Кіріспе
Кларнет-скрипка-фортепиано үштігі – бір кларнет, бір скрипка және бір фортепианодан тұратын, тең дәрежеде қатысатын камералық музыкалық ансамбльдің стандартты түрі немесе осы топ үшін жазылған шығарманың атауы. Кларнет-виола-фортепиано үштігі кларнет-скрипка-фортепиано үштігінен бірнеше ғасыр бұрын пайда болған; Моцарт 18-шы ғасырда «Кегельштадт» триосын жазды, ал романтик композитор Макс Брух осы комбинация үшін сегіз пьесадан тұратын сюита, сондай-ақ виола, кларнет және оркестр үшін қос концерт жазды. Осы шығармалардың көптегенін (немесе жазылған) кларнет-скрипка-фортепиано үштігіне ауыстыруға болады. Стандартты фортепиано триосынан немесе концерттен айырмашылығы, кларнет-скрипка-фортепиано үштігі үшін жазылған шығарманың белгілі бір формасы жоқ: шығармада кез келген санында бөлімдер болуы мүмкін. Акустикалық тұрғыдан алғанда, кларнет, скрипка және фортепианоның таңдалуының себебі – көптеген камералық музыкада (және жалпы музыкада) жоғары (сопрано), ортаңғы (альто/тенор) және төмен (бас/баритон) диапазонды бөлімдердің болуында. Дегенмен, кларнет пен скрипка екеуі де жоғары ырғақты дыбыстарды шығарады, бұл скрипка-виолончель-фортепиано триосы сияқты кең ауқымды триоға қарағанда дыбыстың тепе-теңдігін азайтады. Дыбыстық контрастты жырлы аспап (кларнет), ішекті аспап (скрипка) және пернетақталы аспап (фортепиано) қамтамасыз етеді. Классикалық қолданысынан басқа, осы аспаптардың үйлесімі дәстүрлі ашкеназдық еврей музыкасында да жиі кездеседі.
A clarinet–violin–piano trio is a standardized chamber musical ensemble made up of one clarinet, one violin, and one piano participating in relatively equal roles, or the name of a piece written for such a group. An example of a clarinet–viola–piano trio existed several hundred years before the clarinet–violin–piano trio; Mozart composed the Kegelstatt Trio in the 18th century, and the Romantic composer Max Bruch composed a suite of eight pieces for this combination, as well as a double concerto for viola, clarinet, and orchestra. Many of these works can be (or already have been) transcribed for a clarinet–violin–piano trio. Unlike a standard piano trio or a concerto, there is no standard form for a composition for a clarinet–violin–piano trio: a piece can have any number of movements. Acoustically, the choice of a clarinet, violin, and piano is characteristic in that most chamber music (and most music in general) contains high (soprano), mid range (alto/tenor), and low (bass/baritone) parts. However, both a clarinet and a violin play relatively high pitched parts, making for a less balanced sound than a trio that contains a more possible range, such as a violin–cello–piano trio. Timbral contrast is provided between the woodwind (clarinet), bowed string (violin), and keyboard instrument (piano). Aside from its classical use, this combination of instruments is common in traditional Ashkenazi Jewish music.
ХХ ғасырдың басында
1970 жылға дейін Бартоктың ("Контрастар"), Баусснерннің "Серенадасы", Стравинскийдің ("Сақшының тарихы" туындысының аранжировкасы), Мильхаудтың (кларнет, скрипка және фортепианоға арналған сюита, Op. 157b), Хачатурянның (кларнет, скрипка және фортепиано триосы), сондай-ақ Берг, Кренек және Айвс сияқты композиторлардың кларнет-скрипка-фортепиано үштіктерінің мысалдары кездеседі.
Бартоктың қарама-қайшылықтары
Бела Бартоктың "Контрастар" шығармасы скрипкашы Джозеф Сигети және кларнетші Бенни Гудманға арналып жазылған және бұл жанрдағы ең танымал шығармалардың бірі. Карпати осы шығарманы "техникалық шеберлік пен бірге поэтикалық әртүрлілікке" ие деп сипаттайды. Керісінше, Э.Р. "контрасттардың" "көңіл-күйге емес, жылдамдыққа" байланысты екенін түсіндіреді, бірақ осы "әртүрліліктің жетіспеуіне қарамастан, Бартоктың генийі риторикалық қабілеттерінде, сондықтан ол осы бір көңіл-күйді қызықты түрде таратып, оннан астам ірі көлемді шығармаларға сіңіре алады". Сейбер оны "Бартоктың барлық шығармаларындағы салмағы жеңіл, маңыздылығы төмен" туынды деп санайды, алайда "скрипка мен кларнетке арналған ноталар" "әрдайым өте тиімді". Бартоктың "Контрастар" шығармасы туралы стандартты жазбаны тізбектелген схемамен алмастырған бағдарламаны сипаттаған мақала, "іс жүзінде Бартоктың сыртқы келбеті, естілгеніндей, түсініксіз" деген қорытындыға келді.
