен құрылымдарды бояу үшін биікке көтерілу – көптеген алып кемелердегі тұрақты техникалық қызмет көрсету жұмыстарының бірі. Шайыр немесе "слаш" – Стокгольм шайыры, қайнатылған зығыр майы және Жапон кептіргішінен жасалған қоспа. "Слашка" қатысты көптеген "рецепт" бар, бірақ мақсаты – жақсы сіңіп, сақтаушы қарағай шайырының қабатын жағу, ол кейін желкендерге және экипажға оңай жабыспайтын қатаң жабынға айналады. "Слаш" термині сондай-ақ, аулаларды еркін көтерілуіне және түсуіне мүмкіндік беру үшін мачталарға жағылатын майды сипаттау үшін де қолданылады.