Брамстың бірінші фортепиано концерті: Тарих және эволюциясы
Piano Concerto No. 1 (Brahms)
Брамстың фортепиано концерті: D minor, Op. 15 – 1858 ж. жазылған, атақты шығарма. Жозеф Иоахим мен Роберт Шуманның әсерімен жаралған. Музыка жаңалықтары!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фортепиано концерті
Piano concerto
Ре минор тонындағы, Op. 15 нөміріндегі фортепиано концерті – Иоганнес Брамстың 1858 жылы аяқтаған фортепиано және оркестрге арналған шығармасы. Композитор келесі жылы Ханноверде осы шығарманың тұңғыш рет қойылымын өткізді.
The Piano Concerto No. 1 in D minor, Op. 15, is a work for piano and orchestra completed by Johannes Brahms in 1858. The composer gave the work's public debut in Hanover, the following year.
Жоахим мен Клара Шуманның рөлдері
Брамс өзі кәсіби деңгейдегі пианист еді, ол ең алдымен жетекші скрипкашы Джозеф Йоахимге үлкен әсер етті, ол оған Роберт Шуманға таныстыру хатын берді. Брамс пен Йоахим өмір бойы жақын дос болды. 1853 жылы Брамс өзінің жеке фортепиано шығармаларын орындап, Шуман мен оның әйелі Кларадан зор құрметке ие болды, бұл Брамстың мансабындағы шешуші кезең болды. Клара – көрнекті концерттік пианист және композитор еді. Ол және Брамс өмір бойына созылатын достыққа бастады, ол Роберттің 1854 жылы психиатриялық клиникаға жатқызылып, 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін одан да маңыздырақ айналды. Брамстан 14 жас үлкен Клара 1854 жылы күнделігіне оның жайлы "Мен оны ұлымдай жақсы көремін" деп жазды. Брамстың оған деген сезімі құрметпен, күрделі және қайшылы болды, бірақ ол оның пікірлері мен кеңестерін қатты бағалады.
Brahms was himself a professional level pianist who had first highly impressed the leading violinist Joseph Joachim, who gave him a letter of introduction to Robert Schumann. Brahms and Joachim became close friends for life. In 1853 Brahms had aroused the greatest admiration from Schumann and his wife Clara, a turning point in Brahms's career, by playing for them some of his own solo piano pieces. Clara was a leading concert pianist and a composer. She and Brahms began a lifelong friendship, which became more important when Robert was committed to an asylum in 1854 and died in 1856. Clara, 14 years older than Brahms, wrote of him in her diary in 1854 "I love him like a son." Brahms's love of her was respectful, more complex and conflicted, but he much valued her opinions and advice.
Құрамы
Композиция барысында шығарма әр түрлі формалардан өтті. 1854 жылы ол екі фортепианоға арналған соната ретінде басталды. Сол жылдың 27 шілдесіне қарай ол төрт бөлімді симфонияға айнала бастады. Брамс жақын досы Юлиус Отто Гриммнен кеңес сұрады. "Брамс оркестрлеуін Гриммге көрсетуді әдетке айналдырған, ал Гримм консерваторияда білім алғандықтан, оркестрлеуде жақсы дайындықтан өткен". 1855 жылдың қаңтарына қарай Брамс фортепианоға арналған екінші және үшінші бөлімдерді жазды. Ақырында ол 1855–56 жылдары жұмысты өзінің сүйікті аспабы – фортепианоға арналған концертке айналдыруға шешім қабылдады, бұл ретте достарынан оркестрлеу туралы кеңес алды. Авинс былай деп жазады: "Брамсқа және одан келген көп томдық хаттардың арасында оның Жоахиммен бірінші фортепиано концерті туралы алмасылған хаттарына (олардың жиырмадан астамы бар) тең келетін ештеңе жоқ. Жоахимнің ұзақ, егжей-тегжейлі, ойлы және шебер жауаптары оның өзінің талантына және досына деген құрметі мен беделіне куәлік етеді". Брамс шығарманың тек бірінші бөліміндегі бастапқы материалды сақтап қалды; қалған бөлімдер тасталып, екі жаңа бөлім жазылды – екінші бөлім адажио, Ханс Гал оны "тыныш және арманды" деп сипаттады, ал үшінші бөлім рондо, онда Гал "дені сау, қуатты шығармашылықты" естіді. Нәтижесінде концерт үш бөлімдік стандартты құрылымға ие болды. 1858 жылдың ақпан айының басында Жоахим Брамсқа қолжазбаны "толыққанды қайта жөнделген" күйінде қайтарды, оның жаңадан оркестрленген бөлімдерін ұнатуын үміттене отырып. Брамс өзінің Бірінші симфониясын 1876 жылға дейін аяқтамады.
