Кіріспе
Неміс дворяндық отбасы
Шоуенбург және Холштейн графтары – Франк империясының атақтары еді. Бұл династиялық отбасы Германиядағы Везер өзенінің жанындағы Ринтелн (Шаумбург ауданы) маңындағы Шоуенбург графтығынан шыққан. Бюкебург және Штадтагендегі ата-бабалық иеліктерімен бірге Шоуенбург үйі Шоуенбург және Холштейн графтықтарын басқарды. Холштейн графтарының атақтары 1296 жылға дейін біртұтас Саксония герцогтарына, ал одан кейін Саксония-Лауенбург герцогтарына бағынышты болды.
Шауенбург және Холштейн округтері
Шамбург графтығы орта ғасырлық графтық ретінде пайда болды, ол 12 ғасырдың басында құрылды. Ол Везер өзенінің жанындағы Ринтель қаласының жанындағы Шауенбург қамалының атымен аталды, онда иелері өздерін Шауенбург иелері (1295 жылдан бастап – графтары) деп атай бастады. Адольф I шамамен 1106 жылы Шауенбургтің алғашқы иесі болды. 1110 жылы Саксония герцогы Лотар, Адольф I-ді Шауенбург иесі етіп тағайындап, Холштейн мен Стормарн, оның ішінде Гамбургты феод ретінде ұстауға берді. Бірақ Даниямен болған шайқаста Адольф III король Вальдемар II-нің тұтқынына айналды және бостандығы үшін Холштейнді беруге мәжбүр болды. 1227 жылы Адольф III-нің ұлы Адольф IV Даниядан жоғалған жерлерді қайтарып алды. Содан кейін Шамбург әулеті Холштейннің және оның бөліктерінің – Холштейн Ицхео, Холштейн Киль, Холштейн Пиннеберг (1640 жылға дейін), Холштейн Плон, Холштейн Сегеберг және Холштейн Рендсбург (1460 жылға дейін) графтары болды, сондай-ақ кейде Шлезвиг герцогтары да болды.
1261 және 1273 Holstein бөліктері
1261 жылдан кейін бұрынғы бірлесіп билік еткен ағалар Герхард I және үлкен Джон I Холштейн және Шауенбург (Шаумбург) графтықтарын бөлісті. Герхард I Холштейн Ицхое және Шаумбург графтықтарын алды, ал Джон Холштейн Киль графтығын алды. Джон I қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары Адольф V және Джон II Холштейн Кильде бірлесіп билік етті. 1273 жылы олар Холштейн Кильді бөлісті, Джон II Кильді басқаруды жалғастырды; Адольф V Помераниялық содан кейін Сегебергті (Стормарн графтығы) алды. Адольф V қайтыс болғаннан кейін, Холштейн Сегеберг Холштейн Кильге қайта қосылды.
1290 жылғы Холштейн бөлінісі және 1350 және 1390 жылдардың қайталануы
Герхард I 1290 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның үш кіші ұлы Голштейн-Ицхехо мен Шамбургты үш тармаққа бөлді. Үшінші ағасы Адольф VI Ұлы Эльбаның оңтүстігіндегі Голштейн-Пиннеберг пен Шамбургты, екінші ағасы Герхард II Соқыр Голштейн-Плонды, ал төртінші Генрих I Голштейн-Рендсбургті алды. Ең үлкен ағасы Иоанн Гамбург соборында канон қызметін атқарды. Герхард II қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары Герхард IV және кіші жартылай інісі Иоанн III Мягкий бірлесіп Голштейн-Плонды мұраға алды және билік етті. 1316 жылы ағайындылар Голштейн-Кильдегі Иоанн II Бір Көздінің (1321 жылы қайтыс болған) иеліктерін әскери жолмен басып алды, оның ұлдары өлтірілген еді. Иоанн III Мягкий, Плонның екінші туған тең басқаратын графы болмас бұрын, әкесі Герхард II Соқырдың туысы, құлатылған Иоанн II Бір Көздіден Кильді алды. Герхард IV Голштейн-Плонды жалғыз граф ретінде билеуді жалғастырды. 1350 жылы Герхард IV-тің орнын басып, Плон графы Герхард V қайтыс болғаннан кейін, Плон әулеті тоқтап, Иоанн III олардың иеліктерін қайта мұра етті. 1390 жылы оның ұлы Адольф IX (немесе VII), 1359 жылдан бері Кильді, соның ішінде Плонды билеген, баласыз қайтыс болды. Сондықтан Николай (Клаус) Голштейн-Рендсбург және оның немерелері Альберт II мен Герхард VI (1397 жылға дейін бірлесіп билік еткен) Голштейн-Киль және Голштейн-Плон аумақтарына ие болды.
