Кіріспе

Бразилиялық электр энергетикалық компаниясы Centrais Elétricas Brasileiras S. A. (eˌlɛtɾoˈbɾas, көбінесе Electrobras деп аталады) – Бразилияның ірі электрмен жабдықтау компаниясы. Компанияның бас кеңсесі Рио-де-Жанейро қаласында орналасқан. Бұл Латын Америкасының ең ірі энергетикалық компаниясы, әлемдегі оныншы ірі компания, сондай-ақ әлемдегі төртінші ірі жасыл энергия компаниясы. Eletrobras бразилиялық бірнеше электр компанияларының акцияларын иеленеді, осылайша Бразилияның электр энергиясының шамамен 40%-ын өндіреді және 69%-ын тасымалдайды. Компанияның электр энергиясын өндіру қабілеті шамамен 51 000 МВт, оның көп бөлігі гидроэлектр станцияларында. 2022 жылдың маусымына дейін Бразилия федералды үкіметі Eletrobras акцияларының 52%-ына ие болды, ал қалған акциялар B3 биржасында саудаланды. Акция Ibovespa индексінің құрамына кіреді. Ол Nasdaq және Мадрид қор биржаларында да саудаланады.

Тарих

Eletrobras 1962 жылы Жоао Гуларт президент болған кезде құрылды.

Операциялар

Eletrobras – электр энергиясын өндіру және тарату бойынша холдингтік компания. Ол Бразилиядағы ең ірі электр энергиясын өндіру және беру компаниясы болып табылады. Өзінің еншілес компаниялары арқылы Бразилияның электр қуатының өндіріс қуатының шамамен 40%-ын иеленеді және Ұлттық бірлескен жүйенің 69%-ын басқарады. Eletrobras Латын Америкасының электр энергетикасы секторындағы ең ірі компаниясы болып есептеледі.

2022 жылы жекешелендіру

2021 жылдың мамыр айында Câmara dos Deputados Болсонару үкіметі жіберген, Eletrobras-ты жекешелендіруді көздейтін Уақытша шараны (MP) мақұлдады. Бұл процесс B3 қор биржасында жаңа қарапайым акцияларды сату арқылы жүзеге асырылады, бұл іс жүзінде үкімет пен Бразилия даму банкінің (BNDES) үлесін шамамен 45%-ға дейін азайтады, ал жеке инвесторларға көбірек қағаздар ұсынылады. Әрбір акционер жеке-жеке компанияның дауыс беру құқығы бар капиталының 10%-нан астамын иеленуі мүмкін емес. Үкімет акционерлер жиналысының шешімдеріне вето құқығын беретін акциялардың арнайы түрін (алтын акция) сақтайды. Бұл шара Сенаттың пленарлық отырысында 2021 жылғы 17 маусымда баяндамашы сенатор Маркос Рожерио (DEM RO) ұсынған үш түрлі пікірмен мақұлданды. Дауыс беру нәтижесі дауды көрсетті: 42 депутат мақұлдап, 37 қарсы дауыс берді. Жекешелендіруді жақтаушылар компанияның инвестициялық мүмкіндіктерін арттыратынын айтады. Алайда, Энергия үшін одақ қозғалысы, Энергия және қоршаған орта институты (IEMA) және Сао-Паулу штатының өнеркәсіп федерациясы (FIESP) сияқты қоғамның басқа да секторлары жоба тұтынушыларға тарифтерді қымбаттатып, экологиялық зиян келтіруі мүмкін деп сынға алды. Жекешелендіруге қатысты негізгі мәселелер табиғи газбен жұмыс істейтін жылу электр станцияларын келісімшарт бойынша сатып алу және Тукуруи электр желісін салуға рұқсат беру болды, бұл үшін Бразилияның қоршаған орта және жаңару ресурстары институтынан (IBAMA) және Ұлттық үндістер қорынан (FUNAI) экологиялық рұқсат алу қажеттілігі болмады. Жобаның соңғы нұсқасы 2021 жылдың 21 маусымында мақұлданды. Ұсыныста PROINFA келісімшарттары 20 жылға ұзартылды, кішкентай гидроэлектростанциялар (SHP) құрылысы көзделді және Eletrobras еншілес компанияларын он жыл бойы таратуға тыйым салынды. Сондай-ақ, бұл шара Сан-Франциско өзенінің бассейні, Фурнас су қоймалары, Амазония, Мадейра және Токантинс өзендеріндегі жаңару жобаларын қамтиды. "Электронуклеар", "Ангра" ядролық электр станциясы және Бразилияның "Итайпу" су электр станциясына қатысуы "Электробрас" компаниясынан бөлініп, мемлекеттік бақылауда қалады. 2021 жылдың шілдесінде Болсонару Eletrobras-ты жекешелендіруге қатысты Уақытша шараны бекітті. Үкімет мәліметтері бойынша, жекешелендіру электр энергиясының құнын шамамен 7,36%-ға төмендетуі тиіс. Алайда, сектордағы өкілдер жекешелендіруден кейін электр энергиясының құнының өсуі мүмкін екенін мәлімдеді. Жекешелендірудің мақсаты – үкімет компания акцияларының 60%-ынан 45%-ына дейін иелігін азайтып, басым үлесінен айырылуға дейін акцияларды сату. 2021 жылдың қыркүйегінде 14.182/2021 заңына сәйкес, жекешелендіруге жатпайтын Eletrobras қызметтерін – Itaipu Binacional және Eletronuclear компанияларын (Ангра 1, 2 және 3 электр станциялары) және мемлекеттік саясатты басқаруды қабылдау мақсатымен Empresa Brasileira de Participações em Energia Nuclear e Binacional (ENBPar) құрылды. 2022 жылдың 14 маусымында 802,1 миллион акция 42 Реалдық доллар (8,56 АҚШ доллары) базалық бағамен сатылды, бұл операцияда 33,7 миллиард Реалдық доллар (6,9 миллиард АҚШ доллары) айналымға түсті. Осының нәтижесінде мемлекеттік компанияның дауыс беру құқығы бар капиталындағы мемлекеттік үлесі 68,6%-дан 40,3%-ға дейін төмендеді. Ірі акционерлердің қатарында GIC Private Limited, Канада зейнетақы жоспары инвестициялық кеңесі (CPPIB) және 3G Capital-ға байланысты бразилиялық менеджер 3G Radar бар. Сондай-ақ, жұмыскерлерге FGTS балансының 50%-ға дейін пайдаланып компания акцияларын сатып алуға рұқсат берілді.