During the course of composition, the work passed through different forms. In 1854 it began as a sonata for two pianos. By July 27 of that year it was being transformed into a four movement symphony. Brahms sought advice from his close friend Julius Otto Grimm. "Brahms was in the habit of showing his orchestrations to Grimm, who, with his conservatory training, was better schooled in orchestration." By January 1855 Brahms had composed second and third movements, for piano. He ultimately decided to make the work a concerto for piano, his favored instrument, in 1855–56, still consulting friends about the orchestration. Avins writes that "In all the many volumes of correspondence to and from Brahms, nothing quite approaches the letters he and Joachim exchanged over his First Piano Concerto (there are more than twenty of them) Joachim's answers, lengthy, detailed, thoughtful, and skilled, are extraordinary testimonials to his own talent, and to the awe and admiration he felt for his friend." Brahms only retained the original material from the work's first movement; the remaining movements were discarded and two new ones were composed, a second movement adagio, which Hans Gál called "calm and dreamlike", and a third movement rondo, in which Gál heard "healthy, exuberant creativity". The result was a work in the more usual three movement concerto structure. As late as early February 1858, Joachim sent the manuscript back to Brahms "completely revised", hoping that he liked the reorchestrated sections. Brahms did not complete his Symphony No. 1 until 1876.
Фортепиано дуэті нұсқалары
Брамс сонымен қатар екі фортепианоға арналған аранжировка жазды, ол оркестрлеуден бұрынғы түпнұсқа партитура болды. 1853 жылы Роберт Шуман Клараға үйде екі фортепиано болуы үшін үлкен фортепиано сатып алған. 1856 жылдың қыркүйегінде Брамс Клараға жаңа фортепиано концертінің бірінші бөлімін екі фортепианолық партитура түрінде жіберді. Ол 1856 жылдың 1 қазанындағы күнделігіне Брамстың фортепиано концерті үшін "тамаша бірінші бөлім жазғанын" және "Мен оның идеясының ұлылығы мен мелодияларының нәзіктігіне ризамын" деп жазды. 18 қазанда: "Жоханнес концертті аяқтады, біз оны бірнеше рет екі фортепианода орындадық". 1862 жылы Концертті жариялаған Ритер Бидерман Брамстан фортепиано төрт қолға арналған аранжировка жасауды сұрады. Баспагерлер фортепиано төрт қолға арналған аранжировкаларды ұнататын, оларды тек бір фортепианосы бар тұтынушыларға сатуға болатын. Бірақ Брамс одан бас тартты, себебі ол үшін бұл "қолайлы" болмас еді. Екі жылдан кейін Брамс одан түсетін табысқа мұқтаж екенін түсінді, сондықтан ол аранжировка жасады.
Brahms also wrote a two piano arrangement, which was essentially the original score before orchestration. In 1853 Robert Schumann had bought a grand piano for Clara so that the household had two. In September 1856 Brahms sent Clara the first movement of his new piano concerto in a two piano score. She wrote in her diary on 1 October 1856 that Brahms had "composed an excellent first movement" for a piano concerto, and "I am delighted with its greatness of conception and the tenderness of its melodies." Then on 18 October, "Johannes has finished his concerto we have played it several times on two pianos." In 1862 Rieter Biedermann, publisher of the Concerto, requested that Brahms write a piano four hands arrangement. Publishers liked piano four hands arrangements, which could be sold to customers owning only one piano. However, Brahms declined, saying it would not be "practical" for him. Two years later Brahms decided he needed the money he would get for it, so he made the arrangement.
