Кіріспе
АҚШ-тың федералды заңы
1968 жылғы қаруді бақылау туралы заң (GCA немесе GCA68) – атыс қаруын өндіру және атыс қаруына иелік етуді реттейтін АҚШ-тың федералды заңы. Конституциялық шектеулерге байланысты, бұл заң негізінен атыс қаруының штаттартаралық саудасын реттеуге бағытталған, яғни заң бойынша белгіленген схема бойынша лицензияланған өндірушілер, сатушылар және импорттаушылар арқылы ғана атыс қаруын штаттартаралық түрде беруге рұқсат етіледі, ал қалған жағдайларда тыйым салынған. GCA 1968 жылдың 22 қазанында президент Линдон Б. Джонсон қол қойып бекіткен және АҚШ-тың федералды қару заңдарының I бөлімі болып табылады. 1934 жылғы Ұлттық қару-жарақ туралы заң (NFA) – II бөлім. GCA және NFA-ны Алкоголь, темекі, атыс қарулары және жарылғыш заттар бюросы (ATF) іске асырады. 18 USC алғаш рет 1968 жылғы «Қылмысты бақылау және қауіпсіз көшелер туралы» заңмен қабылданды. GCA 1938 жылғы Федералды қару-жарақ туралы заңды күштен жойды, бірақ оның көптеген қағидалары GCA-ның құрамына қайта енгізілді, ол FFA-ны және оның алдындағы 1934 жылғы Ұлттық қару-жарақ туралы заңды қайта қарады.
Тарих
Бұл заң жобасы алғаш рет 1963 жылы АҚШ президенті Джон Ф. Кеннединің қанымен суалған оқиғасынан бастау алды. Президентті «Американдық атқыштар» журналындағы жарнама арқылы поштамен сатып алынған мылтықпен атып өлтірді. Осыдан кейін Конгресс тыңдаулар өткізіп, пошта арқылы қару сатуға тыйым салу мәселесі талқыланды, бірақ 1968 жылға дейін заң қабылданбады. Тыңдау барысында NRA атқарушы вице-президенті Франклин Орт пошта арқылы сатуға тыйым салуды қолдап, «Өзін америкалық деп санаған кез келген салауатты америкалық, осы заң жобасына АҚШ президентін өлтірген құралды енгізуге қарсылық білдірмейді деп ойлаймын» деді. Қаруды бақылау туралы заңның алғашқы нұсқалары 1963 жылғы Сенат заң жобасы №1975, «Атыс қаруын мемлекеттер арасында тасымалдауды реттеу туралы заң жобасы», және 1965 жылғы Сенат заң жобасы №1592, «1938 жылғы Федералды атыс қаруы заңына өзгеріс енгізу туралы заң жобасы» болды. Екеуін де сенатор Томас Дж. Додд ұсынды, олар парламентте күшті қарсылыққа тап болды, бірақ бұл заң жобалары 1968 жылғы Қаруды бақылау заңының қабылдануына жол ашты. 1968 жылдың 4 сәуірінде Мартин Лютер Кингтің, ал 5 маусымда Роберт Ф. Кеннедидің қанымен суалған оқиғалары, сондай-ақ екі жыл бұрын Техас университетінде болған оқ жарылысы, қару иеленуге қоғамның көзқарасының өзгеруімен бірге, заң жобасын қабылдауға күш салды. Тоғыз күннен кейін қайта қараудан өткен соң, заң жобасы комитеттен өтті. Сенаттың Әділет комитеті де заң жобасын уақытша тоқтатты, бірақ Палатадағыдай, ол қайта қарауға берілді. «Қаруды бақылау заңы» ретінде танылған 17735 нөмірлі Палата қаулысы 1968 жылдың 22 қазанында президент Линдон Б. Джонсон қол қойды. Ол мылтықтар мен оқ-дәрілерді пошта арқылы сатуға тыйым салды, сондай-ақ көптеген қылмыскерлерге, есірткіге тәуелді адамдарға және психикалық жағдайы нашар деп танылғандарға қару сатып алуға тыйым салды.
