Кіріспе
Жайылымдық жерді бақылау үшін туындаған қақтығыс – қарулы қақтығыстың бір түрі.
a type of armed conflict
"Айналым соғысы", сондай-ақ "жайылымдық қақтығыс" немесе "мал соғысы" деп аталатын бұл қақтығыс, көбінесе 19-шы және 20-шы ғасырдың басында Америка батысында болатын, әдетте зорлық-зомбылыққа толы қақтығыстың түрі. Бұл қақтығыстардың мәні – "ашық жайылымдарды" немесе мал жаюға еркін пайдаланылатын жерді, немесе қақтығысқа себеп болатын қой жайылымдарын бақылау болды, содан-ақ осы қақтығыстар осылай аталды. Әдетте, мұндай даулар су құқығы, жайылым құқығы немесе мал меншігіне қатысты болды. Айналым соғыстары 1934 жылғы Тейлор жайылым заңына дейін болды, ол мемлекеттік жерлердегі жайылымдарды реттеді. Айналым соғыстарының ішінде Плезант-Вэлли соғысы, Колфакс округі соғысы, Кастаик айналым соғысы, Сан-Элизарио тұз соғысы, Мейсон округі соғысы, Порум айналым соғысы, Джонсон округі соғысы, Пекос соғысы, қоршау кесу соғыстары, қой соғыстары, Барбер-Мизел жанжалы, Стюарттың бауыздаушылар қақтығысы және тағы да басқалары бар. Бұрынғы ғасырларда зорлық-зомбылыққа ұшыраған болса, қазір бұл термин малшылар мен экологтардың, немесе малшылар мен жабайы жылқы жанкүйерлерінің сирек ресурстар үшін бейбіт бәсекелестігін білдіреді. "Айналым соғысы" – бұл сондай-ақ аумақтық соғыс немесе дұрыс иерархия немесе қарым-қатынас туралы келіспеушіліктер үшін қолданылатын сленгтік сөз, көбінесе әзілдеу мақсатында қолданылады. Осы мағынада бұл термин саясат пен бизнесте кездеседі.
Әдебиет пен өнерде
Рейндж соғыстары кино мен романда бейнеленген. Кейбір мысалдар: Range War (1939) – теміржол компаниясымен қақтығысқан малшылар тобы туралы фильм (Hopalong Cassidy қатысуымен). Range War, 2000 жылы Лоран Пэйннің Джонсон округі соғысы туралы романы. Вирджиниялық, Оуэн Вистердің 1902 жылғы романы, Джонсон округіндегі соғысқа негізделген, ірі шаруалардың жағдайын көрсетіп, мал ұрлығы үшін жасалған линчелеуді шекаралық әділдік ретінде бейнелейді. Ол төрт рет фильмге бейімделді. Шейн – 1953 жылы түсірілген фильм (Алан Лэддтің қатысуымен), ол Джонсон округі соғысына негізделген ойдан шығарылған соғыс кезінде малшыларға қарсы шаруалардың жағында болған қарулы жауынгердің оқиғасын баяндайды. Вайомингтен шыққан қызылбас – 1953 жылы Морин О'Хараның қатысуымен түсірілген, ойдан шығарылған Джонсон округі соғысын көрсететін фильм. Жұлдызсыз адам, 1955 жыл, Кирк Дугласпен бірге. Соңғы адамға: Плезант аңғарындағы соғыс туралы әңгіме – 1880-ші жылдардағы Аризонадағы Плезант аңғарындағы соғыс туралы батыс жазушысы Зейне Грейдің романы. Оклахома! (1943 жылғы Бродвей мюзиклі, 1955 жылғы фильм) – Роджерс және Хаммерштейннің мюзиклі, фермалық қызға ғашық болған ковбой туралы, жергілікті фермерлер мен малшылар арасындағы қоршаулар мен су құқықтарына қатысты бәсекелестікпен күрделіленеді. Эль-Дорадо – 1966 жылы түсірілген фильм, қария атыскер туралы, ол досына көмектесу үшін "дұрыс жолға" түседі. Chisum – 1970 жылғы батыс фильмі, Нью-Мексико территориясындағы 1878 жылғы Линкольн округі соғысына негізделген, ол ауқым мәселесінен гөрі коммерциялық экономикалық бәсекеге байланысты болды. Centennial (1978) «Шопандар» атты эпизодты ұсынады, онда бір жағынан малшылар, екінші жағынан фермерлер мен қойшылар арасындағы соғыс бейнеленген. Техас (1985) 1880 жылдары ірі қара өсіретін аймақта тікенді сымның пайда болуына байланысты туындаған қақтығыстарды егжей-тегжейлі баяндайды. Том Хорн (1980), Стив Маккуиннің журналдарынан сценарий жазылған. "Johnson County War" – 1989 жылы Powder River альбомы үшін Кэнтри-Уэстерн әншісі/әнші-сазшысы Крис Ледукс шығарған ән. "The Range War" – Тод Рандгреннің балладасы, «ағасы ірі қара мал бағып жүрген» ұл мен «әкесі қой бағып жүрген» қыз арасындағы қарым-қатынасқа назар