ХХ ғасырдың аяғы
Үштіктерді Verdehr Trio тапсырыс бойынша Лесли Бассетт, Алан Хованнесс, Майкл Догерти, Карел Хуса, Теа Мусгрейв, Нед Роррем, Ида Готковский, Гюнтер Шуллер, Питер Шикеле, Дженнифер Хигдон, Александр Арутиуниан, Дэвид Даймонд, Скотт МакАллистер, Уильям Болком, Бетси Джолас, Брайт Шенг, Роберто Сиера, Либби Ларсен, Филипп Манори, Джан Карло Менотти, Питер Скульторп, Иван Эрод және Джоан Тауэр сияқты композиторлардан алды. Рорремнің 1985 жылғы «Жаздың соңы» шығармасы, оның туындылары жазылған бірнеше жазбада кездеседі, онда шіркеу музыкасының ишараттары бар. Композитор бұл шығарманың тікелей алдыңғы туындысы – «Балалық шағынан көріністерге» ұқсастығын былай сипаттайды: үш бөлімнің әрқайсысы «көне заманғы музыкалық туындылармен шабыттанған». Сати, Брамс, секірмек ойындарының әндері және протестант гимндері туралы ұсыныстар бар. Роррем өзінің, Мусгрейвтің және Дикинсонның шығармаларының барлығы «өткеннен әдепкі сөздермен цитата келтіреді» дейді және сонымен қатар «Чактан» Сэмюэл Барбердің шығармаларын Рорремнің серігі премьера кешінде Рорремнің шығармаларына наразылық білдірген-білдірмегенін сұрағанын айтады. Шуллердің «классикалық жылдам-баяу-скерцо-жылдам формадағы» «A Trio Setting» шығармасы Бартоктың ықпалын көрсетеді, бірақ «түпнұсқа, алуан түрлі, әсерлі және қызықты, сондай-ақ тапқыр» деп сипатталады, оны қайта тыңдауға тұрарлық. Нейтан Курьенің «Вариациялары» «күрделірек» және шамамен 34 минутқа жуық болғандықтан «тыйырмалы ұзын» деп сипатталады. Ол Биншуаның «De plus en plus» әнін Брамстың жады әніне ұқсас тақырып ретінде қайта-қайта келтіреді. Бұл шығармада Бартоктың «Контрасттар» туындысының ықпалы да көрінеді. Теа Мусгрейвтің «Пьерро» шығармасы Вердехр триосының тапсырысы бойынша 1986 жылы Түркияның Стамбул қаласында алғаш рет орындалды. Мусгрейвтің бұрынғы туындыларымен, мысалы, «Екінші камералық концерт» (1966), «Кларнет концерт» (1967) және «Space Play» (1974) сияқты туындыларымен үйлесімді, «Пьерро» өте бағдарламалық және партитурада сахналық орналасу, жарық схемалары және қозғалыстар туралы нұсқаулар бар.
Концерттер
Кларнет, скрипка, фортепиано концерттері Вердехрдің тапсырысымен Бур, Дэвид, Отт, Скровачевский және Уоллес үшін жазылған. Олар сонымен қатар Джеймс Ниблоктан, Уильям Уоллестен, Динос Константинидестен, Пол Чихарадан, Иан Круздан және Ричард Миллстен скрипка мен кларнетке арналған екі концертті тапсырыс берді.
Кларнет, скрипка, фортепиано үштігінің композиторлары
Бұл толық емес тізім.
ХХ ғасырдың басында
Композитор Жыл Туынды Опус Ескермелер Бела Барток 1938 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған «Контрасттар» Sz. 111, BB 116 Албан Берг 1926 Скрипка, кларнет және фортепианоға арналған «Адажио» Камерконцерттің 2-ші бөлімінің оркестрленген нұсқасы Чарльз Айвс 1934 Скрипка, кларнет және фортепианоға арналған «Ларго» Арам Хачатурян 1932 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Вальдемар фон Баусснер 1898 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған «Серенада» IWB 12 Эрнст Кренек 1946 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Op. 108 Дариус Мийо 1936 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған сюита Op. 157b Игорь Стравинский 1918 «Сақшының тарихынан» сюита (кларнет, скрипка және фортепианоға арналған) Композитордың өңдеуі
1949 жылдан бастап
Композитор Жыл Туындысы Опус Джоан Альберт Амаргос Альфредо Арациль 1992 Movimiento perpetuo v.92 Александр Арутюниан Уильям Болком 1994 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Шарлотта Брей 2017 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған ән Джейн Брокман 1999 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған Нибиру триосі 2007 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған Лемурия триосі Джон Кратон 2003 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған соната, "Trois Petites Filles" Гюставо Диас Херес 2012 Exedrae Дональд Эрбл Күн сәулесі мен қараңғы аңғарлар Иван Эрод 1991 Трио, Op. 59 Кристофер Фокс 1992 Бұзылған уақыттағы түзу сызықтар Педро Фария Гомес 2010 Қайтып оралу Джон Харбисон 1982 Вариациялар Стивен Хартке 1997 Лавандалы көзді ат Дуглас Кнеханс 2002 Рив Алан Хованнесс 1988 Лейк Самиш триосы, Op. 415 Эван Джонсон 2003 Ausschnitte Майкл Кнофп 2014 QuasiHelioSonic & Little Worlds Филипп Манури 1992 Мичиган триосы Эдвард Манукян 2007 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Дональд Мартино 1973 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Джан Карло Менотти 1996 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Денис Пуссер 1993 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған болашақтың үнсіздігі Манель Рибера 2008 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Нед Рорем 1985 Жаздың соңы Тим Салтер 2017 Скрипка, кларнет және фортепианоға арналған триптих Ребекка Саундерс 1994 Жасылдың астыңғы жағы Пол Шенфилд 1990 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған трио Питер Скоулс 1995 Аралдар әндері, Кларнет триосы Питер Скулторп 1992 Арман жолдары Хуан Мария Соларе 2008 Грек ертегілері, скрипка, кларнет және фортепианоға арналған Франклин Стовер 2011 Trialog, скрипка, кларнет және фортепианоға арналған Хесус Торрес 2017 Fulgor, скрипка, кларнет және фортепианоға арналған Октавио Васкес 2012 Скрипка, кларнет және фортепианоға арналған трио Габриэль Висенс 2021 Кларнет, скрипка және фортепианоға арналған Mural Йоханн Баптист Ванхал E-flat тонындағы трио, Op. 20, No. 5