Солтүстік Ирландиядағы қарулы қақтығыс: Временная Ирланд Республикалық Армия (1969–1997)

Ирландиялық Республикалық Армия (IRA) Солтүстік Ирландиядағы британдық үстемдікті тоқтату үшін 1969-1997 жж. қарулы күресті жүргізді. Біріккен Ирландия мақсаты.

40 мин оқу

100%

Дереккөз: Provisional Irish Republican Army campaign — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

ПИРА-ның Солтүстік Ирландиядағы Ұлыбританияның бақылауын тоқтатуға бағытталған жарымәскери науқаны (1969–1997)

1969 жылдан 1997 жылға дейін Уақытша Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) негізінен Солтүстік Ирландия мен Англияда қарулы жарымәскери науқан жүргізді. Науқанның мақсаты – Біріккен Ирландияны құру үшін Солтүстік Ирландиядағы британдық үкіметтің билеуін тоқтату еді. Уақытша ИРА 1969 жылы Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) ішіндегі бөліністен туындады. Бұл бөлініс, ірі ұйымның 1969 жылғы Солтүстік Ирландиядағы тәртіпсіздіктер кезінде католиктердің аудандарын қорғауға жеткіліксіз болғанына байланысты туды. 1970 және 1971 жылдары осындай аймақтарды физикалық түрде қорғауға жасаған күш-жігерінен кейін Уақытша ИРА беделін арттырды. 1971 жылдан 1972 жылға дейін ИРА шабуылға көшті және британдық және Солтүстік Ирландия қауіпсіздік күштеріне, сондай-ақ мемлекеттік инфрақұрылымға қарсы салыстырмалы түрде қарқынды науқан жүргізді. Британдық армия бұл кезеңді ИРА науқанының «төңкеріс кезеңі» деп сипаттады. ИРА 1972 жылы қысқа мерзімді, ал 1975 жылы ұзақ мерзімді атысты тоқтатты. Бұл кезде болашақ операциялардың мүмкіндігі туралы ішкі пікірталас болды. 1970-ші жылдардың соңында қарулы топ кішірек, жасушалық құрылымға қайта ұйымдастырылды, оның құпиялылығын сақтау мақсатында оған ену қиын болды. Содан кейін ИРА «Ұзақ соғыс» деп аталатын, көлемдік тұрғыдан кішірек, бірақ тұрақты науқанды жүргізді. Науқанның соңғы мақсаты – британ үкіметінің Ирландияда қалу туралы шешімін әлсірету еді. Британдық армия мұны ИРА науқанының «террорлық кезеңі» деп атады. 1980-ші жылдары ИРА Ливиядан келген қару-жарақ көмегімен қақтығысты күшейтуге тырысты. 1990-шы жылдары Лондон мен Англияның басқа қалаларындағы экономикалық нысаналарды бомбалау науқанын қайта бастады. 1994 жылдың 31 тамызында ИРА, олардың саяси партиясы Синн Фейн Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процесіне қабылдануына қол жеткізу мақсатында, бір жақты атысты тоқтату туралы мәлімдеді. Ұйым 1996 жылдың ақпан айында атысты тоқтатты, бірақ 1997 жылдың шілдесінде тағы да жариялады. ИРА 1998 жылы Ұлы жұма келісімінің шарттарын Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстың келіссөздер арқылы аяқталуы ретінде қабылдады. 2005 жылы ұйым өз науқанын ресми түрде тоқтатқандығын жариялады және халықаралық бақылаумен қару-жарағын жоюға келісті. Уақытша ИРА науқанының басқа да аспектілері келесі мақалаларда қарастырылады:

From 1969 until 1997, the Provisional Irish Republican Army (IRA) conducted an armed paramilitary campaign primarily in Northern Ireland and England, aimed at ending British rule in Northern Ireland in order to create a united Ireland. The Provisional IRA emerged from a split in the Irish Republican Army in 1969, partly as a result of that organisation's perceived failure to defend Catholic neighbourhoods from attack in the 1969 Northern Ireland riots. The Provisionals gained credibility from their efforts to physically defend such areas in 1970 and 1971. From 1971 to 1972, the IRA took to the offensive and conducted a relatively high intensity campaign against the British and Northern Ireland security forces and the infrastructure of the state. The British Army characterised this period as the "insurgency phase" of the IRA's campaign. The IRA declared a brief ceasefire in 1972 and a more protracted one in 1975, when there was an internal debate over the feasibility of future operations. The armed group reorganised itself in the late 1970s into a smaller, cell based structure, which was designed to be harder to penetrate. The IRA then carried out a smaller scale but more sustained campaign, which they characterised as the 'Long War', with the eventual aim of weakening the British government's resolve to remain in Ireland. The British Army called this the "terrorist phase" of the IRA's campaign. The IRA made attempts in the 1980s to escalate the conflict with the aid of weapons donated by Libya. In the 1990s they also resumed a campaign of bombing economic targets in London and other cities in England. On 31 August 1994, the IRA called a unilateral ceasefire with the aim of having their associated political party, Sinn Féin, admitted into the Northern Ireland peace process. The organisation ended its ceasefire in February 1996 but declared another in July 1997. The IRA accepted the terms of the Good Friday Agreement in 1998 as a negotiated end to the Northern Ireland conflict. In 2005 the organisation declared a formal end to its campaign and had its weaponry decommissioned under international supervision. Other aspects of the Provisional IRA's campaign are covered in the following articles:

Уақытша ИРА әрекеттерінің хронологиясы
Уақытша ИРА қарулануы: Уақытша ИРА қару-жарағының импорты

Басталуы

Қиындықтардың алғашқы күндері (1969–1972) Уақытша ИРА нашар қаруланған болатын, тек 1956–1962 жылдардағы ИРА-ның шекаралық науқанынан қалған санаулы ескі қарулары ғана болды. 1969 жылдың желтоқсанында ИРА Уақытша ИРА және Ресми ИРА фракцияларына бөлінді. Соғыстың алғашқы екі жылында Уақытшалардың басты қызметі – ирланд ұлтшыл аймақтарын лоялист жарымәскери топтарының шабуылдарынан қорғау болды. 1969 жылғы Солтүстік Ирландиядағы тәртіпсіздіктер кезінде ИРА салыстырмалы түрде бейкүн болғаннан өзгеше, 1970 жылдың жазында Уақытша ИРА Белфасттың ұлтшыл аудандарын лоялист шабуылшыларынан қарулы түрде қорғады, осы процесте бірнеше протестант азаматы мен лоялисттер қаза тапты. 1970 жылдың 27 маусымында ИРА Белфасттағы көшедегі тәртіпсіздіктер кезінде бес протестант азаматын өлтірді. Тағы үш адам Солтүстік Белфасттағы Ардойнде Orange Order шеруі кезінде болған атыс-шайқасқаннан кейін атылды. Лоялисттер Белфасттың шығысындағы Short Strand ұлттық анклавына шабуыл жасағанда, Белфастағы Уақытша жасақтың командирі Билли Макки Сент-Мэтью шіркеуін басып алып, оны лоялисттермен бес сағатқа созылған атыс-шайқаста қорғады. Бұл оқиға Сент-Мэтью шайқасы деп танылды. Оның бір адамы қаза тауып, өзі ауыр жарақат алды, ал үш лоялист те қаза тапты. Уақытша ИРА осы әрекеттері арқасында көп қолдауға ие болды, себебі ұлтшылдар арасында олар ұлтшыл және ирландтық католиктерді агрессиядан қорғаушылар ретінде қабылдады. Бастапқыда, 1969 жылдың тамызында Солтүстік Ирландияға Корольдік Ольстер полициясын (RUC) нығайту және үкіметтік бақылауды қалпына келтіру үшін жіберілген Британ армиясы, католиктік ұлтшыл аймақтарда RUC және Ольстер арнайы полициясымен салыстырғанда бейтарап күш ретінде қарсы алынды. Алайда, ұлтшылдармен жақсы қарым-қатынас ұзаққа созылмады. 1970 жылдың шілдесіндегі Falls Curfew сияқты оқиғалар арқасында армия көптеген ұлтшылдардың көзінде беделсізденді, онда 3000 британдық әскер батыс Белфасттың ұлттық төменгі Falls аймағына әскери жағдай енгізді. Уақытша ИРА мүшелерінің әскерлерге қарулы және гранатамен шабуыл жасауынан кейін, британдықтар осы аймақтағы Ресми ИРА мен Уақытша ИРА-мен болған қарулы қақтығыстарда 1500-нен астам оқ атты, нәтижесінде алты азамат қаза тапты. Осыдан кейін Уақытша ИРА британдық сарбаздарды нысанаға алуын жалғастырды. Алғашқы қаза тапқан сарбаз – 1971 жылдың ақпанында Билли Ридпен болған атыста қаза тапқан мерген Роберт Кертис болды. 1970 және 1971 жылдары Белфасттағы Уақытша және Ресми ИРА арасында да қақтығыстар болды, себебі екі ұйым да ұлттық аймақтарда үстемдік үшін күресті. Лоуэр-Фолстағы Уақытша D ротасының командирі Чарли Хьюз екі топ арасында бітімге келуден бұрын қаза тапты.

In the early days of the Troubles (1969–72), the Provisional IRA was poorly armed, with only a handful of old weapons left over from the IRA's Border campaign of 1956–1962. The IRA had split in December 1969 into the Provisional IRA and Official IRA factions. In the first two years of the conflict, the Provisionals' main activities were defending Irish nationalist areas from attacks by loyalist paramilitaries. In contrast to the IRA's relative inaction during the 1969 Northern Ireland riots, in the summer of 1970, the Provisional IRA mounted determined armed defences of the nationalist areas of Belfast against loyalist attackers, killing a number of Protestant civilians and loyalists in the process. On 27 June 1970, the IRA killed five Protestant civilians during street disturbances in Belfast. Three more were shot in Ardoyne in north Belfast after gun battles broke out during an Orange Order parade. When loyalists retaliated by attacking the nationalist enclave of Short Strand in east Belfast, Billy McKee, the Provisionals' commander in Belfast, occupied St Matthew's Church and defended it in a five hour gun battle with the loyalists, in what became known as the Battle of St Matthew's. One of his men was killed, he was badly wounded, and three loyalists were also killed. The Provisional IRA gained much of its support from these activities, as they were widely perceived among nationalists as being defenders of nationalist and Irish Catholic people against aggression. Initially, the British Army, deployed into Northern Ireland in August 1969 to reinforce the Royal Ulster Constabulary (RUC) and restore government control, was welcomed in Catholic nationalist areas as a neutral force compared to the Protestant and unionist dominated RUC and Ulster Special Constabulary. However, this good relationship with nationalists did not last long. The Army was soon discredited in the eyes of many nationalists by incidents such as the Falls Curfew of July 1970, when 3,000 British troops imposed martial law conditions on the nationalist lower Falls area of west Belfast. After a gun and grenade attack on troops by Provisional IRA members, the British fired over 1,500 rounds of ammunition in gun battles with both the Official IRA and Provisional IRA in the area, killing six civilians. Thereafter, the Provisionals continued targeting British soldiers. The first soldier to die was gunner Robert Curtis, killed by Billy Reid in a gun battle in February 1971. 1970 and 1971 also saw feuding between the Provisional and Official IRAs in Belfast, as both organisations vied for supremacy in nationalist areas. Charlie Hughes, commander of the Provisionals' D Company in the Lower Falls, was killed before a truce was brokered between the two factions.

1970-1972 жылдардағы алғашқы науқан

1970 жылдардың басында ИРА негізінен Ирландия Республикасы және ағылшын диаспорасындағы ирланд қауымдастықтарының қолдаушыларынан, сондай-ақ Ливия үкіметінен көптеген заманауи қару-жарақ пен жарылғыш заттарды импорттады. Оппозиция жетекшісі Гарольд Уилсон 1971 жылы Джон О'Коннеллдің көмегімен ИРА жетекшілерімен құпия кездесті, бұл Ирландия үкіметін ашуландырды; Гаррет Фицджеральд 30 жыл өткен соң "біздің демократиялық көшбасшыларымыздың сезімдерінің күші, алайда, сол кезде жарияланбады" деп жазды, өйткені Уилсон бұрынғы және болашақ британ премьер-министрі болды. 1970-ші жылдардың басында қақтығыстың күшеюімен ИРА қатарына қосылғандардың саны ұлттық қауымның сотсыз ұстауды енгізу және Британ армиясының 1-ші батальоны, Парашют полкі Дерриде қарусыз азаматтық құқықтарды қорғаушы 14 адамды атып өлтірген Қанды жексенбі сияқты оқиғаларға деген ашу-ызасына жауап ретінде өсті. 1970 жылдардың басында Уақытша ИРА кампаниясының ең қарқынды кезеңі болды. Соғыста қаза болған 650 британдық сарбаздың шамамен жартысы 1971-1973 жылдары қаза тапты. Тек 1972 жылы ғана ИРА 100 британдық сарбазды өлтіріп, 500-ін жарақаттады. Сол жылы олар 1300 бомбалық шабуыл жасады және 90 ИРА мүшесі қаза тапты. 1972 жылға дейін ИРА Белфаст пен Дерридің үлкен аудандарын бақылады, бірақ оларды ақырында "Мотормен" операциясы деп аталатын ірі британдық операция арқылы қайта басып алды. Содан кейін Солтүстік Ирландияның барлық республикалық аймақтарында нығайтылған полиция және әскери бекеттер салынды. 1970 жылдардың басында ИРА-ның әдеттегі операциясы британдық патрульдерге снайперлік шабуылдар жасау және оларды Белфаст пен Дерридің қалалық аудандарында атыс-шайқастарға тарту болды. Олар сонымен қатар РУК және Ольстер қорғаныс полкінің (UDR) әскери қызметшілерін де, қызметте де, қызметтен тыс да, сондай-ақ зейнеткер полиция қызметкерлері мен UDR әскери қызметшілерін де өлтірді. Бұл тактика екі тарапқа да, көптеген бейбіт тұрғындарға да шығын келтірді. Британ армиясының осы қақтығысты зерттеуінде бұл кезең (1970-1972) ИРА кампаниясының "көтеріліс кезеңі" деп сипатталды. Олардың тағы бір элементі – сауда орындары мен бизнеске бомбалау шабуылдары. ИРА-ның бомбалау кампаниясы үшін дамытқан ең тиімді тактикасы – автомобиль бомбасы, онда үлкен мөлшердегі жарылғыш заттар машинаға салынып, нысанаға жеткізіліп, жарылтылды. Уақытша ИРА штабының бірінші бастығы Шон Мак Стиофайн автомобиль бомбасын тактикалық және стратегиялық қару ретінде сипаттады. Тактикалық тұрғыдан алғанда, ол Белфаст және Солтүстік Ирландияның басқа қалалары мен ірі қалаларында көптеген британдық әскерлерді байлады. Стратегиялық тұрғыдан алғанда, ол елдің британдық әкімшілігі мен үкіметіне кедергі келтіріп, сонымен бірге оның экономикалық құрылымына да соққы берді. ИРА-ның коммерциялық нысандарға жасаған шабуылдарының көпшілігі зардап шеккендерге әкелмеді, бірақ көптеген жағдайларда олар бейбіт тұрғындарды өлтірді. Мысалдарға 1972 жылы наурыз айында Белфасттағы Аберкорн мейрамханасына жасалған бомбалық шабуыл кіреді, онда екі жас католик әйелі қаза тауып, 130 адам жарақат алды, жауапкершілікті ешқашан мойындамаған ИРА кінәлі деп есептелді, сондай-ақ 1978 жылы ақпанда Даун графтығындағы Ла Мон мейрамханасына жасалған бомбалық шабуыл, нәтижесінде он екі протестант азаматтық тұтынушы қаза тапты, ал басқалары мүкіс және жарақат алды. Оңтүстік Армаг сияқты ауылдық жерлерде (Ирландия шекарасына жақын, католиктер көпшілік тұратын аймақ) ИРА бөлімінің ең тиімді қаруы – "көлденең бомба", онда бомбалар ауылдық жолдардың дренаждардың астына орналастырылды. Бұл британдық әскер патрульдері үшін өте қауіпті болып шықты, сондықтан сол аймақтағы барлық әскерлерді тікұшақпен тасымалдауға тура келді. Бұл саясат 2007 жылға дейін жалғасты, ол кезде Оңтүстік Армагтағы соңғы британдық әскер базасы жабылды.

