Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұрланған өнерді бастапқы иелеріне немесе мұрагерлеріне қайтару.
Return of stolen art to the original owners or heirs
Репатриация – мәдени мүліктерді, көбінесе ежелгі немесе тоналған өнерді, олардың шыққан еліне немесе бұрынғы иелеріне (немесе олардың мұрагерлеріне) қайтару болып табылады. Даулы мәдени мүліктер – басқа топтардың, әдетте империализм, колониализм немесе соғыс кезінде тонау арқылы алынған физикалық артефакттары. Даулы заттардың түрлері алуан түрлі: мүсіндер, кескіндемелер, ескерткіштер, антропологиялық зерттеулер үшін қолданылатын құралдар немесе қару-жарақтар және адам дене қалдықтары. Жеңілген халықтардың мәдени мұрасын соғыс кезінде тонау ежелгі заманнан бері кең таралған. Қазіргі замандағы Наполеонның өнерді тонауы – француз әскерінің немесе шенеуніктердің өнер туындылары мен құнды заттарды тартып алуы. Наполеон жеңілгеннен кейін, Париж шарты бойынша, тоналған кейбір өнер туындылары өз елдеріне қайтарылды, соның ішінде Венецияға қайтарылған Сент-Марк аттары. XXI ғасырдың басында батыс коллекцияларының сатып алуларының колониалдық контексіне қатысты пікірталастар репатриацияны қолдайтын және қарсыласатын аргументтерге негізделген. 2018 жылы Африка мәдени мұрасын қайтару туралы француз есебі жарияланғаннан кейін бұл пікірталастар жаңа халықаралық назарға ие болды және мұражайлардың қоғамдық рөлін өзгертуге, сондай-ақ құқықтық емес, моральдық негізде қайтаруларға әкелді.
Repatriation is the return of the cultural property, often referring to ancient or looted art, to their country of origin or former owners (or their heirs). The disputed cultural property items are physical artifacts of a group or society taken by another group, usually in the act of looting, whether in the context of imperialism, colonialism, or war. The contested objects vary widely and include sculptures, paintings, monuments, objects such as tools or weapons for purposes of anthropological study, and human remains. The looting of defeated peoples' cultural heritage by war has been common practice since ancient times. In the modern era, the Napoleonic looting of art was confiscations of artworks and precious objects by the French army or officials After Napoleon's defeat, some looted artworks were returned to their country of origin, according the Treaty of Paris, among them the Horses of Saint Mark, repatriated to Venice. In the early 21st century, debates about the colonial context of acquisitions by Western collections have centered both around arguments against and in favor of repatriations. Since the publication of the French report on the restitution of African cultural heritage in 2018, these debates have gained new international attention and have led to changes regarding the public role of museums and to restitutions on moral rather than merely legal grounds.
Ежелгі әлем
Соғыс және жеңілген халықтарды тонау ежелден бері кең таралған практика болып келді. Қазір Париждегі Лувр мұражайында сақталып тұрған Аққад патшасы Нарам Синнің стеласы соғыста тоналған ең ертедегі өнер туындыларының бірі саналады. Б.з.д. 2250 жылы Луллуби халқына қарсы шайқастағы Нарам Синнің жеңісін бейнелейтін стела, шамамен мың жылдан кейін оны Иранның Суза қаласына көшірген эламиттар тарапынан соғыс олжасы ретінде алынған. Оны 1898 жылы француз археологтары тапқан. Палладион – батыс әдебиетіндегі ең ерте және маңызды ұрланған мүсін. Қарулы Афинаның кіші ағаштан жасалған мүсіні Трояның қорғаныш талисманы болған, оның гректердің екеуі тарапынан құпия түрде Афина храмынан шығарылып алынғаны айтылады. Көне заманда Трояны бағындыру тек қаланың қорғаныш талисманын жоғалту арқасында ғана мүмкін болды деп сенген көптеген адамдар болды. Бұл миф ежелгі Грециядағы мүсіндердің құдайлардың көрінісі ретіндегі қасиетті мәнін көрсетеді, олар күштің символы болып саналды және көбінесе табиғаттан тыс қабілеттерге ие деп есептелді. Мүсіндердің қасиеттілігі жеңімпаз гректердің, оның ішінде ұрысқа бастамашы болған Одиссейдің кейіннен басынан өткен қиындықтарында да көрінеді. Римнің билігі Италияға тарағанда, бұрын грек қалалары орналасқан жерлерде грек өнері тоналып, Римде жеңістің символы ретінде көрсетілді, бұл Рим үстемдігіне бағынған шетел аймақтарын бейнеледі. Ежелгі Плинийдің сөзіне сүйенсек, император Август грек өнерін Римнің тонауына ұялғандықтан, кейбір туындыларды бастапқы орнына қайтарған. Рим тарихында Цицерон сенатор және өнерді заңсыз иеленген Верреске қарсы қудалау ісі өнерді елге қайтаруға қадам салды. Цицеронның сөйлеген сөзі ағартушылық Еуропаның ой-санасына әсер етті және қазіргі заманғы өнерді қайтару туралы пікірталасқа ықпал етті. Цицеронның аргументі әскери тонау эпизодаларын «сот практикасы» ретінде пайдаланады және басқа халықтың мәдени мүліктерін иеленуге қатысты белгілі бір стандарттарды ұсынады. Цицерон өнердің қоғамдық және жеке пайдалану арасындағы айырмашылықты көрсетеді және олардың әрқайсысына сәйкес келетін нәрсені анықтайды, сондай-ақ өнердің басты мақсаты діни сезімдерді білдіру және құрметтеу екенін айтады. Ол сонымен қатар императорлық басқарудың шетелдегі жауапкершілігіне, соғыс кезінде жеңілген Греция мен Римнен өнер жинаудың этикалық кодексіне қатысты стандарттарды белгілейді. Кейіннен Наполеон мен Лорд Элгин де өнерді тонауы үшін Верреспен салыстырылды.
War and the subsequent looting of defeated peoples have been common practice since ancient times. The stele of King Naram Sin of Akkad, which is now displayed in the Louvre Museum in Paris, is one of the earliest works of art known to have been looted in war. The stele commemorating Naram Sin's victory in a battle against the Lullubi people in 2250 BCE was taken as war plunder about a thousand years later by the Elamites who relocated it to their capital in Susa, Iran. There, it was uncovered in 1898 by French archaeologists. The Palladion was the earliest and perhaps most important stolen statue in western literature. The small carved wooden statue of an armed Athena served as Troy's protective talisman, which is said to have been stolen by two Greeks who secretly smuggled the statue out of the Temple of Athena. It was widely believed in antiquity that the conquest of Troy was only possible because the city had lost its protective talisman. This myth illustrates the sacramental significance of statuary in Ancient Greece as divine manifestations of the gods that symbolized power and were often believed to possess supernatural abilities. The sacred nature of the statues is further illustrated in the supposed suffering of the victorious Greeks afterward, including Odysseus, who was the mastermind behind the robbery. As Roman power spread throughout Italy where Greek cities once reigned, Greek art was looted and ostentatiously displayed in Rome as a triumphal symbol of foreign territories brought under Roman rule. According to Pliny the Elder, the Emperor Augustus was sufficiently embarrassed by the history of Roman plunder of Greek art to return some pieces to their original homes. A precedent for art repatriation was set in Roman antiquity when Cicero prosecuted Verres, a senate member and illegal appropriator of art. Cicero's speech influenced Enlightenment European thought and had an indirect impact on the modern debate about art repatriation. Cicero's argument uses military episodes of plunder as "case law" and expresses certain standards when it comes to appropriating cultural property of another people. Cicero makes a distinction between public and private uses of art and what is appropriate for each and he also asserts that the primary purpose of art is religious expression and veneration. He also sets standards for the responsibilities of imperial administration abroad to the code of ethics surrounding the collection of art from defeated Greece and Rome in wartime. Later, both Napoleon and Lord Elgin would be likened to Verres in condemnations of their plundering of art.
Наполеон империясы кезінде тонау
Наполеонның өнерді тонауы – француз әскерінің немесе шенеуніктердің Бірінші француз империясының аумақтарында, оның ішінде Италия түбегі, Испания, Португалия, Төмен елдер және Орталық Еуропадағы өнер туындылары мен құнды заттарды тартып алуы. Бұл тонаудың масштабы қазіргі заман тарихында бұрын-соңды болмаған, мұндай тонау экспедициялары тек ежелгі Рим тарихында ғана кездеседі. Шындығында, француз революционерлері 1796 жылы Италияны ірі көлемде және жүйелі түрде тонауды Римнің саяси мұрагерлері екендерін, ал ежелгі римдіктердің грек өркениетінің мұрагерлері саналғанын еске түсіріп ақтады. Олар өздерінің жоғары көркем талғамдары тоналған өнерді бағалауға мүмкіндік беретініне сендірді. Ең танымал тоналған өнер туындыларының қатарында Венециядағы Әулие Марк атты қола жылқылар (1204 жылы Константинопольді тонау кезінде тоналған) және Римдегі Лаокон мен ұлдары (екеуі де кейін қайтарылды) бар, соңғысы сол кезде ең әсерлі мүсін саналды. Лаокон француздар үшін ерекше маңызға ие болды, себебі ол Римнің негізіне байланысты мифпен байланысты. Бұл өнер туындылары Парижге әкелінгенде, олар ежелгі римдіктердің салтанатты шерулерінің үлгісімен ұсақ-түйектеріне дейін келтірілді. 1793 жылы Парижде Лувр мұражайын құрған Наполеонның мақсаты өнер тарихының энциклопедиялық көрмесін құру болды, кейіннен Иосиф Сталин мен Адольф Гитлер өз елдерінде осы үлгіні қайталауға тырысты. Экспедиция кезінде табылған заттардың ішінде Розетта тасы және Фива маңындағы Патшалар аңғары да болды. Француз әскери науқаны қысқа ғана уақытқа созылып, сәтсіз аяқталды, ал жиналған артефакттардың көп бөлігі (Розетта тасы да оның ішінде) британдық әскерлерге түсті және Британ мұражайына жеткізілді. Дегенмен, француз экспедициясы жинаған ақпарат көп ұзамай "Египеттің сипаттамасы" атты бірнеше томдық еңбек ретінде жарияланды, онда 837 мысқа басылған суреттер мен 3000-нан астам суреттер болды. Италиялық өнер туындыларын тонауға байланысты халықтың наразылығына қарағанда, египеттік өнерді иелену Еуропа бойынша кең қызығушылық пен қызығушылықты тудырып, "Египтомания" деп аталатын құбылысқа әкелді. Тонаудың маңызды салдары – мәдени мүліктерді бастапқы елдеріне немесе қоғамдарына қайтару туралы қазіргі талаптарды қиындатуы. Заңсыз мәміле немесе ұрлықты дәлелдеуді қажет ететін процесс, тонау және одан кейінгі қозғалыстар немесе мәмілелер құжатталмаған жағдайда, оны ұсыну қиын болуы мүмкін. Мысалы, 1994 жылы Британ кітапханасы Харошти қолжазбаларының фрагменттерін сатып алды және олардың шығу тегі анықталмағанша (Афғанстан, Пәкістан немесе Тәжікстан), оларды қайтарудан бас тартты, кітапхананың өзі оның нақтылығына көз жеткізе алмады.
The Napoleonic looting of art was confiscations of artworks and precious objects by the French army, or officials, in the territories of the First French Empire, including the Italian peninsula, Spain, Portugal, the Low Countries, and Central Europe. The scale of plundering was unprecedented in modern history, the only comparable looting expeditions taking place in ancient Roman history. In fact, the French revolutionaries justified the large scale and systematic looting of Italy in 1796 by viewing themselves as the political successors of Rome, in the same way that ancient Romans saw themselves as the heirs of Greek civilization. They also supported their actions with the opinion that their sophisticated artistic taste would allow them to appreciate the plundered art. The most famous artworks plundered included the Bronze Horses of Saint Mark in Venice (itself looted from the Sack of Constantinople in 1204) and the Laocoön and His Sons in Rome (both since returned), with the latter then being considered the most impressive sculpture. The Laocoön had a particular meaning for the French because it was associated with a myth in connection to the founding of Rome. When the art was brought into Paris, the pieces arrived in the fashion of a triumphal procession modeled after the common practice of ancient Romans. With the founding of the Louvre museum in Paris in 1793, Napoleon's aim was to establish an encyclopedic exhibition of art history, which later both Joseph Stalin and Adolf Hitler attempted to emulate in their respective countries. Among other things, the expedition discoveries included the Rosetta Stone and the Valley of the Kings near Thebes. The French military campaign was short lived and unsuccessful and the majority of the collected artifacts (including the Rosetta Stone) were seized by British troops, ending up in the British Museum. Nonetheless, the information gathered by the French expedition was soon after published in the several volumes of Description de l'Égypte, which included 837 copperplate engravings and over 3,000 drawings. In contrast to the disapproving public reaction to the looting of Italian works of art, the appropriation of Egyptian art saw widespread interest and fascination throughout Europe, inciting a phenomenon which came to be called "Egyptomania". A notable consequence of looting is its ability to hinder contemporary repatriation claims of cultural property to a country or community of origin. A process that requires proof of theft of an illegal transaction, or that the object originated from a specific country, can be difficult to provide if the looting and subsequent movements or transactions were undocumented. For example, in 1994 the British Library acquired Kharosthi manuscript fragments and has since refused to return them unless their origin could be identified (Afghanistan, Pakistan, or Tajikistan), of which the library itself was unsure.
