Николаус фон Тюнген: Варминский епископ и польско-тевтонская борьба за власть

Кіріспе

Николай фон Тюнген (полякша Mikołaj Tungen; Николай фон Тюнген; 14 ақпан 1489 ж. Гейлсбергте (Лидзбарк Вармински) қаза болды) 1467 жылдан 1489 жылға дейін Вармия епископы қызметін атқарды.

Өмір

Николай фон Тюнген Тевтон Пруссиясының Тюнгендегі (Богатинское) шаһар тұрғыны отбасынан шыққан, ол Эрмландтағы (Вармия) Вормдиттте (Орнета) жанында орналасқан. Ол көп жыл бойы Рим Куриясында хатшы болып жұмыс істеді және көптеген шіркеу лауазымдарын жинады, соның ішінде 1459 жылы Бреслау (Вроцлав) және Вармия каноны болды. Вармия епископы Пауль фон Легендорф қайтыс болғаннан кейін, Тюнген 1467 жылдың 10 тамызында Вармия епархиясының басқарушы кеңесі тарапынан оның ізбасары болып сайланды. Тюнген 1468 жылдың 4 қарашасында Папаның келісімін алды және Римде епископтың белгілерін алды. Польша королі Казимир IV Тюнгеннің епископ ретінде тағайындалуын қабылдамады. Оның орнына ол Вармияның жаңа епископы ретінде Чельмно (Кулм) епископы және Познань епархиясының әкімшісі Винцент Кильбашаны ұсынды. Вармия басқарушы кеңесі корольдің қалауын қабылдады және 1467 жылдың 1 желтоқсанында Малборк (Мариенбург) сеймінде Кильбашаға Вармия епархиясын уақытша басқаруды тапсырды. Алайда Тюнген өтінімінен бас тартқан жоқ, жақын арада Папаның шешімі Тюнгеннің беделін нығайтты. 1469 жылдың қыркүйегінде Кильбаша Вармия епископтығына деген талабынан бас тартты. Бір жылдан кейін Тюнген Вармияға ресми келді. Кильбашаның отставкасы Польша королінің өзінің кандидатін тағайындау ниетінен бас тартқанын білдірмеді. Казимир IV Папа Павел II-ге жүгінді, ол Тюнгенге Вармия епископтығынан бас тартуды бұйырды (оның ізбасары Папа Сикст IV Тюнгенді Каммин епископы етіп тағайындады). 1471 жылы бұл лауазымға жаңа кандидат ретінде Гнезно архидиаконы және король хатшысы Анджей Опоровский ұсынылды. Опоровскийдің тағайындалуы Вармиядағы жағдайды өзгертпеді. Тағайындалған адам дін қызметкерлері мен Вармия және Пруссия халқының наразылығына байланысты лауазымын атқаруға рұқсат алмады. Сонымен қатар Николай Тюнген өзінің қалаған епископтығын алуға тырыса бастады. Тевтон орденінің қолдауымен Тюнген Вармияның көптеген қамалдары мен қалаларын бақылауына алды. Сондай-ақ ол Польшамен қақтығыста болған Венгрия королі Маттиас Корвинус қолдауын алды, оған епископтықты қорғауды тапсырды. 1478 жылы поляк әскері Вармияға әскери түрде араласып, оның көп бөлігін қайта бақылауға алды. Бұл қарулы қақтығыс «Діни қызметкерлердің соғысы» деп белгілі. 1479 жылы Казимир II және Маттиас Корвинус арасындағы келісім Тюнгеннің беделін одан әрі әлсіретті. Қақтығысты аяқтау үшін бейбіт келіссөздер Пётркув Трибунальскиде өтті. 1479 жылдың 15 шілдесінде қол жеткізілген келісім Вармияның Польша королінің билігінде екенін растады және Вармия епископтарынан оған адалдық ант беруді талап етті. Вармия басқарушы кеңесінен де корольдің қалауынша епископ сайлау талап етілді. Келісімге сәйкес, Тюнген корольге құрмет көрсеткеннен кейін Вармия епископы болып қалуға рұқсат етілді, бұл оған басқа поляк епископтары сияқты Польшаның сенаторы болу құқығын берді. 1479 жылдан кейін епископ Тюнген соғыстың салдарынан келген қиратудан кейін епархияны қайта құруға күш салды. Тюнген Кенигсбергтегі Святого Георгия шіркеуіндегі алтарьды қаржыландырды және өсиетімен епархияның монастырлары мен шіркеулеріне үлкен сома ақша берді.