In the early 1970s, the IRA imported large quantities of modern weapons and explosives, primarily from supporters in the Republic of Ireland and Irish diaspora communities within the Anglosphere as well as the government of Libya. Leader of the Opposition Harold Wilson in 1971 secretly met with IRA leaders with the help of John O'Connell, angering the Irish government; Garret FitzGerald wrote 30 years later that "the strength of the feelings of our democratic leaders was not, however, publicly ventilated at the time" because Wilson was a former and possible future British prime minister. As the conflict escalated in the early 1970s, the numbers recruited by the IRA mushroomed, in response to the nationalist community's anger at events such as the introduction of internment without trial and Bloody Sunday, when the 1st Battalion, Parachute Regiment of the British Army shot dead 14 unarmed civil rights marchers in Derry. The early 1970s were the most intense period of the Provisional IRA campaign. About half the total of 650 British soldiers to die in the conflict were killed in the years 1971–73. In 1972 alone, the IRA killed 100 British soldiers and wounded 500 more. In the same year, they carried out 1,300 bomb attacks and 90 IRA members were killed. Up to 1972, the IRA controlled large urban areas in Belfast and Derry, but these were eventually re taken by a major British operation known as Operation Motorman. Thereafter, fortified police and military posts were built in republican areas throughout Northern Ireland. During the early 1970s, a typical IRA operation involved sniping at British patrols and engaging them in fire fights in urban areas of Belfast and Derry. They also killed RUC and Ulster Defence Regiment (UDR) soldiers, both on and off duty, and a number of retired policemen and UDR soldiers. These tactics produced casualties for both sides and for many civilian bystanders. The British Army study of the conflict later described this period (1970–72), as the 'insurgency phase' of the IRA's campaign. Another element of their campaign was the bombing of commercial targets such as shops and businesses. The most effective tactic the IRA developed for its bombing campaign was the car bomb, where large amounts of explosives were packed into a car, which was driven to its target and then detonated. Seán Mac Stíofáin, the first Chief of Staff of the Provisional IRA, described the car bomb both as a tactical and strategic weapon. From the tactical point of view, it tied down a great number of British troops in Belfast and other cities and major towns across Northern Ireland. Strategically, it hampered the British administration and government of the country, striking simultaneously at its economic structure. While most of the IRA's attacks on commercial targets were not intended to cause casualties, on many occasions they killed civilians. Examples include the bombing of the Abercorn restaurant in Belfast in March 1972, in which two young Catholic women were killed and 130 people injured, attributed to the IRA, which never acknowledged responsibility, as well as the bombing of the La Mon restaurant in County Down in February 1978, which resulted in the deaths of twelve Protestant civilian customers, and others maimed and injured. In rural areas such as South Armagh (which is a majority Catholic area near the Irish border), the IRA unit's most effective weapon was the "culvert bomb", where bombs were planted under drains in country roads. This proved so dangerous for British Army patrols that virtually all troops in the area had to be transported by helicopter, a policy which continued until 2007, when the last British Army base was closed in South Armagh.

1972 және 1975 жылдардағы атысты тоқтату

Уақытша ИРА 1970-ші жылдары екі рет атысты тоқтатуды жариялады, осылайша қарулы операцияларын уақытша тоқтатты. 1972 жылы ИРА басшылығы Ұлыбританияның Солтүстік Ирландиядан кетуге айнақалды деп сенді. 1972 жылы британ үкіметі Солтүстік Ирландия ішіндегі келісім негізінде атысты тоқтату үшін Уақытша ИРА басшылығымен құпия келіссөздер жүргізді. Уақытша ИРА 26 маусым мен 9 шілде аралығында уақытша атысты тоқтатуға келісті. 1972 жылдың шілдесінде Уақытша ИРА көшбасшылары – Сеан Мак Стиофайн, Даита О Конайл, Айвор Белл, Сеамус Твуми, Джерри Адамс және Мартин МакГиннес Уильям Уайтлоу басқаратын британдық делегациямен кездесті. ИРА басшылары 1975 жылға дейін британдықтардың әскерін алып кетуге, британдық әскердің казармаларға қайтаруына және республикалық тұтқындарды босатуға келіспей, бейбіт келісімді қарастырудан бас тартты. Британдықтар келіссөздерден бас тартты. 1972 жылдың шілде айында Белфастағы «Қанды жұма» күні 22 бомба жарылып, тоғыз адам қаза тауып, 130 адам жарақат алды. «Қанды жұма» атысты тоқтатудан кейін ИРА-ның күшін көрсету мақсатымен ұйымдастырылған, бірақ биліктің шағын аумақта бір уақытта көптеген бомба туралы ескертулерге жауап беруге шамасы келмегендіктен ИРА үшін апатқа айналды. 1970-ші жылдардың ортасына қарай Уақытша ИРА басшылығының жылдам әскери жеңіске жететін үмітінің азайғаны анық болды. ИРА басшылары Руари О Брейди мен Билли Маккидің Солтүстік Ирландия жөніндегі британдық мемлекеттік хатшысы Мерлин Риспен өткізген құпия кездесулері 1975 жылдың ақпанынан бастап келесі жылдың қаңтарына дейін ИРА-ның атысты тоқтатуын қамтамасыз етті. Республикашылар бастапқыда бұл британдықтардың ұзақ мерзімді шығу процесінің басталуы деп ойлады. Алайда, бірнеше айдан кейін ИРА-дағы көптеген адамдар британдықтардың Уақытша қозғалысты ешқандай кепілдік бермей, бейбіт саясатқа енгізуге тырысып жатыр деген пікірге келді. ИРА басшылығын сынға алғандар, әсіресе Джерри Адамс, атысты тоқтатудың ИРА үшін апатты болғанын, британдықтардың тыңшыларын кіріп-шығуға мүмкіндік бергенін, көптеген белсенділерді тұтқындағанын және ИРА тәртібінің бұзылуына әкелгенін айтты, бұл өз кезегінде британдықтардың сатуынан қорқып, лоялистік топтармен және Ресми ИРА-дағы республикашылдармен қарым-қатынастың нашарлауына соқтырды. 1976 жылдың басында ақша, қару-жарақ және мүшелері жетіспейтін ИРА басшылығы науқанды тоқтатуға жақын болды. Бірақ 1976 жылдың қаңтарында атысты тоқтату келісімі бұзылды.

The Provisional IRA declared two ceasefires in the 1970s, temporarily suspending its armed operations. In 1972, the IRA leadership believed that Britain was on the verge of leaving Northern Ireland. The British government held secret talks with the Provisional IRA leadership in 1972 to try to secure a ceasefire based on a compromise settlement within Northern Ireland. The Provisional IRA agreed to a temporary ceasefire from 26 June to 9 July. In July 1972, Provisional leaders Seán Mac Stíofáin, Dáithí Ó Conaill, Ivor Bell, Seamus Twomey, Gerry Adams and Martin McGuinness met a British delegation led by William Whitelaw. The IRA leaders refused to consider a peace settlement that did not include a commitment to British withdrawal to be completed by 1975, a retreat of the British Army to barracks and a release of republican prisoners. The British refused and the talks ended. On Bloody Friday in July 1972 in Belfast 22 bombs exploded, killing nine people and injuring 130. Bloody Friday was intended to be a demonstration of IRA strength following the ceasefire, but was a disaster for the IRA due to the authorities being unable to deal with so many simultaneous bomb alerts in a small area. By the mid 1970s, it was clear that the hopes of the Provisional IRA leadership for a quick military victory were receding. Secret meetings between IRA leaders Ruairí Ó Brádaigh and Billy McKee with British Secretary of State for Northern Ireland Merlyn Rees secured an IRA ceasefire from February 1975 until January of the next year. The republicans believed initially that this was the start of a long term process of British withdrawal. However, after several months, many in the IRA came to believe that the British were trying to bring the Provisional movement into peaceful politics without giving them any guarantees. Critics of the IRA leadership, most notably Gerry Adams, felt that the ceasefire was disastrous for the IRA, leading to infiltration by British informers, the arrest of many activists and a breakdown in IRA discipline, which in turn led to tit for tat killings with loyalist groups fearful of a British sell out and a feud with fellow republicans in the Official IRA. By early 1976, the IRA leadership, short of money, weapons and members, was on the brink of calling off the campaign. Instead, the ceasefire broke down in January 1976.

1970-жылдардың соңы және "Ұзақ соғыс"

1976 жылдан 1979 жылға дейін Рой Мейсонның, Мерлин Ристің Солтүстік Ирландияның Мемлекеттік хатшысы лауазымында орнын басуы, көптеген себептермен, соның ішінде лоялисттік зорлық-зомбылықтың азаюымен (Мейсонның саяси бастамалардың жоқтығымен байланысты) және алдыңғы жылғы атысты тоқтату кезінде әлсірегеннен кейін IRA тактикасының өзгеруімен сипатталды. Мейсон саяси немесе әскери шешімді қабылдамай, жарымәскери зорлық-зомбылықты «қауіпсіздік мәселесі» ретінде қарастыратын саясатты қалыптастырды. Сонымен қатар, RUC бас инспекторы Кеннет Ньюман төтенше жағдайлар заңнамасын пайдаланып, күдікті IRA мүшелерін «күшті және көбінесе қатал» жеті күндік тексеруге ұшыратты. 1975 жылғы атысты тоқтату кезінде күшейтілген және Мейсон басшылығымен жалғасқан британдықтардың барлық ақпаратты жинау және хабар берушілерді тарту жұмысы нәтижесінде осы кезеңде IRA мүшелерінің қамауға алынуы күрт өсті. 1976-1979 жылдар аралығында 3000 адам «террористік қылмыстар» бойынша айыпталды. 1972 жылы Солтүстік Ирландияда 12000-нан астам оқ жарып, бомбалау оқиғалары болды; 1977 жылы бұл көрсеткіш 2800-ге дейін төмендеді. 1976 жылы Солтүстік Ирландияда 297 адам қаза тапты; келесі үш жылда бұл көрсеткіштер 112, 81 және 113 болды. IRA мүшесінің бірі «Мейсон бізді жеңіске жақын келтірді» деді, ал Мартин МакГиннес: «Мейсон бізді жақсы сабады» деп түсіндірді. Мейсонның «қылмыстық жазалау» саясаты түрмелердегі наразылықтарға әкелді. 1979 жылы Мейсон лауазымын қорғағанда, IRA-ның «жеңіліске бірнеше апта қалған» деп болжады. Конфликттің алғашқы жылдарында IRA әдетте қарулы әрекеттерінде көптеген адамдарды қолданды. Оның орнына, кішірек, бірақ мамандандырылған топтар тұрақты түрде әлсірету шабуылдарын жүргізді. 1975 жылғы атысты тоқтатуға және одан кейін көптеген IRA еріктілерінің қамауға алынуына жауап ретінде, IRA 1977 жылы өз құрылымдарын кішкентай жасушаларға негізделген бөлімдерге қайта ұйымдастырды. Бұл бөлімдерге ену қиын болғанымен, үлкен құпиялылық IRA мен жанашыр азаматтар арасындағы қашықтықты арттырды. Олар сондай-ақ «Ұзақ соғыс» деп аталатын стратегияны бастады – британ үкіметі Солтүстік Ирландияда қалудың саяси, әскери және қаржылық салдарынан шаршағанша қарулы науқанды белгісіз мерзімге жалғастыруға негізделген әлсірету процесі. Британ армиясы IRA кампаниясындағы бұл өзгерісті «көтерілістен» «террористік кезеңге» өту деп сипаттады.

