Кіріспе

2005 жылдың 23 қазанында Бразилияда қарусыздандыру туралы заңның 35-бабына қатысты жалқылаулық референдум өтті. Референдумның мақсаты – аталған бапты мақұлдау немесе мақұлдамау туралы шешім қабылдау болды. Баптың толық мәтіні: "Бүкіл ұлттық аумақта оттық қару мен оқ-дәрі сатуға тыйым салынады, тек осы Заңның 6-бабында көрсетілген мекемелерге рұқсат етіледі." ("35-бап. Атыс қаруын және оқ-дәрілерді сату бүкіл ұлттық аумақта, осы Заңның 6-бабында көзделген мекемелерді қоспағанда, тыйым салынады.") Референдум үштен екісінен астам дауыспен сәтсіз аяқталды және заңның осы бөлігі күшіне енбеді. Референдум күні мен өтуі қарусыздандыру туралы заңның өзінде (35-бап, §1) белгіленген.

Өмірбаян

18 мен 70 жас аралығындағы адамдар дауыс беруге міндетті болды. Адамның өзін-өзі қорғау құқығына деген сенім, полицияның тиімділігінің төмендігі, қылмыстарда заңсыз қарудың жиі қолданылуы, ал заңды қарудың өте сирек қолданылуы – бұл факторлар бразилиялықтардың 65%-ының тыйым салу ұсынысына қарсы дауыс беруіне әсер еткен себептердің бірі болды. Қару-жараққа тыйым салу туралы ұсыныс баспасөзde кеңінен қолдау тапты, ал танымал адамдар оны жақтады. Тек Бразилияның тыйым салуға қарсы әлеуметтік топтары мен оңшыл баспасөз, ең бастысы, елдегі ең ірі таралған «Veja» жаңалықтар журналы (апталық басылым) оған қарсы болды. «Globo» медиа тобы (Бразилияның ең ірі «Rede Globo» телеарнасының иелері) және «Folha de S. Paulo» сияқты маңызды газеттер қару-жараққа тыйым салуды қолдады. Ол кездегі президент Лула қару-жараққа тыйым салуды жақтады. Бразилия конституциясына сәйкес, әрбір азамат өзін-өзі қорғау құқығына ие, ал қару-жарақ жақтастары осы конституциялық құқыққа, сондай-ақ экономикалық аргументтерге сүйенді. Қару-жарақ жақтастарының маңызды аргументі – үкіметтің азаматтардан құқықты алып тастауының моральдық тұрғысынан дұрыс еместігін көрсету болды. Бұл, сайлаушылардың арасында үкімет ешқандай құқықты алып тастамауы керек деген күшті сезімге әкелді. Сонымен қатар, елдің оңтүстік штаттарында қару иеленудің мәдени маңызы туралы пікірталас болды. Қару-жарақ жақтастарының тағы бір маңызды аргументі – Бразилиядағы қару қылмыстарының көп бөлігі заңсыз және тіркелмеген қарулармен, әсіресе, Бразилияда тыйым салынған жоғары калибрлі қарулармен жасалғандығы болды. Сондықтан, заңға сәйкес тіркелген қаруды заңмен рұқсат етілген азаматтардың иеленуіне тыйым салудың ешқандай мәні жоқ еді. Бұл аргументті қару иелену жиі кездесетін аймақтарда қарумен байланысты өлім-жітім көрсеткішінің ең төмен деңгейде екендігімен нығайтты. Оңтүстік аймақта, азаматтар арасында заңды қарулардың саны ең көп болғандықтан, барлық кісі өлтірулердің 59%-ы ғана атыс қаруымен жасалды, ал солтүстік-шығыста, заңды атыс қаруларының саны ең аз болғандықтан, бұл көрсеткіш 70%-ды құрады. Қаруға қарсылар қарудың қоғам үшін қауіпті екенін және оның жалғыз мақсаты – басқаларға зиян келтіру екенін айтты. Қаруға қарсы науқанға бірнеше танымал актерлер, музыканттар және басқа да бразилиялық тұлғалар, сондай-ақ елдің басты телеарнасы «Rede Globo» қолдау көрсетті. Бұл тыйым салуды федералды үкімет пен Бразилиядағы Рим-католик шіркеуінің бір бөлігі қолдады. Олар Бразилияда азаматтық қару сатуға толық тыйым салуды қолдап, референдумға қатысты науқан жүргізді. Дауыс беруге бір апта қалғанда, IANSA халықаралық қару-жарақ бақылау ұйымы Бразилиядағы тыйым салуды қолдау күнін ұйымдастырды, және Ұлыбритания, Италия, Оңтүстік Африка және басқа да елдерде демонстрациялар өтті. IANSA тыйым салуды қолдауға шақырып, «Латын Америкасының қарулы зорлық-зомбылықтан зардап шеккен басқа елдеріндегі қаруды бақылау қозғалысын күшейтуге және жеке қару иеленуін бақылау жөніндегі халықаралық күш-жігерді қолдауға» шақырды.