Билеушілердің кестесі
БилеушіТұңғыш билеушіӨлімБилеуші бөлімКонсортЕскермелер Адольф I шамамен 1090?Адольфтың ұлы?1106 – 13 қараша 1130Шауенбург графтығы (1110 жылдан бастап Гольштейнмен бірге)Хилдева1128 жылдың 13 қарашасына дейін төрт баласы болған39-40 жас?Шауенбургтың алғашқы графы, 1110 жылы Гольштейн графы. Хилдеваның регенттігі (1128–1142) 1137–1143 жылдары аралығында Гольштейн Дания королінің туысы Генрих Бадевиденің бақылауына өтті. Дегенмен Адольф және анасы Шауенбургті сақтап, Гольштейнді қайтаруға көп күш жұмсады, сондықтан 1139 жылға қарай Генрихтің иелігі Вагриямен шектелді. Адольф II шамамен 112813 қараша 1130 – 6 шілде 1164Шауенбург графтығы (Гольштейнмен бірге)Матильда Шварцбургская (Кефернбург)шамамен 1155бір баласы6 шілде 1164Верхен35-36 жасШауенбург және Гольштейн графы, 1203 жылы Гольштейнді Данияға өткізіп, тұтқыннан босатылды. 1208 жылы Гольштейн Веймар-Орламюнде графы Альберт I-ге өтті, ол Стормарнда тұрды. 1227 жылы Альберт III Адольфтің ұлы Адольф IV-ке жеңіліс тапты. Адольф III1160Адольф II және Матильда Шварцбургскаяның (Кефернбург) ұлы6 шілде 1164 – 3 қаңтар 1225Шауенбург графтығы (1203 жылға дейін Гольштейнмен бірге)Аделаида Ассель1182баласы жоқКерфурттың Аделаида10 мамыр 1189 жылға дейінтөрт баласы3 қаңтар 122564-65 жасАдольф IV шамамен 1200Адольф III және Аделаида Керфурттың ұлы3 қаңтар 1225 – 1238Шауенбург графтығы (1227 жылдан бастап Гольштейнмен бірге)Липпелік Хайльвиг1223төрт баласы8 шілде 1261Киль35-36 жасВальдемар II-ге қарсы әскери жеңіске жетіп, Гольштейн графтығын басып алды; осы жеңіске дейін берген сертін орындау үшін Адольф 1238 жылы францискандық монастырға кетіп, 1244 жылы Римде дін қызметкері болып тағайындалды. Липпелік Хайльвиг пен Даниялық Абельдің регенттігі (1238–1243) Адольф IV-тің балалары. Иоанн мен Герхард биліктің алғашқы жылдарында регенттік кезеңде бірлесіп билік жүргізді. Олар әкесі қайтыс болғанша күтуге мәжбүр болды, себебі мұраның бөлінуі тек содан кейін ғана түсіндіріледі. Герхард 1290 жылы қайтыс болғаннан кейін оның ұлдары Гольштейн, Ицхео және Шомбургті үш тармаққа бөлді. Матильда Шлезвигте қайтыс болғаннан кейін бауырларына қалдырған жерлерін алды. Иоанн I 1229Адольф IV және Липпелік Хайльвигтің тұңғыш ұлы1238 – 20 сәуір 1263Киль графтығы (1261 жылға дейін Шауенбург-Гольштейнде бірлесіп билік жүргізді)Виттенбергтік Елизавета1249 немесе 1250төрт баласы20 сәуір 126333-34 жасГерхард I 1232Адольф IV және Липпелік Хайльвигтің екінші ұлы1238 – 21 желтоқсан 1290Ицхео графтығы (1261 жылға дейін Шауенбург-Гольштейнде бірлесіп билік жүргізді)Мекленбургтік Елизавета1250он