The years 1976 to 1979 under Roy Mason, Merlyn Rees' replacement as the Secretary of State for Northern Ireland, were characterised by a falling death rate for many reasons, including a drop in loyalist violence (attributed to the absence of political initiatives under Mason), and a change in IRA tactics after its weakening during the previous year's ceasefire. Mason developed a policy that rejected a political or military solution in favour of treating paramilitary violence "as a security problem". In addition, RUC Chief Constable Kenneth Newman took advantage of Emergency Powers legislation to subject suspected IRA members to "intensive and frequently rough" seven day interrogations. British concentration on intelligence gathering and recruiting of informers, accelerated during the 1975 ceasefire and continued under Mason, meant that arrests of IRA members rose steeply in this period. Between 1976 and 1979, 3,000 people were charged with "terrorist offences". In 1972, there were over 12,000 shooting and bombing attacks in Northern Ireland; by 1977, this was down to 2,800. In 1976, there were 297 deaths in Northern Ireland; in the next three years the figures were 112, 81, and 113. An IRA man contended that "we were almost beaten by Mason", and Martin McGuinness commented: "Mason beat the shit out of us". Mason's policy of 'criminalisation' led to the blanket protest in the prisons. When Mason left office in 1979, he predicted the IRA were "weeks away from defeat". After the early years of the conflict, it became less common for the IRA to use large numbers of men in its armed actions. Instead, smaller but more specialised groups carried out sustained attritional attacks. In response to the 1975 ceasefire and the arrest of many IRA volunteers in its aftermath, the IRA re organised their structures in 1977 into small cell based units. While these were harder to infiltrate, the greater secrecy also caused a distance to develop between the IRA and sympathetic civilians. They also embarked on a strategy known as the "Long War" – a process of attrition based on the indefinite continuation of an armed campaign until the British government grew tired of the political, military and financial costs involved in staying in Northern Ireland. The British Army characterised this change in the IRA campaign as a move from "insurgency" to a "terrorist phase".

Сектанттық шабуылдар

ИРА өзінің науқаны протестанттар мен юнионисттерге емес, Солтүстік Ирландиядағы британдықтардың қатысуына, мемлекеттік қауіпсіздік күштері арқылы көрініс тапқан нәрсеге бағытталған деп мәлімдеді. Алайда, көптеген юнионисттер ИРА-ның науқаны сектанттық болды деп санайды және ұйымның протестант азаматтарды нысанаға алған көптеген мысалдары бар. 1970 жылдар Қиындықтардың ең зорлық-зомбылық жылдары болды. Қауіпсіздік күштеріне қарсы науқанынан басқа, ИРА онжылдықтың ортасында лоялист жарымәскери топтарымен «теске-теске» секталық өлтірулер циклына қатысты. Ең жаман мысалдар 1975 және 1976 жылдары болды. Мысалы, 1975 жылдың қыркүйек айында ИРА мүшелері Ньютоун-Гамильтон қаласындағы Оранж залын автоматпен атып, бес протестантты өлтірді. 1976 жылдың 5 қаңтарында Армаг қаласында ИРА мүшелері, Оңтүстік Армаг Республикалық Әрекет күші деген атпен әрекет ете отырып, Кингсмилл қырғынында он протестант құрылысшыны атып өлтірді. Осыған ұқсас оқиғаларда ИРА 1974–1976 жылдары 91 протестант азаматты қасақана өлтірді. 1976 жылдың соңында ИРА басшылығы лоялист жарымәскери топтарының өкілдерімен кездесіп, кездейсоқ секталық өлтірулерді және азаматтық нысаналарды бомбалауды тоқтатуға келісті. Лоялисттер келісімді 1979 жылы Лорд Маунтбеттенді ИРА өлтіргеннен кейін бұзды, бірақ бұл келісім, десе де, 1980 жылдардың соңына дейін секталық кек алу циклын тоқтатты, содан кейін лоялист топтары католиктерді көптеп өлтіре бастады. Британдықтар 1970 жылдардың ортасынан бастап «Ulsterisation» саясатын енгізгеннен кейін, ИРА құрбандары көбінесе RUC және Ульстер қорғаныс полкінің қатарынан, соның ішінде қызметтен тыс және зейнеткерлерден болды. Олардың көпшілігі протестанттар мен юнионисттер болды, сондықтан көпшілік бұл өлтірулерді секталық өлтіру науқаны ретінде қарастырды және қабылдады. Тарихшы Генри Паттерсон Ферманаг туралы: «протестанттық қауымның моральдық күйіне, қауіпсіздігіне және осы аймақтағы тиесілілігіне соққы берген өлтірулер жоққа шығарылмайды» деді. Демократиялық юнионист партиясының жетекшісі Ян Пейсли Ферманагтағы ИРА науқанын «геноцид» деп атады. Рейчел Ковальсаки ИРА жалпы алғанда діни секталық әрекеттерге қатыспағанын, керісінше, Солтүстік Ирландиядағы британдық билікке жауапты деп санайтындарды нысанаға алғанын және олар әдетте тек әскери және полиция қызметкерлерін нысанаға алғанын және азаматтық өлімдерді болдырмауға тырысқанын айтады. Алайда Ковальсаки ИРА өзін біріккен Ирландия үшін күресуші деп санағанымен, олардың әрекеттерін Солтүстік Ирландия юнионисттері протестанттарға қарсы секталық шабуыл ретінде жиі қабылдағанын мойындамағанын атап өтті. Льюис және басқалар да осыған ұқсас аргумент келтірді, олар ИРА идеологиясы – ирланд протестанттары мен юнионисттері ирланд ұлтының ойдағы қауымдастығының бөлігі болды және отарлаушы қысым арқылы өздерін британдықтар деп ойлауға алданды – ұйымның жаппай сектантшылыққа қарсы идеологиялық шектеуіне ие екенін білдірді. Алайда авторлар осы сенім олардың науқанының нақты әсерін көре алмағанын атап өтті, өйткені олар Солтүстік Ирландия юнионисттері өздерін ерекше қауымдастық ретінде қарастыратынын мойындамағандықтан, ИРА-ның қызметін сектанттық деп санайды. Тимоти Шанахан ИРА заңды нысаналарға қарсы шабуылдар жасаса да (қауіпсіздік қызметтерінің мүшелері ретінде анықталған), RUC және UDR сияқты қауіпсіздік қызметтерінің көптеген мүшелері протестанттар болатынын және ИРА оларды протестанттар деп есептейтінін айтады. Осылайша, осы заңды нысаналарға кез келген шабуыл протестанттық қауымның мүшелерін өлтіруге жеткілікті болады, протестант азаматтарына секталық шабуыл жасаудың қажеті жоқ. Шанахан осылайша ИРА кейбір лоялист жарымәскерилер сияқты сектанттық болмағанымен, ол көпшілік мәлімдегендей сектанттыққа қарсы болмауы мүмкін деп санайды. Стив Брюс та осындай пікірлер айтты, ол католиктік RUC мүшелері пропорционал емес мақсатқа ие болды деп мәлімдеді, Брюс олардың қауымдастығына сатқындық жасағаны үшін, бұл тек діни қақтығыстың табиғатында ғана мағыналы. Джеймс Дингли ИРА-ның біріккен және тәуелсіз Ирландия идеясына назар аударғаны оны іс жүзінде сектанттық етті деп санайды, өйткені ол Ольстер юнионисттерін заңды топ ретінде танымады және Солтүстік Ирландия халқының көпшілігі қарсы болған мақсаттарға жету үшін зорлық-зомбылықты қолданғысы келді. Ферманаг пен Тайрон округтерінің шекаралық аймақтарындағы протестанттар, қауіпсіздік күштерінің мүшелері өлтірілген саны жоғары болған жерлерде, ИРА науқанын этникалық тазарту ретінде қарастырды. Бұл көзқарастар сынға ұшырады. Бойл мен Хадден бұл айыптамалар күшті тексеруден өтпейді деп мәлімдеді, ал националисттер бұл терминге қарсы шықты, өйткені ол юнионисттер католиктердің азшылық құрайтын аймақтардағы өлтірулері мен қуғын-сүргін сияқты жағдайларды сипаттау үшін қолданбайды. Альстер университетінің саясаттану профессоры Генри Паттерсон ИРА науқаны болжамды түрде сектанттық болғанын, бірақ ол этникалық тазартуға тең келмейтінін қорытындылады. ИРА осы адамдарды діни көзқарастары үшін нысанаға алмағанымен, қауіпсіздік күштеріне көптеген протестанттар қосылғандықтан, осы қауымдастықтың көптеген мүшелері шабуылдардың сектанттық екенін сенді. Джерри Адамс 1988 жылғы сұхбатта, «Ирландиядан ең жаман азапты кетіруге» және «конфликттің секталық аспектілерін жұмсартуға» мүмкіндік беретіндіктен, британ армиясына нысана алудың «әлдеқайда жақсырақ» екенін мәлімдеді. Қиындықтардың соңына қарай ИРА өз науқанын одан әрі кеңейтіп, RUC және британ армиясымен азаматтық қызмет атқаратын адамдарды өлтіруді де қамтыды. Бұл жұмыскерлер көбінесе, бірақ әрқашан емес, протестанттар болды, алайда ИРА католик судьяларды, сот өкілдерін және мердігерлерді де өлтірді. 1992 жылы Кукстаунға жақын Тибинде ИРА бомбасы Омагтағы британ армия базасында жұмыс істеген сегіз протестант құрылысшыны өлтірді.

The IRA argued that its campaign was aimed not at Protestant and unionist people, but at the British presence in Northern Ireland, manifested in the state security forces. However, many unionists argue that the IRA's campaign was sectarian and there are many incidents where the organisation targeted Protestant civilians. The 1970s were the most violent years of the Troubles. As well as its campaign against the security forces, the IRA became involved, in the middle of the decade, in a "tit for tat" cycle of sectarian killings with loyalist paramilitaries. The worst examples of this occurred in 1975 and 1976. In September 1975, for example, IRA members machine gunned an Orange Hall in Newtownhamilton, killing five Protestants. On 5 January 1976, in Armagh, IRA members operating under the proxy name South Armagh Republican Action Force shot dead ten Protestant building workers in the Kingsmill massacre. In similar incidents, the IRA deliberately killed 91 Protestant civilians in 1974–76. In late 1976, the IRA leadership met with representatives of the loyalist paramilitary groups and agreed to halt random sectarian killings and car bombings of civilian targets. The loyalists revoked the agreement in 1979, after the IRA killing of Lord Mountbatten, but the pact nevertheless halted the cycle of sectarian revenge killings until the late 1980s, when the loyalist groups began killing Catholics again in large numbers. After the British introduced their policy of "Ulsterisation" from the mid 1970s, IRA victims came increasingly from the ranks of the RUC and Ulster Defence Regiment, including off duty and retired personnel. Most of these were Protestant and unionist, thus the killings were portrayed and perceived by many as a campaign of sectarian assassination. Historian Henry Patterson said about Fermanagh "that the killings struck at the Protestant community’s morale, sense of security and belonging in the area was undeniable." while Democratic Unionist Party leader Ian Paisley claimed that the IRA campaign in Fermanagh was "genocidal". Rachel Kowalsaki argues that the IRA did not generally engage in sectarian activities but instead targeted those they deemed responsible for British rule in Northern Ireland and that they generally only targeted members of the military and police and made efforts to avoid civilian deaths. However, Kowalsaki notes that the IRA did not recognise that while they may have thought of themselves as fighting for a united Ireland, their actions were often perceived by the Northern Irish Unionists as sectarian attacks against Protestants. A similar argument was made by Lewis et al, who argue that the IRA's ideology – which held that Irish Protestants and Unionists were part of the imagined community of the Irish nation and were simply deluded into thinking themselves British by colonial oppression – meant that the organisation had an ideological restraint against mass sectarianism. However, the authors note that this same belief could also blind them to the actual effects of their campaign, as they did not acknowledge that Northern Irish Unionists regarded themselves as a distinct community and thus would perceive the IRA's activities as sectarian. Timothy Shanahan argues that while the IRA did launch attacks against legitimate targets (defined as members of the security services), many members of the security services, such as the RUC and UDR, would themselves be Protestant, and would be presumed to be Protestant by the IRA. Thus any attacks on these legitimate targets would suffice in killing members of the Protestant community, negating any need for sectarian attacks on Protestant civilians. Shanahan thus argues that while the IRA may not have been sectarian as some loyalist paramilitaries, it may not have been as anti sectarian as popularly claimed. Similar arguments were made by Steve Bruce, who also argued that Catholic RUC members were disproportionately targeted, which Bruce argues is because they were viewed as betraying their community, which only makes sense in the nature of a sectarian conflict. James Dingley argues that the IRA's focus on the idea of a united and independent Ireland made it de facto sectarian, as it did not recognise Ulster Unionists as a legitimate group and wanted to use violence to pursue goals that were opposed by the majority of the Northern Irish population. Protestants in the rural border areas of counties Fermanagh and Tyrone, where the number of members of the security forces killed was high, viewed the IRA's campaign as ethnic cleansing. These views have been challenged. Boyle and Hadden argue that the allegations do not stand up to serious scrutiny, while nationalists object to the term on the grounds that it is not used by unionists to describe similar killings or expulsions of Catholics in areas where they form a minority. Henry Patterson, professor of politics at the University of Ulster, concludes that while the IRA's campaign was unavoidably sectarian, it did not amount to ethnic cleansing. Although the IRA did not specifically target these people because of their religious affiliation, more Protestants joined the security forces so many people from that community believed the attacks were sectarian. Gerry Adams, in a 1988 interview, claimed it was, "vastly preferable" to target the regular British Army as it "removes the worst of the agony from Ireland" and "diffuses the sectarian aspects of the conflict because loyalists do not see it as an attack on their community". Towards the end of the Troubles, the IRA widened their campaign even further, to include the killing of people who worked in a civilian capacity with the RUC and British Army. These workers were mostly, but not exclusively, Protestant, although Catholic judges, magistrates, and contractors were also assassinated by the IRA. In 1992, in Teebane, near Cookstown, an IRA bomb killed eight Protestant building workers who were working on a British Army base at Omagh.

