Кіріспе
Кавалериялық қылыш түрі. 1908 жылғы үлгідегі кавалериялық әскердің қылышы (және 1912 жылғы үлгідегі офицерлерге арналған баламасы) Ұлыбритания армиясының кавалериясына берілген соңғы қызметтік қылыш болды. Ол жасалған ең тиімді кавалериялық қылыш деп аталды, бірақ оның енгізілуі қылыштар әскери қару ретінде ескірген кезде болды. Қолданылуында, басқа ұштыққа негізделген кавалериялық қылыштар сияқты, ол бір қолмен ұсталатын сүңгі ретінде сипатталады, себебі оның шабуылдан басқа ешбір мақсаты жоқ. Шындығында, оған жақын АҚШ-тың 1913 жылғы үлгісіндегі кавалериялық сабыры тек атқа арналған қынмен ғана жабдықталған, өйткені ол аттан түскен кавалериялық әскерге көп пайда бермейді деп есептелді. Колониялық әскерлер, қарсылас кавалериямен тікелей шайқасқа түсуі мүмкін болғандықтан, көбінесе P1908/1912 орнына немесе оған қосымша кесіп-ұру қылыштарын алып жүрді. Әскери ортада ұзақ жылдар бойы кавалерия үшін ұштықты немесе қырын пайдаланудың қайсысы тиімдірек екені талқыланды. Наполеон дәуірінде Джон Гаспар Ле Маршант қалыптастырған британдық кавалериялық доктринасы кесуге басымдық берді, нәтижесінде 1796 жылғы үлгідегі жеңіл кавалериялық сабыр пайда болды. 1822 жылғы үлгілер енгізілгеннен кейін британдық армия сәл қисайған, соққыға төтеп бере алатын "кесіп-ұру" қылыштарды қабылдады. 1822 жылғы қылыштар мен олардың вариациялары сөзсіз келісімге келген нәрсе болды, бірақ армия бейімделуді маңыздырақ деп есептеді. Керісінше, 1908 жылғы үлгі басынан бастап ат үстінен ұштық беру үшін ғана жасалған. Бұл қылыш Ұлыбритания, Канада және Австралия кавалериялық бөлімдерінің рәсімдік қылышы ретінде сақталды.
The Pattern 1908 cavalry trooper's sword (and the 1912 Pattern, the equivalent for officers) was the last service sword issued to the cavalry of the British Army. It has been called the most effective cavalry sword ever designed, although its introduction occurred as swords finally became obsolete as military weapons. In use, it, like other thrust based cavalry swords, is best described as a one handed lance, due to its complete lack of utility for anything but the charge. In fact, the closely related US Model 1913 Cavalry Saber was issued with only a saddle scabbard, as it was not considered to be of much use to a dismounted cavalryman. Colonial troops, who could expect to engage in melee combat with opposing cavalry frequently carried cut and thrust swords either instead of, or in addition to, the P1908/1912. In military circles, there had long been the debate over whether the use of the point or the edge was the better method of attack for a cavalryman. In the Napoleonic period, British cavalry doctrine as shaped by John Gaspard Le Marchant favoured the cut, resulting in the dramatically curved Pattern 1796 light cavalry sabre. With the introduction of the 1822 patterns, the British Army adopted a series of "cut and thrust" swords with slightly curved blades that were stiff enough for a thrust. The 1822 swords and their descendants were inevitably compromises, but the Army considered the adaptability to be of more importance. By contrast, the 1908 pattern was designed from the outset purely to give point (thrust) from horseback. The sword has lived on as the ceremonial sword for the British, Canadian, and Australian cavalry units.
1908 жылғы үлгісінің дизайны
Алайда 1908 жылғы қылышпен келісімдік дизайн дәуірі аяқталды. 1908 жылғы қылыш тікелей ұруға бағытталған. Шанышқыға ұқсас жапырақтың қалың "Т" пішінді қимасы бар, ол дәстүрлі жапырақ дизайнынан әлдеқайда тар, бірақ қалың, берілген салмақ бойынша "әлсіз" осьте бүгілуге қарсы тұру үшін оны мықтырақ етеді. Жапырақ өткір "сабымен" аяқталады. Үлкен, болатты парақтан жасалған қол сақшысы қолға айтарлықтай қорғаныш береді. Дөңгелек тікбұрышты қималы, тірелген тұтқасы жартылай пистолет пішіндес. Бұл дизайн, қазіргі фехтование пішініндегі немесе ортопедиялық тұтқалар сияқты емес, қолды созғанда жапырақтың қолмен табиғи түрде үйлесуіне себеп болды, ұштың көмегімен шабуылға дайындалу үшін. Тұтқаның үстінде, сақшының артында, бас бармаққа арналған ойық бар. Үлкен бастық қылыштың салмақ ортасын сақшыға жақын ұстауға көмектеседі, қылышты ұзындығы бойынша теңдестіреді. Алғашқы ресми талаптарда тағы да "кесіп, ұруға" арналған жапырақ сұранысты, және жапырақтың соңғы бөлігі теориялық тұрғыдан өткір болуы керек еді, бірақ кесу қабілетіне көңілдің аз бөлігі ғана жұмсалды. Түзу жапырақ қисық семсердің кесу әрекетіне кедерілді, ал соққы күші тұтқаға бағытталған тепе-теңдікпен шектелді. Сонымен қатар, тар жапырақ кесу осі бойынша нашар болды, ал ұруға қолайлы, арнайы бас бармақ орналасқан пистолет тұтқасы кесу үшін қолайсыз болды. Шамамен ұзындығындағы жапырақ, 20 ғасырдың басында кейбір әскерлерде әлі де қолданылып жүрген найзаның немесе семсердің толық созылған қолы бар шынаның ұзындығымен теңеседі деп айтылды. Король Эдуард VII қылышты "қорқынышты" деп сипаттады, ол оған ресми мақұлдау үшін ұсынылғанда, және оның пайдалы екеніне көндірілгенге дейін оны мойындауға мәжбүр болды.
