Қару-жарақ реттеу және заңнамасы

Кіріспе

Атыс қаруын реттейтін заңдар немесе саясаттар

Қаруды бақылау, немесе атыс қаруын реттеу – азаматтардың атыс қаруын өндіру, сату, беру, иелену, өзгерту немесе пайдалануын реттейтін заңдар мен саясаттар жиынтығы. Көптеген елдерде атыс қаруына қатысты заңдар салыстырмалы түрде шектеулі, тек бірнеше ел ғана оларды босаңс деп санауға болады. Атыс қаруына жеке қол жеткізуді реттейтін заңдық аумақтар әдетте алдымен атыс қаруының белгілі бір түрлерін иеленуді шектейді, содан кейін қару иеленуге немесе алып жүруге лицензия алуға болатын адамдардың түрлерін одан әрі шектеуі мүмкін. Мысалы, АҚШ сияқты кейбір елдерде қаруды бақылау федералдық, штаттық немесе жергілікті деңгейде жүзеге асырылуы мүмкін.

Терминология және контекст

Қаруды бақылау – жеке және өнеркәсіптік өндірісті, сауданы, иеленуді, пайдалануды және тасымалдауды реттеуге, сондай-ақ осы реттеуді үйлестіруге бағытталған отандық және халықаралық шаралар. Бұл қарулар класына әдетте револьверлер, өзі зарядталатын тапаншалар, мылтықтар, карабиндер, сондай-ақ «шабуылдық мылтықтар» және кейбір машиналық мылтық түрлері жатады. «Қаруды бақылау» термині саясиландырылған деп есептеледі. Көптеген қаруды бақылау жақтастары өз мақсаттарын сипаттау үшін «қару-жарақтан туындаған зорлық-зомбылықтың алдын алу», «қару қауіпсіздігі» немесе «ақылға қонымды реттеу» сияқты терминдерді қолдануды жөн көреді. 2007 жылы әлемдегі шағын қару-жарақтардың жалпы саны 875 миллионға жуық деп есептелді, олар азаматтық тұрғындар, құқық қорғау органдары және ұлттық қарулы күштердің қолында болды. Осы қарулардың 650 миллионы, яғни 75%-ы азаматтық тұрғындарға тиесілі болды. АҚШ азаматтарының үлесіне осы жалпы санының 270 миллионы жетеді. Тағы 200 миллион қару ұлттық әскери күштердің бақылауында. Құқық қорғау органдары шамамен 26 миллион шағын қаруға ие. Мемлекеттік емес қарулы топтардың қолында 1,4 миллионға жуық қару бар. Сонымен қатар, қылмыстық топтардың мүшелерінде 2 мен 10 миллион арасында шағын қару бар. Мемлекеттік емес қарулы топтар мен қылмыстық топтардың шағын қару-жарақтарының жалпы саны әлемдік көрсеткіштің шамамен 1,4%-ын құрайды.

Азаматтық атыс қаруын реттеу

Бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, әлемнің көптеген елдері азаматтық қаруды иеленудің қандай да бір түріне рұқсат береді. 2011 жылы бес құрлықтағы 28 елде жүргізілген сауалнамада, әртүрлі елдердегі қаруды бақылау жүйелерінің басты айырмашылығы – азаматтардың қару иеленуі құқық ретінде қарастырыла ма, әлде артықшылық ретінде ме екендігінде. Сауалнаманың қорытындысы бойынша, АҚШ және Йемен зерттелген басқа елдерден қару иеленуді азаматтықтың негізгі құқығы деп қарастыру арқықынша ерекшеленеді, сондықтан олардың қаруды бақылау саясаты көбірек жеңілдік береді. Сауалнамаға қатысқан қалған елдерде азаматтық қару иелену артықшылық деп есептеледі және олардың қаруды бақылау саясаты күштірек шектеулерге ие.

Халықаралық және өңірлік қару-жарақ бақылауы

Халықаралық және өңірлік деңгейде дипломатиялық назар азаматтық қарудың реттелуіне қарағанда, шағын қарудың трансшекаралық заңсыз саудасына көбірек аударылған. Дегенмен, 1990 жылдардың ортасында Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесі (ЭКОСОК) азаматтық меншіктегі шағын қаруға қатысты бірқатар резолюция қабылдады. Онда оқты қаруды реттеудің ұлттық жүйелері туралы мәлімет алмасу және мәселені халықаралық деңгейде зерттеуді бастау талап етілді. 1997 жылдың шілдесінде ЭКОСОК БҰҰ-ға мүше мемлекеттердің кіші қаруды азаматтық иеленуді тиісінше реттеуге жауапкершілігін атап көрсетті және олардың реттеуші жүйелері келесі аспектілерді қамтуын қамтамасыз етуге шақырды: атыс қаруының қауіпсіздігі және сақталуы; атыс қаруын заңсыз иелену мен теріс пайдалану үшін жазалар; жағымсыз тұлғалардың атыс қаруына ие болуына жол бермес үшін лицензия беру жүйесі; азаматтардың заңсыз, қауіпсіз немесе қажетсіз қаруды тапсыруын ынталандыру үшін қылмыстық жауапкершіліктен босату; және азаматтық атыс қаруын тіркеу үшін жазбалар жүргізу жүйесі. 1997 жылы БҰҰ мүше мемлекеттердің зерттеу деректеріне негізделген «Біріккен Ұлттар Ұйымының атыс қаруын реттеу жөніндегі халықаралық зерттеуі» атты зерттеуді жариялады, ол 1999 жылы жаңартылды. Бұл зерттеу Венада орналасқан Халықаралық қылмыстың алдын алу орталығы арқылы жүзеге асырылатын азаматтық атыс қаруын реттеу туралы деректер базасын құруға бастама беруді мақсат етті. Олар екі жылда бір рет азаматтық қаруды реттеудің ұлттық жүйелері туралы есеп беруі тиіс еді. Алайда, бұл жоспарлар іске аспады және БҰҰ-ның азаматтық қаруды реттеу жөніндегі халықаралық нормаларды орнатуға бағытталған күш-жігері тоқтатылды. АҚШ үкіметінің қысымына байланысты, 2001 жылғы БҰҰ-ның шағын қаруларға қатысты іс-қимыл жоспарының жобалық ұсыныстарынан азаматтық меншіктегі шағын қаруды реттеу туралы барлық сілтемелер алынып тасталды. Бұл мәселе енді БҰҰ саясатында талқыланбаса да, 1991 жылдан бері 110 ел азаматтық қаруды иеленуге қатысты сегіз өңірлік келісімге қол қойды. 2000 жылдың 1 желтоқсанында Малидің Бамако қаласында Африка Бірлігі Ұйымына (ОАҰ) мүше мемлекеттердің өкілдері Бамако Декларациясын қабылдады. Осы декларацияның ережелерінде қол қоюшы мемлекеттердің кіші және жеңіл қаруды заңсыз иеленуді ұлттық заңдарымен қылмыстық құқық бұзушылық деп белгілеуі ұсынылады.

