Ұялы коммерцияның даму тарихы

Кіріспе

Қолда ұсталатын құрылғылар арқылы сауда

1997 жылы Кевин Даффи Global Mobile Commerce Forum ашылуында «электрондық коммерция мүмкіндіктерін тікелей тұтынушының қолына, кез келген жерде, сымсыз технология арқылы жеткізу» деген мағынада mobile commerce терминін алғаш рет қолданды. Көптеген адамдар Mobile Commerce-ты «клиенттің қалтасындағы сауда орын» деп түсінеді. Mobile commerce көлемі 800 миллиард АҚШ долларын құрайды, соның ішінде Азия нарықтың шамамен жартысын құрайды.

Тарих

1997 жылдың 10 қарашасында Лондонда 100-ден астам ұйымды қамтыған Global Mobile Commerce Forum толыққанды іске қосылды. Кевин Даффи 1997 жылдың қарашасында өткен алғашқы отырыста атқарушы төраға болып сайланды. Отырысты GSM қауымдастығының бұрынғы төрағасы доктор Майк Шорт ашып, Кевин Даффи (Logica телекоммуникация тобының директоры) және Том Александр (кейін Virgin Mobile, содан кейін Orange компанияларының бас директоры) мобильді коммерция бойынша алғашқы болжамдарын ұсынды. Бір жыл ішінде форумға 100-ден астам компания қосылды, олардың көпшілігі өздерінің мобильді коммерция командаларын құрды, мысалы, MasterCard және Motorola. Осы жүз компанияның алғашқы екеуі – Logica және Cellnet (кейін O2 болып өзгерді). Nokia, Apple, Alcatel және Vodafone сияқты мүше ұйымдар бірқатар сынақтар мен ынтымақтастық жобаларын бастады. Мобильді коммерция қызметтері алғаш рет 1997 жылы Финляндияның Хельсинки қаласында орнатылған Coca Cola автоматтары арқылы ұсынылды. Аталған автоматтары SMS-хабарламалар арқылы төлем қабылдады. Бұл жұмыс бірнеше жаңа мобильді қосымшалардың пайда болуына әкелді, мысалы, 1997 жылы Финляндияның Merita Bank-і SMS технологиясын қолдана отырып, алғашқы мобильді банкинг қызметін іске қосты. Finnair ұялы тіркелу қызметі де 2001 жылы маңызды жетістік болды. 1997 жылдың соңында Кевин Даффи мен Эндрю Тобин Logica компаниясында әзірлеген m Commerce™ сервері 1998 жылы Financial Times сыйлығын «ең инновациялық мобильді өнім» номинациясы бойынша жеңіп алды. Бұл шешім De La Rue, Motorola және Logica компанияларының бірлескен жұмысының нәтижесінде жүзеге асырылды. Financial Times газеті бұл шешімді «мобильді коммерцияны нақтылыққа айналдырғаны» үшін жоғары бағалады. m Commerce тауарлық белгісі 2008 жылдың 7 сәуірінде тіркелді. 1998 жылы цифрлық контентті мобильді телефондарға жүктеу мүмкіндігі пайда болды, ал Финляндияда Radiolinja (қазір Elisa Oyj құрамында) алғашқы коммерциялық рингтондарды ұсынды. 1999 жылы мобильді коммерция үшін екі ірі ұлттық платформа іске қосылды: Филиппинде Smart Money және Жапонияда NTT DoCoMo-ның i Mode Интернет қызметі. i Mode кірісті бөлісу жоспарын ұсынды, онда NTT DoCoMo контент үшін төленген ақының 9 пайызын өзінде қалдырып, қалған 91 пайызын контент иесіне қайтарды. Мобильді коммерцияға қатысты қызметтер 2000 жылдың басында қарқынды дамыды. Норвегияда мобильді паркинг төлемдері енгізілді. Австрияда ұялы құрылғылар арқылы пойыз билеттерін сатып алу мүмкіндігі ұсынылды. Жапонияда ұшақ билеттерін мобильді телефон арқылы сатып алу қолжеткілі болды. 2002 жылдың сәуірінде Global Mobile Commerce Forum (GMCF) жұмысының нәтижесінде Еуропалық телекоммуникациялық стандарттар институты (ETSI) Motorola компаниясының өкілі Жоахим Хоффманды мобильді коммерция үшін ресми стандарттарды әзірлеуге тағайындады. Хоффманды тағайындаған кезде ETSI салалық сарапшылардың болжамдарын келтірді: «Келесі бірнеше жылда мобильді коммерция экспоненциалды өсуге дайын, ол 2004 жылға қарай 200 миллиард АҚШ долларына жете алады». 2008 жылы UCL Computer Science және Питер Дж.