Алғашқы өнер көрсетулері
Клара 1858 жылы наурыз айында Ганноверде концерттің репетициясын тыңдады, премьераға дейін тоғыз ай бұрын, және досына: «Бұл өте жақсы өтті. Оның барлығы әдемі естіледі, тіпті кейбір бөліктері Йоханнес өзі ойлағаннан немесе күткеннен де әлдеқайда әдемірек» деп жазды. Концерт алғаш рет 1859 жылғы 22 қаңтарда Германияның Ганновер қаласында, Брамс 25 жасқа толғанда орындалды. Көрермендер оны жылы қабылдамады. Екінші қойылым бес күннен кейін Лейпцигте өтті. Лейпциг Гевандхаус оркестрі Германиядағы жетекші оркестрлердің бірі болды. Ол 1811 жылы Бетховеннің №5 фортепиано концертін («Император») тұсаукесер еткен. Феликс Мендельсон 1835 жылдан 1847 жылы қайтыс болғанға дейін Гевандхаус оркестріне жетекшілік етті. Оның басшылығымен оркестр Шуберттің №9 симфониясын («Ұлы симфония») тұсаукесер етті, Шуберт қайтыс болғаннан кейін; Роберт Шуман Венада қолжазбаны тауып, оның көшірмесін Мендельсонға берді. Оркестр сондай-ақ Мендельсонның №3 симфониясын («Шотландиялық») және скрипкалық концертін де тұсаукесер етті. Мендельсонның қазасынан кейін «Лейпцигтегі стандарт төмендеді» делінеді. Дегенмен Гевандхаус өте беделді оркестр болып қала берді. Оның концертмейстері Фердинанд Давид Брамсты концертті сонда орындауға шақырды. Брамс пианиномен жеке орындаушы болды және оркестрмен Лейпцигте екі репетиция жасады. Ол концертті «Ганновердегіден гөрі әлдеқайда жақсы орындадым, оркестр тамаша ойнады» деп ойлады, бірақ соңында көрермендердің тек бірнешесі ғана қол шапалақтауға тырысты, бірақ олардың ызылдауынан үнсіз қалды. Брамс Жоахимге: «Мен тек тәжірибе жасап, жолымды табудамын» деп жазды. Қыркүйекте ол адажионың «таңғажайып» және «әдемі» екенін жазды. Ол бірінші бөлімнің «өте ұнағанын» айтты, бірақ бұрын сынға алған «кейбір нәрселері» оған ұнамады, бірақ Брамс оларды өзгерткен жоқ. Концерттің төртінші орындалуы (және жаңа редакцияның алғашқысы) Георг Дитрих Оттеннің жетекшілігімен Гамбург филармониясымен өтті және сәтті болмады. 1861 жылғы 3 желтоқсанда тағы бір қойылым өтті, бұл жолы Гамбург филармониясымен, Брамс дирижерлік етіп, Клара жеке пианиномен орындады. Ол күнделігіне: «Мен бүкіл бөлмедегі ең бақытты адам болдым, жұмыстың қуанышы мені басып алды», бірақ «көрермендер ештеңе түсінбеді және ештеңе сезінбеді, әйтпесе олар тиісті құрмет көрсетуі керек еді» деп жазды. Ол кезде концерт концерттерде бес рет орындалды, тек бір көрерменмен ғана сәттілік болды. Брамс пен Клара оны бірнеше жылға жинап қойды.
