Кіріспе

Джи Ли Цзянның кітабы "Қызыл шарфты қыз" – Джи Ли Цзянның Қытайдағы Мәдени революция кезіндегі өмірінен жазған тарихи естелігі. Алғы сөзін Дэвид Генри Хванг жазған. Джи Ли Цзян өз сыныбында өте беделді болды және 1966 жылға дейін, Мәдени революция басталғанға дейін құрметке ие болды. "Қызыл шарфты қыз" кітабында Джи Ли сыныптағы үздік оқушы және мектептің студенттік кеңесінің төрағасы болды. Алайда, әкесі оның саяси жағдайына байланысты Орталық Азаттық Армиясының өнер академиясына емтихан беруіне кедергі келтірді, ол туралы ол сол кезде ештеңе білмеді. Оның отбасы "қара отбасы" деп есептелді, себебі оның әкесі "оңшыл" саналды, ал атасы жер иесі болған, бірақ әкесі оны олай емес деп сендірді. Көптеген адамдар Джи Лиді отбасының ескі әдеттері үшін, яғни "Төрт ескі" және төраға Мао Цзэдун қарсылығын тудырған "Бес қара санат" үшін айыптады. Джи Ли білім беру және саяси болашағы мен отбасы арасындағы қиын таңдау жасауға мәжбүр болды. Бұл кітапта оның Мәдени революция кезіндегі тәжірибесі, сыныптастарының сатқындығы, "Төрт ескіні" жоюға көмектесуі, Қызыл гвардияға қосылуға тырысуы және тұтқындалу қаупі туралы айтылады. Бірақ кітаптың соңында Цзян Цзи Ли өзінің мақсаттарының емес, жауапкершіліктерінің маңызды екенін түсінеді.

Даму

Цзян қонақүйлерді басқару оқу бағдарламасында болғанда жазуға кірісті. Университетте оқығанда Анна Франктың "Жас қыздың күнделігін" оқып шабыттанған, бірақ сол кезде жеке жазуды бастауға жеткілікті бос уақыты болмады. Ол кітапты жазу себебі ретінде американдықтарды Қытай туралы біліммен таныстыруды атады.

Қорытынды

Жаз мезгілінде Мәдениет төңкерісі басталды. Хикаяның басты кейіпкері – Цзи Ли Цзян. Директор Лонг оны және басқа студенттерді сынаққа шақырады. Ол сынақтан өтіп, ата-анасына қуанышты жаңалықты айтқысы келеді. Алайда, Джи Лиді ата-анасы тоқтатады, олардың "қара" тегінің оның қабылдануына кедергі келтіретінін, ал мектептегілердің бәрі олардың отбасының саяси жағдайынан хабардар болатынын біледі. "Төрт ескіге" қарсы науқан оның, кіші інісі мен әпкесі, достары мен сыныптастарының бір топтың "әдепсіз" дүкен тақтасын жыртып, ынтамен жойғанын көруімен суреттеледі. Содан кейін "Да зи бао" қызуы басталады, және оның сыныптағы әрбір оқушыға осы плакаттарды жазу тапсырылады. Кейбіреулер мұғалімдерге қарапайым түрде қорлау сөздерін жазады, бірақ Джи Ли өзінің ұстаздарын қорлауға батыл бармайды. Бір күні ол өзін бір мұғаліммен байланысты екенін көрсететін "да зи бао" көреді, және ата-анасы оған ұяттан сақтану үшін үйде болуды айтады. Мектепке қайта келгенде, ол болашақ Қызыл гвардияның мұрагері болуға ұсынылады, бірақ оның жаман отбасылық тарихы Джи Лидің "мәселелі" деп сипаттаған сыныптасы Ду Хайдың күйретіп, оны ұсынудан шығарып алады. Джи Лидің атасының жер иесі болғанын және әкесінің дұрыс емес болғанымен, оңшыл деп жарияланғанын біледі. Ол бұған қатты қайғыдайды, бірақ оның әкесі кітаптың басында оның жақсы әлеуеті болғанымен, сынақтан өтудің дұрыс емес екенін айтқандықтан, ештеңе жасай алмайтынын түсінеді. Жаз Джи Ли үшін көңілі толмаған күйде басталады, себебі емтиханды тапсыру тоқтатылады, бірақ ол мұғалімдерінің ұсынысымен Ши И орта мектебіне баратынын біледі. Алайда, мұғалімдердің мектептерге берген ұсыныстары күшін жояды және оның ауданындағы барлық адамдар тұратын аймаққа байланысты Синь Жа орта мектебіне баруға мәжбүр болады. Көп ұзамай "Төрт ескі" заттары мен құндылықтарын іздеу науқаны басталады. Олардың үй шаруасын басқаратын Сонг По По қорқыныштан жұмыстан босатылады, отбасы жұмысшыларды пайдаланғаны үшін айыпталуы мүмкін деп алаңдайды. Содан кейін Қызыл гвардия қоқысқа тасталған, олардың отбасының күдікті күйдірілген суреттері бар пышақты табады. Алты саусақ бірнеше Қызыл гвардияшылармен бірге Цзяндар ұйықтағанда шабуыл жасайды. Олардың үйі қиратылып, "Төрт ескі" деп саналатын көптеген заттарынан айырылады. Джи Ли жазғы демалыстан кейін орта мектепке келеді. Оның әкесі "контрреволюциялық байланыстар орнату және шетелдік радио тыңдау" айыбымен ұсталған. Оның анасының жалақысы да төмендетіледі. Олардың отбасы ең ауыр күндерін басынан өткізіп жатыр. Қызыл гвардияшылар олардың үйін қылмыстық хаттарды және олардың сәнді, "буржуазиялық" өмір салты мен басқаларды пайдалану дәлелдерін іздеп келгенде, көптеген заттарын жойып, алып кетеді. Алайда, олар қарсы тұрып, бағынбайды. Барлық мектептер жабылады және Джи Ли мен оның сыныптастары ауылға далада ауыр жұмыс істеуге жіберіледі. Ол үйіне оралып, отбасына қамқорлық жасайды, әкесін сынауды сұрағанда оған сатқындық жасамайды. Соңында Джи Ли Америка Құрама Штаттарына көшіп кетеді. Джи Ли батыс және қытай мәдениеттерін біріктіретін компания құрды, ол – Шығыс-Батыс алмасуы. East West Exchange, Inc компаниясы 1992 жылы Джи Ли тарапынан құрылды. Оның мақсаты – Қытай мен Батыс арасындағы мәдени және бизнес алмасуын ілгерілету және жеңілдету. East West Exchange, Inc Шанхай телеарнасының, Шанхай шығыс радиостанциясының, Шанхай әл-ауқат институты мен Қытай саяхат қызметінің шетелдегі өкілі болып табылады.

Қабылдау

Publishers Weekly кітаптың "айқындығына" "күшті эмоционалдық үн" кедергі келтірмейтінін, ал саяси жемқорлық пен авторитаризмді ашық білдірмей сынаудың сараңдықпен жасалған тәсіл екенін мәлімдеді. Kirkus Reviews кітапты "өте қиын, өте жеке, демек, түсінікті тарих" деп сипаттады. Common Sense Media сайтынан Синди Кейн кітапты он екі жастан үлкендерге ұсынды және оған бес жұлдыздың төртеуін берді.