At the international and regional level, diplomatic attention has tended to focus on the cross border illegal trade in small arms as an area of particular concern rather than the regulation of civilian held firearms. During the mid 1990s, however, the United Nations Economic and Social Council (ECOSOC) adopted a series of resolutions relating to the civilian ownership of small arms. These called for an exchange of data on national systems of firearm regulation and for the initiation of an international study of the issue. In July 1997, ECOSOC issued a resolution that underlined the responsibility of UN member states to competently regulate civilian ownership of small arms and which urged them to ensure that their regulatory frameworks encompassed the following aspects: firearm safety and storage; penalties for the unlawful possession and misuse of firearms; a licensing system to prevent undesirable persons from owning firearms; exemption from criminal liability to promote the surrender by citizens of illegal, unsafe or unwanted guns; and, a record keeping system to track civilian firearms. In 1997, the UN published a study based on member state survey data titled the United Nations International Study on Firearm Regulation which was updated in 1999. This study was meant to initiate the establishment of a database on civilian firearm regulations which would be run by the Centre for International Crime Prevention, located in Vienna. who were to report on national systems of civilian firearm regulation every two years. These plans never reached fruition and further UN led efforts to establish international norms for the regulation of civilian held firearms were stymied. Responding to pressure from the U. S. government, any mention of the regulation of civilian ownership of small arms was removed from the draft proposals for the 2001 UN Programme of Action on Small Arms. Although the issue is no longer part of the UN policy debate, since 1991 there have been eight regional agreements involving 110 countries concerning aspects of civilian firearm possession. The Bamako Declaration, was adopted in Bamako, Mali, on 1 December 2000 by the representatives of the member states of the Organisation of African Unity (OAU). The provisions of this declaration recommend that the signatories would establish the illegal possession of small arms and light weapons as a criminal offence under national law in their respective countries.

Зерттеулер

Қарудан болатын өлім-жітім мен жарақаттардың жоғары деңгейі көбінесе қаруды бақылау саясатының басты себебі ретінде айтылады. 2004 жылғы Ұлттық зерттеулер кеңесінің сынды шолуында қазіргі зерттеулерден кейбір нақты қорытындылар жасауға болатыны, бірақ біліміміздің жалпы жағдайы нашар екені анықталды. Қажетті деректердің жетіспеуі қаруды бақылау мәселесін американдық саясаттағы ең қиын мәселелердің біріне айналдырды, және ғалымдар түрлі мәселелер бойынша келісе алмай отыр. Ерекше айта кетерлік жайт, 1996 жылдан бастап Дики поправкасы алғаш рет федералдық бюджет заңына енгізілгеннен бері, Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарына (CDC) федералдық қаражатты "қаруды бақылауды қолдау немесе насихаттау" үшін пайдалануға тыйым салынды, бұл сол кездегі мекемеде қарулы зорлық-зомбылықты зерттеуге кедеріс келтірді. Бұл қаражатты ұсынушы автор бұл дұрыс түсінілмегендік деп мәлімдеді, бірақ поправканың салдары федералдық қаржыландырылатын қаруға қатысты зерттеулерді тоқтатты. Поправкадан кейін CDC қарулы зорлық-зомбылықты зерттеуді және оның нәтижелерін жариялауды жалғастырды, бірақ Mayors Against Illegal Guns мәліметінше, 1996 жылдан бері мұндай зерттеулерге бөлінетін қаражат 96%-ға төмендеді. CDC өкілінің сөзіне сәйкес, мекеменің қаражаты шектеулі және 2001 жылдан бері қарулы зорлық-зомбылықты азайтуға бағытталған ең бір жан-жақты зерттеу жүргізілмеген.

Жалпы

1998 жылғы шолуда қаруды бақылау заңдары қабылданғаннан кейін өзін-өзі өлтіру көрсеткіштері көбінесе төмендегені анықталды және «Бұл нәтижелер қаруды бақылау шараларын өзін-өзі өлтіру көрсеткіштерін төмендету стратегиясы ретінде қолдайды» деген қорытынды жасалды. 2016 жылғы шолу үй ішіндегі зорлық-зомбылық үшін сотталған және тыйым салынған адамдардың қару-жараққа қол жеткізуіне тыйым салатын заңдардың «үй ішіндегі адам өлтірудің азаюымен» байланысты екенін көрсетті. Тағы бір 2016 жылғы шолу қару-жараққа қатысты шектеу шараларына арналған 130 зерттеуді анықтады және бірнеше мұндай заңдардың бір уақытта енгізілуі қару-жарақтан туындаған өлім-жітімнің азаюымен байланысты екенін анықтады. Vox хабарлағандай, «Авторлар өздерінің зерттеулері қару-жарақ шектеулері қару-жарақтан туындаған өлім-жітімді нақты түрде азайтатынын дәлелдемейтінін атап өтеді. Алайда, олар қару-жарақ сатып алу және иеленуге жаңа шектеулер енгізілгеннен кейін қару-жарақтан туындаған өлім-жітімнің азаю тенденциясын байқады». 2011 жылғы БҰҰ зерттеуі бірқатар әдістемелік мәселелерді анықтағаннан кейін «осындай қиындықтарға қарамастан, әдебиеттердің маңызды бөлігі атыс қаруының болуы көбінесе адам өлтіру үшін қорғаныш факторы емес, қауіп факторы болып табылатынын көрсетеді. Атап айтқанда, көптеген сандық зерттеулер атыс қаруының таралуы мен адам өлтіру арасындағы байланысты көрсетуге бағытталған» деп мәлімдеді.

Америка Құрама Штаттары

Құрама Штаттарда қару қолдану құқығын жақтаушылар қару-жарақ заңдары тым шектеулі немесе өзгертілмеуі керек деп талас жүргізеді, ал қару-жарақ бақылауын қолдаушылар қару-жарақ заңдары тым бос деп санайды. Екі тарап та өз пікірлерін АҚШ Конституциясының Екінші түзетуіне қатысты заңдық және тарихи тұрғыдан берілген түсіндірмелерге негіздейді.

