Эдвард Григтің 1868 ж. жазған A минорындағы фортепиано концерті – композитордың жалғыз концерті, жанрдағы ең танымал туындылардың бірі. Музыка, классика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдвард Григтың 1868 жылы жазған фортепиано концерті
Piano concerto by Edvard Grieg in 1868
Эдвард Григтың 1868 жылы жазған ля минорындағы фортепиано концерті, Op. 16, – Григ аяқтаған жалғыз концерт. Бұл оның ең танымал шығармаларының бірі және жанрдың ең көп таралған туындыларының қатарында. Григ бұл композицияны жазған кезде 24 жаста болған, ол Роберт Шуманның ля минорындағы жалғыз концертінен шабыттанды.
The Piano Concerto in A minor, Op. 16, composed by Edvard Grieg in 1868, was the only concerto Grieg completed. It is one of his most popular works, and is among the most popular of the genre. Grieg, being only 24 years old at the time of the composition, had taken inspiration from Robert Schumann's only concerto, also being in A minor.
Аспаптар
Григ концерттің партиясын жеке фортепиано, 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет (ля және си бемоль), 2 фагот, ми және ми бемольдағы 4 валторна, до және си бемольдағы 2 труба, 3 тромбон, литавра және струнный аспаптар (скрипкалар, альттар, виолончельдер және контрабастар) үшін жазды. Алдыңғы нұсқасында үшінші тромбонның орнына тек екі валторна мен туба болған.
Grieg scored the concerto for solo piano, 2 flutes, 2 oboes, 2 clarinets (in A and B), 2 bassoons, 4 horns in E and E, 2 trumpets in C and B, 3 trombones, timpani and strings (violins, violas, cellos and double basses). An earlier version called for only two horns and a tuba instead of a third trombone.
Тарих және әсерлері
Бұл шығарма Григтің ең алғашқы маңызды туындыларының бірі. Оны 24 жастағы композитор 1868 жылы Данияның Сёллерёд қаласында жазған. Концертті жиі Роберт Шуманның фортепиано концертімен салыстырады: ол бірдей тональностьта; фортепианодағы төмен түсетін әсемдік ашылуы ұқсас; жалпы стилі Шуманға, кез келген басқа композиторға қарағанда жақын деп есептеледі. Айта кетейік, екі композитор да фортепианоға арналған тек бір ғана концерт жазған. Григ 1858 жылы Лейпцигте Клара Шуман орындаған Шуманның концертін естіген және оған Шуманның досы Эрнст Фердинанд Венцельдің фортепианодан сабақ бергендігінің әсерінен, Шуманның стиліне қатты әсерленген. Григтің концерті оның норвегиялық халық музыкасына деген қызығушылығын көрсетеді; ашылу әсемдігі, Григтің туған елінің халық музыкасына тән, төмен түсетін кіші секундтан кейін төмен түсетін үлкен үшіншілік мотивтеріне негізделген. Бұл ерекше мотив Григтің басқа да шығармаларында кездеседі, соның ішінде №1 скрипкалық квартетінде. Концерттің соңғы бөлімінде халлингке (норвегиялық халық биі) және хардангер скрипкасына (норвегиялық халық скрипкасы) ұқсастықтар мен имитациялар анықталған. Бұл туындының премьерасын Эдмунд Нойперт 1869 жылдың 3 сәуірінде Копенгагенде Хольгер Симон Паулли дирижерлігімен өткізді. Кейбір дереккөздерде Григтің өзі, керемет пианист болғандықтан, сол концертті орындауға ниеттенген, бірақ Кристианиядағы (қазіргі Осло) оркестрмен байланысты болғандықтан премьераға қатыса алмаған. Премьераға Дания композиторы Нильс Гаде және орыс пианинісі Антон Рубинштейн қатысты. Рубинштейн осы оқиғаға арналған фортепианосын ұсынды. Концерттің екінші басылымына бағыштама ретінде Нойперт есімі жазылған (алғашқы бағыштама Рикард Нордраакқа жасалған), ал Джеймс Хунекер бірінші бөлімнің каденциясын оның жазғанын айтқан. Норвегиялық премьерасы 1869 жылдың 7 тамызында Кристианияда өтті, ал кейіннен бұл шығарма 1872 жылы Германияда және 1874 жылы Англияда орындалды. 