Кіріспе

Нигерияның Нигер дельтасындағы бұрынғы соғысшы Асари Докубо (1964 жылы туған), бұрын Мелфорд Докубо Гудхед кіші және көбінесе жай ғана Асари деп аталатын, Нигерияның Нигер дельтасы аймағындағы ижау этносының маңызды саяси тұлғасы. Ол 2001 жылдан бастап біраз уақыт бойы Ижау жастар кеңесінің президенті болды, кейін Нигер дельтасы аймағындағы ең белгілі қарулы топтардың біріне айналған Нигер дельтасы халық ерікті күштерін құрды. Ол халыққа жақын көзқарастары бар мұсылман және үкіметке қарсы тұрысымен жергілікті халықтың белгілі бір бөлігі арасында халық қаһарманына айналды.

Ерте өмір

Асари 1964 жылы Риверс штатының Бугума қаласында сот судьясы және үй шаруасындағы әйел басқаратын орта таптық христиан отбасында дүниеге келді. Оның үлкен отбасы болды, олардың төрт баласы бар еді. Ол Порт-Харкорт қаласында бастауыш және орта білім алды, содан кейін Калабар университетінің құқық факультетіне қабылданды. Алайда, 1990 жылы үш жыл оқығаннан кейін университет басшылығымен туындаған мәселелерге байланысты оқуын тоқтатты. Білімін аяқтауға ол тағы да тырысты, бірақ Нигерияның Крос-Риверс штатындағы Калабар университетіндегідей себептермен Риверс штатының ғылым және технология университетінде де белсенділігіне байланысты оқуын аяқтауға қол жеткізбеді.

Белсенділік

Мектепті тастағаннан кейін Асари ислам дінін қабылдап, өзін Мұжахид Докубо Асари деп атауға өтті. 1990 жылдардың көп бөлігін аймақтық саясатқа қатысуға тырысып, 1992 және 1998 жылдары Риверс штатында екі лауазымға кандидат болды, бірақ екеуінде де жеңіліске ұшырады. 1998 жылы Ижау жастар кеңесі (IYC) құрылды, ал Асари, негізгі құрылтайшылардың бірі ретінде, ұйымның вице-президенті болып тағайындалды. Ұйым қараша айында Каиама декларациясын жариялады, онда Нигерия мемлекеті мен аймақтағы мұнай компанияларының отандық жерлерін және өмірлерін бақылаудан айыру туралы ұзақ жылдар бойы сақталған Ижау халқының алаңдаушылығын білдірді. Декларацияда және мұнай компанияларына жолданған хатта олардан жұмысты тоқтату және Ижау аумағынан кету талап етілді. IYC «бостандық, өзін-өзі анықтау және экологиялық әділет үшін бейбіт күресуге» міндеттенді және 28 желтоқсаннан бастап «Климаттық өзгеріс операциясы» деп аталатын тойлау, дұға және тікелей әрекеттер науқанын дайындады. Нигерия үкіметі дереу бұл топқа қарсы шаралар қолданды. Асари 2001 жылы IYC президенті болды және «Қорларды бақылау және кез келген құралдармен өзін-өзі анықтау» бағдарламасын іске асыруға жетекшілік етті. 2004 жылға қарай Асари көпшілік назарынан шықты. Кейін ол Нигер дельтасы халық еріктілері күштерін (NDPVF) құрды, ол Дельта аймағындағы тәртіпсіздіктің маңызды себебіне айналды. NDPVF, әскери топ, негізінен аймақтың мұнай кірісінен үлкен пайда табуды көздеген жергілікті және аймақтық саясаткерлермен қаржыландырылды. NDPVF тез арада Нигер дельтасының мұнай ресурстарын бақылауға тырысқан Нигер дельтасының қауіпсіздік күштері (NDV) деп белгілі қарсыласымен қарулы қақтығысты күшейтті. Шайқастар негізінен Уорриде, содан кейін Нигерияның мұнай астанасы Порт-Харкортта және қаланың оңтүстік-батыс аймақтарында жүрді. Екі топ та мұнайды заңсыз өндірумен («бункерлеу») және жергілікті ресурстарды өндірудің басқа да заңсыз жолдарымен айналысты. NDPVF-тың саяси көзқарастарының өзгеруі оның бұрынғы демеушілерін қаржылық қолдауын тоқтатуға және қарсыласы NDV-ге қаражат аударуға итерді. Асаридің NDPVF Нигерия мемлекетіне қарсы «толыққанды соғыс» жариялады. Асари Биафраның тәуелсіздігі үшін күресетін ешқандай ұйымға жатпайтынын нақты айтқанмен, ол бұрын MASSOB ұйымының Ралф Увазурикесімен бірге шараларға қатысқан. Сондай-ақ ол әртүрлі сұхбаттарында Биафра халықтарының өкілі Ннамди Кануды мақтады.

Дағдарыс және тұтқындалу

NDPVF-тің мұнай ұңғымалары мен құбырларына шабуылдау қаупі аймақтағы компанияларды қызметкерлерінің көп бөлігін Дельтадан шығаруға мәжбүр етті, нәтижесінде мұнай өндірісі күніне 30 000 баррельге дейін төмендеді және мұнай бағасы дүниежүзілік деңгейде айтарлықтай өсті. Осыған байланысты туындаған дағдарыстың салдарынан Нигерия президенті Олусегун Обасанжо Асариді және NDV жетекшісі Атеке Томды Абужаға бейбіт келіссөздерге шақырды, бірақ бұл келіссөздер көбінесе сәтсіз аяқталды. Ол Олусегун Обасанжо үкіметінің заңдылығын мойындаудан бас тартты және туған халқы Ижаудың өзін-өзі анықтау құқығы мен Нигер дельтасының тәуелсіздігін жақтағандықтан, Асари Нигерияның федералдық үкіметі тарапынан тұтқындалды және мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айып тағылды. 2007 жылдың 14 маусымында Асари Нигер дельтасы аймағына бейбітшілік әкелуге тырысатын жаңа президент Умару Яр'Адуаның уәдесіне сәйкес кепілдікпен босатылды.

Жыл сайынғы 10 млн доллар ақшалай төлем

Нигер дельтасындағы террористік қызметтерді жою мақсатында Ярадуаның кешірім бағдарламасы аясында федералдық үкімет Асари және Нигер дельтасының басқа да террористік көшбасшыларына ірі ақшалай сыйлықтар берді. Асари Абужадан жылына 10 миллион АҚШ доллары көлемінде ақша алып тұрды, бұл федералдық үкіметтің "құбырларды күзету" төлемақысының бір бөлігі болды. Бұл төлемдер Риверс штатындағы құбырларды және каналдарды сақтауға, сондай-ақ соғысшылдар бомбалау, жұмысшыларды және күзетшілерді ұрлау және өлтіру әрекеттерін тоқтатуға бағытталған.

Бенин Республикасының азаматтығы

2013 жылы Докубо Асари Бенин азаматы болып, Нигерияның Нигер дельтасынан өзінің барлық байлығы мен мүлкін шығарып, Бенин Республикасының Котону қаласына көшіп, онда Котонудағы балалар мен студенттер үшін бірнеше мектептер, колледждер және университет салды.