Наполеон соғыстарынан кейінгі оралмандар
Қазіргі заманғы тарихта өнер алғаш рет Артур Уэллисли, Веллингтонның 1-ші герцогы, Наполеон тонаған өнерді Италияға қайтарған кезде қайтарылды, оның және маршал Блюхердің әскерлері 1815 жылы Ватерлоо шайқасында француздарды жеңгеннен кейін. Бұған қоса, Папаның өзі кемемен жеткізуді қаржылай қамтамасыз ете алмағандықтан, британдықтар Папаның жинағын Римге қайтару үшін төлем жасады. Британ әскерлері Луврден тоналған өнер туындыларын жинап ала бастағанда, Францияда үлкен наразылық болды. Халық Марқа аттарының алынуына қарсылық көрсетті, ал Лувр мұражайының сыртында көптеген әйелдер жылап тұрды. Бұл репатриациялаудың бұрын-соңды болмаған сипатына қарамастан, алынған заттардың шамамен 55% ғана қайтарылды: Луврдің сол кездегі директоры Виван Денон, британдықтар оларды алып кетпес бұрын, Францияның басқа бөліктеріне көптеген маңызды туындыларды жіберген. Көптеген жұмыстар француз музейлерінде, мысалы Лувр, Париждегі Ұлттық кітапханада немесе Францияның басқа да коллекцияларында қалды. Веллингтон өзін Еуропаның барлық елдерінің өкілі деп есептеді және ол өнерді оның дұрыс контекстіне қайтарудың моральдық шешім екеніне сенді. Лорд Кастлерегеге жазған хатында ол былай деп жазды:
cquote|Одақтастар, мұражайдың мазмұнын әділетті түрде өз билігінде ұстағандықтан, оларды өркениетті соғыс салтынан өзгеше, француз төңкерісі мен Бонапарттың тираниясы кезінде елдерінен тартып алынған жерлерге қайтарудан басқа амалдары болмады. Менің ойымша, Еуропаның басшылары Франция халқының мүддесін өз халқының есебінен қанағаттандыру, сондай-ақ олардың құрбандығы Франция халқына үлкен моральдық сабақ беру мүмкіндігінен айырылуы да дұрыс емес. |||Веллингтонның виконт Кастлерегге жазған хатынан үзінді, К. Г., Париж| 1815 жылғы 23 қыркүйек.
Art was repatriated for the first time in modern history when Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington returned to Italy art that had been plundered by Napoleon, after his and Marshal Blücher's armies defeated the French at the Battle of Waterloo in 1815. Moreover, the British paid for the restitution of the papal collection to Rome because the Pope could not finance the shipping himself. When British troops began packing up looted art from the Louvre, there was a public outcry in France. Crowds reportedly tried to prevent the taking of the Horses of Saint Mark and there were throngs of weeping ladies outside the Louvre Museum. Despite the unprecedented nature of this repatriation effort, there are estimations only about 55% of what was taken was actually repatriated: the Louvre Director at the time, Vivant Denon, had sent out many important works to other parts of France before the British could take them. Many works remained in French museums, such as the Louvre, the Bibliothèque Nationale in Paris or other collections in France. Wellington viewed himself as representing all of Europe's nations and he believed that the moral decision would be to restore the art in its apparently proper context. In a letter to Lord Castlereagh he wrote:
cquote|The Allies then, having the contents of the museum justly in their power, could not do otherwise than restore them to the countries from which, contrary to the practice of civilized warfare, they had been torn during the disastrous period of the French revolution and the tyranny of Bonaparte. Not only, then, would it, in my opinion, be unjust in the Sovereigns to gratify the people of France on this subject, at the expense of their own people, but the sacrifice they would make would be impolitic, as it would deprive them of the opportunity of giving the people of France a great moral lesson. |||Excerpt from letter of Wellington to Viscount Castlereagh, K. G., Paris| September 23, 1815
Өнерді қайтаруға қатысты үлкен қоғамдық қызығушылық Еуропадағы қоғамдық мұражайлардың кеңеюіне көмектесті және мұражайлар қаржыландыратын археологиялық зерттеулерді бастады. Өнер мен мәдени мұраны қайтару тұжырымы ХХ ғасырдың соңғы онжылдықтарында күш алды және ғасыр соңында маңызды туындылар талапкерлерге қайтарылған кезде жемісін берді.
The great public interest in art repatriation helped fuel the expansion of public museums in Europe and launched museum funded archaeological explorations. The concept of art and cultural repatriation gained momentum through the latter decades of the twentieth century, and began to show fruition by the end of the century, when key works were returned to claimants.
Нацистік Германияда тонау
Соғыс кезіндегі көркем өнерді тонаудың ең әйгілі жағдайларының бірі – нацистердің Еуропа мен Ресейдегі мемлекеттік және жекеменшік жинақтардан өнерді тартып алуы. Тонау Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, яһудилерді жүйелі түрде қуғындаудың бір бөлігі ретінде заңсыз тәркілеулер арқылы басталды, және бұл Нюрнберг процесінде нацистік қылмыстардың құрамына енгізілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия Кеңес Одағындағы 427 мұражайды тонады, 1670 орыс православие шіркеуін, 237 католик шіркеуін және 532 синагоганы қиратты немесе жойды.
One of the most infamous cases of art plundering in wartime was the Nazi appropriation of art from both public and private holdings throughout Europe and Russia. The looting began before World War II with illegal seizures as part of a systematic persecution of Jews, which was included as a part of Nazi crimes during the Nuremberg Trials. During World War II, Germany plundered 427 museums in the Soviet Union and ravaged or destroyed 1,670 Russian Orthodox churches, 237 Catholic churches and 532 synagogues.
Саддам Хусейн режимі құлағаннан кейін Иракта тонау
Соңғы уақыттағы соғыс кезіндегі тонаудың мәшһүр мысалы – 2003 жылы соғыс басталғанда Бағдаттағы Ирак Ұлттық мұражайынан ежелгі артефакттардың тонау оқиғасы болды. Бұл жеңімпаздардың жеңілген жаудан өнерді тонауына байланысты жағдай болмаса да, тонауға жағдай жасаған тұрақсыз және хаостық соғыс жағдайларының салдары болды, және кейбір тараптар бұл үшін АҚШ-тың басып кірген әскерлерінің кінәсі деп санайды. Археологтар мен ғалымдар АҚШ әскерін ежелгі Месопотамия цивилизациясының сан алуан құнды артефакттарын сақтаған мұражайды қорғау үшін тиісті шаралар қабылдамағаны үшін сынады. Соғысқа дейінгі бірнеше айда ғалымдар, өнер директорлары және коллекционерлер АҚШ үкіметінің Ирактың маңызды археологиялық мұрасын қорғауын қамтамасыз ету үшін Пентагонмен кездесті, мұнда Бағдаттағы Ұлттық мұражай ең маңызды мәселелердің бірі болды. 8 сәуірде мұражай эвакуацияланғаннан бастап, 12 сәуірде қызметкерлердің бір бөлігі оралғанға дейін шамамен 15 000 экспонат және қосымша 5 000 цилиндрлік мөр ұрланған. Сонымен қатар, Ұлттық кітапхана мыңдаған клинопись тақташаларынан тоналып, жарты миллион кітаппен бірге өртке берілді; әлден қалай, көптеген қолжазбалар мен кітаптар сақталды. Тонаушылар Ирактың археологиялық қазбаларының айналасында зор кратерлер жасады, кейде бульдозерлерді де пайдаланды. Иракта 10 000 мен 15 000 аралығындағы археологиялық орындар тоналған деп есептеледі. Либер кодексі 1907 және 1954 жылғы Гаага конвенциясының негізі болды және бүгінгі күні АҚШ әскерлері үшін Тұрақты Әрекет Ережелеріне (ROE) әкелді. ROE ережелерінің бір бөлігі АҚШ әскерлеріне "мектептерге, мұражайларға, ұлттық ескерткіштерге және басқа да тарихи немесе мәдени орындарға, егер олар әскери мақсаттар үшін қолданылса және қауіп тудырса ғана шабуыл жасамауды" бұйырады. 2003 жылы Ұлыбритания мен Швейцария Ирак артефакттарының заңсыз экспортына қатысты заңдық тыйымдарды енгізді. Ұлыбританияда 2003 жылы заңсыз мәдени заттармен айналысуға тыйым салатын Мәдениеттік заттармен айналысу туралы заң қабылданды.
A well known recent case of wartime looting was the plundering of ancient artifacts from the National Museum of Iraq in Baghdad at the outbreak of the war in 2003. Although this was not a case in which the victors plundered art from their defeated enemy, it was result of the unstable and chaotic conditions of war that allowed looting to happen and which some would argue was the fault of the invading US forces. Archaeologists and scholars criticized the US military for not taking the measures to secure the museum, a repository for a myriad of valuable ancient artifacts from the ancient Mesopotamian civilization. In the several months leading up to the war, scholars, art directors, and collector met with the Pentagon to ensure that the US government would protect Iraq's important archaeological heritage, with the National Museum in Baghdad being at the top of the list of concerns. Between 8 April, when the museum was vacated and 12 April, when some of the staff returned, an estimated 15,000 items and an additional 5,000 cylinder seals were stolen. Moreover, the National Library was plundered of thousands of cuneiform tablets and the building was set on fire with half a million books inside; fortunately, many of the manuscripts and books were preserved. Hordes of looters disinterred enormous craters around Iraq's archaeological sites, sometimes using bulldozers. It is estimated that between 10,000 and 15,000 archaeological sites in Iraq have been despoiled. The Lieber Code had far reaching results as it became the basis for the Hague Convention of 1907 and 1954 and has led to Standing Rules of Engagement (ROE) for US troops today. A portion of the ROE clauses instruct US troops not to attack "schools, museums, national monuments, and any other historical or cultural sites unless they are being used for a military purpose and pose a threat". In 2003, Britain and Switzerland put into effect statutory prohibitions against illegally exported Iraqi artifacts. In the UK, the Dealing in Cultural Objects Bill was established in 2003 that prohibited the handling of illegal cultural objects.
Ұлыбритания
Ұлыбританиядағы репатриация соңғы жылдары көп талқыланды, бірақ жалпы талаптар мен репатриация процедураларын нақты көрсететін ресми ұлттық заңнама әлі де жоқ. Сондықтан репатриация бойынша басшылық музейлік органдар мен үкіметтік нұсқауларға, мысалы, Музей этнографтары тобының (1994 жылғы) және Музейлер қауымдастығының реституция және репатриация жөніндегі нұсқауларына (2000 жылғы) сүйенеді. Бұл әр музейдің репатриацияға қатысты саясаты музейдің көзқарасына, жинақтарына және басқа факторларға байланысты айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін дегенді білдіреді. Адам дене қалдықтарын елге қайтару 2004 жылғы «Адам тіндері» заңымен реттеледі. Алайда, заңның өзі репатриация процесі бойынша ережелер жасамайды, ол тек музейлердің мұны заңмен жүзеге асыруға құқылы екенін көрсетеді.
Repatriation in the UK has been highly debated in recent years, however there is still a lack of formal national legislation that expressly outlines general claims and repatriation procedures. As a result, guidance on repatriation stems from museum authority and government guidelines, such as the Museum Ethnographers' Group (1994) and the Museums Association Guidelines on Restitution and Repatriation (2000). This means that individual museum policies on repatriation can vary significantly depending on the museum's views, collections and other factors. The repatriation of human remains is governed by the Human Tissue Act 2004. However, the Act itself does not create guidelines on the process of repatriation, it merely states it is legally possible for museums to do so.
Халықаралық конвенциялар
1907 жылғы Гаага конвенциясы тонаушылықты тыйым салуға және соғыс кезіндегі тоналған мүлікті заңды қудалау нысанына енгізуге бағытталған. Алайда, тәжірибеде жеңілген елдер өз мүліктерін қайтару туралы талаптарын іске асыру үшін ешқандай мүмкіндікке ие болмады.
The Hague Convention of 1907 aimed to forbid pillaging and sought to make wartime plunder the subject of legal proceedings, although in practice the defeated countries did not gain any leverage in their demands for repatriation.
ЮНЕСКО
1970 жылғы ЮНЕСКО-ның заңсыз экспортқа қарсы конвенциясы, конвенцияны іске асыру туралы заңға (мәдени мүліктерді іске асыру туралы заңға) сәйкес, егер мемлекет-қатысушының мұражайында немесе мекемесінде оның құжаттары болса, ұрланған заттарды тәркілеуге мүмкіндік берді. Конвенция мүше мемлекеттерді өздерінің ұлттық заңдары арқылы конвенцияны қабылдауға шақырып отырды. 1972 жылғы келесі келісім әлемдік мәдени және табиғи мұраны ілгерілетуге бағытталды. 1978 жылғы ЮНЕСКО конвенциясы қолданыстағы ережелерді нығайтты; мәдени мүліктерді олардың түпнұсқа елдеріне қайтаруды немесе заңсыз иелену жағдайында оларды қалпына келтіруді қолдау үшін Үкіметаралық комитет құрылды. Ол ЮНЕСКО Бас конференциясы сайлаған 22 мүшеден тұрады және ЮНЕСКО мүше мемлекетінің немесе серіктес мүшесінің рухани құндылықтары мен мәдени мұрасы тұрғысынан маңызды, сондай-ақ отаршылдық немесе шетелдік оккупация немесе заңсыз иелену салдарынан жоғалған "кез келген мәдени мүлікті" қайтару бойынша екіжақты келіссөздерді жеңілдетуге арналған. Бұдан бөлек, ол "мәдени мұрасы шашыраған елдерде өкілдік коллекцияларды құру үшін үйлесімді бағдарламаларды құруға қажетті зерттеулер мен оқуларды ынталандыру" мақсатында құрылды.