бір баласыАлексия Монферратская1282баласы жоқ21 желтоқсан 129057-58 жасМатильда шамамен 1220Адольф IV және Липпелік Хайльвигтің қызы1238 – 1288Гольштейн графтығы (Стапельхолм, Фрэзлёт және Сванияда)Абель Даниялық25 сәуір 1237төрт баласыБиргер Ярл1261баласы жоқ1288Киль57-58 жасВиттенбергтік Елизаветаның регенттігі (1263–1267) Иоанн I-нің ұлдары 1273 жылы мұраларын ресми түрде бөлді. Адольф V мұрагерсіз қайтыс болғаннан кейін Сегеберг Иоанн I-нің ұлына өтті. 1316 жылы Иоанн II оның туысы Иоанн III Плённан бастаған төңкеріспен биліктен қуылды. Адольф V Помераниялық1252Иоанн I және Виттенбергтік Елизаветаның тұңғыш ұлы20 сәуір 1263 – 11 қараша 1308Сегеберг графтығыПомераниялық Евфемия Волгаст1273 немесе 1278бір баласы11 қараша 130855-56 жасИоанн II Бір көзді1253Иоанн I және Виттенбергтік Елизаветаның екінші ұлы20 сәуір 1263 – 1316Киль графтығыДаниялық Маргарета1276екі баласы132167-68 жасГерхард II Соқыр1254Герхард I және Мекленбургтік Елизаветаның тұңғыш ұлы21 желтоқсан 1290 – 28 қазан 1312Ицхео графтығы, қайта аталғанПлён графтығыШвециялық Ингеборг12 желтоқсан 1275төрт баласыБранденбургтік Агнес1293бір баласы28 қазан 131257-58 жасГерхард I-нің балалары жерді бөлді. Герхард II әкесінің Ицхеодағы астанасын алды, бірақ оны Плёнға ауыстырды, ал Адольф VI өзінің үлесімен Пиннебергте бастапқы Шауенбургті алды. Генрих I-ге Рендсбургте мұраның бір бөлігі тиді. Адольф VI Үлкен1256Герхард I және Мекленбургтік Елизаветаның екінші ұлы21 желтоқсан 1290 – 13 мамыр 1315Пиннеберг графтығы (Шауенбургпен бірге)Саксен Лауенбургтік Елена14 ақпан 1294жеті баласы13 мамыр 131558-59 жасГенрих I1258Герхард I және Мекленбургтік Елизаветаның үшінші ұлы21 желтоқсан 1290 – 5 тамыз 1304Рендсбург графтығыБронкхорсттық Гельвиг1289төрт баласы5 тамыз 130445-46 жасБронкхорсттық Гельвигтің регенттігі (1304–1306) Шлезвиг герцогының жас болуынан пайдаланып, герцогты өзіне иеленді, бірақ оны 1330 жылы тапсырды. Дегенмен, оның мансабы мен табысы 1332–1340 жылдардағы патшалық аралықта Данияның іс жүзіндегі билеушісі деп атауға болатын дәрежеге жетті. Герхард III Ұлы1292Генрих I және Гейльвиг Бронкхорсттың ұлы5 тамыз 1304 – 1 сәуір 1340Рендсбург графтығы (1326–1330 жылдары Шлезвигпен бірге, және 1332–1340 жылдары үлкен Даниямен бірге)Верлелік София1315төрт баласы1 сәуір 1340Рандерс47-48 жасАдольф (VII) шамамен 1276Даниялық Иоанн II және Маргареттаның ұлы11 қараша 1308 – 1315Сегеберг графтығыЛютгард Мекленбургская1315баласы жоқ131538-39 жасСегебергтегі көрекесі Адольф V-тің орнына келді. Мұрагерсіз қайтыс болды және Сегеберг Кильге қайта қосылды; 1316 жылы ол Пиннеберг пен Рендсбург арасында бөлінді. Герхард IV1277Герхард II және Ингеборг Швецияның ұлы28 қазан 1312 – 1323Плён графтығы (1314 жылдан бастап графтықтың кішкентай бөлігінде ғана)Шверин Анастасиясы30 шілде 1313екі баласы132345-46 жасГерхард II-нің ұлдары бірлесіп билік жүргізді. 