Кіріспе

Санкат Мохан Хануман ғибадатханасы – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Варанаси қаласында орналасқан индуисттік храм. Храмды 16 ғасырдың басында белгілі индуист уағыздаушысы және ақын-әулиесі Шри Госвами Тулсидас салған. Бұл храмның қасиеттісі "Санкат Мохан", яғни "қиындықтарды жеңілдететін" деп аталған. Храмда Хануман құдайына арналған құрбандықтар (прасад деп аталады), оның ішінде ерекше тәтті "бесан ке ладу" сатылады, оны жолдарынан адаспаған жандар қуанышпен жейді; мүсін де әдемі маригольд гүлдерімен әсемделеді. Бұл храмның ерекшелігі – Хануманның өзінің құдайы Рамаға қарай бет бұрып, оған берілгендікпен және таза ниетпен құлшылық ететіні.

Тарих

Бұл ғибадатхана Тулсидас ханның аян алған жерінде салынған деп есептеледі. Санкат Мочан ғибадатханасын Рамачарітаманасаның авторы Тулсидас құрды, ол Авадхи тілінде жазылған Рама туралы жырдың ең танымал нұсқаларының бірі ("Көптеген адамдар Рамачарітаманасаның Вальмики Рамаянасының Авадхи нұсқасы деп жаңылысады, бірақ Рамачарітаманаса Риши Вальмики жазған Санскрит Рамаянасынан өзгеше, өйткені Тулсидас Рамачарітаманасада "Нана бханти Рам аватара, Рамаян сат коти апара" деп айтқан, яғни әр Калпта Рам иесі Аватар алып, әртүрлі лилаларды (қимылдарды) ойнайды, сондықтан бір Рам туралы әртүрлі оқиғалар бар"). Дәстүр бойынша, ғибадатханаға үнемі келушілер Хануманның ерекше қамқорлығына ие болады. Әр сейсенбі және сенбі күндері мыңдаған адам Хануманға дұға ету үшін ғибадатхана алдында кезекке тұрады. Веда астрологиясына сәйкес, Хануман адамдарды Шани (Сатурн) планетасының ашуынан сақтайды, және әсіресе, Сатурны олардың туған картасында жаман орналасқан адамдар астрологиялық ем алу үшін осы ғибадатханаға келеді. Бұл Шаниді ынаятқа алудың ең тиімді жолы деп есептеледі. Хануманның барлық планеталардың иесі Күнді аузымен жұтып, оның босатылуы үшін барлық құдайлар мен періштелерді оған құлшылық етуге мәжбүр еткені айтылады. Кейбір астрологтар Хануманға құлшылық ету арқылы Мангалдың (Марс) және адам өміріне зиян келтіретін кез келген планетаның зиянды әсерін бейтараптандыруға болады деп санайды. Осы ғибадатханада Тулсидас Рамачаритраманас өлеңдерінің көп бөлігін жазған деп есептеледі.

Террористік оқиға

2006 жылдың 7 наурызында аарти өтіп жатқанда, көптеген сыйынушылар мен тойға қатысушылар болған кезде үш жарылыстың бірі ғибадатханаға тиді. Жарылыстан кейін көпшілік құтқару жұмысына бір-біріне көмектесті. Ертесі күні көптеген құлшыныстар әдеттегідей сыйынуды қайта бастады.

Бүгінгі ғибадатхана

Ғибадатханаға әлі күнге дейін мыңдаған Рама және Хануманның ізбасарлары келіп, Хануман Чалиса мен Сундарканд дұғаларын оқиды (ғибадатханада олар кітапша түрінде тегін ұсынылады). 2006 жылғы террористик шабуылдан кейін ғибадатхана ішінде тұрақты полиция бекеті орнатылды. Санкат Мочан ғибадатханасы Банарас индуистік университетіне жақын орналасқан.

Санкат Мочан қоры

Санкат Мочан қоры (СМФ) 1982 жылы ғибадатхананың маханты (бас діни қызметкері) Вир Бхадра Мишра құрған. Ол Ганг өзенін тазалау және қорғау жөнінде жұмыс істеп келеді. Оның жобаларының бір бөлігі АҚШ және Швеция үкіметтерінен алынған көмек есебінен қаржыландырылады. Мишра бұрын Үндістан Технология институтының (БХУ) Варансидегі (БХУ) Азаматтық Инженерлік факультетінің басшысы болған. 1992 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Экологиялық Бағдарламасы (БҰҰЭП) "Global 500 Roll of Honour" құрметті тізіміне енгізілді, ал 1999 жылы TIME журналының "Жер шарының батыры" сыйлығымен марапатталды. Қор Австралиядағы "Oz Greene" экологиялық тобымен "Swatcha Ganga Abhiyan" бағдарламасы аясында 25 жылдан астам уақыттан бері бірлесіп жұмыс істеп келеді. 2007 жылдың 3-4 қарашасында күміс мерейтойын тойлап, екі күндік іс-шара Ганг өзеніндегі Тулси қапталында аяқталды.

Санкат Мохан Санжит Самар

Жыл сайын сәуір айында ғибадатхана "Санкат Мохан Сангет Самарх" атты классикалық музыка және би фестивалін ұйымдастырады, онда бүкіл Үндістаннан келген музыканттар мен орындаушылар қатысады. Алғашқы фестиваль 88 жыл бұрын өткізілді, және ол Одисси гуруы Келучархан Махапатра сияқты музыканттар мен бишілерді шақырды, ол фестивальдің басынан қатысып келді. Шындығында, ол Санжукта Паниграхи, Свапна Сундари және Канкана Банерджимен бірге фестивальге әйелдердің қатысуын бастауға зор үлес қосты. 2009 жылы алты күндік концертте 35-тен астам артист өнер көрсетті, олардың ішінде әнші Жасрадж және катак өнерінің шебері Бирджу Махарадж болды. 2010 жылғы концерт бес күнге созылды, оның барысында Жасрадж, Сунанда Патнаик, Чаннулал Мишра, Ражан Сажан Мишра және Амар Натх Мишра сияқты артистер өнер көрсетті. 2015 жылғы концертте пакистандық ғазал әншісі Ғұлам Әли "Санкат Мохан Сангет Самарх" фестивалінде өнер көрсетті.