The 1970 UNESCO Convention against Illicit Export under the Act to implement the convention (the Cultural Property Implementation Act) allowed for stolen objects to be seized, if there were documentation of it in a museum or institution of a state party, the convention also encouraged member states to adopt the convention within their own national laws. The following agreement in 1972 promoted world cultural and natural heritage. The 1978 UNESCO Convention strengthened existing provisions; the Intergovernmental Committee for Promoting the Return of Cultural Property to its countries of origin or its restitution in case of illicit appropriation was established. It consists of 22 members elected by the General Conference of UNESCO to facilitate bilateral negotiations for the restitution of "any cultural property which has a fundamental significance from the point of view of the spiritual values and cultural heritage of the people of a Member State or Associate Member of UNESCO and which has been lost as a result of colonial or foreign occupation or as a result of illicit appropriation". It was also created to "encourage the necessary research and studies for the establishment of coherent programmes for the constitution of representative collections in countries, whose cultural heritage has been dispersed".
UNIDROIT
1995 жылғы UNIDROIT (Жеке құқықты біріктіру жөніндегі халықаралық институт) ұрланған немесе заңсыз шығарылған мәдени заттар туралы конвенциясы заңсыз әкетілген мәдени заттарды қайтаруды көздеді.
The UNIDROIT (International Institute for the Unification of Private Law) Convention on Stolen or Illicitly Exported Cultural Objects of 1995 called for the return of illegally exported cultural objects.
Халықаралық әдет-ғұрып құқығы
Катарина Тити соңғы бірнеше жылда мемлекеттердің мәдени мүліктерді қайтаруға қатысты көзқарасы күрт өзгергенін және осының нәтижесінде, егер олар заңсыз немесе адалсыздықпен алынған болса, маңызды мәдени мүліктерді бастапқы еліне қайтаруды талап ететін халықаралық құқықтың жаңа қағидасы қалыптасып келе жатқанын айтады.
Catharine Titi suggests that states' attitudes to the repatriation of cultural property has changed dramatically in the last few years and that, as a consequence, a new rule of international law is emerging that requires the return of important cultural property to its country of origin, if it has been unlawfully or unethically removed.
Отаршылдық және жекелік
Археология саласы ертеден-ақ саяси күштермен және ұлттық сананы қалыптастырумен тығыз байланысты болды. Осы ертедегі қарым-қатынасты Ренессанс дәуірінде және жоғары готикалық өнерге қарсы итальяндық реакцияларда көруге болады, бірақ 19 ғасырдағы Еуропада археологияның Еуропалық отаршылдықтың жаңа империализм дәуірінде алынған артефактілермен қамтамасыз етілген ғылыми сала ретінде институционалдануымен бұл байланыс күшейді. Колониализм мен археология бір-бірін қолдады, себебі ежелгі артефактілер туралы білімді алу қажеттілігі отарлау үстемдігін одан әрі ақтады. Колониялық биліктің тағы бір дәлелі ретінде археологиялық жаңалықтар еуропалық отарлаушылардың артефактілермен және оларды жасаған ежелгі халықтармен өзін-өзі сәйкестендіру жолдарын қалыптастырды. Мысыр мысалында, колониялық Еуропаның миссиясы ежелгі Мысырдың даңқы мен сұлулығын Еуропаға жақындату және оны әлемдік тарих біліміне енгізу, тіпті одан да жақсы, Еуропа тарихын пайдаланып ежелгі Мысырды жаңаша көрсету болды. Археологиялық жаңалықтардың арқасында ежелгі Мысыр батыстың тарихи баяндамасына енді және осы уақытқа дейін ежелгі грек және рим өркениеттеріне тән маңызға ие болды. Француз революционерлері 1796 жылы Италияны ірі көлемде және жүйелі түрде тонауды Римнің саяси мұрагерлері ретінде қарастырып ақтады, өйткені ежелгі римдіктер өздерін грек өркениетінің мұрагерлері деп санаған. Мұражайларда көрсетілген заттар оларға қарап тұрғандардың билігінің нақты еске салғышы екенін түсіну қажет. Элиот Колла Британ мұражайындағы египет мүсіндер залының құрылымын "ортасында Лондон тұрған жер шарының абстрактілік бейнесін" құрайтын жиынтық ретінде сипаттайды. Колланың айтуынша, Британ мұражайы адамзаттың дамуы мен прогресінің сабағын ұсынады: "Адамзат өркениетінің классикалық Грекия мен Римдегі бастауынан бастап, Ренессанс Италиясы арқылы қазіргі Лондонға дейінгі алға жылжуы". Сонымен қатар, кейде отаршыл билеушілер отарланған халықтардың ата-бабалары бұл артефактілерді жасаған жоқ деп мәлімдеді. Мысыр ұлтшылдары ежелгі тарихын пайдаланып, Еуропаның "Египет маниясына" жауап ретінде "Фараонизмнің" саяси және көркем мәдениетін ойлап тапты. Кейбіреулер отарланған мемлекеттерде эволюцияның желеуімен отаршылдық пен расизмге қарсы тұру үшін ұлттық археология қолданылды деп санайды. Бұл рас, өйткені отаршылдық және ұлтшылдық дискурстар артефактілерді өздерінің саяси мақсаттарын қолдау үшін пайдаланады, бірақ оларды бір-бірімен шатастыру қауіпі бар, себебі соңғысы бұрынғысына қарсылықтың және қарсы тұрудың бір түрі болды. Екінші жағынан, отаршылдық дискурстың механизмдерін еліктеу процесінде ұлтшылдық дискурс биліктің жаңа формаларын жасады. Мысыр ұлтшылдық қозғалысының жағдайында артефактіге айналдырған билік пен мағынаның жаңа түрі Мысырдың тәуелсіздік жолын алға жылжытты, бірақ египеттік шаруаларды қысымға алуды жалғастырды. Кейбір ғалымдар жеке бастың өзгеруге бейім және құрылған екенін, әсіресе қазіргі заманғы ұлттық мемлекеттердің ұлттық жеке басын, колониялық елдерден кейінгі елдердің өздерінің шекараларынан тоналған артефактілерге нақты талап етуге құқығы жоқ деп санайды, себебі олардың мәдени байланыстары артефактілерге тікелей емес және екіұшты. Бұл аргумент артефактілерді жалпыға ортақ мәдени мүлік ретінде қарастыру керек және оларды жасанды түрде құрылған ұлттық мемлекеттер арасында бөлуге болмайды деп мәлімдейді. Сонымен қатар, энциклопедиялық мұражайлар әртүрліліктің, төзімділіктің және көптеген мәдениеттерді бағалаудың куәсі болып табылады. Басқа ғалымдар бұл ойлаудың батыс тарихының баяндамасына байырғы мемлекеттердің өнерін иемденуге және оны енгізуге тырысатын отаршылдық дискурсының жалғасы екенін айтады.
From early on, the field of archaeology was deeply involved in political endeavors and in the construction of national identities. This early relationship can be seen during the Renaissance and the proto Italian reactions against the High Gothic movement, but the relationship became stronger during 19th century Europe when archaeology became institutionalized as a field of study furnished by artifacts acquired during the New Imperialism era of European colonialism. Colonialism and the field of archaeology mutually supported one another as the need to acquire knowledge of ancient artifacts justified further colonial dominance. As further justification for colonial rule, the archaeological discoveries also shaped the way European colonialists identified with the artifacts and the ancient people who made them. In the case of Egypt, colonial Europe's mission was to bring the glory and magnificence of ancient Egypt closer to Europe and incorporate it into knowledge of world history, or better yet, use European history to place ancient Egypt in a new spotlight. With the archaeological discoveries, ancient Egypt was adopted into the Western historical narrative and came to take on a significance that had up until that time been reserved for ancient Greek and Roman civilization. The French revolutionaries justified the large scale and systematic looting of Italy in 1796 by viewing themselves as the political successors of Rome, in the same way that ancient Romans saw themselves as the heirs of Greek civilization; It is necessary to understand the paradoxical way in which the objects on display at museums are tangible reminders of the power held by those who gaze at them. Eliot Colla describes the structure of the Egyptian sculpture room in the British Museum as an assemblage that "form[s] an abstract image of the globe with London at the center". The British Museum, as Colla describes, presents a lesson of human development and progress: "the forward march of human civilization from its classical origins in Greece and Rome, through Renaissance Italy, to modern day London". Furthermore, sometimes colonial rulers argued that the ancestors of the colonized people did not make the artifacts. For example, Egyptian Nationalists utilized its ancient history to invent the political and expressive culture of "Pharaonism" as a response to Europe's "Egyptomania". Some argue that in colonized states, nationalist archaeology was used to resist colonialism and racism under the guise of evolution. While it is true that both colonialist and nationalist discourse use the artifact to form mechanisms to sustain their contending political agendas, there is a danger in viewing them interchangeably since the latter was a reaction and form of resistance to the former. On the other hand, it is important to realize that in the process of emulating the mechanisms of colonial discourse, the nationalist discourse produced new forms of power. In the case of the Egyptian nationalist movement, the new form of power and meaning that surrounded the artifact furthered the Egyptian independence cause but continued to oppress the rural Egyptian population. Some scholars employ the idea that identity is fluid and constructed, especially national identity of modern nation states, to argue that the post colonial countries have no real claims to the artifacts plundered from their borders since their cultural connections to the artifacts are indirect and equivocal. This argument asserts that artifacts should be viewed as universal cultural property and should not be divided among artificially created nation states. Moreover, that encyclopedic museums are a testament to diversity, tolerance and the appreciation of many cultures. Other scholars would argue that this reasoning is a continuation of colonialist discourse attempting to appropriate the ancient art of colonized states and incorporate it into the narrative of Western history.
