Кіріспе

Фламанд композиторы, әнші, мұғалім, музыка редакторы, кітап сатушы, баспагер және шығарушы Хьюберт Ваэльрант немесе Хьюберт Ваэльрант (тегі Ваэльранд деп те жазылады және латынша атауы: Хьюберт Ваэльрандус) (шамамен 1517 – 19 қараша 1595) – 16 ғасырдағы Антверпенде қызмет еткен фламанд композиторы, әнші, мұғалім, музыка редакторы, кітап сатушы, баспагер және шығарушы. Ол Палестринаның замандасы болған Франко-Фламанд мектебі композиторларының буынының мүшесі еді. Заманының танымал композиторларынан өзгеше, ол көбінесе Солтүстік Еуропада жұмыс істеді. Оның стилі Николя Гомбер мен толыққан Орланд де Лассус стилі арасындағы кезеңдік өткелді білдіреді. Оның шығармалары хроматизм мен диссонансты қолдануда өте заманауи болды.

Өмір

Ваэльранттың тегі туралы мәліметтер нақты емес, бірақ ол өмірінің көп бөлігін өткізген Антверпен қаласындағы заңгерлер отбасының мүшесі болуы мүмкін. Оның балаларының арасында да заңгерлер болғандықтан, оның осы отбасымен байланысы болуы ықтимал. Жастығында Италияда білім алған болуы мүмкін, себебі 16 ғасырда Нидерландыдан шыққан дарынды әнші және композиторлар үшін Италия танымал орын болды. Италияға сапарға қатысты ешқандай құжат сақталмаған, бірақ Ваэльрант ондағы бай демеушімен байланыста болды, ал оның мадригалдары замандас итальян композиторларының ықпалында жазылған. Ол кем дегенде үш рет үйленген: Мария Лоохенборхпен (1547), Анна Аблитпен (немесе Ван Ковеленмен) (1564 жылғы 28 шілдеде) және Йоханна Клерхагенмен (1581 жылғы 3 мамырда). 1551 жылғы 23 шілдеде Maeyken Corecopers-ке төртінші рет үйленген болуы мүмкін (1995, 53 б.). Бірінші әйелінен 10 баласы болды. Оның үш ұлы – Рэймонд, Питер және Пол – органшылар болды. Оның шәкірті Франс Суэртс (Франсискус Суэрциус) Athenae belgicae (1628 ж.) еңбегінде жазғандай, ол сольмизация әдісін жаңартқан, осы мақсатта екі жаңа тәсіл ойлап тапқан. Композитор алты дыбыстық қатардан тұратын гексакордтың алты буынына «си» дыбысын қосып, содан кейін «ут» дыбысын қайталап, толық октава құрған. Одан кейін ол осы жаңа буындарды пайдаланып, жаңа әдіс жасады. Екінші өнертабысы – ноталардың бұрынғы атауларынан мүлдем өзгеше жаңа атаулары бар сегіз буынды пайдаланып октава құру. Жаңа атаулар: BA, NI, MA, LO, GA, DI, SE және BO. Бұл жаңалықтар үш қабаттасқан гексакордты қолданатын және мутацияның қиындықтарын тудыратын қолданыстағы Гидониялық жүйенің мәселелерін шешуге бағытталған. Ол Ян де Летпен серіктестікте 1550-ші жылдардың басында баспагерлік қызметін бастады. Ваэльрант баспагер және кітап сатушы ретінде жұмыс істеп, операцияның қаржылық және сату мәселелерін басқарды, ал де Лет баспаға қатысты барлық істерді жүзеге асырды. Ваэльрант кейде кәсіпорынның баспа бөліміне де қатысқан болуы мүмкін, өйткені ол өзін екі кітапта «типграф» деп атаған. Баспа және баспагерлік серіктестік ақырында 16 басылым шығарды. Бұл еңбек қазір жоғалып кеткен.