7 маусым 1314 жылы Герхард мұрасының көп бөлігін ағасына сатты, ол 1316 жылы Кильдегі Иоанн II-ні де қуғызды. Гольштейннің екі негізгі бөлігін басқарған Иоанн III Герхард III қатар Данияның Шлезвиг герцогтығын қорғандық билікке ие болды (1332–1340). Иоанн III Мейірімді1297Герхард II және Бранденбургтік Агнес ұлы28 қазан 1312 – 131622 қыркүйек 1350 – 27 қыркүйек 1359Плён графтығыГлоговтың Екатеринасы25 желтоқсан 1317 немесе 27 қаңтар 1319үш баласыШверин Виттенбургтың Мирославасы1327үш баласы27 қыркүйек 135961-62 жас1316 – 27 қыркүйек 1359Киль графтығыАдольф VII1297Адольф VI және Саксен Лауенбургтік Еленаның ұлы13 мамыр 1315 – 9 қазан 1354Пиннеберг графтығы (Шауенбургпен бірге)Швальенбергтік Гедвиг1301 жылға дейінбаласы жоқЛиппелік Хайльвиг1322сегіз баласы9 қазан 135456-57 жасШверин Анастасиясының регенттігі (1323–1329)Плённің кішкентай бөлігін басқарды, әкесі сатқаннан кейін. Оның өлімінен кейін аталған ағасы Плён мен Кильдің толық бөлігін біріктірді. Герхард V1315Герхард IV және Шверин Анастасиясының ұлы1323 – 22 қыркүйек 1350Плён графтығыӘйелді болған жоқ22 қыркүйек 135034-35 жасПлён Кильге толығымен қосылды. Генрих II Темір1317Герхард III және София Верленің тұңғыш ұлы1 сәуір 1340 – 1384Рендсбург графтығы (1375–1386 жылдары Шлезвигпен бірге)Липпелік Матильдабір баласыМекленбург-Швериннің Ингеборг1374 жылға дейінтөрт баласы1384Николай мен Генрих Герхард III-тің ұлдары ретінде бірлесіп билік жүргізді. 1375 жылы олар Эстридсен әулетінен Шлезвиг герцогтығын мұраға алды. 1384 жылы ағасы қайтыс болғаннан кейін Николай оның немерелерін (Герхард пен Альберт, Генрихтің ұлдары) билікке шақырды. 1386 жылы ол Шлезвигтен бас тартып, үлкені Герхардқа берді, ол осы жерді жеке басқарды. 1390 жылы Николай Киль Гольштейнін мұраға алды. Николайдың 1397 жылы қайтыс болғаннан кейін оның немерелері Герхард пен Альберт жерді бөлді. Николай I1321Герхард III және София Верленің екінші ұлы1 сәуір 1340 – 8 мамыр 13978 мамыр 1397Брунсвик-Люнебургтың Елизаветасы1354бір баласыАдольф VIII Кіші шамамен 1325Иоанн I және Липпелік Хайльвигтің тұңғыш ұлы9 қазан 1354 – 13 қазан 1370Пиннеберг графтығы (Шауенбургпен бірге)Әйелді болған жоқ13 қазан 1370Фамагуста44-45 жасАдольф IX Мейірімді1327Иоанн III және Глоговтың Екатеринасының ұлы27 қыркүйек 1359 – 26 қаңтар 1390Киль графтығыМекленбургтың Аннасы...