Мәдени тіршілік және өзіндік ерекшелік
Колониалды жағдайда, отарлаушы күштердің мәдени үстемдігіне ұшыраған көптеген жергілікті халықтар, қазіргі шекаралар ішіндегі заттарды қайтаруды сұрай бастады. Жергілікті мәдени мұра нысандары, мысалы, салтанатты заттар, көркемдік туындылар және т.б., көбінесе экономикалық қысым кезінде берілген, ассимиляциялық бағдарламалар барысында алынған немесе тікелей ұрланған қоғамдық және жеке коллекциялардың қолына өтті. Бұл заттар көбінесе жергілікті халықтың дүниетанымы үшін маңызды, оларға жандылық пен туыстық байланыс тән. Бірегей музыкалық дәстүрлерде қолданылатын аспаптар, рухани амалдарда қолданылатын маталар немесе діни мүсіндер сияқты заттар культтік маңызға ие және дәстүрлі амалдарды жаңғыртумен байланысты. Осылайша, бұл заттарды қайтару – отаршылдықтан тарихи түрде қысым көрген жергілікті халықтың мәдени тірі қалуымен байланысты. Жаңа әлемді "жаулау" туралы отаршылдық әңгімелер жергілікті халықтың мәдени мұраға деген құқығын тарихи тұрғыдан жоққа шығарды. Оның орнына, жеке және мемлекеттік иелер бұл нысандарды музейлерде отаршылдық ұлттық тарихтың бір бөлігі ретінде көрсетуге тырысты. Музейлер көбінесе заттар қайтарылса, олар сирек көрінетіні және тиісті күтім алмайтыны туралы пікір білдіреді. 1970 жылғы ЮНЕСКО-ның заңсыз экспортқа қарсы конвенциясы және оны іске асыру туралы заң (Мәдени мүліктерді іске асыру туралы заң) сияқты халықаралық келісімдер көбінесе жергілікті халықтың қайтару талаптарын қарастырмайды. Олар ұлттық мәдени мұраны мемлекеттерге қайтаруға бағытталған. Бұл Американың түпкілікті халықтарын қорғау және қайтару туралы заң (NAGPRA) және 1995 жылғы ЮНИДРОИТ Конвенциясы сияқты жергілікті және халықаралық заңнамаға әкелді, олар қайтару процесінде жергілікті халықтың көзқарастарын ескереді. UNDRIP-тің 12-бабында былай делінген: Түпкілікті халықтар өздерінің рухани және діни салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрыптары мен рәсімдерін танытуға, жүзеге асыруға, дамытуға және үйретуге құқылы; өздерінің діни және мәдени орындарын сақтауға, қорғауға және оларға жеке қатынаста болуға құқылы; өздерінің салтанатты нысандарын пайдалануға және бақылауға құқылы; және өздерінің адам дене қалдықтарын қайтаруға құқылы. Мемлекеттер тиісті жергілікті халықтармен бірлесіп әзірленген әділ, ашық және тиімді тетіктер арқылы өздерінің иелігіндегі салтанатты заттар мен адам дене қалдықтарына қол жеткізуге және/немесе оларды қайтаруға мүмкіндік беруге тырысады. Дегенмен, қайтару процесі көбінесе қиындықтарға толы болып келеді, нәтижесінде мәдени мұра жоғалып немесе дұрыс емес қайтарылады. Қоғамдық мүдделер, жергілікті халықтың талаптары және отаршылдықтың салдары арасындағы тартыс – жергілікті мәдени мұраны қайтарудың орталық мәселесі. Бұл пікірталастың көптеген тұстары ұрлық, сатып алу мен экспорттың заңдылығы сияқты заңдық мәселелерге байланысты. Сондай-ақ, бұл теория "әмбебап мұражайлар" теориясына ұқсас екені айтылады. Декларацияда уақыт өте келе мұражайлар сатып алған заттар сол ұлттың мұрасының бір бөлігіне айналғаны және мұражайлар әр елдің халқына "мәдениетті дамыту агенттері" ретінде қызмет ету үшін жұмыс істейтіні айтылады. Осы негіздемемен көптеген қайтару өтініштері қабылданбайды. Көрікті мысал – Британ мұражайында сақталған грек Парфенон мәрмәрлері. Қайтару өтініштерін қабылдамау мәселелерінің көпшілігі империализм дәуірінде (1970 жылға дейінгі ЮНЕСКО конвенциясы) алынған заттардан туындайды, мұражайлар арасында әртүрлі пікірлер сақталады. Оларды былай қорытындылауға болады:
In settler colonial contexts, many Indigenous people that have experienced cultural domination by colonial powers have begun to request the repatriation of objects that are already within the same borders. Objects of Indigenous cultural heritage, such as ceremonial objects, artistic objects, etc., have ended up in the hands of publicly and privately held collections which were often given up under economic duress, taken during assimilationist programs or simply stolen. The objects are often significant to the Indigenous ontologies possessing animacy and kinship ties. Objects such as particular instruments used in unique musical traditions, textiles used in spiritual practices or religious carvings have cult significance are connected to the revival of traditional practices. This means that the repatriation of these objects is connected to the cultural survival of Indigenous people historically oppressed by colonialism. Colonial narratives surrounding "discovery" of the new world have historically resulted in Indigenous people's claim to cultural heritage being rejected. Instead, private and public holders have worked towards displaying these objects in museums as a part of colonial national history. Museums often argue that if objects were to be repatriated they would be seldom seen and not properly taken care of. International agreements such as the 1970 UNESCO Convention against Illicit Export under the Act to implement the convention (the Cultural Property Implementation Act) often do not regard Indigenous repatriation claims. Instead, these conventions focus on returning national cultural heritage to states. This has resulted in local and international legislation such as the Native American Graves Protection and Repatriation Act (NAGPRA) and the 1995 UNIDROIT Convention on Stolen or Illegally Exported Cultural Objects which take Indigenous perspectives into consideration in the repatriation process. Notably, Article 12 of UNDRIP states:Indigenous peoples have the right to manifest, practise, develop and teach their spiritual and religious traditions, customs and ceremonies; the right to maintain, protect, and have access in privacy to their religious and cultural sites; the right to the use and control of their ceremonial objects; and the right to the repatriation of their human remains. States shall seek to enable the access and/or repatriation of ceremonial objects and human remains in their possession through fair, transparent and effective mechanisms developed in conjunction with indigenous peoples concerned. The process of repatriation has often been fraught with issues though, resulting in the loss or improper repatriation of cultural heritage. The debate between public interest, Indigenous claims and the wrongs of colonialism is the central tension around the repatriation of Indigenous cultural heritage. It is suggested that many points within this debate center around the legal issues involved such as theft and the legality of acquisitions and exports, etc. It is further argued that this theory has close resemblance to the 'universal museums' theory. The declaration argues that over time, objects acquired by the museums have become part of the heritage of that nation and that museums work to serve people from every country as "agents in the development of culture". It is on this justification that many repatriation requests are denied. A notable example includes the Greek Parthenon marbles housed at the British Museum. Many of the issues surrounding the denial of repatriation requests originate from items taken during the era of imperialism (pre 1970 UNESCO Convention) as a wide range of opinions remains among museums. They can be summarized as follows:
Репатриацияға қарсы дәлелдер
Артефактілер – адамзат тарихының бір бөлігі. Британ мұражайы, Лувр және Метрополитен өнер мұражайы сияқты энциклопедиялық мұражайлар білімді таратуға, төзімділікті қалыптастыруға және мәдени түсінікті кеңейтуге үлкен үлес қосады. Джеймс Куно репатриация талаптары осы энциклопедиялық принципке қарсы келеді деп санайды. Артефактілер көбінесе қарақшылармен қазылып немесе табылған, олар әйтпесе ешқашан табылмайтын өнер туындыларын жарыққа әкелді. Шетелдік экспедициялық топтар мәдени білім мен түсінікті дамытуға көмектесетін заттарды ашты. Мәдени мүлікті ұлттық тұрғысынан сақтап қалуға бағытталған заңдар, осы туындыларды жасаған ежелгі халықтардың мәдениетімен, рухымен және этникалық қасиеттерімен байланысы нашар қазіргі заманғы мемлекеттердің құрылған шекараларына негізделген. Мәдени сәйкестік динамикалық, өзара байланысты және бір-бірімен тоғысатындықтан, ешбір заманауи ұлттық мемлекет мәдениеттің тар көзқарасын қолдамай, мәдени мүлікті өзіне тиесілі деп жариялай алмайды.
Artifacts are a part of human history, and encyclopedic museums like the British Museum, Louvre and Metropolitan Museum of Art cultivate the dissemination of knowledge, tolerance, and broad cultural understanding. James Cuno suggests that repatriation claims are arguments against this encyclopedic promise. Artifacts were frequently excavated or uncovered by looters, who brought to light a piece of artwork that would otherwise never have been found; foreign led excavation teams have uncovered items that contribute to cultural knowledge and understanding. Nationalist retentionist cultural property laws claiming ownership are founded on constructed boundaries of modern nations with weak connections to the culture, spirit, and ethnicity of the ancient peoples, who produced those works. Cultural identities are dynamic, inter related and overlapping, so no modern nation state can claim cultural property as their own without promoting a sectarian view of culture.
Репатриациялау үшін дәлелдер
Британ мұражайы, Лувр мұражайы және Метрополитен өнер мұражайы сияқты энциклопедиялық мұражайлар империялық және отаршылдық билік кезінде қарақталған өнерді сақтау үшін құрылды, сондықтан олар метрополия қалаларында, олардан тартылып алынған мәдениеттерден алыс және қол жетімсіз орналасқан. Көптеген жағдайларда қайтарылған өнердің үлгісі көрсетілген, бірақ мұражайлар қазір қайтарудан бас тартатын өнер туындылары көбінесе олардың ең құнды және танымал туындылары болып табылады. Шетелдік археологиялық қазбалар отаршылдық билікті ақтады және керісінше; артефакттар туралы білім алу ниетімен, артефакттар мен олар орналасқан елдерге бақылау орнату қажеттігі туды. Өнер туындылары Батыс әлемінен тыс жерде қорғалмайды деген пікір екі жүзділік, өйткені отарланған елдерден шығарылған өнердің көп бөлігі дөңгелектеп алынды, көбінесе зақымдалды және кейде тасымалдау кезінде жоғалып кетті. Мысалы, Эльгин мәрмәрлері тазалау және «сақтау» процесінде зақымдалды. Тағы бір мысал, Ди Чесноланың Кипрден жинаған шамамен 35 000 көне затты тасымалдауға тапсырыс берген «Наприд» кемесі, жүгінде 5 000-ға жуық затпен теңізде жоғалып кетті. Өнерді ең жақсы түсіну және бағалау оның бастапқы тарихи және мәдени контекстінде мүмкін. Соғыс олжасы ретінде, қарақшылық арқылы және отаршылдықтың қасақана әрекеті ретінде елден шығарылған өнер этикалық емес, тіпті бұл заңнамада нақты көрсетілмесе де. Осы жағдайда өнерді иелену – отаршылдықтың жалғасуының бір түрі. Өнер – мәдени мұра мен ұлттық ерекшеліктің символы, ал өнер туындыларын заңсыз иемдену – ұлттың мақтанышына нұқсан келтіру. Мойра Симпсонның пікірінше, қайтару туған жердің халықтарына бұрын жоғалған дәстүрлі амалдарды жаңартуға көмектеседі, бұл мәдениетті сақтаудың ең тиімді жолы. Сьюзан Дуглас пен Мелани Хейс ұлттық коллекциялардың көбінесе отаршылдық құрылымның ықпалымен қалыптасқан, мәдени заттарды жинау және иелену сияқты белгілі бір тәжірибелері бар екенін атап өтті. Мәдениеттік нысандар мен ата-бабалардың қалдықтары қайтарылғаннан кейін, туған жердің халықтары өткен мен қазіргі заманды байланыстыра отырып, жазыла бастауы мүмкін.
Encyclopedic museums such as the British Museum, Musée du Louvre and Metropolitan Museum of Art were established as repositories for looted art during imperial and colonial rule, and thus are located in metropolitan cities out of view and reach of the cultures from which they were appropriated. Precedence of repatriated art has already been set in many cases, but the artworks that museums currently refuse to repatriate are often their most valuable and famous artworks. Foreign led excavations have justified colonial rule and vice versa; in the pursuit of obtaining knowledge about the artifacts, there was a need to establish control over the artifacts and the countries, where they were located. The argument that artwork will not be protected outside of the Western world is hypocritical, as much of the artwork transported out of colonized countries was crudely removed, often damaged and sometimes lost in transportation. The Elgin marbles for example, were damaged during the cleaning and "preservation" process. As another example, the Napried, one of the ships commissioned by di Cesnola to transport approximately 35,000 pieces of antiquities that he had collected from Cyprus, was lost at sea carrying about 5,000 pieces in its cargo. Art is best appreciated and understood in its original historical and cultural context. Art taken out of the country as a spoil of war, by looting, and as a deliberate act of colonialism, is unethical, even if this is not explicitly reflected in legislation. The possession of artwork taken under these conditions is a form of continued colonialism. Art is a symbol of cultural heritage and identity, and the unlawful appropriation of artworks is an affront to a nation's pride. Moira Simpson suggests that repatriation helps indigenous communities renew traditional practices that were previously lost, this is the best method of cultural preservation. Susan Douglas and Melanie Hayes note that national collections often have fixed practices, like collecting and owning cultural objects, which can be influenced by a colonial structure. Following the repatriation of cultural objects and ancestral remains, indigenous communities may begin to heal by connecting the past and the present.
"Жаңа ағым" теориясы (белгісіздігі)
Пауно Соирила репатриация тақырыбындағы пікірталастың көп бөлігі "пікір алмасу тізбегінде" тұрып, мәдени ұлтшылдық пен мәдени интернационализмді қарама-қарсы жақтарға бөледі, бұл Парфенон мүсіндерінің әлі шешілмеген мәселесімен дәлелденген. Оны бұзудың жалғыз жолы – сыртқы факторларды енгізу. Қоғамдардың адам құқықтарына бағытталған талаптарды қосу, жергілікті халықтардың қорғанысын күшейтіп, мұражайлар мен мәдени институттармен жемісті ынтымақтастыққа әкелді. Адам құқықтарының өзі бұл мәселені толық шешпесе де, тұрақты мәдени мүлік саясатына қажетті қадам болып табылады. Әлемнің 220-дан астам мекемесінде 100 000-нан астам австралиялық аборигендердің артефактілері сақталады, оның кем дегенде 32 000-ы британдық мекемелерде, соның ішінде Британ мұражайында және Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында. Гвегалдық Родни Келли және басқалар Гвегал қалқаны мен найзаларын Британ мұражайынан және Кембридж университетінің археология және антропология мұражайынан қайтарып алу үшін жұмыс істеп жатыр. Орталық Австралияда жұмыс істейтін мұражай антропологы Джейсон Гибсон коллекцияларға қатысты аборигендердің билігінің жоқтығын және осы себепті хаттамалар жергілікті емес мамандармен жасалғанын атап өтті. Гвегал қалқаны сияқты мәдени артефактілерді елге қайтару мәселесі 2019 жылдың 9 желтоқсанында федералды парламентте көтеріліп, көптеген депутаттардың қолдауын алды. 2020 жылдың сәуір айында капитан Джеймс Куктың жағаға қонғандығының 250 жылдығына орай, екі Лейборист депутаты үкіметке "мәдени және тарихи артефактілерді бастапқы қамқорлар мен иелеріне қайтару процесін құруға" шақырды.
Pauno Soirila argues that the majority of the repatriation debate is stuck in an "argumentative loop" with cultural nationalism and cultural internationalism on opposing sides, as evidenced by the unresolved case of the Parthenon marbles. Introducing external factors is the only way to break it. Introducing claims centered around communities' human rights has led to increased indigenous defense and productive collaborations with museums and cultural institutions. While human rights factors alone cannot resolve the debate, it is a necessary step towards a sustainable cultural property policy. More than 100,000 Indigenous Australian artefacts are held in over 220 institutions across the world, of which at least 32,000 are in British institutions, including the British Museum and the Victoria & Albert Museum in London. Gweagal man Rodney Kelly and others have been working to achieve the repatriation of the Gweagal Shield and Spears from the British Museum and the Museum of Archaeology and Anthropology, University of Cambridge, respectively. Jason Gibson, a museum anthropologist working in Central Australia, notes how there is a lack of Aboriginal authority surrounding collections and so protocols have instead been made by non Indigenous professionals. The matter of repatriation of cultural artefacts such as the Gweagal shield was raised in federal parliament on 9 December 2019, receiving cross bench support. With the 250th anniversary of Captain James Cook's landing looming in April 2020, two Labor MPs called on the government to “establish a process for the return of relevant cultural and historical artefacts to the original custodians and owners".