Көлденең қима зерттеулері

1983 жылы АҚШ-тың барлық 50 штаты бойынша жүргізілген зерттеуде, қару-жарақ заңдары ең қатаң болған алты штат (Америка Ұлттық атқыштар қауымдастығының мәліметтері бойынша) басқа штаттарға қарағанда 100 мың адамға шаққанда шамамен 3 адамға кем өзін-өзі өлтіру көрсеткішіне ие болды. Сондай-ақ, осы штаттардың өзін-өзі өлтіру көрсеткіші ең төмен шектеулі қару заңдары бар штаттарға қарағанда 100 мың адамға шаққанда 4 адамға кем болды. 2003 жылы «American Journal of Preventive Medicine» журналында жарияланған зерттеу АҚШ-тың барлық 50 штатындағы қару заңдарының қатаңдығы мен ерлер мен әйелдердің өзін-өзі өлтіру деңгейін қарастырды. Зерттеу көрсетті, қару заңдары қатаң штаттарда екі жыныстың да өзін-өзі өлтіру көрсеткіші төмен болған. 2004 жылы тағы бір зерттеуде қару заңдарының қарумен байланысты адам өлтірулерге әсері «шектеулі» екені анықталды. 2005 жылы жүргізілген зерттеу АҚШ-тың барлық 50 штатын және Колумбия округін қарастырды. Нәтижесінде, ешқандай қару заңдары атыс қаруын қолданумен байланысты адам өлтіру немесе өзін-өзі өлтіруді азайтумен байланысты емес екені анықталды, бірақ «жасырын қару алып жүруге рұқсат беру» заңы (заңды талаптар орындалған жағдайда лицензияны міндетті түрде беру) атыс қаруын қолданумен байланысты адам өлтірудің өсуімен байланысты болуы мүмкін. 2011 жылы жүргізілген зерттеуде АҚШ-та қару-жарақ қолдануды шектеу туралы заңдардың «еркектердің өзін-өзі өлтіруіне қарсы айтарлықтай кедергі келтіретіні» анықталды. 2013 жылы Америка медицина қауымдастығы жүргізген зерттеуде АҚШ-та «қару-жараққа қатысты заңдардың көп болуы сол штаттың атыс қаруынан болатын өлім-жітім көрсеткішінің төмендеуімен байланысты» екені анықталды. 2016 жылы «The Lancet» журналында жарияланған зерттеуде 25 заңның тоғызы (2008-2010 жылдар аралығында) атыс қаруынан болатын өлім-жітімнің азаюымен, тоғызы өлім-жітімнің өсуімен және жетісінің байланысы белгісіз екені анықталды. Атыс қаруынан болатын өлім-жітімді азайтуға ең күшті әсер еткен үш заң – жалпыға бірдей тексеруді талап ету, оқ-дәрі сату үшін тексеру және қаруды тіркеу. Қосымша түсініктемеде Дэвид Хеменвей бұл зерттеудің көптеген шектеулері бар екенін атап өтті, мысалы, қару-жараққа қатысты өлім-жітімге әсер етуі мүмкін барлық факторларды ескермеу және талдауда 29 түсіндірме айнымалыны пайдалану. АҚШ-тың әртүрлі штаттарындағы қару-жараққа бақылау жасау заңдарын салыстыратын басқа зерттеулерге 2015 жылғы зерттеу кіреді, онда АҚШ-та «қатаң мемлекеттік қару заңнамасы өлімге әкелмейтін қарудан зақымданулардың төмендеуімен байланысты» екені анықталды. 2014 жылы АҚШ-та жүргізілген зерттеуде қару-жарақ туралы заңдары қатаң штаттарда тұратын балалардың қауіпсіздігі жоғары екені анықталды. АҚШ-тағы өзін-өзі өлтіру деңгейіне қатысты басқа бір зерттеуде төрт заңның (күту мерзімі, жалпыға бірдей тексеру, қаруды бұғаттап қою және оны ашық алып жүру ережелері) «атыс қаруымен өзін-өзі өлтіру деңгейінің және өзін-өзі өлтірудің атыс қаруымен жасалу үлесінің төмендеуімен» байланысты екені анықталды. Зерттеу сонымен қатар осы төрт заңның бәрінің (күту мерзімінен басқа) жалпы өзін-өзі өлтіру деңгейінің төмендеуімен байланысты екенін көрсетті. Сол жылы жарияланған тағы бір зерттеуде қолға қару сатып алуға рұқсат, тіркеу және/немесе лицензия беру туралы заңдары бар штаттарда өзін-өзі өлтірудің жалпы көрсеткіші және атыс қаруымен өзін-өзі өлтіру көрсеткіші төмен екені анықталды. 2014 жылғы зерттеулерде қару сатушыларға лицензия беру және тексеру талап етілген штаттарда қарумен жасалған адам өлтірулердің деңгейі төмендегені байқалды. Сол жылы жарияланған тағы бір зерттеуде 50 штаттың барлығының мәліметтері қаралды, онда қару-жарақ туралы қатаң заңдар қарудан болатын өлім-жітім санын азайтады. 2016 жылғы зерттеуде АҚШ әскери ардагерлерінің жалпы халыққа қарағанда қарумен өзін-өзі өлтіру жиілігі жоғары екені анықталды, осылайша, мемлекеттік өзін-өзі өлтіру деңгейі артуы мүмкін және «ардагерлердің қару туралы заңсыз штаттарда өмір сүру үрдісі бұл құбылысты одан әрі күшейте түседі». Калифорнияда қару сату туралы заң өте қатаң, ал 2015 жылғы зерттеуде АҚШ-тағы қылмыстар кезінде табылған қарулардың ішінде ең ескілері сол штатта табылғаны анықталды. Сол зерттеуде: «Бұл нәтижелер қару сату туралы заңдар мен қару сатушыларының ережелері қылмыскерлерге жаңа қаруды сатып алуды қиындатады» делінген. 2016 жылы жүргізілген тағы бір зерттеуде АҚШ-та қару-жараққа қатысты қатаң заңдар өзін-өзі өлтіруді азайтатыны анықталды. 2016 жылғы тағы бір зерттеуде қару-жараққа қатысты заңдары жеңіл болған АҚШ штаттарында қару-жараққа байланысты жарақат алған балалардың ауруханаға түсу көрсеткіші қару-жараққа қатысты қатаң заңдары бар штаттарға қарағанда жоғары болды. 2017 жылғы зерттеуде жалпыға бірдей тексеру және міндетті күту мерзімі заңдары бар штаттарда өзін-өзі өлтіру көрсеткіші осы заңдар жоқ штаттарға қарағанда көбірек төмендегені анықталды. 2017 жылғы тағы бір зерттеуде жалпыға бірдей тексеру және/немесе күту мерзімі заңдары жоқ штаттарда өзін-өзі өлтіру көрсеткіші осы заңдар бар штаттарға қарағанда күрт өскені анықталды. Үшінші 2017 жылғы зерттеуде «күту мерзімі заңдары атыс қаруын сатып алуды бірнеше күнге кешіктіру арқылы атыс қаруынан жасалған адам өлтірулерді шамамен 17%-ға азайтады» делінген. 2017 жылғы «Economic Journal» журналындағы зерттеуде міндетті түрде қолға қару сатып алуды кешіктіру атыс қаруына байланысты өзін-өзі өлтіруді «2-5 пайызға азайтады, ал атыс қаруына байланыссыз өзін-өзі өлтіру көрсеткішінің статистикалық маңызды өсімін көрсетпейді» және «адам өлтіру көрсеткішінің статистикалық маңызды өзгеруімен байланысты емес» екені анықталды. 2017 жылғы тағы бір зерттеуде отбасылық зорлық-зомбылықтан қорғауға байланысты қаруді иеленуге тыйым салатын және мұндай адамдардың барлық қаруларын тапсыруын талап ететін заңдар отбасылық зорлық-зомбылықтан жасалған адам өлтірулердің төмендеуімен байланысты екені көрсетілді. 2021 жылғы зерттеуде қару сатып алуды кешіктіру заңдары адам өлтіруді азайтатыны анықталды – авторлар бұл импульсті клиенттердің қару сатып алуын азайту арқасында болды деп болжайды.