1970 жылдар

Уақытша ИРА негізінен Солтүстік Ирландияда белсенді болды, бірақ 1970 жылдардың басында Англияда да бомбалау науқанын жүргізді. 1972 жылғы маусымда Уақытша ИРА әскери кеңесінің отырысында Шон Мак Стиофайн «Белфаст пен Дерридегі жағдайды жеңілдету» үшін Англиядағы нысаналарды бомбалауды ұсынды. Дегенмен, Армия кеңесі 1973 жылдың басына дейін Англияда бомбалау науқанына келісім бермеді, өткен жылы британ үкіметімен болған келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін. Олар мұндай бомбалау британ халқының үкіметтен Солтүстік Ирландиядан шығуын талап етуіне ықпал етеді деп сенді. Англияға жіберілген алғашқы ИРА тобына Белфаст бригадасының он бір мүшесі кірді. Олар Белфастта төрт көлікті ұрлап, оларды жарылғыш заттармен толтырып, Дублин және Ливерпуль арқылы Лондонға жеткізді. Топ туралы Лондон полициясына хабар берілді және олардың біреуі ғана тұтқындалды. Бірақ екі бомба жарылып, бір адам қаза тауып, 180 адам жарақат алды. Содан кейін Англиядағы ИРА бомбалауларын басқару Брайан Кинанға, ол Белфасттан келген еді, жүктелді. Кинан 1973 жылы бірнеше бомбалауды жүргізуді Питер МакМалленге, бұрынғы британдық парашютші полкінің мүшесіне тапсырды. МакМаллен орнатқан бомба Йоркширдегі казармада жарылып, асхана қызметкеріне жарақат келтірді. 1973 жылғы 23 қыркүйекте британдық сарбаз Бирмингемдегі кеңсе ғимаратының сыртында ИРА бомбасын залалсыздандыруға тырысқанда алған жарақатынан алты күннен кейін қайтыс болды. ИРА бомбалау науқанының ең көп салдарға әкелген шабуылдарын сегіз ИРА мүшесінен тұратын топ жасады, олардың ішінде 1974 жылдың басында Лондонға жіберілген Балкомб көшесінің тобы да болды. Олар көзге түспеу үшін ирланд қауымымен байланыстан аулақ болды және аптасына бір шабуыл жасауды жоспарлады. Бомбалаудан басқа, олар бірнеше қастандыққа тырысты. Бомбалаушыларды тұтқындауға көмектесетін ақпарат үшін 50 мың фунт стерлинг сыйлық ұсынған оңшыл саясаткер Росс МакВиртер өз үйінде атып өлтірілді. Кейін топ Эдвард Хитке қастандық жасауға тырысты. Олар Мейфэрдегі эксклюзивті мейрамханаға автоматтан оқ жаудырғаннан кейін тұтқындалды. Полиция қуып келгеннен кейін олар екі адамды (ерлі-әйелді) кепілге алып, алты күн бойы Балкомб көшесіндегі пәтерде бекініп, содан кейін бағынды, бұл оқиға Балкомб көшесінің кепілге алу оқиғасы ретінде белгілі болды. Олар алты адамды өлтіргені үшін әрқайсысы отыз жылға сотталды. Сотта топ 1974 жылғы 5 қазанда Гилфордтағы пабқа жасалған бомбалау шабуылына жауапкершілікті мойындады, нәтижесінде бес адам (төрт әскері демалыста болған) қаза тауып, 54 адам жарақат алды, сондай-ақ Вулвичтегі пабқа жасалған бомбалау шабуылына, оның салдарынан тағы екі адам қаза тауып, 28 адам жарақат алды. 1974 жылғы 21 қарашада Бирмингемдегі пабтардағы бомбалау шабуылы (ИРА жасады деп кеңінен есептеледі, бірақ олар жауапкершілікті мойындамады) 21 азаматтың өмірін қиды және 162 адамды жарақаттады. Бір бомбаға жеткіліксіз ескерту берілді, ал екіншісіне ескерту берілмеді. Пабтардың ешқайсысы әскери нысана болған жоқ. Гилфорд Төрттігі мен Магуайр Жеттігі, сондай-ақ Бирмингем Алтылығы Гилфорд пен Бирмингемдегі бомбалаулар үшін түрмеге жабылды, бірақ әр топ өздерінің кінәсіздіктерін мәлімдеді. Олар ұзақ жылдар түрмеде отырғаннан кейін ақталып босатылды, тіпті Балкомб көшесінің тобы өз кінәсін бұрын мойындаған болатын.

The Provisional IRA was chiefly active in Northern Ireland, but from the early 1970s, it also took its bombing campaign to England. At a meeting of the Provisional IRA Army Council in June 1972, Seán Mac Stíofáin proposed bombing targets in England to "take the heat off Belfast and Derry". However, the Army Council did not consent to a bombing campaign in England until early 1973, after talks with the British government the previous year had broken down. They believed that such bombing would help create a demand among the British public for their government to withdraw from Northern Ireland. The first IRA team sent to England included eleven members of the Belfast Brigade, who hijacked four cars in Belfast, fitted them with explosives and drove them to London via Dublin and Liverpool. The team were reported to the London Metropolitan Police and all but one of them were arrested. Nevertheless, two of the bombs exploded, killing one man and injuring 180 people. Thereafter, control over IRA bombings in England was given to Brian Keenan from Belfast. Keenan directed Peter McMullen, a former member of the British Parachute Regiment, to carry out a series of bombings in 1973. A bomb planted by McMullen exploded at a barracks in Yorkshire, injuring a female canteen worker. On 23 September 1973, a British soldier died of wounds six days after being injured while attempting to defuse an IRA bomb outside an office block in Birmingham. Some of the most indiscriminate bombing attacks and killings of the IRA's bombing campaign were carried out by a unit of eight IRA members, which included the Balcombe Street Gang, who were sent to London in early 1974. They avoided contact with the Irish community there in order to remain inconspicuous and aimed to carry out one attack a week. In addition to bombings, they carried out several assassination attempts. Ross McWhirter, a right wing politician who had offered a £50,000 reward for information leading to the arrest of the bombers, was shot dead at his home. The group later made an assassination attempt on Edward Heath. They were eventually arrested after a machine gun attack on an exclusive restaurant on Mayfair. Pursued by police, they took two hostages (a married couple) and barricaded themselves for six days in a flat on Balcombe Street before they surrendered, an incident known as the Balcombe Street Siege. They were sentenced to thirty years each for a total of six murders. At their trial, the group admitted responsibility for the Guildford pub bombings of 5 October 1974, which killed five people (four of whom were off duty soldiers) and injured 54, as well as the bombing of a pub in Woolwich, which killed another two people and injured 28. On 21 November 1974, two pubs were bombed in the Birmingham pub bombings (an act widely attributed to the IRA, but not claimed by them), which killed 21 civilians and injured 162. An inadequate warning was given for one bomb and no warning for the other. There were no military targets associated with either of the pubs. The Guildford Four and Maguire Seven, and the Birmingham Six, were imprisoned for the Guildford and Birmingham bombings, respectively, but each group protested their innocence. They were eventually exonerated and released after serving lengthy prison sentences, even though the Balcombe Street group had admitted responsibility long before.

1980 жылдар

1970 жылдардың ортасындағы науқаннан кейін ИРА Англияда 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басына дейін үлкен бомбалау науқанын жүргізбеді. Дегенмен, осы аралықта Англияда бірнеше резонансты бомбалық шабуылдар жасады. 1981 жылдың қазанында ИРА Челси казармасына шабуыл жасады, құрылғы сарбаздарға бағытталған, бірақ жарылыстан өткен екі бейбіт тұрғын қаза тапты, ал шабуылда 40 адам, оның ішінде 23 британдық сарбаз жарақат алды. Сол айда британдық мине тартушы сарапшы Кеннет Роберт Хауорт Лондонның Оксфорд көшесінде ИРА бомбасын зейсіздендіруге тырысқанда қаза тапты. 1982 жылы Хайд-парк пен Регент-парктегі бомбалаулар 11 сарбаздың өмірін қиды, ал 50-ге жуық сарбаз бен азамат жарақаттанды. 1984 жылы Брайтон қонақ үйіндегі бомбалауда ИРА британ премьер-министрі Маргарет Тэтчерді және оның кабинетін өлтіруге тырысты. Ол аман қалды, бірақ бес адам қаза тапты, олардың ішінде консервативтік партияның парламент мүшесі сэр Энтони Берри, партияның солтүстік-батыс төрағасы Эрик Тейлор және партия шенеуніктерінің үш әйелі (Мюриел Маклин, Жанна Шатток және Роберта Уэйкхэм) болды. Норман Теббиттің әйелі Маргарет Теббит мүгедек болып қалды. 1985 жылы ИРА Лондон мен Англияның теңіз жағалауындағы курорттарда, соның ішінде Борнмут, Саутхенд және Ұлы Ярмут қалаларында тұрақты бомбалау науқанын жоспарлады. ИРА шілде айынан бастап, жексенбі күндерін есептемегенде, 16 күн қатарынан бомбалар жарылуын жоспарлады. Туристік индустрияға зиян келтірумен қатар, ИРА полиция күштерінің тартылуын пайдаланып, генерал Фрэнк Китсонды қоса алғанда, саяси және әскери мақсаттарға қарсы өлтіру науқанын бастауға ниеттенді. Бірнеше рет Уақытша ИРА Англиядағы британдық әскерлерге шабуыл жасады, ең қауіптісі 1989 жылы Дил казармасында болған бомбалау, онда 11 Корольдік теңіз жаяу әскерлерінің оркестрінің музыканты қаза тапты. Республикашылдар бұл бомбалаулар Солтүстік Ирландиядағы зорлық-зомбылықтан гөрі британ үкіметінің "назарын шоғырландырды" деп мәлімдеді. ИРА Англиядағы нысаналарға ғана шабуыл жасады (Шотландия мен Уэльсте емес), бірақ 1981 жылдың мамырында Шетланд аралдарындағы мұнай терминалына кішкентай бомба орналастырды, сол күні Елизавета II терминалдың ашылуына арналған жақын жердегі шараға қатысты. Бомба жарылып, қазандыққа зақым келтірді, бірақ ешкім жарақат алмады және салтанат жалғасты. Англиядағы ИРА-ның 25 жылдық науқаны барысында 115 адам қаза тауып, 2134 адам жарақат алды, барлығы 500-ге жуық оқиға тіркелді.

After the campaign of the mid 1970s, the IRA did not undertake a major bombing campaign again in England until the late 1980s and early 1990s. However, throughout the intervening period, they did carry out a number of high profile bombing attacks in England. In October 1981 the IRA carried out the Chelsea Barracks bombing, the nail bomb was aimed at soldiers returning to Chelsea Barracks, but the blast killed two civilians passing by, 40 people were injured in the attack including 23 British soldiers. The same month a British bomb disposal expert Kenneth Robert Howorth, was killed trying to defuse an IRA bomb on Oxford Street, London. In 1982 the Hyde Park and Regent's Park bombings killed 11 soldiers and wounded some 50 soldiers and civilians at a British Army ceremonial parade at Hyde Park, and a British Army band performance in Regent's Park in London. In 1984, in the Brighton hotel bombing, the IRA tried to assassinate British Prime Minister Margaret Thatcher and her cabinet. She survived, but five people including Sir Anthony Berry, a Conservative Party Member of Parliament, Eric Taylor, the northwest party chairman, and three wives (Muriel Maclean, Jeanne Shattock, and Roberta Wakeham) of party officials were killed. Margaret Tebbit, wife of Norman Tebbit, was left permanently disabled. In 1985 the IRA planned a sustained bombing campaign in London and English seaside resorts including Bournemouth, Southend and Great Yarmouth. The IRA planned for bombs to explode on sixteen consecutive days beginning in July, excluding Sundays. As well as damaging the tourist industry, the IRA hope to take advantage of police resources being stretched and launch an assassination campaign against political and military targets including General Frank Kitson. On several more occasions, the Provisional IRA attacked British troops stationed in England, the most lethal of which was the Deal barracks bombing, in which 11 Royal Marines Band Service bandsmen were killed in 1989. Republicans argued that these bombings "concentrated minds" in the British government far more than the violence in Northern Ireland. The IRA made a point of only striking at targets in England (not Scotland or Wales), although they once planted a small bomb on an oil terminal in the Shetland Isles in May 1981 on the same day that Queen Elizabeth II was attending a nearby function to mark the opening of the terminal. The bomb detonated, damaging a boiler but no one was injured and the ceremony continued. During the IRA's 25 year campaign in England, 115 deaths and 2,134 injuries were reported, from a total of almost 500 incidents.

1990 жылдардың басында

1990 жылдардың басында ИРА Англиядағы бомбалау науқанын күшейтті, 1990 жылы 15 бомба, 1991 жылы 36 бомба және 1992 жылы 57 бомба орнатты. 1991 жылдың ақпан айында Лондонның Даунинг-стрит көшесіндегі британ премьер-министрі кеңсесіне кабинет отырысы кезінде үш минометтік снаряд атылды, бұл ИРА үшін үгіт-насихаттық жеңіс болды. Осы кезеңде ИРА ағылшын қалаларында, әсіресе Лондонда, өте зиянды экономикалық бомбалау науқанын жүргізді, нәтижесінде мүлікке зор физикалық және экономикалық зиян келді. Олардың нысаналарында Лондон қаласы, Бишопскейт және Балтық биржасы болды. Бишопскейттегі бомбалаудан бастапқыда 1 миллиард фунт стерлинг, ал Балтық биржасындағы бомбалаудан 800 миллион фунт стерлинг зиян келді. Ерекше атышулы оқиға – 1993 жылы Уоррингтонда болған бомбалық шабуыл, оның салдарынан екі жас бала, Тим Пэрри мен Джонатан Болл қаза тапты. 1994 жылдың наурыз айының басында Лондондағы Хитроу әуежайына үш минометтік шабуыл жасалды, бұл әуежайды жабуға мәжбүр етті. Бұл бомбалау науқаны британ үкіметін (солтүстік Ирландиядағы қақтығысты өзінің ульстеризация саясатымен шектеуді үміттенген) 1994 жылдың тамызы мен 1997 жылдың шілдесінде ИРА атысты тоқтатудан кейін Sinn Féin-мен келіссөздер жүргізуге итермеледі.

Басқа жерлер

Уақытша ИРА британдық сарбаздар орналасқан Батыс Германия, Бельгия және Нидерланды сияқты басқа да елдерде шабуылдар жасады. 1979 және 1990 жылдар аралығында осы шабуылдарда сегіз сарбаз және алты азамат қаза тапты, олардың ішінде Нидерландыдағы британдық елшісі сэр Ричард Сайкс және оның жеке қызметшісі Карел Штрауб болды. 1988 жылдың мамырында ИРА Нидерландта екі жеке шабуылда үш британдық әскери қызметкерін өлтіріп, тағы үш адамды жарақаттады. Бірде ИРА Нидерландта екі австралиялық туристі атып өлтірді, оның мүшелері оларды демалыстағы британдық сарбаздар деп жаңылыстырды. Тағы бір жағдайда ИРА қарулы адамы неміс әйел Хаиди Хазеллді оның машинасына жалғыз отырғанда атып өлтірді. Ол Уннадағы британдық әскердің отбасылық жатақханасына жақын жерде тұрған. Олар оны "Дортмундтағы британдық әскерінің құрамындағы адам деп ойлап" атып тастады. Оның күйеуі британдық әскердің штаб-сержанты болған. Батыс Германияның әділет министрі Ханс Энгельхард бұл оқиғаны "соқыр фанатиктің ақылсыз әрекеті" деп сипаттады. ИРА сонымен қатар, әр түрлі уақытта қару-жарақ импорты, логистикалық қолдау және барлау операциялары үшін өз мүшелерін континенттік Еуропаға, Канадаға, АҚШ-қа, Австралияға, Африкаға, Батыс Азияға және Латын Америкасына жіберді. Кем дегенде бір рет ИРА мүшелері Колумбияға сапар шекті.