Бентли мобильді құрылғыларда медициналық қосымшалардың әлеуетін көрсетті. PDA және ұялы телефондардың кең таралғандығына байланысты көптеген компаниялар клиенттермен байланыс құрудың тиімді тәсілі ретінде мобильді коммерцияны пайдалана бастады. Мобильді коммерция нарығының әлеуетін пайдалану үшін Nokia, Ericsson, Motorola және Qualcomm сияқты ұялы телефон өндірушілер WAP қолдауы бар смартфондарды әзірлеу үшін AT&T Wireless және Sprint сияқты операторлармен жұмыс істейді. Смартфондар факс, электрондық пошта және телефон мүмкіндіктерін ұсынады. «Жабдықтар сатушылар мен операторлардың табыстылығы жоғары деңгейдегі ұялы құрылғылар мен оларға қоса келетін қуатты қосымшаларға байланысты», – деді Бёрчет. Жастар сияқты, бағаға аса сезімтал емес және жоғары сапалы мобильді контент пен қосымшаларға көбірек бейім тұтынушылар, құрылғы сатушылар үшін маңызды аудитория болып табылады. 2007 жылы iPhone-ның пайда болуынан бастап мобильді коммерция SMS жүйелерінен нақты қосымшаларға көшті. SMS кеңінен қолжетімді болғанымен, қауіпсіздік және жүктеме мәселелеріне тап болады. Сонымен қатар, қазіргі заманғы мобильді құрылғылардың мүмкіндіктерінің жақсаруы ресурстық жүктемені мобильді құрылғыға көбірек жүктеуді қажет етеді. Банк веб-сайттарын пайдаланатын онлайн-банкингтен айырмашылығы, мобильді банкинг қысқа хабарламалар немесе мобильді құрылғыларға орнатылған қосымшаларға негізделген операциялардың шектеулі санына мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта 2022 жылға қарай мобильді банкингті пайдаланатын клиенттердің саны 2 миллиардқа жетеді деп болжанып отыр, ал банктер қауіпсіздікті және клиенттердің қанағаттануын арттыру үшін мобильді қосымшаларды жақсартуға көбірек инвестиция салып жатыр. Соңғы кезде, дәстүрлі сауда орындарының иелері, әсіресе ірі сауда желілері, мобильді коммерцияның мүмкіндіктерін пайдалануға тырысып, орналасқан жерге байланысты қызметтер, штрихкодты сканерлеу және хабарламалар жіберу сияқты бірқатар мүмкіндіктерді қолданып, сауда тәжірибесін жақсартуда. «Кирпіш пен клик» ортасын құру арқылы физикалық саудагерлер клиенттерге онлайн сауданың артықшылықтарына (өнім туралы пікірлер, ақпарат және купондар) қол жеткізуге мүмкіндік береді, бірақ физикалық дүкенде сауда жасау мүмкіндігін сақтайды. Бұл электрондық коммерция мен дүкендегі сауда арасындағы алшақтықты қысқарту ретінде қарастырылады және физикалық саудагерлер онлайн саудагерлер ұсынатын төмен бағалармен бәсекелесудің бір жолы ретінде пайдаланылуда. 2013 жылдың жазының ортасына қарай «омни-арналы» саудагерлер (электрондық коммерция және дүкендегі сатудың маңызды көлеміне ие) өз онлайн-платформаларына келіп түсетін трафиктің 25-30 пайызы мобильді құрылғылардан түсетінін байқады. Басқа да онлайн-сауда желілері (әсіресе саяхат саласындағылар) және жылдам сату және акциялық тауарлар сататын сайттар трафиктің 40-50 пайызының (кейде одан да көп) мобильді құрылғылардан түсетінін көрді. 2011 жылдың қыркүйегінде іске қосылған Google Wallet Mobile App және 2011 жылдың маусымында Vodafone, O2, Orange және T Mobile компаниялары арасында құрылған m Commerce бірлескен кәсіпорны соңғы уақыттағы маңызды оқиғалар. m Commerce-тің маңыздылығын көрсете отырып, 2012 жылдың сәуірінде Еуропалық комиссияның бәсекелестік комиссары Vodafone, O2, Orange және T Mobile компаниялары арасындағы m Commerce бірлескен кәсіпорнына қатысты терең зерттеу жүргізуге бұйрық берді. Соңғы сауалнама мәліметтеріне сәйкес, 2012 жылы смартфон иегерлерінің 41 пайызы мобильді құрылғылары арқылы бөлшек сауда тауарларын сатып алған.