Nicolaus von Tüngen came from a Teutonic Prussian burgher family in Tüngen (Bogatyńskie) near Wormditt (Orneta) in Ermland (Warmia). He worked in the Roman Curia for many years as a secretary, and accumulated many church offices, including in 1459 becoming Canon of Breslau (Wrocław) and Canon of Warmia. After the death of Warmia's Bishop Paul von Legendorf, Tüngen was chosen as his successor by the Warmia diocese chapter on 10 August 1467. Tüngen received the pope's agreement for his nomination on 4 November 1468 and obtained the bishop's insignia in Rome. The king of Poland, Casimir IV, did not accept the choice of Tüngen as bishop. He instead nominated Wincenty Kiełbasa, the bishop of Chełmno (Kulm) and administrator of the Poznań diocese, as the new bishop of Warmia. The Warmia chapter accepted the king's will, entrusting Kiełbasa with temporary administration of the Warmia diocese at Malbork (Marienburg) Sejmik) on 1 December 1467. Tüngen did not withdraw his candidacy, however, and soon the papal provision strengthened Tüngen's position. In September 1469, Kiełbasa withdrew his claim to the Warmia bishopric. One year later, Tüngen unofficially arrived in Warmia. Kiełbasa's resignation did not mean the resignation of the Polish king from his aim of putting his own candidate in office. Casimir IV intervened with the pope, Paul II, who ordered Tüngen to resign the Warmia bishopric (his successor, Pope Sixtus IV, nominated Tüngen bishop of Kammin). The new candidate nominated for the post in 1471 was Andrzej Oporowski, archdeacon of Gniezno and a royal secretary. Oporowski's nomination did not change the situation in Warmia. The nominee was not allowed to assume his office because of protests from the clergy and people of Warmia and the Prussian Estates. At the same time, Nicolaus of Tüngen began to strive to obtain his desired bishopric. Supported by the Teutonic Knights, Tüngen gained control of most of Warmia's castles and towns. He also gained the support of the king of Hungary, Matthias Corvinus, then in conflict with Poland, entrusting him with protecting the bishopric. In 1478, Polish forces intervened militarily in Warmia and regained control of most of it. This armed conflict is known as the War of the Priests. In 1479, an agreement reached between Casimir II and Matthias Corvinus further weakened Tüngen's position. Peace negotiations to end the conflict took place in Piotrków Trybunalski. The agreement reached on 15 July 1479 affirmed that Warmia was under the Polish king's sovereignty and required the bishops of Warmia to swear an oath of fealty to him. The Warmia chapter was also required to elect as bishop a person to the liking of the king. As part of the agreement, Tüngen was allowed to remain Bishop of Warmia, after he paid homage to the king, entitling him to be a senator of Poland, like other Polish bishops. After 1479, bishop Tüngen made efforts to rebuild the diocese after the devastations caused by the war. Tüngen funded the altar in St. George's church in Königsberg, and in his will he gave large sums to the monasteries and churches of the diocese.

Өлім және мұра

Тюнген Римде Лукас Ватценродеді көмекші епископ етіп ұсынуға күш салды. Оның бұл әрекеттері өлімімен үзіліске ұшырады, алайда оның өсиеті епархиялық бөлім Ватценродеді келесі епископ ретінде таңдағанда орындалды, себебі 1479 жылғы келісімде қай кандидатты таңдау керектігі нақты көрсетілмеген еді.