1870 жылы Григтің Римдегі Франц Листке сапары барысында Лист музыканттардың алдында ноталарды көзбен оқып (prima vista) орындады және Григтің туындысы туралы өте жақсы пікірлер айтты, бұл кейін оған әсер етті. Бұл шығарма алғаш рет 1872 жылы Лейпцигте жарық көрді, бірақ Йохан Свендсен Григтің атынан араласудан кейін ғана. Концерт – пианист Вильгельм Бэкхаус 1909 жылы жазған алғашқы фортепиано концерті. Ол кездегі технологияның жетілмеуіне байланысты, жазба қысқартылып, бар болғаны алты минутқа созылды. Григ екі солисттік фортепианоға арналған концерттің транскрипциясымен жұмыс істеді, оны Кароли Терн аяқтады. Бұл нұсқаның тұсаукесерін британдық фортепиано дуэті Энтони Голдстоун мен Кэролайн Клеммоу жазды. 1951 жылдың 2 сәуірінде ресейлік-американдық пианист Саймон Барере Нью-Йорктегі Карнеги залында дирижер Юджин Орманди мен Филадельфия оркестрімен концерттің алғашқы бірнеше тактерін орындап жатып құлдырады. Ол сахна артында көп ұзамай қайтыс болды. Бұл Бареренің осы туындыны алғаш рет орындауы тиіс еді.
The work is among Grieg's earliest important works, written by the 24 year old composer in 1868 in Søllerød, Denmark, during one of his visits there to benefit from the climate. The concerto is often compared to the Piano Concerto of Robert Schumann: it is in the same key; the opening descending flourish on the piano is similar; the overall style is considered to be closer to Schumann than any other single composer. Incidentally, both composers wrote only one concerto for piano. Grieg had heard Schumann's concerto played by Clara Schumann in Leipzig in 1858, and was greatly influenced by Schumann's style generally, having been taught the piano by Schumann's friend Ernst Ferdinand Wenzel. Grieg's concerto provides evidence of his interest in Norwegian folk music; the opening flourish is based on the motif of a falling minor second followed by a falling major third, which is typical of the folk music of Grieg's native country. This specific motif occurs in other works by Grieg, including the String Quartet No. 1. In the last movement of the concerto, similarities to the halling (a Norwegian folk dance) and imitations of the Hardanger fiddle (the Norwegian folk fiddle) have been detected. The work was premiered by Edmund Neupert on 3 April 1869, in Copenhagen, with Holger Simon Paulli conducting. Some sources say that Grieg himself, an excellent pianist, was the intended soloist, but he was unable to attend the premiere owing to commitments with an orchestra in Christiania (now Oslo). Among those who did attend the premiere were the Danish composer Niels Gade and the Russian pianist Anton Rubinstein, who provided his piano for the occasion. Neupert was also the dedicatee of the second edition of the concerto (Rikard Nordraak was the original dedicatee), and James Huneker said that he composed the first movement cadenza. The Norwegian premiere in Christiania followed on August 7, 1869, and the piece was later heard in Germany in 1872 and England in 1874. At Grieg's visit to Franz Liszt in Rome in 1870, Liszt played the notes a prima vista (by sight) before an audience of musicians and gave very good comments on Grieg's work which would later influence him. The work was first published in Leipzig in 1872, but only after Johan Svendsen intervened on Grieg's behalf. The concerto is the first piano concerto ever recorded—by pianist Wilhelm Backhaus in 1909. Due to the technology of the time, it was heavily abridged and ran only six minutes. Grieg worked on a transcription of the concerto for two solo pianos, which was completed by Károly Thern. The premiere recording of this version was by the British piano duo Anthony Goldstone and Caroline Clemmow. On April 2, 1951, the Russian born American pianist Simon Barere collapsed while playing the first few bars of the concerto, in a performance with conductor Eugene Ormandy and the Philadelphia Orchestra at Carnegie Hall in New York. He died backstage shortly afterwards. It was to have been Barere's first performance of the work.