Clara heard a rehearsal of the concerto in Hanover in March 1858, nine months before the premiere there, and wrote to a friend that it "went very well Almost all of it sounds beautiful, some parts far more beautiful even than Johannes himself imagined or expected." The concerto was first performed on January 22, 1859, in Hanover, Germany, when Brahms was just 25 years old. The audience received it coldly. The second performance, five days later, was in Leipzig. The Leipzig Gewandhaus Orchestra was a leading one in Germany. It had premiered Beethoven's Piano Concerto No. 5 ("Emperor") in 1811. Felix Mendelssohn conducted the Gewandhaus from 1835 until his death in 1847. During his tenure the orchestra premiered Schubert's Symphony No. 9 ("Great Symphony"), after Schubert's death; Robert Schumann had unearthed a manuscript in Vienna and given a copy to Mendelssohn. The orchestra also premiered Mendelssohn's own Symphony No. 3 ("Scottish") and violin concerto. It seems that after Mendelssohn's passing, "standards in Leipzig declined". Still, the Gewandhaus remained a highly prestigious orchestra. Its concertmaster, Ferdinand David, had invited Brahms to have his concerto performed there. Brahms, who served as piano soloist, had two rehearsals in Leipzig with the orchestra. He thought he had played the concerto "significantly better than in Hanover, the orchestra outstandingly," but at the end only a few in the audience tried to clap and were soon overwhelmed by hissing. Brahms wrote to Joachim "I am only experimenting and feeling my way," In September she wrote that the adagio is "exquisite" and "beautiful". She said the first movement "gave me great pleasure" although she did not like "some things in it" she had criticized before, but Brahms had not changed them. The fourth performance of the concerto (and first of the new revision) was with the Hamburg Philharmonic conducted by Georg Dietrich Otten and was not a success. Another performance came 3 December 1861, again with the Hamburg Philharmonic, this time with Brahms conducting and Clara as solo pianist. She wrote in her diary "I was certainly the happiest person in the whole room the joy of the work so overcame me", but "the public understood nothing and felt nothing, otherwise it must have shown proper respect." By then the concerto had been performed in concert five times, a success with only one of the audiences. Brahms and Clara both put it aside for some years.
Оркестрлік шығарманың алғашқы табысты орындалуы
Бірінші Серенада, концертте ойналған Брамстың екінші оркестрлік туындысы, 3 наурыз 1860 жылы сәтті өткен премьерасын алды. Оған дейін концерт үш рет орындалған, үшінші рет 24 наурыз 1859 жылы, серенададан шамамен бір жыл бұрын сәтті аяқталды.
The First Serenade, the second Brahms orchestral piece to be played in concert, had its première on 3 March 1860, with success. Before that the concerto had been performed three times, a success the third time, 24 March 1859, before the serenade by about a year.
Жарияланым
1860 жылдың жазында Брамс Breitkopf & Härtel баспасына бес шығарманы тапсырды: Концерт, оның алғашқы Серенадасы, екі хорлық шығарма және "Сегіз ән мен романстар", Op. 14. Тек Серенада ғана қабылданды. Концерт Лейпцигте жақсы қабылдамағаны үшін қабылданбады. Қалған үш шығармаға қатысты ешқандай пікір айтылмады. Содан кейін Брамс төрт қабылданбаған шығарманы швейцариялық баспагер Мелхиор Ритер Бидерманға тапсырды, ол оларды қабылдады, кейіннен көптеген басқа Брамс шығармаларын, соның ішінде неміс реквиемін жариялады. Бір топ "музыка достары", олардың кейбіреулері концертті көрмеген, оркестр музыканттарын шақырып, жексенбі күні таңертең "жеке концерт" ұйымдастырды, онда Брамстың №2 фортепиано квартеті де орындалды. Брамс Клараға "Музыканттар маған өте адал болды, сондықтан бүкіл оқиға өте жағымды болды" деп жазды. 1874 жылы Клара Лейпцигтегі Гевандхаус концертінде сололық бөлімде ойнады, бұл концерттің 1859 жылғы қаңтардағы сәтсіздіктен бері алғашқы орындалуы болды. Брамс өзі Гевандхаус директорлар кеңесінің мүшесі шақырып, 1878 жылғы 1 қаңтарда Лейпцигте концертті орындады. Концерт "бұл жолы 1859 жылғыдан сәл ғана жақсы болды". Ханс фон Бюлов – концерттік пианист және жоғары бағаланған дирижер. Ол 1882 жылдың көктемінде Брамсқа: "Мен Рейн музыкалық фестивалінде қатысамын. Сіздің D минорындағы [концертіңізді] жақсы ойнауға немесе кем дегенде бірнеше күндік оңашалықпен дайындалуға тырысамын" деп жазды. Брамс: "Сіз музыка фестиваліне D минор концерті сияқты жаман атқа ие жұмысты әкелгеніңізге мақтана аласыз". Фон Бюловтың Брамсқа құлшынғаны және оны үш "Б"-нің үшіншісі деп атағаны құпия емес еді. 1881 жылы Брамс екінші фортепиано концертін аяқтады. Содан кейін фон Бюлов "Брамстың екі фортепиано концертімен концерттік турнелерге шықты, кейде клавиатурадан дирижерлік етті".