In 1983, a cross sectional study of all 50 U. S. states found that the six states with the strictest gun laws (according to the National Rifle Association of America) had suicide rates that were approximately 3/100,000 people lower than in other states, and that these states' suicide rates were 4/100,000 people lower than those of states with the least restrictive gun laws. A 2003 study published in the American Journal of Preventive Medicine looked at the restrictiveness of gun laws and suicide rates in men and women in all 50 U. S. states and found that states whose gun laws were more restrictive had lower suicide rates among both sexes. In 2004, another study found that the effect of state gun laws on gun related homicides was "limited". A 2005 study looked at all 50 states in the U. S. and the District of Columbia, and found that no gun laws were associated with reductions in firearm homicide or suicide, but that a "shall issue" concealed carry law (mandatory issue of a license when legal criteria met) may be associated with increased firearm homicide rates. A 2011 study found that firearm regulation laws in the United States have "a significant deterrent effect on male suicide". A 2013 study by the American Medical Association found that in the United States, "a higher number of firearm laws in a state are associated with a lower rate of firearm fatalities in that state." A 2016 study published in The Lancet found that of 25 laws studied, and in the time period examined (2008–2010), nine were associated with reduced firearm mortality (including both homicide and suicide), nine were associated with increased mortality, and seven had an inconclusive association. The three laws most strongly associated with reduced firearm mortality were laws requiring universal background checks, background checks for ammunition sales, and identification for guns. In an accompanying commentary, David Hemenway noted that this study had multiple limitations, such as not controlling for all factors that may influence gun related deaths aside from gun control laws, and the use of 29 explanatory variables in the analysis. Other studies comparing gun control laws in different U. S. states include a 2015 study which found that in the United States, "stricter state firearm legislation is associated with lower discharge rates" for nonfatal gun injuries. A 2014 study that also looked at the United States found that children living in states with stricter gun laws were safer. Another study looking specifically at suicide rates in the United States found that the four handgun laws examined (waiting periods, universal background checks, gun locks, and open carrying regulations) were associated with "significantly lower firearm suicide rates and the proportion of suicides resulting from firearms." The study also found that all four of these laws (except the waiting period one) were associated with reductions in the overall suicide rate. Another study, published the same year, found that states with permit to purchase, registration, and/or license laws for handguns had lower overall suicide rates, as well as lower firearm suicide rates. A 2014 study found that states that required licensing and inspections of gun dealers tended to have lower rates of gun homicides. Another study published the same year, analyzing panel data from all 50 states, found that stricter gun laws may modestly reduce gun deaths. A 2016 study found that U. S. military veterans tend to commit suicide with guns more often than the general population, thereby possibly increasing state suicide rates, and that "the tendency for veterans to live in states without handgun legislation may exacerbate this phenomenon." California has exceptionally strict gun sales laws, and a 2015 study found that it also had the oldest guns recovered in crimes of any states in the U. S. The same study concluded that "These findings suggest that more restrictive gun sales laws and gun dealer regulations do make it more difficult for criminals to acquire new guns first purchased at retail outlets." Another 2016 study found that stricter state gun laws in the United States reduced suicide rates. Another 2016 study found that U. S. states with lenient gun control laws had more gun related child injury hospital admissions than did states with stricter gun control laws. A 2017 study found that suicide rates declined more in states with universal background check and mandatory waiting period laws than in states without these laws. Another 2017 study found that states without universal background check and/or waiting period laws had steeper increases in their suicide rates than did states with these laws. A third 2017 study found that "waiting period laws that delay the purchase of firearms by a few days reduce gun homicides by roughly 17%." A 2017 study in the Economic Journal found that mandatory handgun purchase delays reduced "firearm related suicides by between 2 and 5 percent with no statistically significant increase in non firearm suicides," and were "not associated with statistically significant changes in homicide rates." Another 2017 study showed that laws banning gun possession by people subject to intimate partner violence restraining orders, and requiring such people to give up any guns they have, were associated with lower intimate partner homicide rates. A 2021 study found that firearm purchase delay laws reduced homicide – the authors suggested that it was driven by reductions in gun purchases by impulsive customers.

Пікірлер

2015 жылы Дэниел Вебстер мен Гарен Винтемут АҚШ-та қаруды қауіпті жағдайдағы адамдардың қолынан ұстауға бағытталған қару заңдарының тиімділігін зерттеген зерттеулерді қарастырды. Олар, үй ішіндегі зорлық-зомбылықтан қорғауға байланысты бұйрықтар немесе зорлық-зомбылық қылмыстары үшін сотталған адамдарға қару ұстауға тыйым салатын кейбір заңдардың зорлық-зомбылық деңгейінің төмендеуімен байланысты екенін анықтады. Сондай-ақ, осы заңдар бойынша адамдарға қару ұстауға тыйым салынатынын тексеру үшін қосымша процедуралар енгізген заңдар да осыған ұқсас нәтижелер көрсетті. Олар сонымен қатар, "қару сатып алуға қатаң рұқсат" заңдары мен "жалпыға ортақ тексерулер" сияқты, қаруға қол жеткізуіне тыйым салынған адамдардың алдын алуға бағытталған басқа да көптеген қару-жарақ ережелерінің "қылмыскерлерге қарудың таралуымен кері байланыста" екенін анықтады. 2016 жылғы жүйелі шолуда қаруға лицензия беруді шектеуші заңдар қарудан жарақаттану деңгейінің төмендеуімен байланысты екені, ал жасырын қару алып жүру заңдары мұндай жарақаттар деңгейімен маңызды байланысқа ие емес екені анықталды. Тағы бір жүйелі шолуда қару-жараққа қатысты қатаң заңдар қарудан болатын адам өлтірулердің төмендеуімен байланысты екені көрсетілді; бұл байланыс, әсіресе, тексерулер мен қару сатып алуға рұқсат беру заңдары үшін күшті болды. 2020 жылы RAND корпорациясы жүргізген шамамен 13 000 зерттеуді қарау нәтижесінде, олардың әдістемелік талаптарына сәйкес келетіні тек 123 ғана болды, бұл "таңқаларлықтай шектеулі ғылыми дәлелдер базасы" екенін көрсетті. Қарастырылған 18 қару саясатының тек 2-і ғана қолдау дәлелдерімен қамтылған. RAND ұсынған дәлелдерге сәйкес, балалардың қаруға қол жеткізбеуін қамтамасыз ету заңдары балалардың атыс қаруынан жарақаттануын және өлімін азайтады, ал "өз қорғанысы үшін тұру" заңдары атыс қаруынан болатын адам өлтірулерді арттырады. RAND сонымен қатар, қазіргі қол жетімді шектеулі дәлелдердің "осы саясаттардың тиімсіз екенін білдірмейтінін" атап өтті. Керісінше, бұл ғылымның саяси пікірталасқа қосқан үлесіндегі кемшіліктерді көрсетеді.

Жеке заңдарды зерттеу

Басқа зерттеулер қару-жараққа қатысты заңдар қабылданғанға дейін және алынғаннан кейін атыс қаруына байланысты өлім-жітімдердің динамикасын қарастырды. 2004 жылғы "Америкалық медицина қауымдастығының журналында" жарияланған зерттеу балалардың қаруға қол жеткізуін шектеу заңдарының "14-17 жас аралығындағы жастар арасындағы суицид деңгейін аздаған дәрежеде төмендеткенімен" байланысты екенін көрсетті. 2015 жылғы екі зерттеу Коннектикут штатында 1995 жылы қабылданған қару сатып алуға рұқсат алу заңының атыс қаруымен жасалған суицидтер мен кісі өлтірулердің азаюымен байланысты екенін анықтады. Осы зерттеулердің бірі Миссури штатының қару сатып алу заңының жойылғаннан кейін "атыс қаруымен суицид деңгейі 16,1%-ға артқанын" көрсетті, ал 2014 жылғы осы зерттеу тобының тағы бір зерттеуі бұл заңның жойылғаннан кейін кісі өлтіру деңгейінің 16%-ға өскенін анықтады. 2000 жылғы Брэди қолға қару қолдануды болдырмау туралы заңның тиімділігін бағалауға бағытталған зерттеуде заңның жалпы кісі өлтіру немесе суицид деңгейін төмендетпегені, бірақ 55 жастан асқан адамдар арасында атыс қаруымен суицид деңгейін төмендеткені анықталды. 1991 жылғы зерттеу Вашингтон, округ Колумбияның 1975 жылғы Атыс қаруын бақылау туралы заңына назар аударды, ол тұрғындарға белгілі бір оқшаң және спорттық мылтықтардан басқа барлық қаруды иеленуге тыйым салды, сондай-ақ оларды зарядталмаған, бөлектелмеген немесе иелерінің үйлерінде құлыппен сақтау қажет болды. Зерттеу заңның қабылдануының "округ Колумбияда атыс қаруымен жасалған кісі өлтірулер мен суицидтердің жылдам төмендеуіне" себеп болғанын көрсетті. 1996 жылғы зерттеу осы деректерді қайта талдап, осы заңның тиімділігі туралы едәуір өзгеше қорытындыға келді.