Қайтарым
Австралияның аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының зерттеулер институты (AIATSIS) жүргізетін Мәдени мұраны қайтару бағдарламасы 2019 жылы, капитан Джеймс Куктың Австралияға алғашқы сапарының 250 жылдығына бір жыл қалғанда басталды. Бағдарлама шетелдік мекемелерде сақталатын шамамен 105 000 анықталған заттың қайтарылуына жұмыстады. 2019 жылдың қараша айында Манчестер мұражайынан жәдігерлер қайтарылды, олардың ішінде 125 жыл бұрын Батыс Австралияның Пилбара аймағындағы Ньямал халқынан жиналған қасиетті заттар бар еді. Манчестер мұражайы COVID-19 пандемиясы кезінде Арренте халқына 19 қасиетті затты қайтарды, бұл 2021 жылдың мамыр айында тойланды. Вирджиния университетінің Клюге Рухе аборигендік өнер жинағындағы тағы 17 зат та бірнеше аборигендік ұлттарға қайтарылуы тиіс. Жаңа Зеландиядағы Окленд институты мен мұражайындағы төрт зат 2022 жылдың соңында AIATSIS-ке қайтарылады. Бұл Вармангу халқына тиесілі, және оларды 20 ғасырдың басында Болдуин Спенсер жинаған. 2023 жылдың қыркүйегінде Манчестер мұражайы 174 артефактты Австралияның абориген халқына қайтарды. ЮНЕСКО-ның мәдениет және төтенше жағдайлар жөніндегі директоры: "Осы оқиға басқаларды да осындай саяхатқа шығуға шабыттандырсын" деді. Қоғамдар ата-бабаларының сүйектерін өз Отанына қайтарудың оң әсерін атап өткенмен, кейбіреулері бұл мәселенің қауымдастықтар арасында керісінше шиеленіс тудырғанын айтады, мысалы, оларды жерлеу үшін жерге құқықтық иелік ету қажеттігі және дәстүрлі рәсімдерді орындауға кімнің құқығы бар екенін анықтау. Сақтау орындары – абориген қауымдастықтары басқаратын, мәдени артефакттарды сақтауға арналған орындар, көбінесе басқа жергілікті мәдени мұра заттарымен немесе біліммен бірге қайтарылған мәдени материалдарды қамтиды.
The Return of Cultural Heritage program run by the Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies (AIATSIS) began in 2019, the year before the 250th anniversary of Captain James Cook's first voyage to Australia. The program has worked towards the return of a number of the approximately 105,000 identified objects held by foreign institutions. In November 2019, the objects were returned from Manchester Museum, which included sacred artefacts collected 125 years earlier from the Nyamal people of the Pilbara region of Western Australia. Manchester Museum returned 19 sacred objects to the Arrernte people during the COVID 19 pandemic, which was finally celebrated in May 2021. Another 17 items held at the Kluge Ruhe Aboriginal Art Collection at the University of Virginia also due to be returned to a number of Aboriginal nations. Four items in the Auckland Institute and Museum in New Zealand are to be returned to the AIATSIS at the end of 2022. Belonging to the Waramungu people, they were collected by Baldwin Spencer in the early 20th century. In September 2023, Manchester Museum has returned 174 artefacts to Indigenous Australian people. The director for culture and emergencies at UNESCO said "May this occasion be a source of inspiration, encouraging others to embark on similar journeys." While communities note the positive impact of returning bones of ancestors back to their country of origin, some also declare it has provoked tensions within communities e. g. the requirement of legal title of land to bury them and determining who has the authority to perform traditional ceremonies. Keeping Places are Aboriginal community managed places for the safekeeping of cultural artefacts, often including repatriated cultural material along with other local cultural heritage items or knowledge.
Бельгия
Бельгияда Орталық Африка Корольдік мұражайы (ә. Африка мұражайы) 180 000-нан астам мәдени және табиғи тарих заттарынан тұратын ең ірі коллекцияны қамтиды, олардың көп бөлігі бұрынғы Бельгия Конгосынан, қазіргі Конго Демократиялық Республикасынан (КДР) алынған. 100 жылдан астам уақыттан бергі алғашқы масштабты жаңарту аясында мұражайда мәдени мұраны ұсынуға жаңа, "деколонизациялық" көзқарас енгізілді. Осы мақсатта Африка мұражайының қоғамдық коллекциялары КДР-дағы қазіргі заманғы өмірдің элементтерімен толықтырылды. Сонымен қатар, африкалықтарды колониялық контексте бейнелейтін бельгиялық мүсіндер коллекция тарихына арналған жеке бөлмеге көшірілді. Франциядағы талқылаулардың нәтижесінде тиісті заңдарды өзгерту және Африка елдерінің өкілдерімен ынтымақтастықты күшейту туралы жарияламалар жасалды.
In Belgium, the Royal Museum of Central Africa (aka. Africa Museum) houses the largest collection of more than 180,000 cultural and natural history objects, mainly from the former Belgian Congo, today's Democratic Republic of the Congo (DRC). As part of its first major renovation in more than a 100 years, a new approach of “decolonization” towards the presentation of cultural heritage in the museum has been carried out. To this end, the public collections of the Africa Museum have been complemented by elements of contemporary life in the DRC. Also, Belgian sculptures showing Africans in a colonial context have been relegated to a special room on the history of the collections. The influence of the discussion in France has also led to announcements to change the relevant laws and to intensify cooperation with representatives of African countries.
Канада
Британдық Колумбияның Китимат қаласындағы Хайсла тотемі бастапқыда 1872 жылы бас Г'псгоалукс үшін дайындалған. Бұл аборигендік артефакт 1929 жылы швед мұражайына сыйға берілді. Сыйға берушінің сөзіне сенсек, ол Канаданың батыс жағалауында тұрып, швед консулы болып қызмет еткен кезінде, бұл таяқты Хайсла халқынан сатып алған. 1994 жылы Хайсла халқының өтініші бойынша, швед үкіметі таяқты қайтару туралы шешім қабылдады, себебі оны қалай сатып алғандарының нақты жағдайлары белгісіз болды. Таяқ 2006 жылы Китиматқа қайтарылды, одан бұрын таяқты сақтау үшін арнайы ғимарат салынған болатын. 1988 жылғы Калгари қысқы Олимпиадасы кезінде Гленбоу мұражайы "Рух ән айтады: Канаданың алғашқы халқының көркемдік дәстүрлері" атты көрмесі үшін қатты сынға ұшырады. Сынның бастапқы себебі Олимпиаданың Shell Oil компаниясымен байланысы болды, ол Лубикон Кри тайып жүрген аумақтарда мұнай мен газды барлаумен айналысты. Кейін Мохок тайпасы Гленбоу мұражайын олар көрсеткен жалған бет маскасын қайтару үшін сотқа берді, олар оны діни маңызы бар салттық зат деп есептеді. Канадалық мұражайлар қауымдастығы мен Алғашқы халықтар ассамблеясы мұражайлар мен алғашқы халықтар мәселелері жөніндегі жұмыс тобын құрды. Жұмыс тобы 1992 жылы "Бетін бұру" атты есеп жариялады, онда мұражай процесіне жергілікті халықтардың қатысуын жақсартуға көмектесетін бірқатар ұсыныстар келтірілді. Олардың ішінде жергілікті халықтар мен мұражай кураторлары арасында серіктестік құруға ерекше назар аударылды, бұл жергілікті халықтарды коллекцияларды жоспарлау, зерттеу және іске асыру процесіне қатыстыруды қамтиды. Мұражайлар коллекцияларға үздіксіз қол жеткізуді жақсартуға және кураторлар мен осы процеске қатысқысы келетін жергілікті халықтар үшін оқытуды ұйымдастыруға шақырылды. Сонымен қатар, адам дене қалдықтарын, жергілікті жерде сақталатын заттарды (жергілікті халықтың әдет-ғұрыптарына сәйкес) және шетелде сақталатын заттарды қайтару туралы талаптарға баса назар аударылды. 1998 жылы Виннипег университеті 80-нен астам Оджибве салттық артефактілерін мәдени жаңғырту тобына қайтарды. Бұл топ нысандардың бастапқы қауымдастығымен байланысы болмағандықтан, дау туды. Кейбір заттар кейін қайтарылды, бірақ көптегені әлі де жоғалып кеткен. Англиядағы Бакстон мұражайы мен өнер галереясы Хайда Гвайи және Сиксика тайпаларына бұйымдарды қайтарды. Мұражай бұл заттарды түпкілікті американдықтар мен алғашқы ұлттардың артефактілерін қайтару жобасының аясында қайтарды.
The Haisla totem Pole of Kitimat, British Columbia was originally prepared for chief G'psgoalux in 1872. This aboriginal artifact was donated to a Swedish museum in 1929. According to the donor, he had purchased the pole from the Haisla people while he lived on the Canadian west coast and served as Swedish consul. After being approached by the Haisla people, the Swedish government decided in 1994 to return the pole, as the exact circumstances around the acquisition were unclear. The pole was returned to Kitimat in 2006 after a building had been constructed in order to preserve the pole. During the 1988 Calgary Winter Olympics, the Glenbow museum received harsh criticism for their display “The Spirit Sings: Artistic Traditions of Canada's First People”. Initially, the criticism was due to the Olympic's association with Shell Oil who were exploring oil and gas in territories contested by Lubicon Cree. Later Mowhawk would sue the Glenbow museum for the repatriation of a False Face Mask they had displayed arguing that they considered it to be of religious ceremonial significance. The Canadian Museums Association and Assembly of First Nations led a Task Force on Museums and First Peoples. The task force would publish the report Turning the Page in 1992 that put forward a series of findings which would help improve Indigenous involvement in the museum process. Among these was a focus on creating a partnership between Indigenous people and the museum curators which involves allowing Indigenous people into the planning, research and implementation of collections. Museums were urged to also improve ongoing access to the collections and training for both curators and Indigenous people who want to be involved in the process. Finally, an emphasis was placed on repatriation claims of human remains, locally held objects (using practice customary to the Indigenous people in question) and foreign held objects. In 1998, over 80 Ojibwe ceremonial artifacts were repatriated to a cultural revitalization group by The University of Winnipeg. The controversy came as this group was not connected to the source community of the objects. Some of the objects were later returned but many are still missing. The Buxton Museum and Art Gallery in England repatriated items to Haida Gwaii and the Siksika Nation peoples. The Museum returned the items as part of its initiative to return Native American and First Nation artefacts.
Чили (Пасах аралы)
Рапа-Нуиде (Пасха аралы) 1868 жылы алғашқысы Британ мұражайына орнату үшін алынып кеткеннен бері Рапа-Нуи жерінен ондаған моаи мүсіндері алынып кеткен. Олардың арасынан бүгінгі күнге дейін тек біреуі ғана елге қайтарылды. Бұл мүсін 1929 жылы аралдан алынып, 2006 жылы қайта оралды.
On Rapa Nui (Easter Island), of the dozens of moai figures which have been removed from the landscape of Rapa Nui since the first one was removed in 1868 for installation in the British Museum, only one has been repatriated to date. This was a moai taken from the island in 1929 and repatriated in 2006.
Қытай
Қытай әлі де Ескі жазғы сарайдағы жануарлар басының мүсіндерін іздеуде. 7-сі табылды; 1-і аукционда сатылған болуы мүмкін; 4-і әлі жоғалып кеткен.
China is still seeking the animal head statutes from the Old Summer Palace. 7 have been accounted for; 1 may have been sold at auction; 4 are still missing.
Мысыр
2003 жылдың шілдесінде египеттіктер Британ мұражайынан Розетта тасын қайтаруды сұрады. 2019 жылы египеттік археолог және бұрынғы Ежелгі ескерткіштер министрі Захи Хавасс Берлин мемлекеттік музейлері, Британ мұражайы және Лувр мұражайына: "Мысырдан осыншама көп ескерткіштерді алып қойғаннан кейін, жаңа Ұлы Египет мұражайына несие беруден қалай бас тарта аласыздар?" деп сұрады. Үш мұражай да оның несие беру туралы өтінішін қабылдамады. 2022 жылы тағы бір петиция басталды, ол Британ мұражайынан Розетта тасын, Берлиндегі Neues мұражайынан Нефертити бюстін және Париждегі Лувр мұражайынан Дендера жұлдыз картасы төбесін Египетке қайтаруды талап етті.
In July 2003, the Egyptians requested the return of the Rosetta Stone from the British Museum. In 2019, Zahi Hawass, an Egyptian archaeologist and former Minister of State for Antiquities Affairs, relaunched the restitution campaign, asking the Berlin State Museums, the British Museum and the Musée du Louvre: “How can you refuse to lend to the new Grand Egyptian Museum when you have taken so many antiquities from Egypt?" All three museums refused his loan requests. In 2022, another petition was launched, calling once again on the British Museum to return the Rosetta Stone, the Neues Museum in Berlin to return the bust of Nefertiti, and the Louvre Museum in Paris to return the Dendera Zodiac ceiling to Egypt.