In the summer of 1860 Brahms submitted to the publishers Breitkopf & Härtel five pieces, the Concerto, his first Serenade, two choral works, and "Eight Songs and Romances", Op. 14. Only the Serenade was accepted. The Concerto was rejected based on its bad reception in Leipzig. No comment was made on the other three pieces. Brahms then submitted the four rejected pieces to a Swiss publisher, Melchior Rieter Biedermann, who accepted them, and later published many other Brahms pieces, including the German Requiem. A group of "friends of music", some of whom had missed the concert, engaged the orchestra players and organized a "private concert" on Sunday morning at which Brahms's Piano Quartet No. 2 was also performed. Brahms wrote to Clara that "The musicians were exceedingly devoted to me, so that the whole affair was most agreeable." In 1874 Clara played the solo part in a performance in a Gewandhaus concert in Leipzig, the first performance of the concerto there since the January 1859 débacle. Brahms himself was invited by a member of the Gewandhaus Board of Directors and performed the concerto in Leipzig 1 January 1878. The concerto "fared only slightly better this time" than it had in 1859. Hans von Bülow was a concert pianist and highly regarded conductor. He wrote to Brahms in the spring of 1882 "I am to participate in a Rhine Musical festival in Aachen I plan to play your D minor [concerto] well, or at least do my best with a few days of seclusion to prepare." Brahms replied "You can be proud of yourself to bring to a music festival such a work of ill repute as the D minor concerto." It was no secret that von Bülow admired Brahms, having called him the third of the Three Bs. In 1881 Brahms finished his second piano concerto. Thereafter von Bülow took concert tours "with both Brahms's piano concertos, sometimes conducting from the keyboard."
Өмірбаяндық белгілері
Брамстың өмірбаяндары композитордың жақын досы және ұстазы Роберт Шуманның 1854 жылы жасаған өзіне қол жұмсау әрекетінен кейін, драмалық ашылу бөлімінің алғашқы эскиздері тез арада жасалғанын, бұл оқиға Брамсқа зор қайғы әкелгенін жиі айтады. Ол концертті Шуманның 1856 жылы қайтысынан екі жыл өткен соң аяқтады. Концертте Брамстың жеке басынан өткен оқиғалардың қаншалықты терең бейнеленгенін анықтау қиын, себебі шығарманың музыкалық тіліне әсер еткен басқа да көптеген факторлар бар. Концерттің эпикалық көңіл-күйі оны Брамстың үлгі тұтқан Бетховен симфониясының дәстүрімен тығыз байланыстырады. Мысалы, концерттің финалы Бетховеннің фортепиано концертінің 3-ші бөлімінен үлгі алған, ал концерттің ре минор тональдығы Бетховеннің 9-шы симфониясымен және Моцарттың драматикалық фортепиано концертінің 20-шы нөмірімен бірдей.