Ирландия қарулары

1970 жылдардың басында ИРА бұрынғы ИРА кампанияларынан қалған қару-жарақтың көп бөлігін бақылауға алды. Қоймаларда негізінен Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі ұсақ атыс қарулары болды, олар британдық және ирландтық қару-жарақ қоймаларынан алынған Lee–Enfield мылтықтары, Bren жеңіл автоматтары (LMG), Thompson автоматтары (SMG) және Webley револьверлерінен құралды. 1970 жылдың мамырында ирланд саясаткерлері Чарльз Хоуги, Нил Блейни және Джон Келли, ирланд армиясының капитаны Джеймс Келли және бельгиялық кәсіпкер Альберт Люкс қару-жарақ дағдарысы кезінде ИРА-ға қару-жарақ жеткізу фактісі бойынша тазаланды. Ирландия Республикасында ИРА үшін қару-жарақтың басты және маңызды көзі – жарылғыш заттар еді. Жарылғыш заттар, гелигнит, детонаторлар және қауіпсіз қосқыштар шахталарда, карьерлерде, фермаларда және құрылыс алаңдарында табылды. Белфаст Солтүстік округінің депутаты Страттон Миллс «[Ирландия] шекарасы бойынша гелигниттің ізі бар» деді, оны Вьетнам соғысы кезіндегі танымал Хо Ши Мин жолымен салыстырды. Миллс мынадай мәлімдеме жасады:

«Солтүстік Ирландияда қолданылатын гелигниттің шамамен 60 пайызы Оңтүстік Ирландиядан келген, және қауіпсіздік органдары барлық жағдайларда нақты анықтаудың қиындығына байланысты бұл көрсеткіш одан да жоғары болуы мүмкін деп санайды». Солтүстік Ирландияда гелигниттің қолданылуын және таралуын бақылау шаралары қабылдануда. Оңтүстікте де соңғы кезде бірқатар қадамдар жасалды, бірақ одан да қатаң шаралар қажет. Ирландия үкіметі коммерциялық жарылғыш заттарға қарсы күресті бастағаннан кейін, ИРА инженерлері «жарылғыш заттардың баламалы көздерін әзірлеуге» кірісті, бұл республикада бұқаралық ақпарат құралдары «бомба фабрикалары» деп атаған, солтүстіктегі және Англияға қарсы болашақ жарылыстардың көп бөлігіне себеп болды. 1972 жылдың көктеміне қарай олар үйде жасалған жарылғыш заттардың екі түрін (HME) сәтті өндірді, олар негізінен коммерциялық тыңайтқыштар мен АНФО (аммоний нитраты мен отынның қоспасы) қолданып жасалды. Сол жылдың жазында британдық армияның бағалауынша, HME қатысқан бомбалаулардың 90% Оңтүстіктен келген. Бұл алғашқы құрылғылар сенімсіз болды және көптеген ИРА еріктілері мерзімінен бұрын жарылу салдарынан қаза тапты. Соның салдарынан ИРА бас компоненттерді орталықтандырды, ал ИРА инженерлері құрылғыларды дұрыс аяқтау үшін қажетті білім алуы тиіс болды. «Hibernia» журналы 1973 жылдың алғашқы алты айында Солтүстік Ирландияда 48 мың фунттан астам жарылғыш заттар жарылғанын хабарлады, олардың көп бөлігі ИРА бомбалары еді. 1980 жылдары Оңтүстік Ирландиядан шыққан HME Солтүстік Ирландия мен Англияға ағылуын жалғастырды. 1981 жылы Ұлыбританияның Ішкі істер министрлігінің есебінде Солтүстік Ирландияда қолданылатын жарылғыш заттардың 88,7% Ирландия Республикасынан келгені айтылды: 88% тыңайтқыштардан және 0,7% коммерциялық жарылғыш заттардан. Бұрынғы онжылдықтардағыдай, ИРА жанжал кезіндегі бомбалау науқанының басым бөлігі үшін тыңайтқыш бомбаларына сүйенді.

Ливия қару-жарағы

1980 жылдары Уақытша ИРА-ға Ливияның Муамар Каддафи режимінен көптеген заманауи қару-жарақ, соның ішінде ауыр пулеметтер, 1000-нан астам мылтық, бірнеше жүз қолғап, ракеталық гранаталар, жалын шашушылар, жер-әуе ракеталары және пластикалық жарылғыш Семекс жеткізілді. 1985 және 1986 жылдар аралығында төрт сәтті жүк тасымалы жасалды; олардың үшеуі «Касамара» траулері, ал төртіншісі «Вилла» мұнай платформасы арқылы жүзеге асырылды. Барлығы 110 тонна қару-жарақ әкелінді. 1987 жылы француз теңіз күштері «Эксунд» кемесіндегі қару-жарақтардың бесінші партиясын ұстады. Бұл Уақытша ИРА-ның жаңа мүмкіндіктерін Ирландия шекарасының екі жағындағы билік органдарының назарына жеткізді. Кемемен бес адам ұсталды; Габриэль Клириді қоса алғанда, үш ИРА мүшесі түрмеге жабылды. Қаддафи екі жаяу әскер батальонына теңдей қару-жарақ бергені хабарланды. Осылайша, ИРА соңғы кезеңде өте жақсы қаруланды. Дегенмен, британдық армияға ең көп зиян 1970 жылдардың басында келтірілді, бірақ қақтығыс бойында британдық әскерилерге, RUC және UDR-ге айтарлықтай шығын келтіріле берді. Автор Эд Молонидің сөзіне сәйкес, ИРА әскери кеңесі 1980 жылдардың соңында Ливиядан алынған қару-жарақ көмегімен қақтығысты күрт күшейту жоспарлаған. Жоспар бойынша шекара бойындағы бірнеше аудандарды басып алып, ұстап тұру көзделіп, британдық армияны шекаралық аймақтардан кетуге немесе оларды қайтарып алу үшін ең жоғары күш қолдануға мәжбүр ету жоспарланған. Осылайша, қақтығыс Уақытша ИРА-ның британдық қоғамдық пікірдің қабылдай алатын деңгейінен асып түсетін еді. Алайда, бұл шабуыл орындалмады. Эд Молонидің «ИРА құпия тарихында» келтірілген ИРА деректері «Эксунд» жүк тасымалын ұстап алу осы шабуыл үшін күтпеген соққы беру мүмкіндігін жойғанын көрсетеді. ИРА-дағы ақпарат берушілердің рөлі «Тет шабуылының» басталуына да кедерес келтірген сияқты. Қару контрабандасының табысы британдық барлау қызметі үшін жеңіліс болды және Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстың шешімді нүктесіне айналды. Ливия қару-жарағы ИРА-ға шексіз соғыс жүргізуге мүмкіндік берді. Шындығында, ИРА-ның жаңа ауыр қару-жарағының көп бөлігі, мысалы, жер-әуе ракеталары (SAM) және жалын шашушылар ешқашан немесе өте сирек қолданылған жоқ. Жалын шашушылардың қолданылуының жалғыз тіркелген жағдайы 1989 жылдың 13 желтоқсанында Ферманаг округіндегі Дериардтағы шабуыл кезінде болды. Сол шабуылда екі солдат қаза тапты, «Кингс Оун Скоттиш Бордерс» полкінің тұрақты бекетіне бірнеше қарудан шабуыл жасалған. SAM-дар ескі үлгі болды және ракетаға қарсы технологиямен жабдықталған британдық тікұшақтарды атып түсіре алмады. Ракеталардың батареялары тозған соң, олар пайдасыз болды. Семекс пластикалық жарылғыш ИРА қару-жарағының ең құнды бөлігі болып шықты. Осылайша, 1988-1990 жылдары ИРА-ның қолынан қаза тапқан британдық және Солтүстік Ирландия әскери қызметшілерінің саны 1986 жылы 12-ден 1988 жылы 39-ға дейін өсті, бірақ 1989 жылы 27-ге дейін төмендеді, ал 1990 жылы 18-ге дейін азайды. 1991 жылы қаза болғандардың саны 1980 жылдардың ортасындағы көрсеткішпен салыстырылатын болды, 14 адам қаза тапты. Осы кезеңде 32 RUC қызметкері қаза тапты. 1980 жылдардың соңында журналист және жазушы Брендан О'Брайеннің пікірінше, Уақытша ИРА «жеңіле алмайтын, тек ұстап тұруға болатын» еді. Саяси және әскери тұрғыдан бұл ең маңызды фактор болды. 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында ИРА-ның әрбір он шабуылының тоғызы тоқтатылды немесе зардап шекпеді. Республикалық көздер Митчел Маклафлин мен Дэнни Моррисон 1990 жылдардың басында Уақытша ИРА әскери құралдармен ғана өз мақсаттарына жете алмайтынын мәлімдеді. Ливияға ИРА құрбандарына өтемақы төлеуге қысым жасау науқаны Ливия дағдарысынан кейін тоқтап қалды.

In the 1980s, the Provisional IRA received large quantities of modern weaponry, including heavy weaponry such as heavy machine guns, over 1,000 rifles, several hundred handguns, rocket propelled grenades, flamethrowers, surface to air missiles and the plastic explosive Semtex, from the Libyan regime of Muammar Gaddafi. There were four successful shipments between 1985 and 1986; three of these trips were carried out by the trawler Casamara and a fourth by the oil rig replenisher Villa. All told, they brought in 110 tons of weaponry. A fifth arms cargo on board the coaster Eksund was intercepted by the French Navy in 1987. This brought the Provisional IRA's new capability to the attention of the authorities on either side of the Irish border. Five men were captured with the boat; three IRA members, including Gabriel Cleary, received jail sentences. Reportedly, Gaddafi donated enough weapons to arm the equivalent of two infantry battalions. The IRA therefore came to be very well armed in the latter part of the Troubles. Most of the losses it inflicted on the British Army, however, occurred in the early 1970s, although they continued to cause substantial casualties to the British military, the RUC and UDR throughout the conflict. According to author Ed Moloney, the IRA Army Council had plans for a dramatic escalation of the conflict in the late 1980s, which they likened to the Tet Offensive of the Vietnam War, with the aid of the arms obtained from Libya. The plan had been to take and hold several areas along the border, forcing the British Army to either withdraw from border areas or use maximum force to re take them – thus escalating the conflict beyond the point which the Provisional IRA thought that British public opinion would accept. However, this offensive failed to materialise. IRA sources quoted in the Secret History of the IRA by Ed Moloney say that the interception of the Eksund shipment eliminated the element of surprise which they had hoped to have for this offensive. The role of informers within the IRA seems to have also played a role in the failure of the "Tet Offensive" to get off the ground. The success of the arms smuggling was a defeat for British intelligence and marked a turning point in the conflict in Northern Ireland. The Libyan weaponry allowed the IRA to wage war indefinitely. In the event, much of the IRA's new heavy weaponry, for instance the surface to air missiles (SAMs) and flamethrowers, were never, or very rarely, used. The only recorded use of flamethrowers took place in the attack in Derryard, County Fermanagh, when two soldiers were killed when a permanent checkpoint manned by the King's Own Scottish Borderers was the target of a multiple weapons attack on 13 December 1989. The SAMs turned out to be out of date models, unable to shoot down British helicopters equipped with anti missile technology. The missiles were eventually rendered useless when their batteries wore out. The Semtex plastic explosive proved the most valuable addition to the IRA's armoury. As it was, the numbers of members of the British and Northern Ireland military personnel killed by the IRA increased in the years 1988–1990, from 12 in 1986 to 39 in 1988, but dropped to 27 in 1989 and decreased again to 18 in 1990. The death toll by 1991 was similar to that of the mid 1980s, with 14 fatalities. 32 members of the RUC were killed in the same period. By the late 1980s, the Provisional IRA, in the judgement of journalist and author Brendan O'Brien, "could not be beaten, it could be contained". Politically and militarily, that was the most significant factor. By the late 1980s and early 1990s, roughly nine out of every ten IRA attacks were aborted or failed to cause casualties. Republican sources such as Mitchel McLaughlin and Danny Morrison argued that by the early 1990s, the Provisional IRA could not attain their objectives by purely military means. A campaign to pressure Libya to pay compensation to IRA victims was derailed by the Libyan Crisis.

Британдық арнайы күштермен болған оқиғалар

ИРА британдық арнайы күштерден, мысалы, Арнайы әуе қызметінен (SAS) ауыр зардап шекті, ең ауыр жағдай 1987 жылы Лугаллдегі шабуылда сегіз ИРА мүшесінің қаза болуы болды, олар Лугалл RUC станциясын жоюға тырысқан кезде. Шығыс Тирон бригадасы осы кезеңде британдықтардың өз мүшелерін өлтіруінен ерекше зардап шекті, 1987–1992 жылдар аралығында британдық күштердің қолынан 28 мүшесі қаза тауып, жалпы қақтығыста 53 адамнан айырылды. Көптеген жағдайларда, Уақытша ИРА мүшелері британдық арнайы күштердің шабуылынан кейін қаза тапты. Кейбір авторлар бұл мемлекеттік күштер тарапынан жасалған қастандық науқанына тең деп мәлімдеді (Солтүстік Ирландиядағы «атуға рұқсат» саясатына қараңыз). Тағы бір маңызды оқиға 1988 жылдың наурыз айында Гибралтарда болды, онда үш қарусыз ИРА мүшесі бомбалауға арналған нысананы барлап жүргенде SAS жасағы тарапынан атып өлтірді (Flavius операциясын қараңыз). Бұл IRA мүшелерінің Белфастағы жерлеу рәсіміне лоялист Майкл Стоун шабуыл жасады. Стоунның құрбандарының бірінің жерлеу рәсімі кезінде екі қарапайым киім киген британдық армия сарбазы ИРА тарапынан ұрланып, қиналып, атып өлтірді (Сарбаздардың өлтірілуіне қараңыз). Дегенмен, жасырын операциялар сәтсіз аяқталған бірнеше жағдай болды, мысалы, 1990 жылдың 24 наурызында Каппаг ауылында болған атыс, онда қауіпсіздік күштерінің қарапайым киім киген қызметкерлері ИРА жасағымен тосқауылға түсті, және екі айдан кейін, Conservation операциясы, ол ИРА-ның Оңтүстік Армаг бригадасы тарапынан сәтсіз аяқталды. Жасырын қызметте болған британдық сарбаз қарсы шабуыл кезінде атып өлтірді. 1980 жылдың 2 мамырында Джо Доэрти, Анджело Фуско, Пол Маги және тағы бір ИРА мүшесі Белфастағы үйде SAS-тің қоршауында тұтқындалды. SAS командирі капитан Герберт Уэстмакотт М60 пулеметінен атылған оқтан бірден қаза тапты.