Заңнама
2006 жылы Британдық мұражайы 2005 жылы қабылданған Адам тіндері заңынан кейін екі тасманиялық өртеу күлін қайтаруға шешім қабылдады. Бұл заң Британдық мұражайдың (және басқа ұлттық мұражайлардың) қамқоршыларына өздерінің жинақтарынан адам қалдықтарын ауыстыруға мүмкіндік берді: «Олар осы бөлім күшіне енген күнге дейін мың жылдан кем уақыт бұрын қайтыс болған адамның қалдықтары деп санайтын кез келген адамның қалдықтарын өздерінің жинағынан көшіруге болады». Британдық мұражай әлемдегі «ұрланған заттарды» ең көп қабылдап отырған жер деп есептеледі, бірақ 1963 жылғы Британдық мұражай заңына сүйеніп, бірнеше ерекшеліктермен қайтарудан үнемі бас тартты. Британ мұражайындағы артефакттарды қайтару туралы маңызды өтініштердің мысалдары – Бенин қолалары мен Парфенон мәрмәрлері. Жаңа заңға сәйкес, Англия мен Уэльстегі мұражайлар мен галереяларға, егер осыған қатысты негізді моральдық міндеттеме болса, өздерінің коллекцияларын беруге беспрецеденттік құқықтар беріледі, деп мәлімдеді өнер заңдарының сарапшысы Александр Герман. «Қайтару: Мәдени артефакттарды қайтару» кітабының авторы және Өнер және құқық институтының директоры Герман: «Бұл қамқоршылардың, әсіресе ұлттық мекемелердің, заңдық талаптарына қайтару талапкерлерінің моральдық талаптарын қарастыру қажеттігін енгізеді. Мұның толық салдарын мұражай секторы әлі түсінбеген сияқты. Біз оны алғаш рет анықтағанда таң қалдық», – деді ол.
In 2006, the British Museum decides to return two Tasmanian cremation ash bundles following the passing of the Human Tissue Act in 2005, which allowed the Trustees of the British Museum (and other national museums) to transfer human remains out of their collections "transfer from their collection any human remains which they reasonably believe to be remains of a person who died less than one thousand years before the day on which this section comes into force". The British Museum has been claimed to be the largest receiver of "stolen goods" in the world, but has consistently refused to return objects citing the British Museum Act 1963 as preventing restitution, with a few exceptions. Prominent examples of restitution requests for artifacts in the British Museum include the Benin Bronzes and the Parthenon Marbles. Museums and galleries in both England and Wales will be given unprecedented powers to give away their collections if there is a justified moral obligation to do so, under the new act, according to Alexander Herman, an expert in art law. Herman, the author of “Restitution: The Return of Cultural Artefacts” and the director of the Institute of Art and Law said, “It will introduce into the legal requirements of trustees, especially of national institutions, the requirement to consider the moral claims of restitution claimants It seems that the museum sector has not yet realized its full implications. I was surprised when we first uncovered it.”
2022 жылдың қараша айында Лондондағы Хорниман мұражайынан 72 нигериялық артефакт өздерінің туған еліне қайтарылды. Барлық заттар Нигерияның меншігіне берілді, ал 66 заты Англияда қалды. Тағы бір ағылшын мұражайы, Британдық мұражай, бұрын 1963 жылғы Британдық мұражай заңы мен 1983 жылғы Мұра заңына сәйкес, кез келген артефактты қайтаруға тыйым салынғанын мәлімдеген.
In November 2022, 72 Nigerian artefacts from the Horniman Museum in London, England were repatriated to their country of origin. All items were transferred to Nigerian ownership with 66 items remain in England. Another English museum, the British Museum has previously said that it is prevented from returning any artefacts by the British Museum Act of 1963 and the Heritage Act of 1983.
Шотландия мен Уэльске қайтару
1996 жылдың шілдесінде британ үкіметі шотландтардың қолданыстағы конституциялық жағдайға наразылығы күшейгенін ескере отырып, 1296 жылы Лондонға әкелінген және жаңадан жасалған Коронация креслосына орналастырылған Скон тасын Шотландияға қайтаруға келісті. Уэльсте ағылшын мұражайларынан табылған ең маңызды артефакттарды қайтару туралы шақырулар жасалды. Бұл артефакттарға Молд алтын жамылғысы, Павиландтың қызыл әйелі, сондай-ақ Хергесттің қызыл кітабы, Рид-и-Горс қалқаны, Моэл Хебог қалқаны, Бардси тәжі, Лланлльфни лунуласы, Траусфнидд кружкасы және уэльс қалқандары кіреді.
In July 1996, the British Government agreed to return the Stone of Scone to Scotland, which had been taken to London in 1296 and placed in the newly made Coronation Chair, following growing dissatisfaction among Scots at the prevailing constitutional settlement. There have been calls in Wales return some of the more significant artefacts back to which were discovered in Wales from English museums. These artefacts include the Mold gold cape and Red Lady of Paviland as well as the Red Book of Hergest, Rhyd y gors shield, Moel Hebog shield, Bardsey crown, Llanllyfni lunula, the Trawsfynydd Tankard and Welsh buckler shields.
Sotheby's-тің
1997 жылы тергеу журналистикасы Sotheby's компаниясының заңсыз антиквариат саудасын жасағанын ашты. 1980-жылдардың соңынан 1990-жылдардың басына дейін Лондондағы Sotheby's антиквариат бөлімін Брендан Линч пен Оливер Фордж басқарды, олар Үндістанның Раджастхан аймағында Ваман Гхиямен сауда жасады. Олар сатып алған көптеген заттар храмдар мен басқа да орындардан ұрланғаны анықталды. Бұл ақпарат жарияланғаннан кейін Sotheby's заңсыз антиквариаттар туралы өз есебін тапсырды және болашақта тек заңды түрде алынған, шығу тегі жарияланған заттар ғана саудаланатынына уәде берді.
In 1997, investigative journalism uncovered Sotheby's trading in illicit antiquities. From the late 1980s through to the early 1990s, Sotheby's antiquities department in London was managed by Brendan Lynch and Oliver Forge, who traded with Vaman Ghiya in Rajasthan, India. Many of the pieces they bought turned out to be stolen from temples and other sites, and as a result of this exposé, Sotheby's commissioned their own report into illegal antiquities, and made assurances that only legal items with published provenance would be traded in the future.
Эльгин немесе Парфенон мәрмәрлері
Парфенон фризі Британ мұражайына орнатылғаннан кейін екі жүз жылдан астам уақыт өткен соң, Грекия Ұлыбританиядан "Эльгин мәрмәрлері" деп аталатын мүсіндерді қайтаруды жалғастыруда. Грекия мәрмәрлердің моральдық негізде Афинаға қайтарылуы керек деп талап етеді және мүсіндерді Ұлттық археологиялық мұражайда көрсетуді жоспарласа да, британдық билік олардың заңды меншігін мойындауға әлі де келіспеуде. 2009 жылдан бері Британ мұражайының басшылары Афинадағы жаңа мұражайға "уақытша" беруге дайын екендіктерін білдірді, бірақ Грекия Британ мұражайының меншік құқығын мойындаса ғана мұндай қарыз мүмкін екенін мәлімдеді.
More than two hundred years after the installation of the Parthenon Frieze in the British Museum, Greece continues to claim the so called Elgin Marbles from Britain. Even though Greece claims that the marbles should be returned to Athens on moral grounds and wants to present the sculptures in its National Archaeological Museum, British authorities continue to insist on their legal ownership. Since 2009, the trustees of the British Museum have indicated their agreement to a "temporary" loan to the new Athens museum, but state that it would be under the condition of Greece acknowledging the British Museum's claims to ownership.
Бенин қоласы
Ұлыбританиядағы коллекциялар бұрынғы отарларынан реституция талаптарын алды, ең әйгілісі – бүгінгі Нигериядан шыққан әлемдік даңқты Бенин қолалары. Алайда, Британ мұражайының және Виктория мен Альберт мұражайларының директорлары, сондай-ақ Ұлыбританияның Мәдениет министрі тұрақты реституцияға қарсылық білдірді. Еуропадағы басқа да мәдени ұйымдар сияқты, олар Африкадағы уақытша көрмелер түрінде коллекцияларынан ынтымақтастық пен "заттардың айналымын" ұсынады. Британ мұражайы мен Питт Риверс мұражайы ғылыми алмасуды үйлестіру, Бенин қаласындағы жаңа мұражайға көмек көрсету және артефакттарды қайтару мақсатында құрылған халықаралық Бенин диалог тобына қосылды. Бениннің патша сарайынан тікелей тоналғандығы дәлелденген мүсінді қайтарған алғашқы британдық мекеме – Кембридж университетінің Иса колледжі. Колледждің "Құлдық мұрасын зерттеу тобының" (LSWP) науқанынан кейін, олар 2021 жылдың 27 қазанында Нигериялық делегаттарға тапсыруды жариялады. Абердин және Бристоль сияқты Ұлыбританиядағы басқа коллекциялар да осындай артефакттардың тегін зерттеуде және оларды қайтаруға ашық екендерін мәлімдеді.
Collections in the UK have also received requests for restitution from former colonies, most prominently regarding the world famous Benin Bronzes from modern day Nigeria. Still, the directors of both the British Museum and of the Victoria & Albert Museum and the British Minister of Culture have spoken against permanent restitutions., Like some other cultural organisations in Europe, they prefer cooperation and a "circulation of objects" from their collections in the form of temporary exhibitions in Africa. The British Museum and the Pitt Rivers Museum have joined the international Benin Dialogue Group, set up to coordinate scientific exchange, assistance for a new museum in Benin City, and eventual restitutions of artefacts. The first British institution to return a statue after proof that it was looted directly from the royal court of Benin, is Jesus College, University of Cambridge. Following a campaign by the college's "Legacy of Slavery Working Party" (LSWP), they announced the handover to Nigerian delegates for 27 October 2021. Other collections in the United Kingdom, such as in Aberdeen or Bristol, have announced their own investigations on the provenance of such artefacts and their openness towards restitution.
Жаңа нұсқаулар
Жергілікті және халықаралық талқылаулар аясында Оксфорд университетінің Питт Риверс мұражайы колониялық тәуелділіктен арылу және келісімге келудің кең ауқымды бағдарламасын бастады, ол төрт негізгі қағидаға бағындырылған: шығу тегі, ашықтық, қайтару және түзету. Осылайша, мұражай Шығыс Африкадан келген мамандарды коллекциядағы мәдени заттар туралы өз пікірлерімен бөлісуге шақырды. 2020 жылы Бенедикт Савой және Берлин техникалық университетінің және Питт Риверс мұражайының басқа да өнер тарихшылары Еуропаның ірі мұражайларында басқа елдерден өнер және мәдени мүліктер қалай жиналғанын зерттеу үшін «Білімді қайтару» атты бірлескен зерттеу жобасын бастады.
In the context of local and international debates, the Pitt Rivers Museum of the University of Oxford started a broader programme of decolonization and reconciliation that centres on four tenets: provenance, transparency, repatriation and redress. Thus, the museum invited professionals from East Africa to share their view of the cultural objects in the collection. In 2020, Bénédicte Savoy and other art historians at the Technical University of Berlin and the Pitt Rivers Museum were started the joint research project Restitution of Knowledge to study, how art and cultural assets from other countries were collected in major museums of Europe.
Фиджи
1874 жылдың 10 қазанында Фиджидің бұрынғы патшасы Серу Эпениса Какобау өзінің соғыс клубын Виктория патшайымына табыс етті, Фиджидің егемендігі Британдық тәжге өтетін Бағыну шарты қол қойылған кезде. Соғыс клубы Ұлыбританияға апарылып, Виндзор сарайында сақталды. 1932 жылдың қазан айында, тағдырдың ерекше тәлкелімен, король Какобаудың соғыс клубы британ королі Георг V атынан Фиджиге қайтарылды және Фиджи Заңнамалық кеңесінің рәсімдік мақамы ретінде пайдалану үшін берілді.
On 10 October 1874, Fiji's former king, Seru Epenisa Cakobau, gave his war club to Queen Victoria when the Deed of Cession by which the sovereignty of Fiji passed to the British Crown was signed, and the war club was taken to Britain and kept at Windsor Castle. In October 1932, by a curious twist of fate, King Cakobau's war club was repatriated to Fiji, on behalf of the British king George V, for use as the ceremonial mace of the Legislative Council of Fiji.
Нефертити бюсті
Нефертити бюсті Берлиннің және ежелгі Египеттің мәдени символына айналды. Ол Нейс мұражайында қойылған және 1920 жылдан бері Египеттің оны өз еліне қайтару туралы талаптарына байланысты қызу дау-жанжалдар болып келеді.
The Nefertiti bust has become a cultural symbol of Berlin, where it is presented in the Neues Museum, as well as of ancient Egypt. It has been the subject of intense arguments over Egyptian demands for its repatriation since the 1920s.
Берлиндегі және басқа қалалардағы этнологиялық мұражайлар
Германияның салыстырмалы түрде қысқа отарлау тарихына қарамастан, қазіргі Камерун, Намибия, Танзания және Того сияқты бірнеше африкалық елдерге, сондай-ақ Жаңа Гвинеяның бір бөлігіне дейін шектелгенімен, Африка мәдениетіне жататын көптеген заттар Германияның мемлекеттік жинақтарында сақтаулы. Мысалы, 2021 жылы Гумбольдт форумының құрамына енген Берлиндегі Этнологиялық музейді атауға болады. Сарр мен Савой көтерген мәселелер Германияның отаршылдық тарихы және отарлық жинақтары туралы кең ауқымды қоғамдық талқылауларға әкелді. Германиядағы мәдени саясат федералды штаттардың (Länder) құзырында болғандықтан және көптеген мұражайлар тәуелсіз немесе жартылай мемлекеттік мекемелер екендігін ескере отырып, мұражай директорлары Франциядағыдай көп заңдық кедергілерге тап болмайды, сонымен қатар, жақында Намибияға реституция жасалған бірнеше жағдай бар. Сонымен қатар, 2019 жылдың басында Сыртқы істер министрлігінің халықаралық мәдени саясат департаменті, штаттардың мәдениет министрлері және қалалық мәдени ұйымдар отарлық контекстегі жинақтарды басқару туралы бірлескен мәлімдеме жасады. Осы ережелер Германиядағы жинақтардың шығу тегін зерттеу, халықаралық ынтымақтастық және репатриация салаларында жаңа негіздерді қалады. Неміс мұражайлары Бенин диалог тобына қосылды және Бенин бронзаларын қайтаруға дайын екендерін жариялады. Танзаниямен және оның бұрынғы неміс отарлау тарихымен ынтымақтастықты одан әрі дамыту мақсатында Берлиндегі Этнологиялық музей және Дар-эс-Салам университеті мәдени заттардың ортақ тарихы туралы бірлескен таңзаниялық-неміс ғылыми-зерттеу жобасын бастады.
