Кіріспе

Сан-Вито-деи-Норманни (Sanvitese: Santu Vitu) – Апулиядағы Бриндизи провинциясындағы 19 947 тұрғыны бар итальян қаласы. Қала тұрғындары Санвитеси (немесе диалектіде Сантувитиси) деп аталады, ал қала кейде Сан Вито деп те аталады.

Физикалық география

Қала Саленто жазығының солтүстік-шығысында, Итрия аңғарынан алыс емес жерде орналасқан. Жердің геоморфологиясы жазық, Каровиньо және Остуни муниципалитеттерімен шекарасында сәл толқынды. Адриатика теңізіне дейін, ең жақын порты Спеккьолла жағажайы, Сан-Витоның тарихи теңіз жатағы. Сан-Вито сонымен қатар Серановада орналасқан Torre Guaceto табиғат қорығынан, оған жаяу немесе велосипедпен (Пеннагросса нүктесі) және қорғалған аумаққа атын берген мұнарадан жетеді. Ион теңізі шамамен қашықтықта. Оның биіктігі теңіз деңгейінен шамамен арасында. Қала орталығындағы ең биік нүкте Contrada Castello d'Alceste, орналасқан.

Этимология

Бір кезде қаланың атында "славяндарға тиесілі" деген мағынаны білдіретін "дегли Шiavони" деген сөздер болған. Сарацендердің қудалауынан қашу үшін олар Далмациядан Адриатика теңізінің қарсы жағалауына көшіп, 963 жылдың соңында Апулияның құнарлы аймақтарына қоныстанды. Содан кейін қала жай ғана Сент-Витус, немесе славян Сент-Витусы, немесе Сан-Вито Терра-д'Отранто деп аталды. 1861 жылы құрылған Италия Корольдігіне қайтарылғаннан кейін, 1863 жылы Сан-Вито-делли-Шиавони атауы өзгертіліп, ортағасырлық ауылдың негізін қалаушы деп есептелетін Богемонд Гаутвиллдің (1050–1111), Роберт Гвискардың ұлының құрметіне қазіргі "Сан-Вито-дей-Норманни" атамын алды.

Тарих

Мондескин аймағындағы қабірдің археологиялық қалдықтарында отыз қабірдің қалдықтары және б.з.б. 1800–1700 жылдар аралығындағы әртүрлі керамикалық бұйымдар табылды, бұл аймақта қола дәуірінде адамдар қоныстанғанын көрсетеді. Сондай-ақ, Касл және Паретон аймақтарында Мессапи кварталдарына жататын тарихқа дейінгі қоныстар (б.з.б. 18–9 ғасырлар) анықталған. Ауылдың тарихы орта ғасырға (10 ғасырдың соңы) дейін жетеді, болжам бойынша, сарацендердің қуғын-сүргінінен қашып келген славян колониясы (Славониядан) Сан-Витоның құнарлы аймақтарында "Кастро Санкти Вити" атты елді мекенді құрған. Кейбір ғалымдар қаланың негізін Роберт Гискардың ұлы, Норман Богемонд Хаутвиль (1050–1111 жж.) салғанын айтады. Ол аңшылыққа деген құмарлығын қанағаттандыру үшін қазірге дейін сақталған төртбұрышты мұнараның салынуын бұйырған. Фашистік кезеңде қала қарқынды дамыды. "The Circle" бастауыш мектебі, муниципалитет және пошта ғимараты сияқты маңызды нысандар салынды. 1927 жылы Сан-Вито құрамындағы Бриндизи провинциясы құрылды. 1943 жылы қала король Виктор Эммануэль III-ге және маршал Пьетро Бадольйо үкіметіне азаттыққа қашуға көмектесті. 1960 жылдардың басында мұнай-химия өнеркәсібі, инженерлік компаниялар және Бриндизи Сан-Витодағы "Aeronavali" компаниясы көптеген жұмысшыларды егістік жұмысынан құрастыру желісіне ауыстырды. Сан-Вито-деи-Норманни әуе базасының ашылуы Суық соғыс кезінде стратегиялық маңызға ие болды, сонымен қатар жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындары жасалып, мыңдаған американдық жұмысшылар қабылданып алынды. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін әуе базасы жабылды. Бүгінде Сан-Вито туризмді дамытуға бағытталған маркетингтік шаралар жүргізуде.