Лоялистер мен ИРА өлтіру және жазалау

ИРА мен Шинн Фэйн 1980 жылдардың соңында лоялист жарымәскерилер тарапынан өз мүшелеріне қарсы басталған өлтіру науқанынан зардап шекті. Бұл шабуылдар 1987-1994 жылдар аралығында 12 ИРА және 15 Шинн Фэйн мүшесін өлтірді. Бұл тактика ерекше болды, өйткені лоялисттердің құрбандарының басым көпшілігі католик азаматтар болды. Сонымен қатар, лоялистер танымал республикашылардың отбасы мүшелерін өлтірді; Джон (немесе Джек) МакКирни және оның жүрек туысы Кевин МакКирни, Кевиннің әйелінің ата-анасы Чарльз және Тереза Фокс (олардың ұлы Питер ИРА еріктісі болды) барлығы УФФ нысанасына алынды. Кевиннің екі бауыры, Падраг пен Шон, Туалет кезінде қаза тапқан ИРА еріктілері болды. Жақында жарияланған құжаттарға сәйкес, британдық әскери барлау қызметі 1973 жылғы құпия есепте Ольстер қорғаныс полкінің (UDR) ішінде лоялист жарымәскерилері сапында сарбаздар болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Осыны білгеніне қарамастан, британ үкіметі Солтүстік Ирландияда "тәртіпті сақтау" жөніндегі UDR рөлін күшейтті. 2006 жылғы 3 мамырда жарияланған британ үкіметінің құжаттары көрсеткендей, британдық армияның UDR сияқты бөлімшелері мен лоялистік жарымәскери топтар арасындағы мүшелік "бірнеше нашар алмадан" гөрі кең проблема болды. Құжаттарда проблеманы егжей-тегжейлі сипаттайтын "УДР-дегі төңкеріс" атты есеп жобасы бар. 1973 жылы UDR жасағының шамамен 5-15% лоялистік жарымәскери топтармен тікелей байланысты болды, "протестанттық экстремистік топтар үшін қарудың ең жақсы көзі және заманауи қарудың жалғыз маңызды көзі UDR болды" деп саналды, UDR әскерлері "Ең Ұлылық үкіметінен" гөрі "Ульстерге" ғана адал болды деп қорқынышты, британ үкіметі UDR қару-жарағының лоялистік жарымәскерилердің рим-католик азаматтарын өлтіруде және өлтіруге тырысуда қолданылатынын білген. Лоялистерге осы науқанда қауіпсіздік күштерінің элементтері, соның ішінде Британ армиясы мен RUC арнайы бөлімі көмектесті (Стивенс есебін қараңыз). Лоялистік көздер сол уақыт аралығында британдық армия мен полициядан республикашылар туралы барлау деректерін алғандығын растады. Британ армиясының Ольстер қорғаныс қауымдастығының (UDA) агенты Брайан Нельсон 1992 жылы католик азаматтарды өлтіргені үшін сотталды. Кейіннен Нельсонның британдық армия агенты ретінде жұмыс істеген кезінде 1988 жылы Оңтүстік Африкадан лоялистерге қару-жарақ әкелумен айналысқаны белгілі болды. 1993 жылы, 1960 жылдан бері алғаш рет, лоялистік жарымәскерилер республикалық жарымәскерилерге қарағанда екі адамнан көп өлтірді. 1994 жылы лоялистер республикашылдардан 11 адам көп өлтірді, ал 1995 жылы 12 адам көп өлтірді. Соңғы жағдайда (1995 жыл) Уақытша ИРА 1994 жылғы атысты тоқтату әлі де күшінде болды. Осы шабуылдарға жауап ретінде ИРА UDA және UVF жетекші мүшелеріне қарсы реактивті өлтіру науқанын бастады. 1980 жылдардың соңында ИРА Армия Кеңесі бейбіт тұрғындар қаза болу ықтималдығы жоғары протестанттық аймақтардағы шабуылдарды санкцияламады, бірақ тек атаулы, белгілі лоялистік нысаналарға ғана. Бұған басты себеп - азаматтық тұрғындарға жасалған шабуылдардың республикалық қозғалыстың сайлауға деген тартымдылығына кері әсері. 1986 жылы ИРА мәлімдеме жасады: "Біз қарапайым протестанттарды өлтіруге ешқашан қатыспаймыз, бірақ біздің халқымызды британдық/союзшыл билікті қабылдауға қорқытып немесе қорқытып, қорқытуға тырысатын адамдарға қарсы қарулы іс-қимыл жасауға әрдайым құқығымыз бар". Джерри Адамс 1989 жылы өзінің партиясының көзқарасын атап өтті: "Шинн Фэйн ұрысқа қатыспайтын адамдардың өлімін қабылдамайды". Бұл тактиканың әсерін арттыру үшін ИРА жоғары лауазымды лоялистік жарымәскери тұлғаларды нысанаға алды. Жоғалған лоялистердің арасында Джон МакМайкл, Джо Братти, Реймонд Эльдер және Рей Смолвудс UDA және Джон Бингем және Роберт Сеймур UVF болды. 1989 жылы ИРА екі қарт протестантпен бірге өлтірген механик Лесли Далласты да UVF мүшесі деп мәлімдеді, бірақ оның отбасы мен UVF мұны жоққа шығарды. Ол Саттон индексі бойынша азаматтық ретінде тіркелген. 1993 жылы 23 қазанда Шенкилл жолындағы балық дүкеніне бомба қойылып, ИРА-ның бір бомбасы азаматтық азаматтардың қаза болуына себеп болды. Бомбаның мақсаты - Johnny Adair-ді қоса алғанда, UDA-ның барлық жоғары басшыларын өлтіру, олар кейде дүкеннің үстіндегі бөлмеде кездесті. Оның орнына бомба сегіз протестанттық азаматты, UDA-ның төменгі деңгейдегі мүшесін және бомбаға салушылардың бірі Томас Беглиді өлтірді, өйткені құрылғы ерте жарылды. Сонымен қатар, 58 адам жарақат алды. Бұл UVF және UDA тарапынан католик азаматтарын өлтіруге жауап ретінде бірнеше шабуылдарға әкелді, олардың ешқайсысының саяси немесе жарымәскери байланысы болмады. Конфликт архиві Интернетте (CAIN), Университет Ульстераның статистикасына сәйкес, Уақытша ИРА барлығы 30 лоялистік жарымәскерилерді өлтірді. Lost Lives Туалет кезінде қаза тапқан лоялистердің жалпы саны 126 болғанда, 28-ін көрсетіп тұр. Тони Жерагтидің "Ирландия соғысы" еңбегінде ИРА 45 лоялисті өлтіргені айтылады. Бұл өлтірулер 1994 жылғы ИРА атысты тоқтату алдында күшейді, UDA мүшесі Рей Смолвудс 11 шілдеде, Джо Братти мен Реймонд Эльдер 31 шілдеде өлтірілді, ал UVF командирі Билли Райт маусым айында ИРА тарапынан қаулылы түрде жарақат алды. Бұл ИРА өлтірулерімен қатар, басқа республикалық жарымәскери Ирландия Ұлттық Азаттық Армиясы да сол кезеңде үш UVF адамын өлтірді, соның ішінде UVF Белфаст командирі Тревор Кингті. Лоялистік топтар сол жылғы ИРА атысты тоқтатудан алты апта өткен соң өз атысты тоқтатуларын жариялады және олардың пікірінше, ИРА атысты тоқтатуына ұлтшылдарға төзімсіз қысым көрсету арқылы католик азаматтары мен республикашыларды өлтіру мәжбүр еткен, бұл көзқарас Ульстер Одалық партиясының бұрынғы орынбасары Джон Тейлор, Килклони бароны тарапынан қолдау тапты.

The IRA and Sinn Féin suffered from a campaign of assassination launched against their members by loyalist paramilitaries from the late 1980s. These attacks killed about 12 IRA and 15 Sinn Féin members between 1987 and 1994. This tactic was unusual as the vast majority of loyalist victims were Catholic civilians. In addition, loyalists killed family members of known republicans; John (or Jack) McKearney and his nephew, Kevin McKearney, and Kevin's parents in law, Charles and Teresa Fox (whose son, Peter, was an IRA volunteer) were all targeted by the UVF. Two of Kevin's brothers, Pádraig and Sean, were IRA volunteers killed during the Troubles. According to recently released documents, British military intelligence stated in a secret 1973 draft report that within the Ulster Defence Regiment (UDR) it was likely there were soldiers who were also loyalist paramilitaries. Despite knowing this, the British Government stepped up the role of the UDR in "maintaining order" within Northern Ireland. British Government documents released on 3 May 2006 show that overlapping membership between British Army units like the UDR and loyalist paramilitary groups was a wider problem than a "few bad apples" as was often claimed. The documents include a draft report titled "Subversion in the UDR" which detailed the problem. In 1973; an estimated 5–15% of UDR soldiers were directly linked to loyalist paramilitary groups, it was believed that the "best single source of weapons, and the only significant source of modern weapons, for Protestant extremist groups was the UDR", it was feared UDR troops were loyal to "Ulster" alone rather than to "Her Majesty's Government", the British Government knew that UDR weapons were being used in the assassination and attempted assassination of Roman Catholic civilians by loyalist paramilitaries. Loyalists were aided in this campaign by elements of the security forces, including the British Army and RUC Special Branch (see Stevens Report). Loyalist sources have since confirmed that they received intelligence files on republicans from members of British Army and police intelligence in this period. A British Army agent within the Ulster Defence Association (UDA), Brian Nelson, was convicted in 1992 of the killings of Catholic civilians. It was later revealed that Nelson, while working as a British Army agent, was also involved in the importation of arms for loyalists from South Africa in 1988. In 1993, for the first time since the 1960s, loyalist paramilitaries killed two more people than republican paramilitaries. In 1994, loyalists killed eleven more people than republicans, and in 1995, they killed twelve more. In the latter case (1995 period), the Provisional IRA 1994's cease fire was still in place. In response to these attacks, the IRA began a reactive assassination campaign against leading members of the UDA and UVF. By the late 1980s, the IRA Army Council would not sanction attacks on Protestant areas with a high likelihood of civilian casualties, but only on named, identified loyalist targets. The main reason for this was the negative impact of attacks on civilians on the republican movement's electoral appeal. The IRA issued a statement in 1986 saying: "At no time will we involve ourselves in the execution of ordinary Protestants, but at all times we reserve the right to take armed action against those who attempt to terrorise or intimidate our people into accepting British/unionist rule". Gerry Adams stressed his party's point of view in 1989; "Sinn Féin does not condone the deaths of people who are non combatants". To maximise the impact of the tactic, the IRA targeted senior loyalist paramilitary figures. Among the leading loyalists killed were John McMichael, Joe Bratty, Raymond Elder and Ray Smallwoods of the UDA and John Bingham and Robert Seymour of the UVF. Mechanic Leslie Dallas, shot dead by the IRA along with two elderly Protestants in 1989, was also claimed by the IRA to be a member of the UVF but his family and the UVF denied this. He is listed in the Sutton Index as a civilian. One IRA bomb on 23 October 1993 caused civilian casualties, when a bomb was planted at a Shankill Road fish shop. The bomb was intended to kill the entire senior leadership of the UDA, including Johnny Adair, who sometimes met in a room above the shop. Instead, the bomb killed eight Protestant civilians, a low level UDA member and also one of the bombers, Thomas Begley, when the device exploded prematurely. In addition, 58 more people were injured. This provoked a series of retaliatory killings by the UVF and UDA of Catholic civilians with no political or paramilitary connections. According to the Conflict Archive on the Internet (CAIN), University of Ulster statistics, the Provisional IRA killed 30 loyalist paramilitaries in total. Lost Lives gives a figure of 28 out of a total number of loyalists killed in the Troubles of 126. According to The Irish War by Tony Geraghty, the IRA killed 45 loyalists. These killings intensified just before the IRA ceasefire of 1994, with UDA members Ray Smallwoods being killed on 11 July, Joe Bratty & Raymond Elder on 31 July & a UVF commander Billy Wright had been seriously injured by the IRA in June. As well as these IRA killings the other Republican paramilitary the Irish National Liberation Army killed three UVF men during the same period including UVF Belfast commander Trevor King. The loyalist groups called their ceasefire six weeks after the IRA ceasefire of that year and they argued that it was the killing of Catholic civilians and republicans that had forced the IRA ceasefire by placing intolerable pressure on nationalists, a view echoed by former deputy leader of the Ulster Unionist Party, John Taylor, Baron Kilclooney.