1912 жылғы ат әскерінің офицерінің семсерінің үлгісі
Әскерге және сержанттарға арналған қылыштар армия тарапынан берілсе, офицерлердің қылыштары офицерлердің өздері жеке сатып алатын. 1912 жылға дейін офицерлер тесілген «балқарақ» сапты немесе үш табанды сапты кесіп-шабуылдауға арналған қылыштарын алып жүре берді. Үш табанды сап 1896 жылы жеңіл атқыштар офицерлері үшін ресми түрде тоқтатылды, сол жылы олар ауыр атқыштар үлгісін қабылдауға міндеттелді. Алайда, әскерлік ережелерде жаңа үлгі енгізілген кезде офицердің қылышы қолданыстағысы жарамсыз болғанға дейін ауыстырылмауы керектігі де айтылған; үш табанды сапты қолдану осылайша 20 ғасырға дейін жалғасты. Бірақ 1912 жылы офицерлік үлгі енгізілді, ол қатардағы әскерлердің тасыған қылыштарына ұқсас болды. 1912 үлгісіндегі атқыштар офицерінің қылышы 1908 үлгісіндегі қатардағы әскердің нұсқасымен бірдей, бірақ әрленген түрімен ерекшеленеді. Қатардағы әскерлерге арналған қарапайым жүзі қылышы әдетте өрнектелген немесе қашап жазылған (бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кейде офицерлердің қылыштарына қарапайым жүзі қылыштары орнатылған). Саптың пішіні бірдей болды, бірақ резеңке немесе бакелит сап неміс күміс сымымен байланған сұр тісті акула терісімен ауыстырылды. Ал, қатардағы әскердің нұсқасындағы сап қарапайым, тісті және әрленген. Саптың алдыңғы бөлігінде 1912 жылғы қылышта 19 ғасырда офицерлердің қылыштарында жиі кездесетін балқарақ өрнегін еліктейтін гүлдік өрнек ойылған. Офицерлердің қылыш қаптары екі түрде келді: мерекелік қылыш қабықшасы никельденген болаттан жасалған, артқы жиегіне екі еркін ілмек сақина бекітілген, ал далалық қызметтегі «Сэм Браун» үлгісі ағаштан (металл аузынан басқа) және былғарымен қапталған.
Нұсқалар
1908 жылғы қылыштың Үндістан армиясы нұсқасы, континенттегі атты әскерлерге шақырылған сарбаздардың әдетте кішірек қолына сәйкес келу үшін кішірек саптық бөлігіне ие болды. Офицерлік қылыштар жеке сатып алынғандықтан, кейде стандартты үлгіден ауытқулар көрсетті. Көбінесе, толық полктер өздерінің нұсқасын жасады. Атап айтқанда, 10-шы Корольдік гусарлардың әсемдікке құмар офицерлері 1912 жылғы үлгідегі тапанша саптық бөлігі мен жүзімен, ал ертеректегі 1821 жылғы Жеңіл кавалерия қылышының үш тіреуішті саптық бөлігін біріктіретін ерекше нұсқаны таңды, бұл бірегей, бірақ едәуір есімсіз көрініс берді.
Сын
1908 және 1912 жылдардағы үлгілерді ат әскерінің соқтығысқан семсерінің соңғы жетістігі ретінде қарастыруға болады (АҚШ армиясы 1913 жылы ұқсас Паттон қылымын қабылдады), бірақ жиек пен ұшының салыстырмалы артықшылықтары туралы пікірталас тоқтамады. Джон Гаспард ле Маршант, 19 ғасырдың басында британдық ат әскерінің көрнекті жаттықтырушысы және басшысы, шабуыл кезінде қолданылатын қарудың маңызды емес деп есептеді, себебі соққының күші ат пен аттының біріккен қарқынынан туындады. Семсер шабуылдан кейінгі "көптеген" кездесулерде өзінің күшін танытты, оған кескіш қылыш ең қолайлы болды. Британдық ат әскерінің соңғы таза кескіш семсері – әдемі қисық 1796 жылғы жеңіл ат әскерінің семсері, Ле Маршант пен Генри Осборнның (сол кездегі белгілі Бирмингемдік семсер өндіруші) бірлескен еңбегінің нәтижесі болды. Дегенмен, ат әскерінің шайқасында ұшты қолдануға қатысты ең айқын сын – оның өзінің табысының құрбаны болу мүмкіндігінде жатыр. Жылдам қозғалатын ат пен аттының күшімен, дұрыс бағытталған семсер ұрысы тұтқасына дейін терең енуге мүкіндік береді. Ат пен атты бақытсыз жазаланғаннан өтіп бара жатқанда, семсерді денесінен босату өте қиын болар еді, бұл аттыны ең жақсы жағдайда қарусыз қалдырады, ал ең жаман жағдайда – атынан түсіріп немесе білегін сындырады.
Паттонның семсері
АҚШ армиясының 1913 жылғы үлгідегі атты әскер сабырында үлкен, себет тәрізді қорғауыш, тік, екі жиекті, ұруға арналған пышақ орналасқан. Бұл сабыр ауыр атты әскер үшін жасалған. Көбінесе оны жасаушысы, лейтенант (кейін генерал) Джордж С. Паттонның атымен "Паттон" сабыры деп атайды. Оған британдық 1908 және 1912 жылғы үлгілердің әсері болған болуы мүмкін.