Санта-Мария-делла-Виттория шіркеуі

Санта-Мария-делла-Виттория, жай ғана "Ана шіркеуі" деп аталатын, қаладағы ең маңызды діни ғимарат. Қаладағы ең үлкен шіркеудің сыртында және айналасында көрінетін, жұдырықтай саңылаулар бұрынғы соғыстардың іздері. Латын кресі пішінде салынған, үш бөлімі, трансепті және терең ғибадатханасы бар. Ішінде, құдай ана Марияның түріктерге қарсы жеңісті папа Пий V-ге жариялаған суреті бейнеленген Никопея иконасы және киелі Виттың күміс мүсіні сияқты құнды картиналар бар. Базиликаның оң жағында шіркеудің төрт жүз жылдығына арналған мерекелерде, 1995 жылдың қазан айында ашылған Киелі Есік орналасқан. Бұл мереке Флавио Панчеридің жаңа ағаш алтарі мен киелі орынның барлық жиһазының табыс етілуімен де белгіленді.

Санта-Мария-делли-Анжели шіркеуі

"Ескі шіркеу" 15 ғасырдың шамамен ортасында салынған. 1696 және 1763 жылдары оған қосымша өзгерістер енгізілген. Оның қарапайым қасбеті бар, ол алты пилястрмен, әсем порталмен және шығыңқы карниздері бар сопақша тереземен ерекшеленеді. Ішкі жағында тастан жасалған бүйірлік алтарьлар, көп түсті мәрмәрден жасалған алтарь, 16 ғасырға жататын ағаш крест және 1809 жылы Доменико Карелла салған картина орналасқан.

Археологиялық орындар

1990 жылдары қаланың шетінде, нақтырақ айтқанда Контрада Кастелло д'Альчесте аймағында темір дәуіріне дейінгі құрылыстардың іздері табылды. Кейіннен жүргізілген қазба жұмыстары нәтижесінде б.з.б. 7-4 ғасырларға жататын, ірі Месаптар елді мекенінің болжамды орындары анықталды. Бұл орын Италияның алғашқы археодромына айналуы мүмкін. Археологиялық қазба алаңына Сан-Вито-дей-Норманни қалалық әкімдігі, Таранто археологиялық басқармасы және Саленто университетінің Мәдени мұра департаменті бірнеше рет қазба жұмыстарын жүргізді.

Дентице Фрасо қамалы

Дентиче Фрассоның ортағасырлық қамалы қалалық әкімшілік үйінің қарсы жағында, оның ежелгі шаршы мұнарасымен бірге, қаланың басты алаңына қарайды. Алғашқы кіреберіс шатырдың есігіндегі қораптан тартылатын көпір арқылы болған. Бірінші құрылыс, әрине, 12 ғасырға дейін салынған, нормандық деп саналатын мұнара болды. Богемонд де Отвиль 11 ғасырда Сан-Вито ауылынан өтетін және Орияға дейінгі ескі жолға шығатын стратегиялық маңызға ие жерде салған. Толығымен сақталған, әлі де Сан-Вито аймағына үстемдік етеді. Мұнарада Гвельфтер мен Гибеллиндерге тән тік қырлы тіреулер және ішкі жарық беруге арналған тар тесіктер бар.

Көші-қон

Сан-Вито 20-шы ғасырда кең көлемде эмиграцияның орталығы болды, бастапқыда Америкаға, содан кейін Солтүстік Еуропаға (әсіресе Германияға) және Солтүстік-Батыс Италияға. Бірақ бүгінде қала Еуропалық Одақтан тыс елдерден келген иммигранттарды қабылдайтын жерге айналды. Соңғы он жылдан бері байқалып отырған жаңа үрдіс – Солтүстік Еуропадан, әсіресе ағылшын және ирланд отбасыларының көшіп келуі. Бұл жаңа қоныс аударушылар көбінесе зейнеткерлер, жұмыс істеу үшін емес, Сан-Витоның ауылдық аймақтарында виллалар сатып алып, жыл бойы қолайлы температурадан ләззат алу үшін келеді. Апулияда салыстырмалы түрде жақында пайда болған бұл құбылыс "Салентошир" деп аталады – бұл "Чиантишир" сияқты әдемі тіркес, ол Тосканадағы британ туризмінің қалыптасуын көрсетеді.