Басқа зерттеулер мен пікірталастар

1993 жылы Клек пен Паттерсон АҚШ-тың 170 қаласындағы қаруды бақылау заңдарының 18 негізгі түрінің қылмысқа немесе зорлық-зомбылыққа (оның ішінде өзін-өзі өлтіруге) қатысты әр негізгі түріне әсерін талдады және қару заңдарының, әдетте, зорлық-зомбылық қылмыстары мен өзін-өзі өлтіру деңгейіне айтарлықтай әсер етпегенін анықтады. Сол сияқты, 1997 жылғы зерттеуде қару-жараққа бақылау жасау заңдары АҚШ штаттарында қару-жарақпен өлім-жітім деңгейіне кедейлік пен жұмыссыздық сияқты әлеуметтік-экономикалық факторлармен салыстырғанда аз әсер еткенін анықтады. Философия профессоры Майкл Хумер қаруды бақылау моральдық тұрғыдан дұрыс емес болуы мүмкін деп санайды, тіпті оның нәтижесі оң болса да, өйткені жеке адамдар өзін-өзі қорғау және демалыс үшін қару иелену құқығына ие. 2007 жылы жарық көрген мақалада "Жазадан алдын алу журналы" журналында қылмыс жасауда қолданылатын атыс қаруының шамамен 60%-ы лицензиялы дилерлердің 1%-ына байланысты болуы мүмкін екендігі айтылған. Бұл нәтижелер қару туралы заңдар лицензиялы дилерлерден жасалған сатып алулардың шамамен 99%-ын тиімді реттейді, бірақ қарумен байланысты зорлық-зомбылық қылмыстардың көпшілігі ережелерді бұза отырып сатып алынған қаруды қолдану арқылы жасалады. "Жазадан алдын алу журналы" мақаласында атыс қаруын қолдану арқылы жасалатын зорлық-зомбылық қылмыстарын азайту үшін қару сатушыларды бақылауды күшейтумен қатар қару сатуды реттеуді оңтайландыру керектігі айтылған. 2009 жылы тәуелсіз ұйым - Қоғамдық денсаулық сақтау заңдарын зерттеу бағдарламасы қару қауіпсіздігіне қатысты әртүрлі заңдардың тиімділігіне қатысты белгілі бір заңның немесе саясаттың қоғамдық денсаулыққа әсерін бағалау жөніндегі зерттеулерді қорытындылайтын бірнеше дәлелдерді жариялады. Олардың тұжырымдары: "Рұқсат беру керек" заңдарының зорлық-зомбылық қылмыстарын азайту үшін қоғамдық денсаулыққа ықпал ету тиімділігін белгілеу үшін жеткілікті дәлелдер жоқ, бұл "рұқсат беруге болады" заңдарынан өзгеше. Күту мерзімі туралы заңдардың қарумен байланысты зорлық-зомбылық пен өзін-өзі өлтіруді болдырмауға бағытталған қоғамдық денсаулық сақтау шаралары ретінде тиімділігін анықтау үшін жеткілікті дәлелдер жоқ. Балалардың қолжетімділігін болдырмау туралы заңдар балалардың арасында қарумен байланысты аурулар мен өлім-жітім деңгейін төмендету үшін перспективалы шара болып табылады, бірақ олардың қарумен байланысты зиянды жағдайларды азайтуға бағытталған қоғамдық денсаулық сақтау шаралары ретінде тиімділігін растайтын дәлелдер жеткіліксіз. Қарумен байланысты зиянды жағдайларды азайтуға бағытталған қоғамдық денсаулық сақтау шаралары сияқты тыйым салудың тиімділігін анықтау үшін жеткілікті дәлелдер жоқ. Атыс қаруын лицензиялау мен тіркеу талаптарының атыс қаруына байланысты зиянды азайтуға бағытталған құқықтық араласу ретінде тиімділігін растайтын жеткілікті дәлелдер жоқ. RAND корпорациясы жүргізген зерттеу көрсетіп тұрғандай, тексерулер суицидтер мен зорлық қылмыстарын азайтуы мүмкін; балалардың қолжетімділігін болдырмау туралы заңдар суицидтер мен жарақаттанулар мен өлім-жітімдер санын азайтуы мүмкін; жас талаптары суицидтерді азайтуы мүмкін; ал психикалық ауруларға байланысты тыйым салулар суицидтер мен зорлық қылмыстарын азайтуы мүмкін. Екінші жағынан, жасырын қару алып жүру заңдары зорлық қылмыстарын және суицидтерді арттыруы мүмкін, ал өздігінен қорғану заңдары зорлық қылмыстарын арттыруы мүмкін. Шабуыл қаруын және үлкен сыйымдылықтағы дүрылдарды сатуға тыйым салу осы тауарлардың сату бағасын арттыруы мүмкін. 2019 жылдың тамызында Business Insider басылымында жарияланған "Қаруды бақылау шынымен жұмыс істейді" деген мақала Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары, Американдық медициналық қауымдастықтың журналы, RAND корпорациясы, профилактикалық медицина журналы, қару қауіпсіздігі үшін Everytown, Джонс Хопкинс университеті және басқалар жүргізген оншақты зерттеуді қарастырады. Олар Швейцариядағы қару-жарақ ережелерін қайталау, яғни жаңа шабуыл қаруын сатуға тыйым салу, кейбір адамдарға жасырын қару алып жүруге рұқсат беруден бас тарту және алкогольге байланысты бірнеше қылмыстар үшін сотталған адамдарға қару-жарақ сатуға тыйым салу қарумен байланысты өлім-жітім мен жарақаттарды азайтады деген қорытындыға келді.

In 1993, Kleck and Patterson analyzed the impact of 18 major types of gun control laws on every major type of gun involved crime or violence (including suicide) in 170 U. S. cities, and found that gun laws generally had no significant effect on violent crime rates or suicide rates. Similarly, a 1997 study found that gun control laws had only a small influence on the rate of gun deaths in U. S. states compared to socioeconomic variables like poverty and unemployment. Philosophy professor Michael Huemer argues that gun control may be morally wrong, even if its outcomes would be positive, because individuals have a prima facie right to own a gun for self defense and recreation. A 2007 article published by the Journal of Injury Prevention states that approximately 60% of firearms used to commit violent crime can be traced to 1% of licensed dealers. This finding indicates that, although gun laws effectively regulate approximately 99% of purchases made from licensed dealers, a majority of gun related violent crimes are perpetrated using guns that were purchased in violation of regulations. The Journal of Injury Prevention article advocates for increased monitoring of gun vendors in tandem with the optimization of gun sale regulation, as a means to decrease violent crime perpetrated with a firearm. In 2009, the Public Health Law Research program, an independent organization, published several evidence briefs summarizing the research assessing the effect of a specific law or policy on public health, that concern the effectiveness of various laws related to gun safety. Among their findings:

There is not enough evidence to establish the effectiveness of "shall issue" laws, as distinct from "may issue" laws, as a public health intervention to reduce violent crime. There is insufficient evidence to determine the effectiveness of waiting period laws as public health interventions aimed at preventing gun related violence and suicide. Although child access prevention laws may represent a promising intervention for reducing gun related morbidity and mortality among children, there is currently insufficient evidence to validate their effectiveness as a public health intervention aimed at reducing gun related harms. There is insufficient evidence to establish the effectiveness of such bans as public health interventions aimed at reducing gun related harms. There is insufficient evidence to validate the effectiveness of firearm licensing and registration requirements as legal interventions aimed to reduce firearm related harms. RAND Corporation did a study that demonstrates that background checks may decrease suicides and violent crime; child access prevention laws may decrease the number of suicides and unintentional injuries and deaths; minimum age requirements may decrease suicides; and prohibitions associated with mental illness may decrease suicides and violent crimes. On the other hand, concealed carry laws may increase violent crimes and suicides, while stand your ground laws may increase violent crime. Bans on the sale of assault weapons and high capacity magazines may increase the sale price for these items. An August 2019 article entitled, "Gun control really works" published by Business Insider looks at a dozen studies by the Centers for Disease Control and Prevention, The Journal of the American Medical Association, Rand Corporation, the journal Preventive Medicine, Everytown for Gun Safety, Johns Hopkins University, and others. They conclude that mirroring the firearms regulations in Switzerland such as banning the sale of new assault weapons, denying concealed carry licenses to some individuals, and prohibiting firearm sales to people convicted of multiple alcohol related offenses will decrease gun related deaths and injuries.

