Кіріспе

Аңқақты оқпен әуеге жіберу

Аңқақты оқпен әуеге жіберу (кейде аңқақ ату деп те аталады) – аңқақты оқпен әуеге атқандағы практика. Бұл дәстүрлі шара королева Викторияның туған күнін мерекелеу үшін Нью-Вестминстерде өткізіледі. Ұлыбританияда бұл термин аңқақты сынау әдісін білдіреді. Аңқақтың үстіне қара ұнтақ құйылып, тұтандырылатын еді. Егер аңқақ сынбаса, оны пайдалануға қауіпсіз деп есептелінетін.

Әдіс

Көбінесе екі намысты қолданады: біреуі негіз ретінде (төмен қаратып қойылады), ал екіншісі ("ұшқыш" деп те аталады) снаряд ретінде (негіздің үстіне, дұрыс жағымен қойылады). Балама әдіс – төменгі намысты тік қою және қатты тесігін қара ұнтақпен толтыру. Ойын картасынан жасалған торус немесе шайба, тесік үстіне қойылады, оқшаулау немесе ұнтақ жолы үшін орын қалдырылады. Жоғарғы намыс төменгі намыстың бетіне қаратып қойылады. Бір намысты атқылау үшін тас негізді пайдалануға болады. Намыстың ойыс бөлігі қара ұнтақпен толтырылады. Қазіргі заманғы қос негізді ұнтақтардың энергия тығыздығы өте жоғары болғандықтан, олар қолдануға жарамсыз. Оқшаулау жасалып, содан кейін тұтандырылады, нәтижесінде пайда болатын жанғыш реакция снаряд намысты бірнеше метр биікке көтереді. Намыстарды дәстүрлі түрде, теміршілер мен металл өңдеушілердің қасиеттісі, Рим папасы Климент I-нің құрметіне Киелі Климент күні атқан. Соңғы жылдары бұл практика азайып кеткенімен, әуесқойлар әлі де намыстарды ұшыру шаралары мен жарыстарға қатысады. 2011 жылдың 5 қыркүйегінде The Science Channel арнасында намыстарды атқылау туралы "Flying Anvils" реалити-шоуы көрсетілді.

Қауіптері

Адамдар құлап жатқан қайырмалардан қысылуы мүмкін. Қара ұнтақ жоғарғы қайырма орналастырылғанда ерте тұтана алады. Тіпті ең кішкентай жарылғыш заттың барлық жағынан металлмен қоршалған жағдайында да, сынықтар қауіпті. Егер зақымдалған немесе құрылымдық тұрғыдан нашар қайырма қолданылса, оның негізі тұтану кезінде сынып қалуы мүмкін.

Физика және химия

Бұл техника қара ұнтақтың күші аз жарылғыш зат екеніне және қысым астында тез жануына негізделген.

Тарихи қолданысы

Британдық Колумбияның Нью-Вестминстер қаласында 1860 жылы Виктория күніне арналған дәстүрлі 21 зеңбіректік салютті "21-ші есен салют" алмастырды, себебі қаладағы зеңбіректер алынып, Британдық Колумбияның астанасы мәртебесі жойылды. 1864 жылдың 7 қарашасында Америка Азамат соғысы кезінде Айова штатының Дэвис округіндегі Айова үй күзетшілері жасағының командирі, артиллериялық құралы болмағандықтан, жергілікті азаматқа округ орталығы Блумфилд қаласында есенді атуға бұйрық берді. Бұл Дэвис округінде Конфедерация партизандарының болуы туралы ақпарат алынғаннан кейін, шеткері елді мекендердегі әскерлерді ескерту үшін жасалды. Бұл, екі күдікті Конфедерация партизаны көрші үйдің иесі, мырза және ханым Гордан ақша мен тамақ талап етіп, оларды қорқытқандары туралы хабарға жауап ретінде болды. Есенді атуға бұйрық берген азамат ауыр жарақат алды. Бір ерекше той Техас штатының Одақтан бөлінуге дауыс берген күні өтті. 1861 жылдың 23 ақпанында Техас рейнджері және белгілі Одақ жақтасы Томас Лоптон Кэмпбелл кіші тұтқынға алынып, Остин қаласының көшелерінде "есендерді атуға" мәжбүр болды.