Despite Germany's relatively short colonial history, limited to a few African countries such as modern day Cameroon, Namibia, Tanzania and Togo, as well to parts of New Guinea, a very large number of African cultural objects are in German public collections. A prominent example is the Ethnological Museum in Berlin, which was incorporated in 2021 as part of the Humboldt Forum. Similar questions to those raised by Sarr and Savoy have led to intensive public discussions about Germany's colonial past and its colonial collections. Given that cultural policy in Germany is the domain of the different federal states (Länder) and that many museums are independent or semi public institutions, museum directors face fewer legal obstacles towards restitution than in France, and there have been several cases of recent restitutions, for example to Namibia. Moreover, at the beginning of 2019, the Department of International Cultural Policy of the Federal Foreign Office, the Ministers for Cultural Affairs of the Länder and municipal cultural organizations issued a joint statement on the handling of collections from colonial contexts. With these guidelines, the collections in Germany have set new foundations for the research on provenance, international cooperation and repatriation. German museums joined the Benin Dialogue Group and have announced their willingness to restitute Benin Bronzes. To further cooperation with Tanzania and its former German colonial history, the Ethnological Museum of Berlin and the University of Dar es Salaam have started a Tanzanian German research project about shared histories of cultural objects.
Грекия
Грекия Британ мұражайынан Елгин графы Парфеноннан алып кеткен Елгин мәрмәрлерін қайтаруды талап етеді. 1816 жылдан бері Британ мұражайы Парфенон мәрмәрлерін Елгин графынан сатып алғаннан кейін сақтап келеді. Мәрмәрлерді сатып алу Британияда қырқыс дау тудырды, кейбіреулер бұл шешімді қолдаса, енді біреулері оны вандализм деп айыптады. Грекия үкіметінің репатриациялау туралы өтініштеріне қарамастан, мұражай мәрмәрлер туралы үн қатпады, бірақ оларды меншікке алу және көрсету құқығын қорғады. Грекия сонымен қатар Самотракия аралында табылған және 1863 жылы Францияның Лувр мұражайына жіберілген Самотракияның қанатты Жеңісі ескерткішін қайтаруды талап етеді. "Егер француз тарапы мен Лувр мұражайында мәселе туса, олар бізге қайтарып берсе, біз Самотракияның Жеңісін сақтап, маңыздылығын арттыруға дайынбыз", - деді 2013 жылы Сыртқы істер министрінің орынбасары Акис Герондопулос. 1997 жылы Грекия 1864 жылы Салоникадан Эммануэль Миллер алып, Лувр мұражайына орналастырылған төрт мүсіннен тұратын Las Incantadas тобын қайтаруды сұрады. Бұл өтініш қабылданбады, сондықтан 2015 жылы Франциядан олардың көшірмелері әкелінді және қазір Салоники археологиялық мұражайында қойылған. Грекияға қайтарылған маңызды артефактілердің ішінде Акропольден алынған Палермо фрагменті және Терпсихораның мүсіні бар.
Greece is seeking repatriation of the Elgin Marbles from the British Museum, taken from the Parthenon by the Earl of Elgin. Since 1816, the British Museum has held the Parthenon Marbles after purchasing them from the Earl of Elgin. The acquisition of the marbles was met with controversy in Britain, with some supporting the decision while others condemning it as vandalism. Despite requests for repatriation from the Greek government, the museum has been largely silent on the Marbles, though it has defended its right to own and display them. Greece is also seeking the return of the Winged Victory of Samothrace, a votive monument originally found on the island of Samothrace and sent to France's Louvre Museum in 1863. “If the French and the Louvre have a problem, we are ready to preserve and accentuate the Victory of Samothrace, if they return it to us,” said Deputy Minister of Foreign Affairs Akis Gerondopoulos said in 2013. In 1997 Greece asked for the return of Las Incantadas, a group of four sculptures taken in 1864 from Salonica by Emmanuel Miller and placed in the Louvre. The request was rejected, so instead casts of them were brought from France in 2015, and are now displayed in the Archaeological Museum of Thessaloniki. Notable artefacts repatriated to Greece include the Palermo fragment from the Acropolis and a statuette of Terpsichore.
Гватемала
2021 жылдың қазан айында Франциядағы жеке коллекционер Гватемала қаласының Ұлттық археология және этнология мұражайына ежелгі майя артефактісін қайтарды. Бұл артефакт 2019 жылы аукционға шығарылуы туралы алғаш хабарланған еді. Гватемала билігі оның шығу тегін растады, соның салдарынан француз иесі сатудан бас тартып, артефактты мұражайға қайтаруға келісті.
In October 2021, an ancient Mayan artefact was returned to the National Museum of Archaeology and Ethnology of Guatemala City by a private collector in France, after it had been first announced for auction in 2019. The authorities in Guatemala could prove its provenance, upon which the French owner dropped the intended sale in favour for the artwork's return.
Венгрия
Венгрияның патшалық қазыналары екінші дүниежүзілік соғыста нацистер тарапынан өз Отанынан алынып кетті. Бұл қазыналар 1945 жылғы 4 мамырда Австриядағы Матцеде АҚШ-тың 18-ші жаяу әскер дивизиясымен табылды және Суық соғыс кезеңінде АҚШ армиясы Кентукки штатындағы Форт-Нокс бекінісінде сақталды. Венгрия патшалық белгілері президент Картердің бұйрығымен, мемлекеттік хатшы Сайрус Вэнс арқылы 1978 жылғы 6 қаңтарда елге қайтарылды.
The Hungarian Crown Jewels were taken from their homeland by the Nazis in the Second World War. The treasures were recovered in Mattsee in Austria by the U. S. 18th Infantry Division on 4 May 1945 and kept by the United States Army during the Cold War at Fort Knox, Kentucky. The Hungarian regalia was repatriated on 6 January 1978 by Secretary of State Cyrus Vance, on the orders of President Carter.
Үндістан мен Пәкістан
Британ үкіметі британдық отаршылдық билік кезінде Үндістан субконтинентінен алынған "Кохинор алмасы" және "Султангандж Буддасы" сияқты жәдігерлерді қайтару туралы Үндістан үкіметінің талаптарын қабылдамады, себебі 1963 жылғы Британ мұражайы заңы бұл заттарды қайтаруға тыйым салады. Үндістанның археологиялық зерттеулер институты (ASI) ЮНЕСКО және басқа да елдердің қолдауымен осы жәдігерлерді елге қайтару науқанына қосылуды жоспарлап отыр. Өз кезегінде, Үндістанда Пакистаннан көптеген заттар бар, әсіресе Үндістанның бөлінуіне дейінгі онжылдықтарда Пакистанда қазба жұмыстары жүргізілген Индус өркениетінен қалған мүліктер, бірақ олардың бір бөлігі сол кезде қайтарылды. Пакистан саясаткерлері мерзімік түрде одан әрі репатриациялауды талап етеді. 1972 жылы Пәкістан мен Үндістан арасындағы Симла келісімі талқыланған кезде Үндістанның премьер-министрі Индира Ганди Пәкістан президенті Зульфикар Али Бхуттоға 1920 жылдары Мохенджо-Даро қаласынан қазылған дін қызметкерінің патша мүсіні мен "Билеуші қыз" мүсінінің тек біреуін ғана ала алатынын айтты. Бхутто дін қызметкерінің патша мүсінін таңдады, ол қазір Исламабадта сақтаулы.
The British government has rejected demands from the Indian government to repatriate artifacts such as the "Kohinoor Diamond" and "Sultanganj Buddha" which were taken from the Indian subcontinent during the period of British colonial rule, citing a law (British Museum Act 1963) that prevents it from giving back the items. The Archaeological Survey of India (ASI) is planning to join a campaign with the support of UNESCO and other countries to repatriate the artifacts. In turn, India holds many objects from Pakistan, especially those from the Indus Valley civilization which were excavated in Pakistan in the decades just before the Partition of India, though some were returned at that time. Periodically, Pakistani politicians call for more repatriations. In 1972, during the discussions for the Simla Agreement between Pakistan and India, Indira Gandhi, the Prime Minister of India, is reported to have told Zulfiqar Ali Bhutto, the President of Pakistan, that he could take back only one of the Priest King sculpture and the other most iconic Indus sculpture, the Dancing Girl, both excavated at Mohenjo daro in the 1920s; Bhutto chose the Priest King, now in Islamabad.
Ирландия
Ирландия мәдени мүліктерді елге қайтару мәселесінде ерекше жағдайда. 1922 жылға дейін бүкіл арал Ұлыбританияның билігінде болды, содан кейін оның бір бөлігі тәуелсіз Ирландия еркін мемлекеті (қазіргі Ирландия Республикасы) құрылды. Ғасырлар бойы британдық билік тұсында көптеген ирландтық тарихи артефакттар британдық коллекциялар мен мұражайларға көшті. Сонымен қатар, көптеген англо-ирландтар (және кейбір католик ирландтар) Британ империясының әскері мен әкімшілігінің құрамында шетелге шықты, ал империяда алынған заттар қазір бірнеше ирланд мұражайларында және коллекцияларында сақталуда. Бұған қоса, 19 ғасырда Солтүстік Ирландияда табылған көптеген заттар Дублиндегі қазіргі Ирландия Ұлттық мұражайына жіберілді, ол сол кезде бүкіл Ирландияның ұлттық коллекциясы деп есептелді және 1922 жылы Ирландияның бөлінуінен бері Солтүстік Ирландияға қайтарылмады; Бройтер қазылымы осыған мысал.
Ireland lies in an unusual place with regard to the repatriation of cultural artefacts; the entire island was under British rule until 1922, when part of it became the independent Irish Free State (now the Republic of Ireland). During the centuries of British rule, many Irish historical artefacts made their way into British collections and museums. At the same time, many Anglo Irish (and some Catholic Irish) people went abroad as part of the armies and administrators of the British Empire, and objects acquired in the Empire are now in several Irish museums and collections. In addition, many objects found in Northern Ireland were sent in the 19th century to what is now the National Museum of Ireland in Dublin, then regarded as the national collection for all of Ireland, and have not been repatriated to Northern Ireland since the Partition of Ireland in 1922; the Broighter Hoard is an example.
Ирландиядағы шетелдік заттар
Ирландияның Ұлттық мұражайы этнографиялық коллекцияларында 15 000-нан астам затты сақтайды; 2021 жылы коллекция басшысы Одри Уити мұражай тобы өзінің коллекцияларын, «тоналған» деп есептелетін заттарды елдеріне қайтару мақсатында зерттейтінін хабарлады. 2013 жылы Финтан О’Тул НМИ-дің этнографиялық коллекциясындағы көптеген материалдардың «сауда мен мәжбүрлеу арқылы алыну арасындағы сұр аймақта жатқанын: империялық қарым-қатынастардағы кең аумақ» деп атап көрсетті, бірақ басқа заттар Африка, Азия және Океаниядағы жазалау экспедицияларында алынған еді. 2021 жылдың сәуір айында Ұлттық мұражай 21 Бенин қоласын Африкаға қайтарылатынын жариялады. Ұқсас мәселелер Хант мұражайы (Лимерик) және Ольстер мұражайы (Солтүстік Ирландияда, әлі де Ұлыбританияның құрамында) төңірегінде де туындап отыр. 2017 жылы сенатор Финтан Уорфилд ирландиялық мұражайларды тоналған заттарды қайтаруға шақырды, сонымен қатар «мұндай материалдар тек ұлттық деңгейде талқыланғаннан кейін, сондай-ақ мұндай коллекциялардың қоғамдық көрсетілімі мен тәуелсіз сараптамасынан кейін ғана қайтарылуы керек, және олардың соңғы орны қауіпсіз және қорғалған болса [ ] біз мұндай коллекциялар әлемдегі жергілікті халықтардың мұрасы екенін және олар солай болып қала беретінін естен шығармауымыз керек; мысалы, Бірма, Қытай және Египет сияқты елдерде». Өнер, мұра және Галтахт министрлігі шығындарды негіздеп қарсылық білдірді және Ұлттық мұражай мен Ұлттық кітапхана сияқты мекемелер кураторлық тәуелсіздікке ие екенін атап өтті.
The National Museum of Ireland holds over 15,000 objects in its ethnographic collections; in 2021, head of collections Audrey Whitty announced that the museum group would investigate its collections, with a view to repatriation of those viewed as "plunder". In 2013, Fintan O'Toole noted that much of the material in the NMI's ethnographic collection "lies in the grey area between trade and coercive acquisition: an expansive terrain in imperial relations," but that other objects were unambiguously loot, taken in punitive expeditions in Africa, Asia and Oceania. In April 2021, the National Museum announced that 21 Benin bronzes would be returned to Africa. Similar questions surround the Hunt Museum (Limerick) and the Ulster Museum (in Northern Ireland, still part of the United Kingdom). In 2017, Senator Fintan Warfield called on Irish museums to return looted objects, saying that "such material should only be returned following a national conversation, as well as the public display and independent survey of such collections, and provided that their final destination is safe and secure [ ] we should not forget that such collections are and always will be the heritage of indigenous people around the world; in locations such as Burma, China, and Egypt." The Department of Arts, Heritage and Gaeltacht objected based on cost grounds, and noted that institutions such as National Museum and National Library enjoy curatorial independence.