Brahms's biographers often note that the first sketches for the dramatic opening movement followed quickly on the heels of the 1854 suicide attempt of the composer's dear friend and mentor, Robert Schumann, an event which caused great anguish for Brahms. He finally completed the concerto two years after Schumann's death in 1856. The degree to which Brahms's personal experience is embedded in the concerto is hard to gauge since several other factors also influenced the musical expression of the piece. The epic mood links the work explicitly to the tradition of the Beethoven symphony that Brahms sought to emulate. The finale of the concerto, for example, is clearly modeled on the last movement of Beethoven's Piano Concerto No. 3, while the concerto's key of D minor is the same as both Beethoven's Symphony No. 9 and Mozart's dramatic Piano Concerto No. 20.
Симфониялық және камералық техника
Бұл шығармада Брамс пианино мен оркестрді симфониялық масштабтағы құрылымда тең серіктестер ретінде біріктіруге тырысады, Моцарт пен Бетховеннің классикалық концерттерінің үлгісімен. Осылайша, ол бұрынғы романтикалық концерттерден өзгеше, онда оркестр пианиношыға көмекші рөл атқарды. Жас Брамс үшін де концерттің жарқындығының мәні аз болды. Оның орнына, ол музыкалық идеяларға қызмет ету үшін оркестр мен солисті де жұмылдырды; концерттегі техникалық қиындықтар бекер болмай, тақырыптық материалды кеңейтеді және дамытады. Мұндай тәсіл Брамстың көркемдік темпераментіне сай келеді, сонымен қатар концерттің симфониялық бастаулары мен мақсаттарын көрсетеді. Оның күш-жігері камералық музыка техникасымен қатар, классикалық дәуірге дейінгі барокко концерто гроссосының тәжірибесіне сүйенді, бұл тәсіл кейіннен Брамстың 2-ші фортепиано концертінде толыққанды жүзеге асты. Бұл алғашқы концертте Брамстың тырна мен валторнаға деген ерекше қызығушылығы байқалады, олардың екеуінің де партиялары қиын және ерекше. Брамстың жастық шағында жазылған бұл концерт оның кейінгі концерттері мен 1-ші симфониясына жол көрсеткен жетілген туынды. Оның көлемі мен сұлулығы, сондай-ақ, ұсынатын қиын техникалық міндеттері ерекше. Уақыт өте келе, шығарманың танымалдылығы артып, шедевр ретінде мойындалды. Брамстың өмірбаянын жазған Стайра Авинс оны "ұлы" шығарма деп атайды. Альфред Брендель оны "таза Брамс" деп санайды, айтады: "Әсіресе D минорлық концертке деген махаббатым бар".
The work reflects Brahms's effort to combine the piano with the orchestra as equal partners in a symphonic scale structure, in emulation of the classical concertos of Mozart and Beethoven. It thus differs from earlier Romantic concertos, where the orchestra effectively accompanied the pianist. Even for the young Brahms, the concerto as showpiece had little appeal. Instead, he enlisted both orchestra and soloist in the service of the musical ideas; technically difficult passages in the concerto are never gratuitous, but extend and develop the thematic material. Such an approach is thoroughly in keeping with Brahms's artistic temperament, but also reflects the concerto's symphonic origins and ambitions. His effort drew on both chamber music techniques and the pre classical Baroque concerto grosso, an approach that later was fully realized in Brahms's Piano Concerto No. 2. This first concerto also demonstrates Brahms's particular interest in scoring for the timpani and the horn, both of whose parts are difficult and prominent. Although composed in Brahms's youth, this concerto is a mature work that points forward to his later concertos and his Symphony No. 1. Most notable are its scale and grandeur, as well as the thrilling technical difficulties it presents. As time passed, the work grew in popularity until it was recognized as a masterpiece. Brahms biographer Styra Avins calls it a "great" piece. Alfred Brendel considers it among the "purest Brahms", stating that to " particularly the D Minor Concerto, goes my love."
Фильмде қолдану
Концерттің бірінші бөлімі, Питер Катиннің жазбасында, 1963 жылғы британдық "L пішінді бөлме" фильміндегі аса драматикалық тұстарды күшейту үшін пайдаланылды.
The first movement of the concerto was used to reinforce particularly dramatic moments in the British film The L Shaped Room (1963), in a recording by Peter Katin.