Кіріспе
Нуоро () – Сардиниядағы алтыншы ірі қала. Оның Лоллове ауданы – «Италияның ең әдемі ауылдары» (I Borghi più belli d'Italia) тізіміне енген. Жазушылар, ақындар, суретшілер, мүсіншілер сияқты бірнеше белгілі суретшілердің туған жері Нуоро Сардиниядағы ең маңызды мұражайларға ие. Бұл аймақтың маңызды мәдени орталығы болып саналады және оны «Сардиния Афинасы» деп атайды. Нуоро – 1926 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алған, Италиядан шыққан жалғыз әйел – Грация Деледданың туған қаласы.
Тарих
Нуаро аймағында (Нуаро деп аталады) адам қонысының ең алғашқы іздері Domus de janas деп аталады, бұл б.з.д. үшінші мыңжылдыққа жататын тасқа қазылған қабірлер. Алайда, б.з.д. 3500 жылға дейін саналатын Ozieri мәдениетінің керамика сынықтары да табылды. Нуаролықтар Нурагик өркениетінің орталығы болды (б.з.д. 1500 жылдан б.з.д. 250 жылға дейін Сардинияда дамыған), мұны 30-дан астам Нурагик ескерткіштерінің болуы дәлелдейді, мысалы, Нуаро қаласының жанындағы Tanca Manna ауылдық аймағында табылған шағын елді мекен, ол шамамен 800 үйден тұрды. Нуаролықтар Каралисті (Кальяри) Ульбияға (Ольбия) байланыстырған римдік жолдан өтті. Рим отарлауының мұрасы, әсіресе, бүгінгі күні Нуарода әлі де қолданылатын сардиния тілінің алуан түрлілігінде көрінеді: Нуоре сардиниясы сардиния тілінің ең консервативті диалектісі болып саналады, ал сардиния тілі өз кезегінде ең консервативті роман тілдерінің бірі. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Сардинияны біріншіде вандалдар, содан кейін византиялықтар басып алды. Рим папасы Григорий I-нің хаттарына сәйкес, аралдың ішкі аймақтарында бірнеше ескірген мәдениеттермен (Gens Barbaricina, яғни "Барбарий халқы") қатар, римдік және христиандық мәдениет (провинциалдар) өмір сүрді. Византия билігі әлсіреген кезде Юдикаттар пайда болды. XI-XIII ғасырлардағы ортағасырлық құжаттарда Нұғор деп аталатын шағын ауыл кездеседі. Келесі екі ғасырда оның халқы 1000-нан асты. Нуаро 17 ғасырдың соңында ашаршылық пен обаға ұшырағанға дейін Арагон мен Сардинияның испандық үстемдігі кезінде орташа маңызы бар қала болып қала берді. Сардиния Корольдігіне қосылғаннан кейін қала 1836 жылы қала мәртебесін алып, аймақтың әкімшілік орталығына айналды.
ISRE
1972 жылдан бері Нуорода Istituto superiore regionale etnografico (ISRE) институты жұмыс істеп келеді, ол Сардинияның әлеуметтік және мәдени өмірін дәстүрлі түрдегі көріністерінде және оның өзгеруінде зерттеуге және құжаттауға көмектесетін мекеме. Шындығында, мұражайлар мен кітапханаларды басқарудан бөлек, институт ұлттық және халықаралық шараларды ұйымдастырады, оның ішінде: Сардиния халықаралық этнографиялық кинофестивалі (SIEFF) және Этнографияның итальяндық биенналь фестивалі (ETNU).
the Sardinia International Ethnographic Film Festival (SIEFF) and the Festival Biennale Italiano dell’Etnografia (ETNU) (Italian Biennial Festival of Ethnography).
Тіл
Итальян тілінен басқа, Нуоро қаласында дәстүрлі түрде сардиния тілінің Logudorese-Nuorese диалектісі қолданылады.
Тағам
Нуоро қаласы әлемдегі ең сирек кездесетін су филиндеу макаронының отаны. Сардиния тілінде бұл атау "Құдайдың жіптері (немесе жұны)" дегенді білдіреді және оны қаладағы жалғыз бір отбасының әйелдері ғана дайындайды, рецепт буыннан буынға беріліп келеді.
Жол
Нуоро қаласын SS 131 DCN (Ольбия Аббасанта), SS 129 (Оросей Макомер) және SS 389 (Монти Ланусей) тас жолдарымен байланыстырады.
Автобус
ARST, Azienda Regionale Sarda Trasporti компаниясы Кальяри, Сассари, Олбия қалаларына және провинция мен аймақтағы бірнеше шағын елді мекендерге тұрақты қатынайтын бағдарлар ұсынады. Басқа жеке операторлар (мысалы, Deplano Autolinee, Turmotravel, Redentours) Нуоро қаласын аралдағы түрлі қалалармен және әуежайлармен байланыстырады.
Темір жол
Нуоро Ferrovie della Sardegna арқылы Макомермен пойыз қатынасы бар.
Жергілікті көлік
ATP Nuoro автобустық жүйесі қала ішінде жол тасымалын жүзеге асырады.