Шетелдегі ирландтық бұйымдар
Ирландиядан шыққан ескі заттардың өте азы Ұлыбритания аралдарынан тысқары шықты, бірақ көптегендері Англияда, әсіресе Британ мұражайында сақталады. Бұл мұражай 1877 жылы Ирландияның Ұлттық мұражайы құрылғанға дейін, және кейде одан кейін де, тиісті ұлттық мұражай ретінде қарастырылды. Орхус университетінің докторы Лора МакАткни: «Колониялық мұражайлардан мүлікті қайтару туралы пікірталас кезінде ирландтық заттарға жақсы көңіл бөлінбейді, әрине, олардың көпшілігі тәуелсіздік алғанға дейін Британ мұражайында (басқа мұражайлармен бірге) сақталған» деп атап өтті. «Ирландиялық алып» Чарльз Бёрннің (1761–1783) қаңқасы Хантериан мұражайында қойылған, бірақ Бёрн өзінің теңізде жерленгісін қалаған. 2020 жылы жазушы Хилари Мантел оның қалдықтарын Ирландияда жерлеуге шақырды. Аугуст Питт Риверс Корк округіндегі Рувесмур Ратынан 5 ғасырға жататын үш огам тасын алып кетті; қазір олар Британ мұражайында. Британ мұражайында 200 ирланд тіліндегі қолжазба бар, олардың көпшілігі жер иелерінен мұра ретінде қалдырылған, бірақ кейбіреулері қақтығыстар кезінде алынған, мысалы, Ирландия Конфедерациясы соғысында Льюис Бойл, Кинналмикидің 1-ші виконты қолға түсірген Лисмор кітабы. 2020 жылы Лисмор кітабы Чатсворт қоныс тресті Корк университетінің колледжіне сыйға тартылды. Колледж оны Буль кітапханасында көрсетуді жоспарлап отыр. Британ мұражайындағы тағы бір маңызды ирландтық артефактілер: Сент-Кюлейннің қоңырау қаптамасы, Лондонсборо брошы, қылыштар, Доурис қазынасының жартысы, Моугаун Солтүстік қазынасының бір бөлігі, Дунаверни ет ілгіші, Келс кресті, торттар, төрт крест тақтасы, білезіктер, мөрлер, діни тақталар және жүзіктер. Ашмолеан мұражайында британдық билік кезінде жиналған жүздеген ирландтық артефактілер сақталады, мысалы, 1696 жылы Уильям соғысынан кейін мұражайға сыйланған Баллишаннон Күн дискісі; және Джон Эванс жинаған Корк округінен екі алтын лунула.
Very few older objects from Ireland have left the British Isles, but many are in England, especially the British Museum, which was regarded as the appropriate national museum before the foundation of the National Museum of Ireland in 1877, and sometimes afterwards. Dr Laura McAtackney of Aarhus University has noted that "Amongst discussions on repatriation from colonial museums, Irish objects are almost absent, when of course most were deposited in the British Museum (amongst other museums) pre independence." The skeleton of the "Irish Giant" Charles Byrne (1761–1783) is on public display in the Hunterian Museum, despite it being Byrne's express wish to be buried at sea. Author Hilary Mantel called in 2020 for his remains to be buried in Ireland. Augustus Pitt Rivers removed three 5th century ogham stones from Roovesmoor Rath, County Cork; they are now in the British Museum. The British Museum also holds 200 Irish language manuscripts, many bequeathed by landowners but some passing in conflict, such as the Book of Lismore, seized by Lewis Boyle, 1st Viscount Boyle of Kinalmeaky in the Irish Confederate Wars. In 2020 the Book of Lismore was donated to University College Cork by the Chatsworth Settlement Trust. The college plans to display it in their Boole Library. Other notable Irish artefacts in the British Museum include the Bell Shrine of St. Cuileáin, Londesborough Brooch, swords, half of the Dowris Hoard, part of the Mooghaun North Hoard, the Dunaverney flesh hook, the Kells Crozier, torcs, four crucifixion plaques, armlets, seals, religious plaques, and rings. The Ashmolean Museum also contains hundreds of Irish artefacts collected under British rule, such as the Ballyshannon Sun Disc, presented to the museum in 1696, just after the Williamite War; and two gold lunulae from County Cork, collected by John Evans.
Ирландия ішінде
Солтүстік Ирландияда қазба жұмыстары барысында табылған маңызды заттар көбінесе Лондонға, содан кейін Дублинге жіберілді, ал Ирландия тәуелсіздігінен кейін көбінесе қайтадан Лондонға жіберілді. 1962 жылға дейін, Ольстер мұражайы ұлттық мұражай ретінде құрылғанға дейін осылай болды. Мұражай Лондоннан келген материалдардың бір бөлігін алды, бірақ Дублинде сақталған Бройтер қазынасы сияқты заттарды алмады. Тринити колледжінің Виктория дәуіріндегі антропологтары Ирландияның батысындағы монастырлық орындарынан бас сүйектерді алып шықты. Осы қалдықтарды елге қайтару туралы да талаптар қойылды, және 2023 жылдың ақпан айында колледж 19 ғасырда Галвей графтығының Инишбофин аймағынан ұрланған 13 бас сүйекті қайтаратынын жариялады.
Important objects excavated in Northern Ireland were mostly sent to London, then Dublin, then after Irish Independence often London again, until 1962 when the Ulster Museum was formed as a national museum, receiving some of the London material, but not pieces such as the Broighter Hoard in Dublin. Victorian anthropologists from Trinity College Dublin removed skulls from monastic sites in the West of Ireland. The repatriation of these remains has also been requested, and in February 2023 the college announced that they would return 13 skulls stolen from Inishbofin, County Galway in the 19th century.
Израиль
Түркия империялық державалар тонаған деп санайтын Осман дәуіріндегі мәдени мұраларды елге қайтару үшін белсенді науқан жүргізіп жатса да, Силоам жазуын (және Палестинада табылған, Түркияға әкелінген басқа да мәдени мұраларды) Израильге қайтарудан бас тартты. Бұл беймәлімдікке "Biblical Archaeology Review" журналының негізін қалаушы Хершель Шенкс сынды мамандар да назар аударған.
Even though Turkey has launched an aggressive campaign to repatriate Ottoman era artifacts it claims were looted by imperial powers, it has refused to return the Siloam inscription (and other artifacts unearthed in Palestine and transferred to Turkey) to Israel. This inconsistent position has been noted by Hershel Shanks, founder of the Biblical Archaeology Review, among others.
Италия
2006 жылдың ақпан айында Метрополитен өнер мұражайы Евфроний кратерін Италияға қайтару бойынша келісімге келді, оның 1970 жылдардың басында тоналғаны болжанып отыр.
In February 2006, the Metropolitan Museum of Art negotiated the repatriation of the Euphronios Krater to Italy, from where it was thought to have been looted in the early 1970s.
Ливия
2008 жылы Италия Ливияға шамамен 100 жыл бұрын Италияға әкелінген Киринея Венерасын қайтарды.
In 2008, Italy returned to Libya the Venus of Cyrene, which had been transported to Italy almost 100 years earlier.
Оңтүстік Корея
2010 жылдың қараша айында Жапония 1910 жылдан 1945 жылға дейінгі отарлық кезеңде тоналған 1000-ға жуық мәдени мүліктерді Оңтүстік Кореяға қайтаруға келісім берді. Бұл жинаққа Жосон әулетінің (1392–1910) «Уигве» деп аталатын патшалық кітаптар жинағы да кіреді.
In November 2010, Japan agreed to return some 1,000 cultural objects to South Korea that were plundered during its colonial occupation from 1910 to 1945. The collection includes a collection of royal books called Uigwe from the Joseon Dynasty (1392–1910).
Америка Құрама Штаттары
1990 жылы қабылданған Американың түпкі тұрғындарының қабірлерін қорғау және мәдени мүліктерді қайтару туралы заң (NAGPRA) мұражайлар мен федералдық агенттіктерге адам қалдықтары, жерлеу заттары, қасиетті нысандар сияқты белгілі бір мәдени заттарды түпкі шежірелі ұрпақтарына және мәдени байланысы бар үнді тайпалары мен Гавайи аралдарының ұйымдарына қайтару рәсімін қамтамасыз етеді. Ирак еврей мұрағаты – 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіруі кезінде Саддам Хусейннің барлау бас штабының жертөлесінде АҚШ әскері тапқан, Ирактың еврей қауымына тиесілі 2700 кітаптан және ондаған мың тарихи құжаттардан тұратын жиынтық. Бұл материалдар 1950 жылдары «Езра» және «Нехемия» операциясы кезінде тасталып кеткен, сол кезде Ирактың еврей халқының көбі Израильге көшіп кетті (алия жасады), бірақ ирак үкіметі оларға мүлкін қалдыру шартын қойды. Мұрағат 2003 жылдан бері АҚШ-тың уақытша қорғауында, және 2018 жылы Иракқа толығымен берілуі жоспарланған. Бұл жоспарға қарсылар бар: кейбір Таяу Шығыс зерттеушілері мен еврей ұйымдары материалдар мәжбүрлі түрде тасталып кеткендіктен және бүгінде Иракта еврейлердің саны өте аз болғандықтан, мұрағатты Израильде немесе АҚШ-та сақтау керек деп санайды. Сарр мен Савойдың есебінен бұрын АҚШ-тағы көптеген жиынтықтар африкалық немесе Батыс емес өнерді бейнелейтін заттарының тегін зерттеген. 2008 жылы Америка мұражай директорлары қауымдастығы артефакттарды сатып алу бойынша нұсқаулық қабылдады. Осылайша, мұражайлардың жиынтықтарының таза болуын қамтамасыз ету және олардың тегін зерттеу жұмыстары мұражай кураторларын өтемақы талаптарына жағымды жауап беруге итермелеп отыр. Бірақ нысандардың санын ескерсек, «алып қойылған» және қайтарылған заттардың саны салыстырмалы түрде аз, мысалы Нигерияға. 2015 жылы Кливленд өнер мұражайы Камбоджаға Х индуизм құдайы Хануманның Х ғасырға жататын мүсінін қайтарды, себебі мұражай кураторы оның тоналғандығын анықтады. Антиквариат коалициясының археологы және заңгері Тесс Дэвис мұражайдың шешімін жоғары бағалады, бірақ былай деді: «Хануман алғаш рет нарыққа шыққан кезде Камбоджа соғыс пен геноцид ошағы болды. Бұл ұрлық екенін ешкім қалай білмеді? Жауап қарапайым: ешкім білуге тырыспады».
The Native American Graves Protection and Repatriation Act (NAGPRA), passed in 1990, provides a process for museums and federal agencies to return certain cultural items such as human remains, funerary objects, sacred objects, etc. to lineal descendants and culturally affiliated Indian tribes and Native Hawaiian organisations. The Iraqi Jewish Archive is a collection of 2,700 books and tens of thousands of historical documents from Iraq's Jewish community discovered by the United States Army in the basement of Saddam Hussein's intelligence headquarters during the US invasion of Iraq in 2003. These materials were abandoned during Operation Ezra and Nehemiah in the 1950s, when almost all Iraqi Jews made aliyah to Israel on the condition (imposed by the Iraqi government) that they leave their property behind. The archive has been in temporary US custody since 2003, and is scheduled to be transferred permanently to Iraq in 2018. This plan is controversial: some Middle East scholars and Jewish organizations have opined that because the materials were abandoned under duress, and because almost no Jews live in Iraq today, the archive should instead be housed in Israel or the United States. Even prior to the report by Sarr and Savoy, many collections in the US had already looked into the provenance of their objects representing African or other non Western art. In 2008, the American Association of Museum Directors adopted guidelines for the acquisition of artefacts. Thus, provenance research and awareness to keep their collections above reproach are increasingly prompting museum curators to favourably respond to demands for restitution. Looking at the numbers of objects, however, there are relatively few known items that have been “de accessed” and restituted, for example to Nigeria. In 2015, the Cleveland Museum of Art voluntarily returned to Cambodia a 10th century sculpture of the Hindu monkey god Hanuman, after a curator from the museum uncovered evidence that it had been looted. Tess Davis, an archaeologist and lawyer for the Antiquities Coalition, praised the museum's decision, but said, “The Hanuman first surfaced on the market, while Cambodia was in the midst of a war and facing genocide. How could anyone not know this was stolen property? The only answer is that no one wanted to know.”
Польша
2022 жылы Польшаның мәдениет министрі Пётр Глинский Ресейдің Пушкин мұражайынан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қызыл Армия тонаған жеті картинаны қайтару туралы ресми өтініш жасады. Бұл өтініш 14-18 ғасырлардағы итальян суретшілерінің жеті картинасына қатысты, олардың ішінде Спинелло Аретиноның "Екі қасиетті" және Лоренцо ди Кредидің "Балаға құрмет көрсету" картиналары бар.
In 2022, Piotr Gliński, Poland's culture minister, announced a formal request for Russia's Pushkin Museum to return seven paintings that were looted by the Red Army during World War II. This request concerns seven paintings by Italian artists dating from the 14th to the 18th century, including Two Saints by Spinello Aretino and Adoration of the Child by Lorenzo di Credi.