АҚШ қару заңнамасындағы "шабуылдық қару" терминінің мағынасы

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының қару-жарақ заңнамасында қолданылатын терминология
Америка Құрама Штаттарының кейбір заңдарымен шектеуге алынған қару-жарақтар

Америка Құрама Штаттарында "шабуыл қаруы" термині – әртүрлі қару-жарақ түрлеріне қолданылатын даулы ұғым. Ол аралық патрондарды қолданатын, таңдаулы атыс жүргізетін мылтықтарды білдіреді. 2012 жылғы желтоқсанда Санди-Хук бастауыш мектебіндегі оқиғадан кейін көптеген жаңалықтар агенттіктері шабуыл қарулары туралы жарияланымдар жасап, олардың әртүрлі анықтамаларын түсіндіріп, оларды федералдық деңгейде қайтадан тыйым салу қажеттігі туралы әртүрлі пікірлерді ұсынды.

Терминология тарихы

Терминнің шығу тегі нақты белгісіз және көп пікірталас тудырады. Бұрынғыда, кейбір әскери қарулардың атауларында бұл тіркес қолданылған, мысалы, 1977 жылы M16 шабуыл мылтығымен қолдануға арналған граната лақтырғыш Rifleman's Assault Weapon немесе 1984 жылы ұсынылған ракета лақтырғыш Shoulder launched Multipurpose Assault Weapon. Терминнің немесе оған ұқсас терминнің қазіргі мағынадағы ең алғашқы қолданысы 1978 жылы The Hutchinson News (Kansas) газетінде Valmets 7.62×39, Colt AR 15 және Wilkinson Terry карабинесіне арналған жарнаманың бір бөлігі ретінде тіркелді. Тағы бір мысал – 1985 жылдың сәуір айында Калифорния штатының Ассамблеясына Арт Агнос енгізген, 20 немесе одан көп патрон сыйымдылығы бар ажыратылатын дүрылдарды қолдана алатын жартылай автоматты "шабуыл қаруларын" тыйым салу туралы заң жобасы. Ассамблеяның Қоғамдық қауіпсіздік комитеті алдында сөйлеген сөзінде Агнос: "Шабуыл қаруының жалғыз мақсаты – адамдарды ату", – деді. Басқа зерттеушілер қару-жарақ өндірушілердің өздері жаңа өнімдерге қызығушылық ояту үшін "шабуыл қаруы" терминін енгізгенін көрсететін деректер тапты. Филип Питерсон, Gun Digest Buyer’s Guide to Assault Weapons (2008) кітабының авторы былай жазды:

Осы арада көптеген қару құқығын қолдайтындар бұл терминге медиа немесе қаруды бақылау жақтастары тарапынан танымалдық келгенін айтты. Консервативті жазушы Рич Лоури шабуыл қаруы – "жасалма термин" деді. Екінші түзету қорынан (SAF) Жозеф П. Тартаро 1994 жылы былай деп жазды: "Қаруға қарсы стратегияның маңызды элементтерінің бірі – жұртшылықты «шабуыл қаруларына» тыйым салуды қолдауға итермелеу үшін жасанды шатастыру тудыру. Бұрын айтқандай, көпшілік толық автоматты және жартылай автоматты қарудың арасындағы айырмашылықты білмейді". Коннектикут штатының Спортсмендер коалициясының атқарушы директоры Роберт Крук: «Медиа қолданған «шабуыл қаруы» термині – медианың өзі ойлап тапқан сөз», – деді. Қаруды бақылауды қолдайтындар бұл терминді пайдаланса, қару құқығын қолдайтындар көбінесе оны қолданбайды.