1990 жылдардың басында

1990 жылдардың басында, өлім саны 1970 жылдардағы ең қиын жылдармен салыстырғанда едәуір төмендесе де, ИРА кампаниясы Солтүстік Ирландиядағы қалыпты өмірге елеулі кедергі келтіре берді. 1987 жылы ИРА шамамен 300 атыс және жарылыс шабуылын жасады, нәтижесінде 31 RUC, UDR және Ұлыбритания армиясының қызметкері мен 20 азамат өлтірілді, ал 100 қауіпсіздік күштері мен 150 азамат жарақат алды. 1992 жылы ИРА шабуылдарының саны 426-ға жетті. ИРА болашақта да зорлық-зомбылықты жоғары деңгейде жалғастыра беруге қабілетті болды. Алайда, 1980 жылдары Ұлыбритания үкіметінің мақсаты ИРА-ны жою болды, саяси шешім табу емес. Бұдан өзге, қаза тапқандар мен жарақат алғандар санынан бөлек, қақтығыстың экономикалық салдары да зор болды. Ұлыбритания Солтүстік Ирландиядағы қауіпсіздік жүйесін белгісіз мерзімге қолдауға үлкен бюджет бөлді. 1985 жылдан бастап ИРА RUC және Армия базаларына қарсы бес жылдық науқан жүргізді, нәтижесінде 33 британдық қауіпсіздік нысаны қиратылып, шамамен жүзге жуығы ауыр зақымдалды. 1990 жылдардың басындағы шабуылдар мен жарылыстар Ұлыбритания үкіметін бірнеше базаларды және қауіпсіздік бекеттерін жабуға мәжбүр етті, оларды күтіп-ұстау немесе қайта құру мүмкін болмады. Британ армиясының аймақтағы саны 1985 жылы 9 мыңнан 1992 жылы 10 500-ге дейін өсті, себебі ИРА минометтік шабуылдары күшейді. Оңтүстік Армагта, басқа бригадалық аймақтардан өзгеше, ИРА белсенділігі 1990 жылдардың басында артты. Оңтүстік Армагта автомобильмен жүру британдық армия үшін соншалықты қауіпті болды, 1975 жылдан бастап олар әскерлерді тасымалдау және базаларды жабдықтау үшін тікұшақтарды пайдалана бастады, бұл практика 1990 жылдардың соңына дейін жалғасты. ИРА бес тікұшақты атып түсірді (1978 жылы біреуін, 1988 және 1991 жылдары біреуін, 1994 жылы екеуін), және осы кезеңде кем дегенде тағы үш тікұшақты зақымдады, DShK ауыр пулеметтері мен қолдан жасалған минометтерді қолданды. Тағы біреуі 1990 жылдың басында Тайрон округінде ИРА-ның Шығыс Тирон бригадасы тарапынан атылып түсірілді, нәтижесінде үш экипаж мүшесі жарақат алды. Британдық бронежилетке қарсы күресу үшін ИРА қолданған әдістердің бірі – жоғары жылдамдықты Barrett Light 50 және бельгиялық FN снайперлік мылтықтарын пайдалану болды, олардың бірнешеуі АҚШ-тан әкелінді. Оңтүстік Армаг бригадасының екі снайперлік тобы осылайша қауіпсіздік күштерінің тоғыз мүшесін өлтірді. Ұйым сымсыз детонаторлардың жұмысын бұзуды болдырмау үшін, жарылғыш құрылғыларын іске қосу үшін радарлық маяктарды қолдана бастады, бұл шабуылдардың тиімділігін күрт арттырды. 1992 жылы ИРА-ның минометтер мен ауыр пулеметтер сияқты ұзақ қашықтықтағы қаруларды қолдануы британдық армияны Республикадан жасалатын шабуылдарды болдырмау үшін шекарадан бір-бес шақырым қашықтықтағы бақылау-өткізу пункттерін құруға мәжбүр етті. 1990 жылдың қазан айынан 1991 жылдың соңына дейін бірнеше рет қолданылған тағы бір ИРА тактикасы – «прокси-бомба» болды, онда құрбанды ұрлап, оны бомба салынған көлікті нысанаға айдап әкететін еді. 1990 жылдың қазан айындағы алғашқы шабуылдардың үш құрбаны да қауіпсіздік күштерімен жұмыс істейтін католиктер болды. Олардың отбасылары кепілдікке алынды, бұл проксилерге берілген тапсырманы орындауын қамтамасыз ету үшін. Бірінші прокси Кошкинде (Дерридің жанында) қаза тапты, алты сарбазбен бірге. Екінші прокси Клогходж (немесе Клогходж; Ньюридің жанында) қашып кетті, бірақ бір сарбаз қаза тапты. Үшінші оқиға Омагта болды, онда бұзылған детонатордың салдарынан ешкім зардап шекпеді. Прокси-бомба шабуылдары бірнеше ай бойы жалғасты, 1990 жылдың қарашасында және 1991 жылдың қыркүйегінде екі шабуылда өте үлкен бомбалар қолданылды. Прокси-бомба тактикасы, халық арасында тудырған наразылыққа байланысты тоқтатылды. 1990 жылдардың басында ИРА Солтүстік Ирландиядағы коммерциялық және экономикалық нысандарға қарсы науқанын күшейтті. Мысалы, 1993 жылдың мамыр айында төрт күн бойы ИРА Белфаст, Портадаун және Магерафелт қалаларында бомбалы көліктерді жарылтып, миллиондаған фунт стерлингке зиян келтірді. 1994 жылдың 1 қаңтарында ИРА үлкен Белфаст аймағындағы дүкендер мен басқа да үй-жайларға он бір өрт сөндіру құрылғысын орналастырды, бұл «өртпен жарылған бомба» миллиондаған фунт стерлингке зиян келтірді. 1991 жылы ИРА Солтүстік Ирландиядағы дүкендер мен қоймаларға қарсы жалпы саны 142 кассеталық өрт сөндіру құрылғысын қолданды.

By the early 1990s, although the death toll had dropped significantly from the worst years of the 1970s, the IRA campaign continued to severely disrupt normal life in Northern Ireland. In 1987, the IRA carried out almost 300 shooting and bombing attacks, killing 31 RUC, UDR and British Army personnel and 20 civilians, while injuring 100 security forces and 150 civilians. In 1992, the figure for IRA attacks was 426. The IRA was capable of carrying on with a significant level of violence for the foreseeable future. On the other hand, the goal of the British government in the 1980s was to destroy the IRA, rather than find a political solution. Moreover, in addition to those killed and injured, the conflict had a substantial economic cost. The UK had to devote an enormous budget to keep their security system in Northern Ireland running indefinitely. From 1985 onward, the IRA carried out a five year campaign against RUC and Army bases that resulted in 33 British security facilities destroyed and nearly a hundred seriously damaged. The attacks and bombings in the early 1990s forced the UK government to dismantle several bases and security posts, whose maintenance or reconstruction was not affordable. The presence of the British Army in the region increased from its lowest ebb of 9,000 men in 1985 to 10,500 by 1992 after an escalation of the IRA's mortar attacks. In South Armagh, in contrast to other brigade areas, IRA activity increased in the early 1990s. Travelling by road in South Armagh became so dangerous for the British Army that by 1975 they began using helicopters to transport troops and supply its bases, a practice continued until the late 1990s. The IRA there shot down five helicopters (one in 1978, another one in 1988 and 1991 and two in 1994), and damaged at least another three in this period, using DShK heavy machine guns and improvised mortars. Another one was brought down in early 1990 in County Tyrone by the IRA's East Tyrone Brigade, wounding three crew members. One of several methods the IRA used to counter British body armour was the use of high velocity Barrett Light 50 and Belgian FN sniper rifles, several of which the IRA imported from the USA. Two snipers teams of the South Armagh Brigade killed nine members of the security forces in this way. To avoid the jamming of wireless triggered detonators, the organisation began to employ radar beacons to prime their explosive devices, improving dramatically the effectiveness of the attacks. By 1992, the use of long range weapons like mortars and heavy machine guns by the IRA had forced the British Army to build its checkpoints one to five miles from the border in order to avoid attacks launched from the Republic. Another IRA technique used on several occasions between October 1990 and late 1991 was the "proxy bomb", where a victim was kidnapped and forced to drive a car bomb to its target. In the first series of attacks in October 1990, all three victims were Catholic men employed by the security forces. Their families were held hostage to ensure the proxies did as they were directed. The first proxy, at Coshquin (near Derry), died, along with six soldiers. The second proxy, at Cloghoge (or Cloghogue; near Newry), escaped but a soldier was killed. The third incident, at Omagh, produced no casualties due to a faulty detonator. Proxy bomb attacks continued for months afterwards; very large bombs were used in two attacks in November 1990 and September 1991. The proxy bomb tactic was dropped, reportedly due to the revulsion it caused among nationalists. In the early 1990s the IRA intensified its campaign against commercial and economic targets in Northern Ireland. For example, in May 1993 over four days the IRA detonated car bombs in Belfast, Portadown, and Magherafelt, County Londonderry, causing millions of pounds worth of damage. On 1 January 1994, the IRA planted eleven incendiary devices in shops and other premises in the Greater Belfast area in a "firebomb blitz" that caused millions of pounds worth of damage. In 1991, the IRA used a total of 142 cassette type incendiary devices against shops and warehouses in Northern Ireland.

Өртке қарсы күрес

1994 жылдың тамызында Уақытша ИРА «әскери операцияларды толық тоқтатуды» жариялады. Бұл – республикалық көшбасшылар, оның ішінде Джерри Адамс пен Мартин МакГиннес, жергілікті саяси партиялар, Ирландия үкіметі және Ұлыбритания үкіметі арасындағы бірнеше жылдық келіссөздердің нәтижесі. Бұған Ұлыбритания күштерінің де, ИРА-ның да қақтығысты жеңе алмайтыны және келіссөздер арқылы республикалық мақсаттарға үлкен жетістіктерге қол жеткізуге болатыны туралы көзқарас ықпал етті. Көптеген Уақытша ИРА еріктілері біріккен Ирландияға қол жеткізбей қарулы күрестің аяқталуына наразы болды, бірақ бейбітшілік стратегиясы осы кезден бастап қозғалыстың саяси қанаты – Синн Фейн үшін маңызды сайлау және саяси табыстарға әкелді. Қазір Синн Фейн саяси партиясы Уақытша ИРА-ны республикалық қозғалыстың ең маңызды бөлігі ретінде басып озды деуге болады. 1994 жылғы атысты тоқтату, Уақытша ИРА операцияларының толыққанды аяқталуы болмаса да, оның кең ауқымды қарулы науқанының тиімді аяқталуын білдірді. Уақытша ИРА келіссөздердің жай-күйіне қанағаттанбағандықтан 1996 жылдың 9 ақпанында 1994 жылғы атысты тоқтатуды тоқтатты. Олар атысты тоқтату туралы хабар беру үшін Лондонның Канари-Уорф аймағында жүк көлігін жарып, екі бейбіт тұрғынды қаза қылды және мүлікке зор зиян келтірді. 1996 жылдың жазында тағы бір жүк көлігі Манчестер қаласының орталығын қиратты. Алайда, атыс тоқтатылғаннан кейін Уақытша ИРА науқаны тоқтатылды және бұрынғы жылдардағыдай қарқындылыққа жетпеді. Барлығы, ИРА 1996-1997 жылдары 2 британдық сарбазды, 2 RUC офицерін, 2 британдық азаматты және 1 Гарданы өлтірді. Олар 1997 жылдың 19 шілдесінде атысты тоқтатуды қайта жаңартты. 1996-1997 жылдардағы Уақытша ИРА-ның әскери іс-қимылдары сол кезеңде британ үкіметімен келіссөздерде үстемдік алу үшін пайдаланылды деп саналды. 1994-1995 жылдары британдық консервативтік партия үкіметі ИРА қаруын тапсырғанға дейін Синн Фейнмен ашық келіссөздерге түсуден бас тартса, 1997 жылы биліктегі Лейбористік партия үкіметі ИРА-ны жоюдан бұрын Синн Фейнді бейбітшілік келіссөздеріне қатыстыруға дайын болды. Бұл шарт 1997 жылдың маусым айында ресми түрде алынып тасталды. Бірінші ИРА атысты тоқтатуының уақытша бұзылуына қатысты тағы бір кең таралған түсінік – Джерри Адамс пен Мартин МакГиннес басшылығындағы ИРА әскери кеңесіндегі радикалды және орталықшылдар арасындағы жарылысты болдырмау үшін, зорлық-зомбылыққа шектеулі оралуға жол берді. Дегенмен, олар 1996 жылдың күзінен бастап барлық ашық мәлімдемелерінде екінші келісімге қол жеткізу қажеттігін атап өтті. Олар кеңестегі әскерилерді жеңіп немесе ығыстырғаннан кейін атысты тоқтатуды қайта орнатуға көшті. Оның ішінде: 1009 (59,2%) – британдық қауіпсіздік күштерінің мүшелері немесе бұрынғы мүшелері, оның ішінде: 697 британдық әскери қызметші: 644 – британдық армиядан (оның ішінде Ольстер қорғаныс полкі/Корольдік ирландтық полкі), 4 – Корольдік әуе күшінен, 1 – Корольдік теңіз күшінен және 43 – британдық бұрынғы әскери қызметші. 312 британдық құқық қорғау органдарының қызметкерлері: 270 Корольдік Ольстер полициясының (RUC) офицерлері, 14 бұрынғы RUC офицерлері, 20 Солтүстік Ирландия түрме қызметінің (NIPS) офицерлері, 2 бұрынғы NIPS офицерлері және 6 ағылшын полиция қызметкерлері. Шамамен 120 Уақытша ИРА мүшесі өз өліміне себепкер болды, олардың көпшілігі ертерек бомбалау оқиғаларында өз жарылғыш заттарынан қаза тапты – CAIN деректері бойынша 103 адам, 1993 жылғы RUC есебі бойынша 105 адам. Тоғыз ИРА мүшесі аштықпен өлді. «Жоғалған өмірлер» республикалық жарымәскери топтардың 163 мүшесінің өлтірілгенін көрсетеді (оның ішінде бомбалау оқиғалары және басқа ұйымдардан шыққан республикашылармен туындаған қақтығыстар бар). Бұл есепте британдық әскерлердің 37 жылдық орналасуы қарастырылды және 2006 жылдың басында генерал сэр Майк Джексон, британдық армияның бас штабының бастығы үшін үш офицерден тұратын команда жасаған алты айлық зерттеудің нәтижесінде құрастырылды. Әскери бағалауда ИРА «кәсіпқой, адал, жоғары білікті және төзімді» деп сипатталды. Бұл құжат ИРА қызметі мен тактикасын екі негізгі кезеңге бөледі: «көтеріліс» кезеңі (1971-1972) және «террорлық» кезеңі (1972-1997). Британдық армия 1972 жылы «Мотормен» операциясынан кейін ИРА көтерілісін басып тастады деп мәлімдеді, бірақ ИРА мүшелері жақын маңдағы Ирландия Республикасына британдықтардың тұтқындауынан қашып, Оңтүстікте жасалған немесе шетелден әкелінген қару-жарақтармен Солтүстік Ирландияға шабуылдар жасауды жалғастырды. Нәтижесінде, ИРА жасырын ұялар құрылымы ретінде қайта құрылды және британдық науқаны «ешқандай танылатын жолмен» соңғы жеңіске жетпеді. Бұл құжаттың бірінен британдық армияның ИРА-мен стратегиялық деңгейде күресе алмауы және бірыңғай науқандық басшылық пен жоспардың болмауы байқалады.