Инкурия

"Нукрия" – бұл әжуалық күлкіге толы лақап, оны Салентоның кез келген қаласының тұрғындарына жақын жердегі қалалардың адамдары қояды. Сан-Вито қаласының лақап аты – "мулаккьюни", яғни "үлкен есектер". "Нукрия" лақабының себебі – Санвитестің жаңалықтарға, идеяларға және айырмашылықтарға деген көзқарасымен байланысты. Олар өз пікірлерінде жақынбайды, тіпті нақты дәлелдерді де мойындамайды. Санвитестер есек сияқты, тек алға қарай бағатын, ешқандай жаңалығы мен басқа көзқарасты қабылдамайтын көзіне жалауша тағылған болып келеді.

Кітапханалар

Иоанн XXIII Biblioteca Comunale – Доминикан монахтары құрған қаланың алғашқы қоғамдық кітапханасы. Олардың мыңдаған кітабы теріге қапталған және тоғыз үлкен шкафқа реттелген. 1809 жылдан бастап монахтар монастырдан кетіп, көптеген еңбектер жоғалып кетті. 1946 жылы қала әкімі Винченцо Трицца жаңа кітапхана құру үшін комиссия тағайындады. Олар 750 томдық кітаптарды сыйға берді және 450 классикалық кітап, екі энциклопедия және басқа авторлардың кітаптарын тапсырыс берді. 1962 жылы профессор Анджело Пальяраның күш-жігері арқасында қазіргі кітапхана құрылды, ол мемлекеттік және Католик шіркеуінің жоғары лауазымды тұлғаларына материалдар сұрап хаттар жолдады. Папа Иоанн XXIII бірінші болып жауап берді және қол қойған үш томдық сөздерін сыйға берді, сол себепті кітапхана оның атымен аталады. 1940 жылы құрылған Санкт-Бенедикт қоғамдық кітапханасы Санкт-Схоластиканың бенедиктиндік облаттарының монастырында орналасқан, бірақ ол жұртшылыққа ашық. Онда шамамен 26 000 томдық кітаптар мен буклеттер бар және ол Шіркеу тарихындағы Библия, Теология, Патристика және Экуменизм салаларында мамандандырылған.

Мектептер

Қалада әртүрлі мектептер бар: екі балабақша – "Сан-Доменико" және "Палатуччи Дон Боско", екі бастауыш мектеп – "Ланца-дель-Васто" және "Монсиньор Франческо Пассанте", бір төменгі орта мектеп – "Дон Винченцо Мео". Бұл мектептер Primo Istituto Comprensivo San Vito dei Normanni құрамына кіреді. Secondo Istituto Comprensivo San Vito dei Normanni құрамына кіретін мектептер: үш балабақша – "Андерсен", "Коллоди" және "Родари", екі бастауыш мектеп – "Дон Лоренцо Милани" және "Мадер Тереза ди Калькутта"; бір төменгі орта мектеп – "Буонсанто"; және екі жоғары орта мектеп: Лицео Scientifico Leonardo Leo және Әлеуметтік қызметтер кәсіби институты "Пеппино Импастато".

Ауылдық мұражай

Алтосаленто жергілікті іс-қимыл тобы іске қосқан Ауылдық мұражай 2001 жылдың 21 шілдесінде ашылды және қазіргі уақытта AXAS Onlus мәдени бірлестігі басқарып жүзеге асырып отыр. Музей, қалалық кітапхана сияқты, доминикан монахтарының монастырь кешенінде орналасқан. Мұражайда 18-шы ғасырдан 1950-жылдардың басына дейінгі ауыл тұрғындарының күнделікті өміріне куә болатын ерекше заттар мен құралдар жинағы сақталған. Аталған құралдар шеберлер, теміршілер, ағаш өңдеушілер, жекей шеберлер, пышақтарды кетейтіндер, аяқ киім жасаушылар және, әрине, шаруалардың қызметімен байланысты.