Екінші концерті
1882 және 1883 жылдары Григ си-бемоль минорындағы екінші фортепиано концертін жазумен айналысты, бірақ ол аяқталған жоқ. Концерттің эскиздерін пианист Айнар Стин Нёклеберг жазды. 1997 жылы Осло Григ қоғамы композиторлар үшін үшінші халықаралық байқауын «Григтің екінші концертін қайта ойлау» тақырыбында өткізді. Байқауға қатысушылардың бірі, бельгиялық композитор Лоран Бикманс, эскиздер негізінде толық фортепиано концертін жасады, ол алғаш рет 2003 жылдың 3 мамырында Лондонда орындалды. Григтің эскиздерін тағы бір өңдеуін норвегиялық композитор Хельге Евю аяқтады және оны Naxos лейблі жазды. Басқа да қатысушылардың арасында румындық Шербан Ничифор («ГРИЕГориано» концерті), орыс Владимир Беляев (Екінші фортепиано концерті), шотландтық Каллум Кенмуир (Григтің тақырыптарына рапсодия), америкалық Дэниел Пауэрс («Концерттік реликвиар»), неміс Клаус Миелинг (си-бемоль минорындағы концерттік фантазия), жаңа зеландиялық Элисон Эдгар (си-бемоль минорындағы фантазия), австралиялық Дэвид Морган («Норвегиялық фантазия») болды. Бірінші жүлде итальяндық Альберто Коллаға («Фортепиано концерті №1») берілді.
In 1882 and 1883, Grieg worked on a second piano concerto in B minor, but it was never completed. The sketches for the concerto have been recorded by the pianist Einar Steen Nøkleberg. In 1997, the Oslo Grieg Society held its Third International Competition for Composers on the theme: of "re imagine" Grieg's second concerto. One of the contestants, the Belgian composer Laurent Beeckmans, elaborated a full piano concerto from the sketches, which was first performed in London on 3 May 2003. Another elaboration on Grieg's sketches was completed by the Norwegian composer Helge Evju and was recorded by the Naxos label. Among the other contestants the Romanian Șerban Nichifor (Concerto GRIEGoriano), the Russian Vladimir Belyayev (Second Piano Concerto), the Scottish Callum Kenmuir (Rhapsody on themes by Grieg), the American Daniel Powers (Concerto Reliquary), the German Klaus Miehling (Concert Fantasy in B minor), the New Zealander Alison Edgar (Fantasia in B minor), the Australian David Morgan (Norwegian Fantasy). The 1st prize went to the Italian Alberto Colla (Piano Concerto No. 1).
Танымал мәдениетте
Григтің фортепиано концертінің мәңгілік танымалдығы оны алуан түрлі жағдайларда қолдануға мүмкіндік берді. Бірінші бөлімнің кодасы Лесли Ховард пен Ингрид Бергман жұлдыздығымен түсірілген "Интермецо" (1939) фильмінде пайда болады. Концерт "Жетінші парда" (1945) фильмінде жас концерт пианисі (Энн Тодд; тізімде көрсетілмеген пианист – Эйлин Джойс) орындайтын туынды ретінде ұсынылған. Ол Франц Райзенштейннің 1959 жылғы "Concerto Popolare" (Герард Хоффнюнгтің музыка фестивалі үшін жазылған) пародиасында кеңінен танылды. Бірінші бөлімнің ашылу тақырыбын Джимми Виснер "Кокомо" псевдонімімен жазған "Asia Minor" әнінде қолданды, ол 1961 жылы АҚШ-тағы үздік ондыққа енген хит болды. Әннің атауы да концерттің А минор тональдығына негізделген. Бірінші бөлімнен үзінділер "Розмари" санына енгізілді, ол "Бизнесте шынымен тырыспай қалай табысқа жетуге болады" (1961) Бродвей мюзиклінде орындалды. Jethro Tull 1972 жылғы "Thick as a Brick" турнесінің аясында екінші бөлімнен қысқа үзіндіні тікелей орындады. Комедияшы Билл Бейли – шебер музыкант, ол Григтің фортепиано концертін комикалық эффект үшін пайдаланды; "Black Books" телесериалында оны оның кейіпкері Мэнни Бьянко орындайды, ал ол кокни музыкасы туралы жеке пародиалық эссесінде мысал ретінде келтірілген. Кіріспе мотив 1987 жылы қайта қаралып жаңартылған "Follies" нұсқасында "Музыкаңызды барынша пайдаланыңыз" деп басталады. Кубалық дирижер Альфредо Вальдес концерттің бірінші бөліміне "Canto a La Vueltabajera" шығармасында қайта-қайта сілтеме жасайды. "Civilization V" стратегиялық видео ойыны да саундтрегінде екінші бөлімді пайдаланады. Екінші бөлімнің тақырыбы "Қызыл көбелек" (2018) тыңшылық триллерінде де пайда болады.