Мемлекеттік құқық анықтамаларының айырмашылығы

Жеті штат шабуыл қаруына тыйым салуды әртүрлі анықтамалар мен сипаттамалармен жүзеге асырады. Калифорния штаты шабуыл қаруын атауымен, "сериясымен" (AK 47 немесе AR 15) және сипаттамасы бойынша анықтайды. Айналмалы цилиндрі бар саптық мылтық та шабуылдық қару ретінде қарастырылады. Мэриленд штаты шабуылдық тапаншаларды анықтап, оларға тыйым салады. Ол өндірушісіне қарамастан, маркасы немесе моделі бойынша тізімделген 45 басқа шабуыл қаруын реттейді. Массачусетс штаты шабуыл қаруын 1994 жылғы мерзімі өткен федералды тыйым салудың ұқсас ережелеріне сәйкес жартылай автоматты атыс қарулары деп анықтайды. Нью-Йорк штаты 2013 жылға дейін шабуыл қаруына тыйым салған, бірақ сол жылдың 16 қаңтарында SAFE Act заңын қабылдады, ол шабуыл қаруының анықтамасын қатаңдатып, дереу тыйым салды. NY SAFE Act шабуыл қаруын ажыратылатын дүрылдар мен бір әскери стильді ерекшелігі бар жартылай автоматты тапаншалар мен мылтықтар, сондай-ақ бір әскери стильді ерекшелігі бар жартылай автоматты саптық мылтықтар деп анықтайды. Иллинойс штатының қару-жарақ қауымдастығы штаттың көптеген қару иелерінің ұсыныс бойынша тыйым салынатын бір немесе бірнеше қаруы бар екенін мәлімдеді. Ұлттық қару қауымдастығы (NRA) бұл ұсыныс қолдағы қарулардың 75 пайызы мен ұзын қарулардың 50 пайызына шектеу қоюы мүмкін екенін айтты. Миннесота штаты да кейбір атыс қаруларын шабуыл қарулары ретінде анықтап, олардың сатылуын реттейді.

Шабуыл мылтықтарынан айырмашылығы

"Шабуыл мылтығы" термині жиі "шабуыл қаруы" терминімен алмастырылып қолданылады, бірақ мұндай қолдану дұрыс емес және терминді қате пайдалану деп есептеледі. "Британ энциклопедиясы" бойынша, "шабуыл мылтығының" анықтамасының бір бөлігі – ол таңдамалы атысқа қабілетті, яғни жартылай автоматты және толық автоматты режимде ату мүмкіндігіне ие. 1934 жылдан бері Ұлттық атыс қарулары заңымен, ал 1986 жылдан бастап Атыс қаруларын қорғау заңымен машиналық қаруларға, соның ішінде таңдамалы атыс мылтықтарына иелік ету қатаң реттеледі. 2012 жылдың мамыр айында Law Center to Prevent Gun Violence: "Тізімге таза эстетикалық сипаттағы белгілерді қосу, өндірушілерге жасаған қаруларына ұсақ өзгерістер енгізу арқылы заңды айналып өтуге мүмкіндік берді" деді. Кейбір журналистер бұл терминді 2012 жылы Колорадо штатының Аврора және Коннектикут штатының Ньютаун қалаларындағы оқиғалардан кейін пайдаланды. "Қара мылтықтар" немесе "қара тапаншалар" деп те аталатын шабуыл қарулары, АҚШ-та заңмен аң аулауға қолданылатын көптеген басқа жартылай автоматты мылтықтардан артық қуатты емес; олар жылдамырақ атылмайды немесе ұзағырақ қашықтыққа оқ жібермейді. Екі ғалым былай деп жазды: "[Шабуыл қаруын] зерттеудегі бір мәселе – шабуыл қаруының жіктелуі атыс қаруларының сыртқы түріне негізделген. Мысалы, Colt AR 15 сериялы жартылай автоматты мылтығы – АҚШ әскерлеріне берілген толық автоматты M 16 мылтығының азаматтық нұсқасы – 1994 жылғы шабуыл қаруына қатысты шектеулерге жатады, бірақ Ruger Mini 14 мылтығына тыйым салынбады. Дегенмен, Mini 14 бірдей калибрлі, ұзындығы шамамен бірдей, жартылай автоматты және 30 оқтан тұратын дүрылдерді пайдалана алады. Екі қарудың арасындағы нақты айырмашылық – сыртқы түрі: AR 15 мылтығы көріне қауіптірек." Атыс спорты қоры, атыс қарулары индустриясының сауда ұйымы, шабуыл қаруы терминінің көптеген жартылай автоматты атыс қаруларына олардың сыртқы түріне байланысты, қылмыста қолданылмағандықтан қате қолданылғанын мәлімдейді.

