Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бали, Индонезиядан 210 күндік күнтізбе
210 day calendar from Bali, Indonesia
Паукон – Индонезияның Бали аймағында индуизм дінінде пайда болған 210 күндік күнтізбе. Күнтізбе 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 және 10 күндік 10 түрлі бірдей жүретін аптадан тұрады. Жылдың бірінші күні осы он аптаның барлығының да бірінші күні болып есептеледі. 210 саны 4, 8 немесе 9-ға бөлінбейтіндіктен, 4, 8 және 9 күндік апталарға қосымша күндер қосылуы тиіс.
The Pawukon is a 210 day calendar that has its origins in the Hindu religion in Bali, Indonesia. The calendar consists of 10 different concurrent weeks of 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, and 10 days. On the first day of the year it is the first day of all the ten weeks. Because 210 is not divisible by 4, 8, or 9, extra days must be added to the 4, 8, and 9 day weeks.
Күндер
Дасавараның (он күндік аптаның) күндері - Шри, Пати, Раджа, Манух, Дука, Мануса, Раксаса, Сука, Дева және Пандита. Сангавараның (тоғыз күндік аптаның) күндері - Дангу, Джангур, Гигис, Нохан, Оган, Эранган, Уруган, Тулус, Дади. Аставараның (сегіз күндік аптаның) күндері - Шри, Индра, Гуру, Яма, Людра, Брахма, Кала, Ума. Саптавараның (жеті күндік аптаның) күндері - Редит, Сома, Ангара, Буда, Враспати, Сукра, Санишкара. Садвараның (алты күндік аптаның) күндері - Тунгле, Арянг, Урукунг, Панирон, Вас, Маулу. Панчавараның (бес күндік аптаның) күндері - Пэйн, Пон, Вэж, Келивон, Уманис. Катурвараның (төрт күндік аптаның) күндері - Шри, Лаба, Джая, Менала. Тривараның (үш күндік аптаның) күндері - Пасах, Бетең және Кадженг. Двивараның (екі күндік аптаның) күндері - Менга, Пепет. Экавараның (бір күндік аптаның) күні - Луанг.
The days of the Dasawara (ten day week) are Sri, Pati, Raja, Manuh, Duka, Manusa, Raksasa, Suka, Dewa, and Pandita. The days of the Sangawara (nine day week) are Dangu, Jangur, Gigis, Nohan, Ogan, Erangan, Urungan, Tulus, Dadi. The days of the Astawara (eight day week) are Sri, Indra, Guru, Yama, Ludra, Brahma, Kala, Uma. The days of the Saptawara (seven day week) are Redite, Soma, Anggara, Buda, Wraspati, Sukra, Saniscara. The days of the Sadwara (six day week) are Tungleh, Aryang, Urukung, Paniron, Was, Maulu. The days of the Pancawara (five day week) are Paing, Pon, Wage, Keliwon, Umanis. The days of the Caturwara (four day week) are Sri, Laba, Jaya, Menala. The days of the Triwara (three day week) are Pasah, Beteng, and Kajeng. The days of the Dwiwara (two day week) are Menga, Pepet. The day of the Ekawara (one day week) is Luang.
Күндер реті
3, 5, 6 және 7 күндік апталардың күндері, Грегориан күнтізбесіндегі аптаның жеті күні сияқты, қарапайым қайталанатын циклдармен ұйымдастырылған. 210 саны 4, 8 немесе 9-ға бөлінбейтіндіктен, 4, 8 және 9 күндік апталарға қосымша күндер қосу қажет. 4 және 8 күндік апталар үшін, аптаның соңғы күнінен бұрынғы күн, 72-ші күні аяқталуға тиіс болған аптада екі рет қайталанады. 9 күндік аптада аптаның бірінші күні 210 күндік Пауконның бірінші аптасында 3 рет қайталанады. 1, 2 және 10 күндік апталардың күндерін орналастыруды анықтауға қажетті есептеулер күнтізбенің күрделілігін арттырады, себебі олар қарапайым қайталанатын 1, 2 және 10 күндік циклдармен реттелмейді.
The days of the 3, 5, 6, and 7 day weeks are arranged in simple recurring cycles much like the seven days of the week in the Gregorian calendar. Because 210 is not divisible by 4, 8, or 9, extra days must be added to the 4 , 8 , and 9 day weeks. For both the 4 and 8 day weeks, the penultimate day of the week is repeated twice in the week that would have otherwise ended on the 72nd day. For the 9 day week, the first day of the week is repeated 3 times in the first week of the 210 day Pawukon. The complexity of the calendar is increased by the calculations required to determine the arrangement of the days of the 1 , 2 , and 10 day weeks, which are not ordered in simple recurring 1, 2 and 10 day cycles.