Канада

Мылтықтар мен оқ атар қаруларды алу салыстырмалы түрде оңай, ал тапаншалар мен кейбір жартылай автоматты мылтықтар шектеулі. 1977 жылы Канадада қабылданған Қылмыстық кодекске енгізілген түзетулерге байланысты қаруды бақылау заңының тиімділігін зерттеген бірнеше зерттеулер адам өлтіру немесе қарақшылық көрсеткіштерін төмендетпегенін көрсетті. Бір зерттеу тіпті бұл заңның атыс қаруын қолданып жасалған қарақшылықты күшейткенін анықтады. 1993 жылғы зерттеу бұл заң қабылданғаннан кейін қарумен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіші айтарлықтай төмендегенін, сондай-ақ елде атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау үлесі де азайғанын көрсетті. 2003 жылғы зерттеу бұл заңның «әлеуметтік факторларды ескергеннен кейін де өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштеріне әсер еткен болуы мүмкін» деген қорытындыға келді, ал 2001 жылғы зерттеу тобы бұл заңның «кем дегенде егде жастағы құрбандар үшін адам өлтіру көрсеткіштеріне әсер еткен болуы мүмкін» деген пікір білдірді. 1994 жылғы зерттеу бұл заң 1978 жылы күшіне енгеннен кейін Онтариода өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіші уақыт өте келе төмендегенін, ал әдістеме алмасуға ешқандай дәлел жоқ екенін анықтады. Сол зерттеуде «Бұл төмендеулер заңнамаға байланысты болуы мүмкін» делінген. 1991 жылы Канада C-17 қаруды бақылау заң жобасын қабылдады. 2004 жылғы зерттеуге сәйкес, бұл заң қабылданғаннан кейін атыс қаруымен байланысты өзіне-өзі қол жұмсау және адам өлтіру көрсеткіштері, сондай-ақ атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау үлесі сол елде айтарлықтай төмендеді. 2010 жылғы зерттеу бұл заң қабылданғаннан кейін Квебек облысындағы ерлер арасында атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау саны азайғанын көрсетті, бірақ бұл себеп-салдар байланысын білдірмейтінін мойындады. 1992 жылы Канада қару-жарақтардың қауіпсіз сақталуын қамтамасыз ету мақсатында Канадалық атыс қарулары заңын қабылдады. 2004 жылғы зерттеулер Квебектің Абитиби-Темскаминг аймағында атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіші заң қабылданғаннан кейін төмендегенімен, жалпы өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіші өзгермегенін көрсетті. 2005 жылғы зерттеуде C-17 заң жобасы қабылданғаннан кейін де өзіне-өзі өлтірудің жалпы көрсеткіші өзгермегені анықталды. 2008 жылғы зерттеу Квебек провинциясының барлық аймағына қатысты ұқсас қорытындыға келді; бұл зерттеуде C-17 атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсаудың төмендеу қарқынын арттырмаған сияқты. Басқа зерттеушілер 2008 жылғы зерттеуді тым қысқа уақыт аралығында жүргізілгені үшін және C-17-дегі ережелердің біртіндеп енгізілгенін ескермегені үшін сынға алды. 1990 жылы жүргізілген зерттеуде Ванкувердегі (Британ Колумбиясы, Канада) және Сиэтлдегі (Вашингтон, АҚШ) өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштері (онда қару-жараққа қатысты заңдар қатаң болды) салыстырылды. Жалпы алғанда, екі жердегі өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштері бірдей болды, бірақ 15-24 жас аралығындағылар арасында Сиэтлдегі көрсеткіш Ванкувердегіден шамамен 40 пайызға жоғары болды. Авторлар «тапаншаға қол жеткізуді шектеу 15-24 жас аралығындағы адамдардың өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткішін төмендетуі мүмкін, бірақ бұл жалпы өзіне-өзі өлтіру көрсеткішін төмендетуі мүмкін емес» деген қорытындыға келді. Облыстық қару иелену деңгейі мен өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштерін қарастырған зерттеуде жалпы өзіне-өзі өлтіру көрсеткішімен маңызды байланыс жоқ екені анықталды. 2011 жылы Канадада 1974 жылдан 2004 жылға дейін қаруды бақылау туралы заң қабылданды. Зерттеулер көрсеткендей, Канаданың қару-жарақ заңнамасының адам өлтіруді азайту әсері адам өлтіру көрсеткішіне байланысты әлеуметтік-демографиялық және экономикалық факторларды есепке алғаннан кейін де сақталды. 2012 жылы жүргізілген зерттеуде 1974 жылдан 2008 жылға дейін Канадада қабылданған қаруды бақылау заңдары қаралды және бұл заңдар атыс қаруымен жасалған адам өлтіру көрсеткішіне пайдалы әсер еткеніне ешқандай дәлел табылмады. Зерттеуге сәйкес, «адам өлтірудің басқа да факторлары - орташа жасы, жұмыссыздық, иммиграция, аз табыс табатын халықтың пайызы, табыстың теңдігіне қатысты Джини индексі, полиция қызметкеріне шаққандағы халық саны және түрмеге қамау көрсеткіші». 2013 жылы Канаданың 1995 жылғы қаруды бақылау туралы заңын зерттеуде 1995 жылғы атыс қаруын бақылау туралы заң әйелдерге қарсы қарулы зорлық-зомбылықты едәуір азайтқанына дәлел жоқ. 2020 жылдың 1 мамырында Новая Шотландиядағы өлімге душар болған атыс оқиғасынан кейін Джастин Трюдоның либералды үкіметі 1500 әскери үлгідегі жартылай автоматты мылтықтарға тыйым салды, соның ішінде танымал AR 15 және оның нұсқалары. Бұл тыйым салуды Кеңес қаулысы арқылы қабылдады. 2020 жылғы зерттеуде 1981 жылдан 2016 жылға дейін қабылданған заңдарды қарастырғанда, заңнамадағы өзгерістерден кейін жалпы адам өлтіру немесе өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштерінде маңызды өзгерістер болмағаны анықталды. Сонымен қатар, провинция бойынша атыс қаруына иелік ету көрсеткіші провинция бойынша жалпы өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткішімен байланысты емес екені анықталды. 2022 жылдың 21 қазанында Джастин Трюдо үкіметі атыс қаруымен жасалған зорлық-зомбылықты шектеу және қаруды бақылауды күшейту мақсатында C-21 заң жобасын күшіне енгізді. Бұл заңнама Канада азаматтарының тапаншаларды сату, сатып алу немесе беруіне ұлттық тыйым салды. Сонымен қатар, соттар мен Бас қару офицерлеріне (CFO) шұғыл қару тыйымдау бұйрықтарын шығаруға және лицензияларды уақытша тоқтатуға мүмкіндік беретін «қызыл ескерту» және «сары ескерту» заңдарын енгізді. Бұдан өзге, бұл заң қару-жараққа қатысты қылмыстарға, соның ішінде контрабанда мен саудаға қатысты максималды жазаларды 10 жылдан 14 жылға дейін ұлғайтты. Сонымен қатар, C-21 заң жобасы нақты қаруларға ұқсас және секундына 366-500 фут жылдамдықпен снарядтарды шығаратын орташа жылдамдықты «көшірме» пневматикалық қаруларды тыйым салды.