аударады және олардың қарым-қатынасына екі отбасы да қарсылық білдірді, бұл осы ерекше аумақтық соғысты қоздырды. Open Range (2003) – бұл фильмде еркін жайылымшылар малдарын ұрлау үшін жалдамалы кісі өлтірушілерді пайдалануға тырысатын ірі қара баронымен күреседі. Аумақтық соғыс «Jaliscoe» деп аталатын ұзақ уақыт бойы радиода көрсетіліп жүрген «Гансмөк» бағдарламасының кем дегенде бір эпизодының тақырыбы болды. Даластағы соғыс телешоудың 12-ші маусымында сюжет ретінде қолданылды. King of Texas – 2002 жылы түсірілген американдық телефильм, Уильям Шекспирдің «Лир патшасы» романының сюжеті 19-ғасырдағы американдық батысқа көшіріледі. 1923 (2023), Тейлор Шеридан жазған Йеллоустоун франшизасының преквелінде бірнеше эпизодта ранчо соғысы бар. Have Gun Will Travel сериалының бірнеше эпизодында фермерлер мен малшылар арасындағы араздық көрсетіледі.
Range War (1939) is a movie (featuring Hopalong Cassidy) about a group of ranchers in conflict with a railway company. Range War, a 2000 novel by Lauran Paine about the Johnson County War. The Virginian, a 1902 novel by Owen Wister, was based on the Johnson County Range War, presenting the case of the large ranchers and depicting the lynchings as frontier justice for cattle rustling. It was adapted four times as films. Shane is a 1953 movie (featuring Alan Ladd) that tells the story of a gunfighter taking the side of the farmers against cattlemen during a fictional range war loosely based on the Johnson County Range War. The Redhead from Wyoming a 1953 film with Maureen O'Hara featuring a fictionalised Johnson County War. Man Without a Star, 1955, with Kirk Douglas. To The Last Man: A Story of the Pleasant Valley War, is a novel by Western author Zane Grey exploring the Pleasant Valley War in 1880s Arizona. Oklahoma! (1943 Broadway musical, 1955 film) Rodgers and Hammerstein musical about a cowboy in love with a farm girl, complicated by a rivalry between local farmers and ranchers over fences and water rights. El Dorado is a 1966 movie about an aging gunfighter who goes "straight" to help a lawman friend after being hired to intervene in a range war. Chisum is a 1970 western movie loosely based on the 1878 Lincoln County War in New Mexico Territory, which erupted over mercantile economic competition rather than issues of range. Centennial (1978) features an episode titled 'The Shepherds' , which depicted a range war between cattlemen on one hand, against farmers and sheepherders on the other. Texas (1985) details the evolving conflicts due to the introduction of barbed wire in cattle country in the 1880s. Tom Horn (1980), scripted from the journals of Horn, Steve McQueen. "Johnson County War" is a 1989 song by Country Western singer/songwriter Chris LeDoux for the Powder River album. "The Range War," a ballad by Todd Rundgren, focuses on a relationship between a boy whose "uncle runs cattle" and a girl whose "daddy runs sheep," and hints their relationship was opposed by both families, fueling this particular range war. Open Range (2003), a film in which free grazers take on a cattle baron who tries to use hired assassins to steal their herd. A range war was the subject of at least one episode of long running old time radio show, Gunsmoke, called "Jaliscoe". A range war was used as a plot in the 12th season of the TV show Dallas. King of Texas is a 2002 American television movie transposing the plot of William Shakespeare's King Lear into the 19th century American West. 1923 (2023), a prequel to the Yellowstone franchise written by Taylor Sheridan, features a ranch war in several episodes. Several episodes of Have Gun Will Travel feature the conflict between farmers and ranchers over control of range land.