The Global Mobile Commerce Forum, which came to include over 100 organisations, had its fully minuted launch in London on 10 November 1997. Kevin Duffey was elected as the Executive Chairman at the first meeting in November 1997. The meeting was opened by Dr Mike Short, former chairman of the GSM Association, with the very first forecasts for mobile commerce from Kevin Duffey (Group Telecoms Director of Logica) and Tom Alexander (later CEO of Virgin Mobile and then of Orange). Over 100 companies joined the Forum within a year, many forming mobile commerce teams of their own, e. g. MasterCard and Motorola. Of these one hundred companies, the first two were Logica and Cellnet (which later became O2). Member organisations such as Nokia, Apple, Alcatel, and Vodafone began a series of trials and collaborations. Mobile commerce services were first delivered in 1997, when the first two mobile phone enabled Coca Cola vending machines were installed in the Helsinki area in Finland. The machines accepted payment via SMS text messages. This work evolved into several new mobile applications such as the first mobile phone based banking service launched in 1997 by Merita Bank of Finland, also using SMS. Finnair mobile check in was also a major milestone, first introduced in 2001. The m Commerce(tm) server developed in late 1997 by Kevin Duffey and Andrew Tobin at Logica won the 1998 Financial Times award for "most innovative mobile product," in a solution implemented with De La Rue, Motorola and Logica. The Financial Times commended the solution for "turning mobile commerce into a reality." The trademark for m Commerce was filed on 7 April 2008. In 1998, the first sales of digital content as downloads to mobile phones were made possible when the first commercial downloadable ringtones were launched in Finland by Radiolinja (now part of Elisa Oyj). Two major national commercial platforms for mobile commerce were launched in 1999: Smart Money in the Philippines, and NTT DoCoMo's i Mode Internet service in Japan. i Mode offered a revenue sharing plan where NTT DoCoMo kept 9 per cent of the fee users paid for content, and returned 91 percent to the content owner. Mobile commerce related services spread rapidly in early 2000. Norway launched mobile parking payments. Austria offered train ticketing via mobile devices. Japan offered mobile purchases of airline tickets. In April 2002, building on the work of the Global Mobile Commerce Forum (GMCF), the European Telecommunications Standards Institute (ETSI) appointed Joachim Hoffmann of Motorola to develop official standards for mobile commerce. In appointing Mr Hoffman, ETSI quoted industry analysts as predicting "that m commerce is poised for such an exponential growth over the next few years that could reach US$200 billion by 2004". As of 2008, UCL Computer Science and Peter J. Bentley demonstrated the potential for medical applications on mobile devices. PDAs and cellular phones have become so popular that many businesses are beginning to use mobile commerce as a more efficient way to communicate with their customers. In order to exploit the potential mobile commerce market, mobile phone manufacturers such as Nokia, Ericsson, Motorola, and Qualcomm are working with carriers such as AT&T Wireless and Sprint to develop WAP enabled smartphones. Smartphones offer fax, e mail, and phone capabilities. "Profitability for device vendors and carriers hinges on high end mobile devices and the accompanying killer applications," said Burchett. Perennial early adopters, such as the youth market, which are the least price sensitive, as well as more open to premium mobile content and applications, must also be a key target for device vendors. Since the launch of the iPhone in 2007, mobile commerce has moved away from SMS systems and into actual applications. SMS has significant security vulnerabilities and congestion problems, even though it is widely available and accessible. In addition, improvements in the capabilities of modern mobile devices make it prudent to place more of the resource burden on the mobile device. Unlike online banking using bank websites, mobile banking allows a smaller number of operations based on short messages or applications installed on mobile devices. At present, it is estimated that by 2022, the number of customers adopting mobile banking will increase to 2 billion, and banks are investing more and more in improving mobile applications to improve security and customer satisfaction. More recently, brick and mortar business owners, and big box retailers in particular, have made an effort to take advantage of mobile commerce by utilizing a number of mobile capabilities such as location based services, barcode scanning, and push notifications to improve the customer experience of shopping in physical stores. By creating what is referred to as a 'bricks & clicks' environment, physical retailers can allow customers to access the common benefits of shopping online (such as product reviews, information, and coupons) while still shopping in the physical store. This is seen as a bridge between the gap created by e commerce and in store shopping, and is being utilized by physical retailers as a way to compete with the lower prices typically seen through online retailers. By mid summer 2013, "omnichannel" retailers (those with significant e commerce and in store sales) were seeing between 25% and 30% of traffic to their online properties originating from mobile devices. Some other pure play/online only retail sites (especially those in the travel category) as well as flash sales sites and deal sites were seeing between 40% and 50% of traffic (and sometimes significantly more) originate from mobile devices. The Google Wallet Mobile App launched in September 2011 and the m Commerce joint venture formed in June 2011 between Vodafone, O2, Orange and T Mobile are recent developments of note. Reflecting the importance of m Commerce, in April 2012 the Competition Commissioner of the European Commission ordered an in depth investigation of the m Commerce joint venture between Vodafone, O2, Orange and T Mobile. A recent survey states that 2012, 41% of smartphone customers have purchased retail products with their mobile devices.

