Кіріспе

Цитохром b молекулалық және жасушалық биологияда электронды тасымалдау тізбегіне қатысатын мембраналық ақуыз, ол аэробалық жасушалардың мембраналарында табылады. Эукариоттардың митохондрияларында (ішкі мембрана) және аэробалық прокариоттарда цитохром b тыныс алу тізбегінің III кешенінің құрамына кіреді, бұл кешен bc1 кешені немесе убихинол-цитохром c редуктазасы деп те аталады. Өсімдік хлоропластарында және цианобактерияларда пластохинон-пластоцианин редуктазасының құрамына кіретін цитохром b6 гомологты ақуызы бар. Бұл кешендер электронды тасымалдауға және протондық қозғаушы күш (ПМҚ) құру үшін протондарды соруға қатысады. Бұл протондық градиент АТФ-ты синтездеу үшін пайдаланылады. Бұл кешендер жасушаларда өте маңызды рөл атқарады.

Құрылымы мен қызметі

b/b6 – шамамен 400 аминқышқыл қалдығынан тұратын интегралды мембраналық ақуыз, оның 8 трансмембраналық сегменті бар. Өсімдіктер мен цианобактерияларда цитохром b6, petB және petD гендерімен кодталған екі ақуыздық кіші бірліктерден тұрады. Цитохром b/b6, b562 және b566 деп аталатын екі гема тобымен ковалентті емес байланыста болады. Осы екі гема тобының темір атомдарының лигандалары болып саналатын төрт сақталған гистидин қалдықтары бар деп болжанады.

Филогенетикада қолдану

Цитохром b жиі ағзалар арасындағы филогенетикалық қатынастарды анықтау үшін митохондриялық ДНҚ аймағы ретінде қолданылады, себебі оның тізбегінде өзгеріс көп. Ол, ең алдымен, отбасылар мен туыстар арасындағы қатынастарды анықтауда ең тиімді деп есептеледі. Цитохром b-ге қатысты салыстырмалы зерттеулер жаңа жіктеу жүйелеріне алып келді және жаңадан сипатталған түрлерді туысқа жатқызуға, сондай-ақ эволюциялық қатынастарды жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді.

Клиникалық маңызы

Цитохром b-дегі мутациялар көбінесе адамдарда физикалық жаттығуға төзбеушілікке алып келеді; алайда, сирек болғанымен, жүйелік ауыр патологиялар да хабарланған. Plasmodium falciparum және P. berghei цитохром b-дегі бір нүктелік мутациялар антималяриялық препарат атоваквонға резистенттілікпен байланысты.

Фунгицидті қолдану мақсаты

Cyt b фунгицидтердің QI класы, Фунгицидтерге қарсы іс-қимыл комитетінің 11-тобының нысанасы болып табылады. Cyt b G143A және F129L мутациялары 11-топтың көп бөлігіне қарсы тұрушылықты қамтамасыз етеді, бірақ G143A метилтетрапролға (11A) қарсы тиімді емес. G143A Калифорниядағы құлпынай өндірісінде Botrytis cinerea үшін маңызды.