Кастелло д'Алькесте мұражайы

Contrada Castello d'Alceste-де б.з.д. VIII ғасырдың екінші жартысында ауылдық тұрғынжайлардың іздері табылды. Олар б.з.д. VI ғасырға жататын құрылыстардың үстіне орналасқан, бұл жаңа құрылыс технологияларының дамуын және тұрғын кеңістікті ұйымдастырудың жаңа көзқарасын көрсетеді. Осы кезеңдегі үйлер бірнеше бөлмеге бөлінген және қыштарды қолданатын күрделі шатыр конструкцияларымен ерекшеленеді.

Сан-Витодағы тарантизм

Тарантизм (Тарантелланың бір түрі) – ежелгі діни сенімдер мен христиандық дәстүрдің қосылған нұсқасы. Бұрын, гистерияға ұшыраған әйелдердің тарантула шаққаннан жұғады деп есептелген. Удың әсеріне жол бермеу үшін, олар бірнеше күн бойы үздіксіз билеуге мәжбүр болған. Музыка мен би арқылы тарантула шаққан адамды емдеуге тырысып, музыкалық сипаттағы нағыз дұға жасаған. Тарантоға тән белгілер байқалғанда, домбырашылар, скрипкашылар, мандолинашылар, гитарашылар мен аккордеоншылар тарантула шаққан адамның үйіне және осы мәселеге қызығушыларға қарқынды музыка ойнауға барыпты. Бүгінде тарантизм билеушілер мен әншілер сағайғанша бірнеше сағат бойы билеп, ән салады. Сенім бойынша, олардың энергиясы биге жұмсалғанда, тіпті тарантула да жойылады. Сан-Вито қаласында пиццаның керемет дәстүрі сақталған, ол Лекчедегіден өзгеше, тек осы қалада ғана кездесетін емдік музыкалық репертуар болып табылады. 1950 жылдары тарантула шаққандарды емдеуге кем дегенде отыз музыкант қатыса алатын.

Ас мәзірі

Санвице асханасы жергілікті дәстүрлі ауыл шаруашылығы өнімдерімен ерекшеленеді. Жергілікті тағамдарға баклажан толмасы (maranciani chini) және көкөністер қосылған бұршақ пюресінен (favi e fogghi) жасалған дәстүрлі тағамдар кіреді. Басқа дәстүрлі тағамдар: суға малынған, тұзы шашылған дөңгелек пішінді қатты нан – "фризе", оған вишня помидоры, зәйтүн майы және ақбидай қосылады, сондай-ақ қой ішегінен жасалған ет қабаттары – "gnummarieddi" немесе "turcinieddi". Десерттерге мустацуэли, шоколадты дольчетти, тәтті Картеттате, ыстық майда қуырылған жұқа қамырдан жасалған Рождество торттары, бадам қосылған купета торттары және ыстық майда қуырылған өте жұмсақ петоле қамырлары жатады. Бұл муниципалитет Collina di Brindisi зәйтүн майы коалициясының және Appia wines шарап коалициясының мүшесі, сонымен қатар Бриндизи, Остуни, Латиано және Месанье муниципалитеттері де кіреді. Бадам сүтін жасау үшін, майда кесілген бадамды суға салып, одан кейін барлық шырынын сығып алады. Апулия аймағы бадам сүтін дәстүрлі итальян тағамдарының тізіміне қосты. Лимончелло – жас лимон қабығынан жасалған, су, қант және спирт қосылған, аперитив ретінде де, тамақтан кейін ас қорыту үшін де ішіледі.

Шарап

Сан-Вито аймағында Aleatico di Puglia Doc, Doc Ostuni, Puglia IGT сияқты шараптар өндіріледі. Муниципалитет жолы бойында Negroamaro, Primitivo және Malvasia сияқты жергілікті жүзім түрлері өседі, олар жылдар бойы ақ жүзімнің егістерімен толықтырылды. Malvasia Nera di Brindisi – грек текті жүзім, қазіргі уақытта Жерорта теңізі елдерінде кең таралған. Оның шарабы, ағылшын тілінде Малмси деп аталады, алтын түсті және тәтті. Италияда оның өсірілуі Пьемонттан Пульяға дейін тараған. Дұрыс өңделгенде, одан құрғақ ақ шарап та жасауға болады. Sangiovese – Италияда ең көп тараған қызыл жүзім сорттарының бірі. "Көз жасы" деп те аталатын Negroamaro Novoli жүзім бұтасының химиялық қасиеттері роза гүлдерін өсіруге ерекше мүмкіндік береді. Ottavianello жапырақтары бесбұрышты, жасыл, тегіс, жылтыр емес, ал төменгі жағы ашық жасыл түсті.