Rifles and shotguns are relatively easy to obtain, while handguns and some semi automatic rifles are restricted. With respect to the Criminal Law Amendment Act, a gun control law passed in Canada in 1977, some studies have found that it was ineffective at reducing homicide or robbery rates. One study even found that the law may have actually increased robberies involving firearms. A 1993 study found that after this law was passed, gun suicides decreased significantly, as did the proportion of suicides committed in the country with guns. A 2003 study found that this law "may have had an impact on suicide rates, even after controls for social variables," while a 2001 study by the same research team concluded that the law "may have had an impact on homicide rates, at least for older victims." A 1994 study found that after this law came into force in 1978, suicide rates decreased over time in Ontario, and that there was no evidence of method substitution. The same study found that "These decreases may be only partly due to the legislation." In 1991, Canada implemented the gun control law Bill C 17. According to a 2004 study, after this law was passed, firearm related suicides and homicides, as well as the percentage of suicides involving firearms, declined significantly in that country. A 2010 study found that after this law was passed, firearm suicides declined in Quebec among men, but acknowledged that this may not represent a causal relationship. In 1992, Canada promulgated the Canadian Firearms Act, which aimed at ensuring that guns were stored safely. A 2004 study found that although firearm suicide rates declined in the Quebec region Abitibi Témiscamingue after the law was passed, overall suicide rates did not. A study in 2005 also found that overall suicide rates did not change after passage of Bill C 17. A 2008 study reached similar conclusions with regard to the entire Quebec province; this study also found that C 17 did not seem to increase the rate at which the firearm suicide rate was declining. Other researchers have criticized this 2008 study for looking at too short a time period and not taking account of the fact that the regulations in C 17 were implemented gradually. A 1990 study compared suicide rates in the Vancouver, British Columbia, Canada metropolitan area (where gun control laws were more restrictive) with those in the Seattle, Washington area in the United States. The overall suicide rate was essentially the same in the two locations, but the suicide rate among 15 to 24 year olds was about 40 percent higher in Seattle than in Vancouver. The authors concluded that "restricting access to handguns might be expected to reduce the suicide rate in persons 15 to 24 years old, but it probably would not reduce the overall suicide rate." A study that looked at provincial gun ownership rates, and associated suicide rates found no significant correlations with overall suicide rates. A 2011 study looked at gun control passed in Canada between 1974 and 2004 and found that gun laws were responsible for 5 to 10 percent drops in homicides. The study found that the homicide reduction effects of Canadian gun legislation remained even after accounting for sociodemographic and economic factors associated with homicide rates. A 2012 study looked at gun control laws passed in Canada from 1974 to 2008 and found no evidence that these laws had a beneficial effect on firearm homicide rates in that country. According to the study, "other factors found to be associated with homicide rates were median age, unemployment, immigration rates, percentage of population in low income bracket, Gini index of income equality, population per police officer, and incarceration rate." A 2013 study of the 1995 Canadian gun control law Firearms Act, 1995 reported little evidence that this law significantly reduced rates of lethal gun violence against women. On May 1, 2020, after deadly shootings in Nova Scotia, Justin Trudeau's Liberal government banned 1,500 kinds of military style semi automatic rifles, including the popular AR 15 and its variants. The ban was enacted via an Order In Council. A 2020 study examining laws passed from 1981 to 2016 found no significant changes in overall homicide or suicide rates following changes in legislation. In addition, it also found that firearm ownership by province was not correlated to overall suicide rates by province. On October 21, 2022, under Justin Trudeau's government, Bill C 21 came into effect, aiming to address gun violence and strengthen gun control. The legislation introduced a national freeze on the sale, purchase, or transfer of handguns by individuals within Canada. It also established new "red flag" and "yellow flag" laws, allowing courts and Chief Firearms Officers (CFOs) to issue emergency weapons prohibition orders and temporarily suspend licenses, respectively. Moreover, the bill increased maximum penalties for firearms related offenses, including smuggling and trafficking, from 10 to 14 years imprisonment. Additionally, Bill C 21 prohibited mid velocity 'replica' airguns that closely resemble real firearms and discharge projectiles at a velocity between 366 and 500 feet per second.

Австралия

1988 және 1996 жылдары Австралияның Виктория штатында қару-жараққа қатысты заңдар қабылданды, екеуі де жаппай оқ жарудан кейін жүзеге асты. 2004 жылғы зерттеу көрсеткендей, осы заңдардың нәтижесінде атыс қаруына байланысты жалпы өлім-жітім, әсіресе суицидтер күрт төмендеді. 1995 жылғы зерттеу Австралияның Квинсленд штатында қабылданған қару-жараққа қатысты заңнаманың суицид деңгейін төмендеткенін көрсетті. 2006 жылғы зерттеуде, қару-жарақ лоббиімен байланысты зерттеушілер Жанин Бейкер мен Самара МакФедран, Австралия 1996 жылы қару-жарақтарды бақылау туралы заңды (NFA) қабылдағаннан кейін, қарумен байланысты суицидтерге әсер еткен болуы мүмкін, бірақ басқа көрсеткіштерге әсер етпеген сияқты деген қорытынды жасады. 2006 жылы Саймон Чэпмен басшылық еткен тағы бір зерттеуде, Австралияда бұл заң 1996 жылы қабылданғаннан кейін, ел он жылдан астам уақыт бойы жаппай оқ жарусыз өтті, ал қарумен байланысты өлім-жітім (әсіресе суицидтер) күрт төмендеді. Осы зерттеудің авторлары бұрынғы зерттеуді, Чэпмен және басқалардың айтуынша, "өлім-жітім көрсеткіштерін есептеп, оларды уақыт қатары ретінде қарастыру, көрсеткішті құрайтын сандардың табиғи өзгеруін ескермеуіне қарамастан, уақыт қатары талдауын қолданғаны үшін" сынға алды. Чэпмен және басқалар Бейкер мен МакФедранның Box–Jenkins моделін тиісінше қолданбағанын да айтты. 2010 жылғы зерттеуде NFA-ның қарумен байланысты өлім-жітімге тигізген әсері зерттелді және заңның "атыс қаруымен жасалған адам өлтірулерді немесе суицидтерді азайтуға елеулі әсері жоқ" екені анықталды. Алайда, Дэвид Хеменвей бұл зерттеуді, мұндай сынақтар кідіріс болған жағдайда немесе әсер бірнеше жыл бойы байқалғанда саясаттың әсерін жіберіп алуы мүмкін болғандықтан, құрылымдық үзіліс тестін қолданғаны үшін сынға алды. Сол жылы жарияланған тағы бір зерттеуде Австралияның қаруды қайта сатып алу бағдарламасы қарумен байланысты суицид деңгейін шамамен 80%-ға төмендеткені, ал қарусыз өлім-жітім көрсеткіштеріне елеулі әсер етпегені анықталды. Басқа зерттеулер NFA қабылданғаннан кейін қарумен жасалған суицидтер азайғанын, бірақ бұл азаюға NFA жауапты болуы мүмкін емес екенін және "әлеуметтік және мәдени көзқарастардың өзгеруі" кем дегенде жартылай себеп болуы мүмкін екенін көрсетті. 2011 жылғы зерттеуде "Австралияда атыс қаруының белгілі бір түрлеріне тыйым салынғанына" қарамастан, жаппай оқ жару оқиғаларының алдын алуға қол жеткізілмегені анықталды. 2016 жылы Чэпмен NFA қабылданғаннан кейін елде жаппай оқ жару оқиғалары болмағанын (2016 жылға дейін) және қарумен байланысты өлім-жітім деңгейі NFA-дан кейін, одан бұрынғыдан гөрі жылдам төмендегенін көрсеткен тағы бір зерттеудің авторы болды. Зерттеуде сондай-ақ, қарусыз жасалған адам өлтірулер мен суицидтер деңгейі NFA-дан кейін одан да жылдам төмендегені анықталды, бұл авторларды "өртпен қаруланған өлімдердің өзгеруіне қару заңдарының реформаларын жатқызуға болатынын анықтау мүмкін емес" деген қорытындыға әкелді.