Есептеу
Бес, жеті және он күндік апталардың әр күніне өзіндік урипі, яғни ритуалдық құндылығы бар. Он күндік аптада күндердің урипі бірінші күннен оныншы күнге дейін 5, 2, 8, 6, 4, 7, 10, 3, 9, 1 болып табылады. Жеті күндік аптада күндердің урипі бірінші күннен жетінші күнге дейін 5, 4, 3, 7, 8, 6 және 9 болып табылады. Бес күндік аптада күндердің урипі бірінші күннен бесінші күнге дейін 9, 7, 4, 8, 5 болып табылады. Пауконның кез келген күні үшін бес күндік аптаның урипін жеті күндік аптаның урипіне қосып, содан соң бірді қосу керек. Егер қосындысы оннан асатын болса, оннан кеміту керек. Бұл есептелген мән аптаның қай күніне 1, 2 және 10 күндік апталарда сәйкес келетінін анықтайды. Егер есептелген мән жұп болса, онда күн екі күндік аптада Пепет, ал бір күндік аптада Луанг болады. Ал егер есептелген мән тақ болса, онда күн екі күндік аптада Менга болып табылады және бір күндік аптаның күні емес. Он күндік аптадағы күн – есептелген мән оның урипімен сәйкес келетін күн. Мысалы, жылдың бірінші күні бес күндік аптада 9, жеті күндік аптада 5 мәніне ие: 9 + 5 + 1 = 15, 15-10 = 5, бұл он күндік аптаның бірінші күнінің урипі мәнімен тең, сондықтан күн он күндік аптада Шри болады. Жылдың алтыншы күні бес күндік аптада 9 урипі, ал жеті күндік аптада 6 болады: 9 + 6 + 1 = 16, 16-10 = 6, бұл он күндік аптаның төртінші күнінің урипі мәнімен тең, сондықтан күн Манух болады.
Each of the days of the five, seven, and ten day weeks has a urip, or ritual value. For the ten day week, the urip of the days are from the first day to the tenth day 5, 2, 8, 6, 4, 7, 10, 3, 9, 1. For the seven day week, the urip of the days are from first day to seventh day 5, 4, 3, 7, 8, 6, and 9. For the five day week, the urip of the days are from the first day to the fifth day 9, 7, 4, 8, 5. For any particular day of the Pawukon, add the urip of the day of the 5 day week to the day of the seven day week and then add one if the sum is more than ten, then ten must be subtracted from it. This calculated value determines which day of the week it is in the 1 , 2 , and 10 day weeks. If the calculated value is even, then the day is Pepet in the two day week and Luang in the one day week. But, if the calculated value is odd then the day is Menga in the two day week and is not a day of the one day week. The day in the ten day week is the one for which the calculated value matches its urip. For example the first day of the year has a value of 9 in the five day week, 5 in the seven day week: 9+5+1 10=5, which is equivalent to the urip value of the first day of the ten day week, so the day is a Sri in the ten day week. The sixth day of the year has 9 urip in the five day week and 6 in the seven day week: 9+6+1 10=6, which is equivalent to the urip value of the fourth day of the ten day week, so the day is Manuh.
Күнтізбелік толтыру
Жоғарыда келтірілген ережелерді қолданып, Паукон күндерінің кестесі төменде жасалды. Паукон күндері, төмендегі кестеде көрсетілгендей, бір Пауконнан екіншісіне өзгермейді, сондықтан Пауконның тұрақты бейнесін қайта-қайта пайдалануға болады. Тағы бірнеше мәлімет қосылғанда, Паукон толыққанды болады. Саптавара (жеті күндік апта) ерекшелігі – оның отыз аптасының әрқайсысының аты бар. Панчавара мен саптаваранның белгілі бір күндері бірдей келіп жатса, ол арнайы күн болып саналады. Ондай күндер: Буда Келивон, Санискара Келивон, Буда Ваге, Ангара Келивон және Редита Келивон.
Using the rules given above, the table of the days of Pawukon was constructed below. Since the days of the Pawukon, as given in the table below, do not change from one Pawukon to the next, a durable representation of the Pawukon can be used over and over again. With a few more details, the Pawukon is complete. The saptawara (seven day week) is special in that each of its thirty weeks is named. When certain days of the pancawara and saptawara coincide, it is a special day. These days of conjunction are Buda Keliwon, Saniscara Keliwon, Buda Wage, Anggara Keliwon, and Redite Keliwon.