The term "assault rifle" is frequently used interchangeably with the term "assault weapon" but this use has been described as incorrect and a misapplication of the term. Part of the definition of "assault rifle", according to the Encyclopædia Britannica, is that it is selective fire, which means that it is capable of both semiautomatic and fully automatic fire. Civilian ownership of machine guns, including selective fire rifles, has been tightly regulated since 1934 under the National Firearms Act and since 1986 under the Firearm Owners Protection Act. In May 2012, the Law Center to Prevent Gun Violence said, "the inclusion in the list of features that were purely cosmetic in nature created a loophole that allowed manufacturers to successfully circumvent the law by making minor modifications to the weapons they already produced." Some reporters used the term in stories after the 2012 shootings in Aurora, Colorado, and Newtown, Connecticut. Assault weapons, also sometimes called "black guns" or "black rifles", are no more powerful than many other semi automatic rifles legally used for hunting throughout the United States; they do not shoot faster or have greater range. Two scholars have written: "One problem inherent in the study of [assault weapons (AW)] is that the classifications of AW are based on cosmetic features of firearms For instance, the Colt AR 15 series of semi automatic rifles—the civilian version of the fully automatic M 16 rifle issued to U. S. soldiers—was subject to the 1994 AW restrictions, but the Ruger Mini 14 rifle was not banned. Yet, the Mini 14 is the same caliber, has a similar barrel length, the same semi automatic action, and can use magazines that hold 30 rounds of ammunition. The only real meaningful difference between the two firearms is cosmetic: The AR 15 rifle looks more dangerous." The National Shooting Sports Foundation, a firearms industry trade group, states that the term assault weapon has been misapplied to many semi automatic firearms because of their appearance and not their use in crime.

Саяси және заңнамалық мәселелер

2021 жылғы деректер бойынша, АҚШ-та азаматтық қолданыста AR-15 мылтықтарының отбасынан шамамен 16-44 миллион мылтық бар.

АҚШ-тың күшін жойған шабуыл қаруына тыйым салу

1994 жылғы қоғамдық қауіпсіздік және ойын-сауық атыс қаруын пайдалануды қорғау туралы заң, көбінесе Федералдық шабуылдық қаруларды тыйым салу деп аталады, 2004 жылы күшінен шықты. Ол "жартылай автоматты шабуылдық қарулар" деп анықталған белгілі бір жартылай автоматты атыс қаруларын өндіруге немесе импорттауға тыйым салды. Заң күшіне енген кезде-ақ иеленген атыс қарулар заңмен рұқсат етілген тәртіппен иеленуге немесе беруге болатын. Заңның тағы бір ерекшелігі – оннан астам патрон сыйымдылығы бар дүрылдарды өндіруге немесе импорттауға тыйым салу болды, ал бұрынғы дүрылдар заңды деп саналды. Одан бес күн өткен соң, 21 желтоқсанда Ұлттық қару қауымдастығының бас директоры Уэйн ЛаПьер қосымша қару заңдарына қарсы ұстанымын қайталайтын баспасөз мәслихатын өткізді. Файнштейн мен сенатор Ричард Блюментал жауап ретінде жеке баспасөз мәслихатын өткізді. Онда Файнштейн бұл шараны "ақылға қонымды" деп санағанын айтты және Ұлттық атыс қарулар заңы (NFA) бойынша бұрынғы шабуылдық қаруларды тіркеу қажеттігін жеткізді. Сенатордың веб-сайтындағы екі беттік заң жобасының тұжырымында да NFA аясында бұрынғы шабуылдық қаруларды тіркеу туралы мәлімделген, бірақ Сенатқа ұсынылған заң жобасының мәтінінде бұл талап көрініс таппады. 2013 жылдың 24 қаңтарында Файнштейн «2013 жылғы шабуылдық қаруларды тыйым салу» S. 150 заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы 1994 жылғы тыйымға ұқсас болды, бірақ екі өлшемді сынақтан гөрі, атыс қаруын шабуылдық қару ретінде тану үшін бір өлшемді сынақ қолданды. 2013 жылдың 17 сәуірінде Сенатта өткен дауыс беруде 60-қа 40 қарсы нәтижесімен қабылданбады.