Александр Дитятин: Олимпиаданың сегіз дүркін жүлдегері

Кіріспе

Ресейлік гимнаст Александр Николаевич Дитятин (Александр Николаевич Дитятин, 7 тамыз 1957 жылы туған) – зейнеткер совет/ресейлік гимнаст, үш дүркін Олимпиада чемпионы және КСРО-ның құрметті спорт шебері. 1980 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында сегіз медаль жеңіп, ол бір Олимпиада ойындарында кез келген түріндегі ең көп медальді жеңіп алу рекордын орнатты. Американдық жүзуші Майкл Фелпс 2004 жылы Афинада және 2008 жылы Пекинде осы рекордты екі рет қайталады. Дитятин Ленинградтың "Динамо" спорт қоғамы үшін өнер көрсетті.

Өмірбаян

Дитятин 1957 жылғы 7 тамызда Ленинградта (Санкт-Петербург) дүниеге келген. 15 жасында оған үлкендер арасындағы КСРО чемпионатына қатысуға ерекше рұқсат берілді. Екі жыл өткен соң ол КСРО Спартакиадасында жеңіске жетті, одан кейін бір жылдың ішінде 12 см-ге өскен өсу дағдарысы басталды. 18 жасында ұлттық құрама сапында ол Еуропа чемпионатына қатысып, үшінші орын алды, ал осы жарысты отандасы Николай Андрианов жеңіп алды. Дитятиннің алғашқы Олимпиадалық жетістігі 1976 жылғы Монреальде өткен жазғы Олимпиада ойындарында болды, онда ол екі күміс медаль – жүзіктерде және командалық жарыста жеңіп алды. 1980 жылғы жазғы Олимпиадада 22 жасар Дитятин командаласы Андриановтан кейін екінші орынға ие болғаннан кейін, Мәскеудегі Олимпиада ойындарында рекордтық сегіз медаль жеңіп алды, оның ішінде жеке сайыста бірінші орын және тағы жеті медаль болды, соның ішінде екі алтын медаль. Осы жетістіктерімен ол тарихи 10 ұпай жинап, олимпиадалық ойындарда бұрын тек Румынияның Надя Команечи мен Кеңес Одағының Нелли Ким ғана көрсеткен нәтижеге қол жеткізді. 1980 жылғы Олимпиададан кейін жаттығу барысында ауыр жарақат алған Дитятин мансабын аяқтауға мәжбүр болды. Ол 1980 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының ең табысты спортшысы атанды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, ол бір Олимпиадада гимнастиканың барлық сегіз түрінен медаль алған жалғыз спортшы. 1980 жылғы Олимпиададағы өте табысты өнеріне толыққанды, ол барлық жарыстарда медаль жеңіп алды, бұл, әрине, жарыс барысындағы жоғары деңгейді көрсетеді. Оның 24 өнер көрсетуінің (еркек гимнаст Олимпиадада көрсетуге болатын ең көп саны) барлығында 10 ұпайдан 9,800-ден төмен балл алмады, ал 18 өнер көрсетуінде оның бағасы кем дегенде 9,900 болды. Дитятин – бір Олимпиада ойындарында сегіз медаль жеңіп алған Олимпиада тарихындағы алғашқы спортшы. Сондай-ақ, ол Олимпиадалық жарыста 10 ұпай алған алғашқы еркек гимнаст, ол бұл жетістікке ұзын атпен секіруде қол жеткізді. Дитятин Ленинградтың Лесгафт дене тәрбиесі институтын бітірген. Ол 1976 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, ал 1980 жылы (КСРО мемлекеттік шекарасын қорғағаны үшін) Ленин орденімен марапатталды. 1980-1995 жылдары Дитятин Ленинградтың спорт командасының бас жаттықтырушысы болды. 2004 жылы Дитятин Халықаралық гимнастика даңқы залына енгізілді. Ресейде жыл сайын оның құрметіне Александр Дитятин кубогы өткізіледі.

Dityatin was born in Leningrad (St. Petersburg) on 7 August 1957. At the age of 15, he was given special dispensation to take part in the senior USSR championships. Two years later, he won the Spartakiades in USSR, an event which was followed by a growth crisis in which he grew 12 cm in one year. At the age of 18, as part of the national team, he came third in the European championships, which were won outright by compatriot Nikolai Andrianov. Dityatin's first Olympic success was at the 1976 Summer Olympics in Montreal, where he won two silver medals: on the rings and in the team competition. At the 1980 Summer Olympics, after years of being second to teammate Andrianov, 22 year old Dityatin won a record eight medals in the Moscow Games where he won the all around title and seven more medals, including two golds to add to his historic achievement of the perfect 10, a feat which had only been recorded by Romania's Nadia Comaneci and the Soviet Union's Nellie Kim in the Olympic Games by then. Shortly after the 1980 Olympics, Dityatin was seriously injured while training, which ended his career. He was the most successful athlete at the 1980 Summer Olympics. As of 2017, he is the only athlete who won a medal in each of the eight gymnastics events at one Olympics. To add more to the impressiveness of his performance at the 1980 Olympics, not only did he medal in every event, which, of course, suggests an excellent standard of performance throughout the entire competition, but throughout his 24 performances (the maximum # of performances a male gymnast can have throughout an Olympics), he scored no lower than a 9.800 out of 10 throughout those 24 performances, and on 18 of those performances, his score was at least a 9.900. Dityatin is the first athlete in Olympic history to win eight medals in one Olympic Games. He was also the first male gymnast to be awarded a perfect score of ten in an Olympic competition, a feat he accomplished in the long horse vault. Dityatin graduated from Leningrad Lesgaft Institute of Physical Education. He was awarded Order of the Badge of Honor (1976), and Order of Lenin (1980, for guarding the State Border of the USSR). Between 1980 and 1995, Dityatin was the head coach of a sports team from Leningrad (Leningrad OKPP). In 2004, Dityatin was inducted into the International Gymnastics Hall of Fame. The annual Alexander Dityatin Cup competition is held in his honor in Russia.