In 1988 and 1996, gun control laws were enacted in the Australian state of Victoria, both times following mass shootings. A 2004 study found that in the context of these laws, overall firearm related deaths, especially suicides, declined dramatically. A 1995 study found preliminary evidence that gun control legislation enacted in Queensland, Australia, reduced suicide rates there. A 2006 study by gun lobby affiliated researchers Jeanine Baker and Samara McPhedran found that after Australia enacted the National Firearms Agreement (NFA), a gun control law, in 1996, gun related suicides may have been affected, but no other parameter appeared to have been. Another 2006 study, led by Simon Chapman, found that after this law was enacted in 1996 in Australia, the country went more than a decade without any mass shootings, and gun related deaths (especially suicides) declined dramatically. The latter of these studies also criticized the former for using a time series analysis despite the fact that, according to Chapman et al., "calculating mortality rates and then treating them as a number in a time series ignores the natural variability inherent in the counts that make up the numerator of the rate." Chapman et al. also said that Baker and McPhedran used the Box–Jenkins model inappropriately. A 2010 study looking at the effect of the NFA on gun related deaths found that the law "did not have any large effects on reducing firearm homicide or suicide rates," although David Hemenway has criticized this study for using a structural break test despite the fact that such tests can miss the effects of policies in the presence of lags, or when the effect occurs over several years. Another study, published the same year, found that Australia's gun buyback program reduced gun related suicide rates by almost 80%, while non gun death rates were not significantly affected. Other research has argued that although gun suicide rates fell after the NFA was enacted, the NFA may not have been responsible for this decrease and "a change in social and cultural attitudes" may have instead been at least partly responsible. A 2011 study found that "Australia's prohibition of certain types of firearms" has not prevented mass shootings. In 2016, Chapman co authored another study that found that after the NFA was passed, there were no mass shootings in the country (as of 2016), and that gun related death rates declined more quickly after the NFA than they did before it. The study also found, however, that non gun suicide and homicide rates declined even more quickly after the NFA, leading the authors to conclude that "it is not possible to determine whether the change in firearm deaths can be attributed to the gun law reforms."

Басқа елдер

2007 жылы жүргізілген зерттеу Австрияда 1997 жылы қабылданған қаруды бақылау заңдары атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау және адам өлтіру көрсеткіштерін төмендеткенін көрсетті. Бразилияда 2003 жылы қарусыздану заңдары қабылданғаннан кейін, 2004 жылы қарумен байланысты өлім-жітім алдыңғы жылмен салыстырғанда 8%-ға төмендеді, бұл соңғы он жылдағы алғашқы төмендеу болды. Сондай-ақ, 2003-2004 жылдары қарумен байланысты ауруханаға түсу көрсеткіштері 4,6%-ға төмендеді. 2006 жылы жүргізілген зерттеу 1992 жылы Жаңа Зеландияда қаруды бақылау заңдары қабылданғаннан кейін, әсіресе жастар арасында атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштері айтарлықтай төмендегенін көрсетті. Дегенмен, жалпы өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштерінде маңызды өзгеріс байқалмады. Жаңа Зеландияда жүргізілген зерттеуде қару иеленуі атыс қаруымен жасалған өзіне-өзі қол жұмсау тәуекелімен байланысты екені, бірақ жалпы өзіне-өзі қол жұмсаумен байланысты емес екені анықталды. 2010 жылы жүргізілген зерттеу Израиль қорғаныс күштерінің жасөспірімдердің қаруға қол жеткізуін шектеу саясатының өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштеріне тигізген әсерін қарастырды және «Саясат өзгергеннен кейін, өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштері 40%-ға төмендеді» деген қорытындыға келді. Авторлар: «Бұл зерттеудің нәтижелері саясаттағы салыстырмалы түрде қарапайым өзгерістердің өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштеріне елеулі әсер ете алатынын көрсетеді», - деп қорытындылады. 2013 жылғы зерттеу көрсеткендей, 2003 жылы Швейцария әскері қару қолжетімділігін шектеуді көздейтін XXI реформаны қабылдағаннан кейін, жалпы және атыс қаруымен байланысты өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштері төмендеді. 2013 жылы Норвегияда қабылданған төрт қаруды бақылау заңын қарастырған тағы бір зерттеуде олардың екеуі ерлер арасында атыс қаруымен жасалған өлім-жітімді төмендеткен болуы мүмкін, бірақ зерттелген барлық заңдарға қатысты нақты дәлелдер жеткіліксіз болды. 2014 жылғы зерттеуде 2000 жылы Оңтүстік Африканың Атыс қаруын бақылау заңы қабылданғаннан кейін елдегі адам өлтіру көрсеткіштері төмендеді және «Қатаң қаруды бақылау, FCA арқылы жүзеге асырылды, зерттеу кезеңінде [2001–2005 жылдар] жалпы және атыс қаруымен жасалған адам өлтірудің айтарлықтай төмендеуіне себеп болды» деген қорытындыға келді. 2000 жылы жүргізілген зерттеу Колумбияда қару алып жүруге тыйым салу елдегі екі қалада, атап айтқанда, Кали және Боготадағы адам өлтіру көрсеткіштерінің төмендеуімен байланысты екенін көрсетті.

A 2007 study found evidence that gun control laws passed in Austria in 1997 reduced the rates of firearm suicide and homicide in that country. In Brazil, after disarmament laws were passed in 2003, gun related mortality declined by 8% in 2004 relative to the previous year, the first decline observed in a decade. Gun related hospitalizations also reversed their previous trend by decreasing 4.6% from 2003 to 2004. A 2006 study found that after gun control laws were passed in New Zealand in 1992, suicides committed with guns declined significantly, especially among youth. This study however found that overall suicide rates did not change significantly. A case control study conducted in New Zealand found that gun ownership was significantly associated with a greater risk of gun suicides, but not suicides overall. A 2010 study looked at the effect of a policy adopted by the Israeli Defense Forces that restricted access to guns among adolescents on suicide rates, and found that "Following the policy change, suicide rates decreased significantly by 40%." The authors concluded that "The results of this study illustrate the ability of a relatively simple change in policy to have a major impact on suicide rates." A 2013 study showed that after the Military of Switzerland adopted the Army XXI reform, which restricted gun availability, in 2003, suicide ratesboth overall and firearm relateddecreased. Another 2013 study looking at four restrictive gun laws passed in Norway found that two of them may have reduced firearm mortality among men, but that the evidence was more inconclusive with respect to all of the laws they studied. A 2014 study found that after South Africa's Firearm Control Act was passed in 2000, homicide rates in the country declined, and concluded that "stricter gun control mediated by the FCA accounted for a significant decrease in homicide overall, and firearm homicide in particular, during the study period [2001–2005]." A 2000 study found that a ban on carrying guns in Colombia was associated with reductions in homicide rates in two cities in the country, namely, Cali and Bogotá.