Географиясы адамгершілік

Қала бастапқыда Дентис-Фрассо қамалының төңірегінде дамыған; ескі қала әлі де төменгі ғимараттар мен тар көшелердің ескі қалалық құрылымын сақтап келеді. 1970 жылдары Сан-Вито қала құрылысының екінші маңызды кезеңін басынан өткерді, қаланың солтүстігінде "167-аймақ" құрылды. Бұл ауданда көптеген көпптерлі үйлер, сондай-ақ жеке тұрғын үйлер мен виллалар орналасқан. Ауданға Ли Стратодди / Орталық, Чианти, Галло / Иадду, Сан-Франциску / Сан-Франциско, Санта-Рита, 167-аймақ және Zona PIP кіреді.

Экономика

Сан-Вито-де-Норман негізінен ауыл шаруашылығы және сауда орталығы болып табылады. Жұмыспен қамту деңгейі провинциялық орташа көрсеткіштен жоғары.

Ауыл шаруашылығы

Алғашқы секторда мал шаруашылығы жетілдірілмеген, ірі қара мен қой бағылымы дамыған жоқ. Екінші жағынан, ауыл шаруашылығы саласы жеміс-жидектер, көкөністер, бадам және әсіресе зәйтүн (Olea europea) өсімдіктерін қарқынды өндірумен айналысатын мыңдаған шағын және орта кәсіпкерлерге тіреледі.

Қолөнер және өнеркәсіп

Аумақта 250 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, бұл жұмыс күшінің 17,96%-ын құрайды. Өндіріс салаларына агроөңдеу (мысалы, артишок), сондай-ақ механикалық, тоқыма, қаптама және ағаш өңдеу кәсіпорындары кіреді.

Қызметтер және туризм

Қызмет көрсету секторы ең қарқынды дамып келеді, жұмыспен қамтылған еңбек күшінің 17,22%-ы көбінесе тасымалдау және сақтау қызметтерінде, сондай-ақ жылжымайтын мүлік агенттерінде жұмыс істейді. Бұрынғыда АҚШ әскери базасы жабылуына байланысты мемлекеттік басқарудағы жұмыс орындары азайды. Соңғы кезде туризм саласында маңызды тәжірибелер қолға алынып, оның жылдан жылға өсуіне жағдай жасалуда. Алайда, халық арасында білім деңгейінің төмендігі және қала әкімдігінің нашар ұйымдастырылуы қаланы, әсіресе маңындағы аудандарды, түрлі қоқыстармен толған ашық полигонға айналдырды. Көше бойындағы және далалардағы қоқыстар көрінісі қалыпты жағдай. Тіпті жолдар да күтілмей, олардың көп бөлігі қоқыс жинау машиналарын жүргізуге жарамсыз. Сонымен қатар, жыл сайын көптеген үй жануарлары тасталып қалуы салдарынан көшелердің жиегінде жануарлардың денелерін жиі кездестіруге болады.

Темір жолдар

Сан-Вито-де-Норманнидегі станция Адриатика темір жолы арқылы қызмет көрсетеді, қазіргі уақытта жолаушылар тасымалы бойынша жұмыс істеп тұр, бірақ ол негізінен бірнеше аймақтық пойызбен ғана қызмет көрсетеді. Станция қаладан он шақырым қашықтықта орналасқан. Аңызға сүйенсек, темір жол салынып жатқан кезде, ханзада "жаңа тозақ машинасының" өзінің жерінен өтуіне қарсы болған. Жергілікті сервистік қызметтер Ceglie Messapica және Francavilla Fontana қалаларындағы ESF арқылы қамтамасыз етіледі.