Федералды қару лицензиясы (FFL) жүйесі
Қаруды бақылау туралы заң қару сатумен айналысатын жеке тұлғалар мен компанияларға лицензия алуды міндеттеді. Бұл талап тұтынушылардың атыс қаруын (антик атыс қаруын қоспағанда) тікелей почта арқылы сатып алуына тиым салды және мемлекетаралық саудада жеке тұлғадан өзге көзден қару сатып алғысы келетін әрбір адамның оны федералды лицензиясы бар атыс қару сатушы арқылы жүзеге асыруын талап етті. Заң сондай-ақ лицензиясы жоқ адамдарға өздерінің тұрғылықты жерінен тыс жерде қолға ұсталатын қару сатып алуға тыйым салады. Егер сатушы федералды лицензия алған болса және сатып алушының штаты мен тұрғылықты жері штаттары осы саудаға рұқсат берсе, ұзақ қарудың (мылтықтар мен оқ атар қарулардың) мемлекетаралық саудасына кедергі келтірілмеді. Екі түрлі штаттың тұрғындары арасындағы жеке сауда лицензияланған сатушы арқылы өтпестен, сондай-ақ егер сатып алушыда «Курио және релик» лицензиясы болса және ол курио немесе релик саналатын қару сатып алса, тыйым салынады. Бір штаттың тұрғындары болып табылатын лицензиясы жоқ жеке тұлғалар арасындағы жеке саудаларға, егер мұндай операциялар қолданыстағы басқа да федералды және штаттық заңдарды бұзбаса, федералды заң бойынша рұқсат етіледі. Қазіргі заңға сәйкес, егер сатушыда федералды атыс қару лицензиясы болса, оның жеке тұлғаларға қатысты тексеру жүргізуі міндетті, бірақ бір штаттың тұрғындары федералды заң бойынша мұндай тексерулерді жүргізуге міндетті емес. Федералды атыс қару лицензиясы жоқ адам қару сатып алу немесе сату бизнесімен айналыса алмайды. Жеке тұлғалар федералды лицензиясыз қару сатып алып, сатса, олар оны тек жеке коллекциясынан ғана жасауы керек. Қаруды бақылау туралы заңға сәйкес, федералды лицензиясы бар импорттаушы, өндіруші, сатушы немесе коллекционер 18 жасқа толмаған адамға мылтық немесе оқ атар қаруға арналған оқ-дәрілерді, ал 21 жасқа толмаған адамға қолға ұсталатын қаруды немесе оқ-дәрілерді сатуға немесе жеткізуге құқығы жоқ.
Қару шебері мен зауытты жөндеуден шығу
Қаруды бақылау туралы заң атыс қаруын тікелей пошта арқылы тапсыруға тыйым салғанмен, адам қаруды келісімшарт тасымалдаушы арқылы (мысалы, United Parcel Service (UPS), United States Postal Service немесе FedEx) қару жөндеушіге (FFL лицензиясы бар) немесе жөндеу немесе модификациялау үшін қару өндіруші зауытына жібере алады. Жөндеу жұмысы аяқталғаннан кейін, қару жөндеуші немесе зауыт қаруды тікелей клиентке қайтара алады.
Импорттық шектеулер
GCA импортталатын қарулар үшін "спорттық мақсаттар" стандартын жасады, олар "әдетте спорттық мақсаттарға ерекше қолайлы немесе оңай бейімделуі керек" деп айтылды. GCA спорттық мақсаттарына аң аулау және ұйымдастырылған бәсекелестік нысанаға ату кіреді, бірақ "плинкинг" немесе "практикалық ату" кірмейді (ATF бұл полиция/ұрыс стиліне жақын және дәстүрлі спорт түрлерімен салыстыруға келмейтінін айтады), сондай-ақ тарихи немесе дизайндық қызығушылық үшін жинауға рұқсат берілмейді.
Белгілеу талаптары
Сондай-ақ, заң бойынша АҚШ-та лицензияланған өндірушілер жасаған және АҚШ-қа импортталған барлық жаңа атыс қаруларында қарудың сериялық нөмірі болуы тиіс болды. Атыс қаруларды бақылау туралы заңға дейін жасалған атыс қарулары және FFL лицензиясы жоқ тұлғалар жасаған атыс қарулары сериялық нөмір талабынан босатылды. Егер нөмір болса, оны бүлдіру немесе алып тастау бұрын сериялық нөмір талап етілмеген жағдайда қарағанда, заң бойынша ауыр қылмысқа жататын қылмыс болып саналды.