The enduring popularity of Grieg's Piano Concerto has ensured its use in a wide variety of contexts. The first movement's coda features in the film Intermezzo (1939) starring Leslie Howard and Ingrid Bergman. The Concerto was featured in the film The Seventh Veil (1945) as the piece played by the young concert pianist (Ann Todd; the uncredited pianist was Eileen Joyce). It was famously parodied in Franz Reizenstein's Concerto Popolare of 1959 (written for Gerard Hoffnung's music festival). The opening theme of the first movement was used by Jimmy Wisner, recording under the name "Kokomo", in the song "Asia Minor", a top ten pop hit in the U. S. in 1961. The title of the song was also based on the key of the concerto, A minor. Excerpts from the first movement are incorporated into the number "Rosemary", in the Broadway musical How to Succeed in Business Without Really Trying (1961). Jethro Tull have played a short excerpt of the second movement live as part of their Thick as a Brick tour of 1972. The comedian Bill Bailey is a skilled musician, and has used Grieg's piano concerto for comic effect; in the TV series Black Books it is played by his character Manny Bianco, and it is cited as an example in his solo mock scholarly sketch on cockney music. The introductory motif opens "Make the Most of Your Music", in the 1987 revised version of Follies. Cuban bandleader Alfredo Valdés repeatedly references the first movement of the concerto in Canto a La Vueltabajera. The strategy video game Civilization V also uses the second movement in its soundtrack. The second movement's theme features in the spy thriller Red Sparrow (2018).
Морекэм және Уайз
Концерт британдық комедианттар Морекэмбе мен Уайздың скетчінде пайдаланылды. Алғашқыда Дик Хиллз мен Сид Грин жазған және 1963 жылы ITV телесериалындағы "Two of a Kind" бағдарламасында екі адаммен орындалған, скетч кейіннен өңделіп, 1971 жылы дуэттің BBC телесериалы "The Morecambe & Wise Show" Рождестволық бағдарламасында қайта қолданылды. Скетчте Эрик Моркемб пианинода жеке орындаушы ретінде, ал Ерни Уайз бастапқы скетчте дирижер болса, өңделген нұсқада Лондон симфониялық оркестрінің бас дирижері Андре Превин қатысты. Моркемб "барлық дұрыс ноталарды ойнаймын, бірақ міндетті түрде дұрыс ретпен емес" дейді. Ол дұрыс музыканың жеңілдетілген нұсқасын ойнады, бірақ мүлдем қолайсыз стильде. Скетч 1964 жылы Сид Гриннің аранжировкасымен EMI Comedy Classics альбомдары сериясы үшін жазылды.
The concerto was used in a sketch by the British comedians Morecambe and Wise. Originally written by Dick Hills and Sid Green and performed as a two hander in the ITV series Two of a Kind in 1963, the sketch was subsequently amended and used again in the Christmas edition of The Morecambe & Wise Show, the duo's BBC series, in 1971. The sketch features Eric Morecambe as the piano soloist; while Ernie Wise was the conductor in the original sketch, the amended version features André Previn, then the principal conductor of the London Symphony Orchestra. Morecambe claims he is playing "all the right notes, but not necessarily in the right order". He was playing a simplified version of the correct music but in a completely inappropriate style. The sketch was recorded, in an arrangement by Sid Green, in 1964 for the EMI Comedy Classics album series.