Нәтижелер

Федералды үкімет, Католик шіркеуі және Біріккен Ұлттар Ұйымы ұсынысты қолдаған болса да, нәтиже тыйым салуға қарсы болғандардың жеңісімен аяқталды, дауыс бергендердің 63% -ы оған қарсы дауыс берді.

Өңір бойынша

ОблысТіркелгенДауыс бергендер%ИәЖоқИәЖоқОрталық батыс8,545,00375.38%1,971,5064,308,15531.40%68.60%Солтүстік8,418,94872.10%1,718,1314,232,29528.87%71.13%Солтүстік-шығыс32,991,40974.78%10,147,79313,735,68642.49%57.51%Оңтүстік18,564,11481.78%3,028,66111,812,08520.41%79.59%Оңтүстік-шығыс53,523,14180.36%16,466,95425,021,04439.69%60.31%

Мемлекет бойынша

Дауыс беруге тіркелгендер саны% Иә Жоқ Иә ЖоқАкре389,13769.49%43,025221,82816.24%83.76%Алагоас1,774,91473.05%568,083690,44845.14%54.86%Амазонас1,688,28773.16%374,090839,00730.84%69.16%Амапа332,58975.61%65,593181,76426.52%73.48%Баия8,952,12372.07%2,770,7183,448,90744.55%55.45%Сеара5,144,51676.53%1,730,9222,090,10345.30%54.70%Эспириту-Санту2,253,44477.19%736,510982,05643.62%56.38%Федералды округ1,564,50077.19%528,169695,32843.17%56.83%Гояс3,620,96874.39%839,5081,776,07232.10%67.90%Мараньян3,735,13170.72%995,8491,565,84538.87%61.13%Минас-Жерайс13,320,62278.28%3,889,3986,155,74838.72%61.28%Мату-Гросу1,854,47772.78%305,4571,016,28823.11%76.89%Мату-Гросу-ду-Сул1,505,05872.78%298,372820,46726.67%73.33%Пара3,999,86372.04%928,0061,894,61932.88%67.12%Параиба2,468,63378.34%690,7511,183,46336.866%63.14%Парана6,948,43780.45%1,463,7763,988,68926.85%73.15%Пернамбуку5,656,67076.85%1,918,0482,296,51045.51%54.49%Пиауи1,990,99376.65%545,828928,88337.09%62.91%Рио-де-Жанейру10,645,18081.17%3,155,8975,124,57238.11%61.89%Риу-Гранди-ду-Норти1,558,08176.99%575,783938,51438.02%61.98%Риу-Гранди-ду-Сул7,593,50482.88%812,2075,353,85413.17%86.83%Рондония954,30870.83%144,117519,42521.72%78.28%Рорайма216,02273.49%23,453132,92815.00%85.00%Санта-Катарина4,022,17082.01%752,6782,469,54223.36%76.64%Сан-Паулу27,303,89581.32%8,685,14912,788,66840.45%59.55%Сержипи1,245,91378.68%351,811596,01337.12%62.88%Токантинс838,74271.15%139,847442,72424.01%75.99%