In August 1994, the Provisional IRA announced a "complete cessation of military operations". This was the culmination of several years of negotiations between the Republican leadership, led by Gerry Adams and Martin McGuinness, various figures in the local political parties, the Irish government and British government. It was informed by the view that neither the UK forces, nor the IRA could win the conflict and that greater progress towards Republican objectives might be achieved by negotiation. While many Provisional IRA volunteers were reportedly unhappy with the end of armed struggle short of the achievement of a united Ireland, the peace strategy has since resulted in substantial electoral and political gains for Sinn Féin, the movement's political wing. It may now be argued that the Sinn Féin political party has eclipsed the Provisional IRA as the most important part of the republican movement. The ceasefire of 1994 therefore, while not a definitive end to Provisional IRA operations, marked the effective end of its full scale armed campaign. The Provisional IRA called off its 1994 ceasefire on 9 February 1996 because of its dissatisfaction with the state of negotiations. They signaled the end of the ceasefire by detonating a truck bomb at Canary Wharf in London, which caused the deaths of two civilians and massive damage to property. In the summer of 1996, another truck bomb devastated Manchester city centre. However, the Provisional IRA campaign after the ceasefire was suspended during this period and never reached the intensity of previous years. In total, the IRA killed 2 British soldiers, 2 RUC officers, 2 British civilians, and 1 Garda in 1996–1997 according to the CAIN project. They resumed their ceasefire on 19 July 1997. These Provisional IRA military activities of 1996–97 were widely believed to have been used to gain leverage in negotiations with the British government during the period. Whereas in 1994–95, the British Conservative Party government had refused to enter public talks with Sinn Féin until the IRA had given up its weapons, the Labour Party government in power by 1997 was prepared to include Sinn Féin in peace talks before IRA decommissioning. This precondition was officially dropped in June 1997. Another widespread interpretation of the temporary breakdown in the first IRA ceasefire is that the leadership of Gerry Adams and Martin McGuinness tolerated a limited return to violence in order to avoid a split between hardliners and moderates in the IRA Army Council. Nevertheless, they emphasized in every public statement since the fall of 1996 the need for a second truce. Once they had won over or removed the militarists from the council, they re instated the ceasefire. Of that figure:

1,009 (59.2%) were members or former members of the British security forces, including:
697 British military personnel: 644 from the British Army (including the Ulster Defence Regiment/Royal Irish Regiment), 4 from the Royal Air Force, 1 from the Royal Navy, and 43 former British military personnel. 312 British law enforcement personnel: 270 Royal Ulster Constabulary (RUC) officers, 14 former RUC officers, 20 Northern Ireland Prison Service (NIPS) officers, 2 former NIPS officers, and 6 English police officers. About 120 Provisional IRA members caused their own deaths, almost all when they were killed by their own explosives in premature bombing accidents – 103 deaths according to CAIN, 105 according to an RUC report of 1993. Nine IRA members died on hunger strike. Lost Lives gives a figure of 163 killings of republican paramilitary members (this includes bombing accidents and feuds with republicans from other organisations). The report examined 37 years of British troop deployment and was compiled following a six month study by a team of three officers carried out in early 2006 for General Sir Mike Jackson, the British Army's Chief of the General Staff. The military assessment describes the IRA as "professional, dedicated, highly skilled and resilient". The paper divides the IRA activity and tactics in two main periods: The "insurgency" phase (1971–1972), and the "terrorist" phase (1972–1997). The British Army claims to have curbed the IRA insurgency by 1972, after Operation Motorman, but IRA members fled to the nearby Republic of Ireland safe from British capture where they continued to carry out cross border attacks into Northern Ireland with weapons made in the South or sourced overseas. As a result, the IRA remerged as a cell structured group. and that the British campaign produced no final victory "in any recognisable way". One of the conclusions from the paper reveals the failure of the British Army to engage the IRA at strategic level and the lack of a single campaign authority and plan.

Басқа талдаулар

Кейбір авторлар, оның ішінде Брендан О'Брайен, Патрик Маккарти, Питер Тейлор, Том Хейден, Фергус Финлей және Тимоти Дж. Уайт, бұрынғы ИРА кампанияларынан өзгеше, Уақытша ИРА жеңілмеген, бірақ екі тараптың да бірін-бірін жоя алмайтын қанды тұңғырға келгенін де айтты. О'Брайеннің сөзіне қарағанда, ИРА "өз күші, тәртібі және әскери мүмкіндіктерінен туындаған нығайтылған позициядан қарулы күресін тоқтатуға болатын еді. Олар жеңілген жоқ". Саяси талдаушылар Брайан Бартон мен Патрик Рош ИРА жеңілмегенмен, біртұтас Ирландияның жоғары мақсатына жете алмағанын, бірақ ИРА кампаниясының ақыр соңында бейбіт процесте және Ұлы жұма келісімінде заңдылыққа ие болғанын мәлімдейді.

Басқа қызмет түрлері

Қарулы науқанынан басқа, Уақытша ИРА көптеген басқа да іс-әрекеттерге қатысты, оның ішінде ұлтшыл қауымдарды "бақылау", қаражат жинау мақсатында қарақшылық және адам ұрлау, шетелде қаражат жинау, қоғамдық шаралар мен шерулерге қатысу, сондай-ақ барлау жұмыстары. Солтүстік Ирландиядағы атысты тоқтатуды және жарымәскери топтардың қызметін қадағалайтын Тәуелсіз Бақылау Комиссиясы (IMC) Уақытша ИРА жоғарыда аталған барлық қызметтерін тоқтатқанын мәлімдеді. IMC Солтүстік Ирландияда әрекет ететін және белгілі барлық жарымәскери топтардың қызметі туралы екі жылда бір рет жария есеп жариялайды.

Жарымәскери полиция қызметі

Уақытша ИРА жазалайтын әрекеттер (көбінесе "әлеуметтік емес іс-әрекеттер" деп сипатталады) RUC және/немесе Британ армиясымен ынтымақтастық, яғни ақпарат беру, есірткі сату, Уақытша ИРА-дан тыс қылмыстық қызмет, бейберекет жүру, наразылық тарату және Уақытша ИРА-ға немесе Уақытша ИРА-ның анықтағандай, қоғамның мүдделеріне зиян келтіретін кез келген басқа да әрекеттерді қамтыды. Көп жағдайда, Уақытша ИРА жазаланатын деп санайтын әрекеттер тізімі жалпы қоғам жазаланатын деп санайтын тізіммен сәйкес келді. Жазалар ауызша ескертулерден бастап, дене күштерін қолдануға, оқтан жаралануға дейін, күдіктіні өмірі мен өлімі үшін Ирландиядан қашуға мәжбүрлеуге дейін әртүрлі болды. Бұл процесті саяси институттар мен БАҚ "шұғыл сот" деп сипаттады. Көптеген жағдайларда Уақытша ИРА толыққанды тергеу жүргізілгенін және үкім орындалмас бұрын кінәлі екені анықталғанын мәлімдеді. Ұлтшыл қауымдастықтарда кеңінен белгілі болған бұл процесс, жазаның ауырлығына қарай өзгеріп отыратын. Мысалы, ұсақ ұры болған жағдайда бастапқыда тоқтату туралы ескерту берілуі мүмкін, содан кейін бейсбол таяқшалары немесе осыған ұқсас құралдармен жасалатын дене күштерін қолдануға дейін барады, бұл "жазалық соққы" деп аталады. Егер бұл мінез-құлық жалғасса, "тізе бүктеу" (аяқтарға, қолдарға, буындарға оқпен жасалған жаралар) деп аталатын ауыр дене күштерін қолдану болады. Соңғы деңгейде күдікті Ирландия аралын тастап кетпесе, өлім жазасы төңкеріледі, және егер бұл бұйрық орындалмаса, өлімге кесіледі. IMC Уақытша ИРА-ның зорлық-зомбылықты тоқтатудан кейін ұлтшыл қауым мүшелерінен осындай полициялық қызметті қайта бастауға қысым көрсеткенін, бірақ оларға қарсылық көрсеткенін атап өтті. Күдікті ақпарат берушілер және RUC және Британ армиясымен ынтымақтасқандар (кейде "ыңғайлылар" деп аталады) әдетте Ішкі қауіпсіздік бөлімі (ISU) деп аталатын қарсы барлау бөлімімен айналысады, олар кейде "жаңғақ отряды" деп те аталады. Әдетте, ISU күдіктілерді ұрлап алып, оларды тергеп-тексеруде, көбінесе мойындауды алу үшін азаптау қолданады. Сұрақ-жауаптар жиі жазылып, құпия түрде өткізілетін тергеу кеңесінде Уақытша ИРА-ның жоғары лауазымды мүшелеріне қайта ойнатылады. Бұл кеңес содан кейін үкім шығарады, әдетте, басына қазалы оқ ату. Өлім жазасы сияқты ауыр үкімдер жиі БАҚ-қа таратылатын хабарлама түрінде жарияланады, бірақ кейбір жағдайларда, саяси себептермен, Уақытша ИРА жауапкершілікті мойындамайды. Өлтірілген ақпарат берушілердің денелері көбінесе жол жиегінде, оқшауланған жерлерде табылған. Кейде олардың мойындауларының жазбалары БАҚ-қа таратылды. Бұл шұғыл сот үлгісі, көбінесе күмәнді дәлелдерге негізделген, дайындығы жоқ тергеушілер мен өздігінен тағайындалған судьялар Уақытша ИРА қорқынышты қателіктер деп таныған жағдайларға жиі әкелді. 2007 жылдың ақпанында IMC Уақытша ИРА "мүшелеріне физикалық күш қолданбауға нұсқау бергенін" мәлімдеді және "жетекшіліктің мүшелердің қылмыстық әрекеттерге қатысуына қарсы қатаң ұстанымын сақтауын" атап өтті. Уақытша ИРА мүшелері қылмыстық әрекеттерге қатысқан жағдайларда, IMC мүшелері "біз бұл жеке әрекеттер жетекшіліктің нақты тыйымдарына қайшы екеніне қанағаттандық" деп мәлімдеді.

Activities deemed punishable by the Provisional IRA (often described as "anti social activities"), included collaboration with the RUC and/or British Army i. e. informing, drug dealing, criminal activity outside of the Provisional IRA, joy riding, spreading of dissent, and any other activities which might either damage the Provisional IRA or interests of the community as defined by the Provisional IRA. For the most part, the list of activities deemed punishable by the Provisional IRA coincided with those deemed punishable by the community at large. Punishments ranged in severity from verbal warnings to physical attacks, through to wounding by gunshot, progressing to forcing the suspect to flee Ireland for their lives and death. This process was often described as "summary justice" by the political establishment and media. In the majority of cases the Provisional IRA claimed that there had been a full investigation and that guilt had been established before their sentence was carried out. The process, which was widely known of in nationalist communities, worked on a sliding scale of severity – in the case of a petty thief a warning to stop may initially be issued, escalating to a physical attack known as a "punishment beating" usually with baseball bats or similar tools. If the behaviour continued then a more serious physical assault known as a "knee capping" (gunshot wounds to limbs, hands, joints) would occur. The final level would be a threat of death against the suspect if they did not leave the island of Ireland, and if this order was not adhered to, death. The IMC has noted that the Provisional IRA has repeatedly come under pressure from nationalist community members since its cessation of violence to resume such policing but has resisted such requests. Suspected informers and those who cooperated with the RUC and British Army (sometimes referred to as collaborators) were generally dealt with by a counter intelligence unit titled the Internal Security Unit (ISU), sometimes referred to as the "nutting squad". Typically, the ISU would abduct and interrogate suspects frequently using torture to extract confessions. The interrogations would often be recorded and played back to senior Provisional IRA members at a secretly held board of inquiry. This board would then pronounce judgement, usually a fatal gunshot to the head. A judgement as severe as death was frequently made public in the form of a communique released to the media but in some cases, for reasons of political expediency, the Provisional IRA did not announce responsibility. The bodies of killed informers were usually found shot dead by roadsides in isolated areas. On occasion recordings of their confessions were released to the media. This style of summary justice, often meted out based on evidence of dubious quality, by untrained investigators and self appointed judges frequently led to what the Provisional IRA has acknowledged as horrific mistakes. As of February 2007, the IMC has stated that the Provisional IRA has issued "instructions to members not to use physical force" and noted what it describes as "the leadership’s maintenance of a firm stance against the involvement of members in criminality." Where criminality has been engaged in by Provisional IRA, members of the IMC note that "we were satisfied these individual activities were contrary to the express injunctions of the leadership".

Ирландия Республикасындағы қызмет

Уақытша ИРА-ның No8 Бас бұйрығы "26 округтік күштерге қарсы ешқандай жағдайда" әскери әрекеттер жасауға тыйым салғанмен, Гарда Сихоана (Ирландия Республикасының полиция күштері) мүшелері де, оның ішінде детектив Джерри МакКейб те қаза тапты. 1996 жылы Лимерик округінің Адар қаласында Маккейб почта жөнелтпесін сүйемелдеу кезінде патрульдік машинасынан автоматтан атылып өлтірілді. Синн Фейн Ұлы жұма келісімінің шарттарына сәйкес оның өлтірушілерін босатуға шақырды. Барлығында, Уақытша ИРА алты Гарда және бір ирландтық армия сарбазын өлтірді, көбінесе қарақшылық кезінде.

Ұрлық және қылмыстық іс

Уақытша ИРА өмір сүру кезеңінде Ирландияның барлық аймағында көптеген банктер мен пошта бөлімшелерін тонады. 1982-1983 жылдар аралығында RUC жасаған бағалау бойынша, Уақытша ИРА осындай шабуылдарда шамамен 700,000 фунт стерлинг (стерлинг) сомасында қаражат ұрлады. 2015 жылдың 17 желтоқсанында ол салықтан қашуда айыпты деп танылды.