Ұялы ақша аударымы

Кенияда ақша аударулар негізінен ұялы телефондар арқылы жүзеге асырылады. Бұл Кениядағы Safaricom атты көп миллиондық компанияның бастамасы болды. Қазіргі уақытта бұл іске Safaricom және Airtel компаниялары қатысады. Кениядағы ұялы ақша аудару қызметтерін екі компания M-PESA және Airtel Money аттарымен ұсынады. Дания банкі 2013 жылдан бері MobilePay деп аталатын ұқсас жүйені пайдаланады. 2015 жылдың ортасына қарай ол шамамен 1,6 миллион пайдаланушыға ие болып, айтарлықтай танымал болды. 2015 жылы Норвегияда Vipps деп аталатын тағы бір ұқсас жүйе енгізілді. Ұялы банкомат – банкоматтың ерекше түрі. Көптеген банкоматтар тұрақты болып келеді және олар көбінесе қаржы мекемелерінің, дүкендердің және сауда орталықтарының қабырғаларына орналастырылған. Ал ұялы банкоматты бір орыннан екінші орынға жылжытуға арналған. Банкоматтың осы түрі көбінесе банкомат қызметі тек уақытша қажет болатын арнайы шараларда кездеседі. Мысалы, оларды фестивальдарда, жәрмеңкелерде және шерулерде кездестіруге болады. Сондай-ақ, олар тұрақты банкоматтың жақын маңайда болмауы мүмкін семинарлар мен тренингтерде де қолданылуы мүмкін. Ұялы банкоматтар әдетте ғимарат немесе қоршау қажет етпейтін дербес құрылғылар болып табылады. Әдетте, ұялы банкоматты кез келген жерге орналастыруға болады және транзакция туралы ақпаратты сымсыз түрде жіберуге болады, сондықтан телефон желісіне қажеттілік туындамайды. Дегенмен, ұялы банкоматтарға электр қуаты қажет болуы мүмкін, бірақ олардың кейбіреулері баламалы қуат көздерінде де жұмыс істей алады. Көбінесе бұл құрылғылар ауа райына төзімді материалдардан жасалған, сондықтан оларды кез келген ауа райында қолдануға болады. Бұған қоса, бұл машиналарда әдетте ішкі жылыту және кондиционерлер орнатылған, ол қоршаған ортаның температурасына қарамастан оларды жұмыс істеуге көмектеседі. Банктік қызметтері жоқ адамдар үшін ұялы ақша қызметтерін ұсыну мақсатында операторлар қазір қолма-қол ақшаны қабылдау және беруді қолдайтын тарату желілерін тиімді іске қосу және басқару жолдарын іздеп жатыр. Дәстүрлі банкоматтардан айырмашылығы, SICAP ұялы банкоматтары ұялы ақша платформаларымен байланысу үшін арнайы жасалған және банктік деңгейдегі банкоматтардың сапасын қамтамасыз етеді. Венгрияда Vodafone абоненттері ай сайынғы телефон шоттарын қолма-қол ақшамен немесе банк картасымен төлеуге мүмкіндік береді. Венгрия нарығында тікелей дебеттеу кең таралған практика емес, сондықтан бұл мүмкіндік Венгриядағы Vodafone абоненттерінің жартысына кезекте тұру қиындығын жеңілдетеді.

In Kenya money transfer is mainly done through the use of mobile phones. This was an initiative of a multimillion shillings company in Kenya named Safaricom. Currently, the companies involved are Safaricom and Airtel. Mobile money transfer services in Kenya are now provided by the two companies under the names M PESA and Airtel Money respectively. A similar system called MobilePay has been operated by Danske Bank in Denmark since 2013. It gained considerable popularity with about 1.6 million users by mid 2015. Another similar system called Vipps was introduced in Norway in 2015. Mobile automated teller machine (ATM) is a special type of ATM. Most ATMs are meant to be stationary, and they're often found attached to the side of financial institutions, in stores, and in malls. A mobile ATM, on the other hand, is meant to be moved from location to location. This type of ATM is often found at special events for which ATM service is only needed temporarily. For example, they may be found at carnivals, fairs, and parades. They may also be used at seminars and workshops where no regular ATM is nearby. Mobile ATMs are usually self contained units that don't need a building or enclosure. Usually, a mobile ATM can be placed in just about any location and can transmit transaction information wirelessly, so there's no need to have a phone line handy. Mobile ATMs may, however, require access to an electrical source, though there are some capable of running on alternative sources of power. Often, these units are constructed of weather resistant materials, so they can be used in practically any type of weather conditions. Additionally, these machines typically have internal heating and air conditioning units that help keep them functional despite the temperature of the environment. ion of mobile money services for the unbanked, operators are now looking for efficient ways to roll out and manage distribution networks that can support cash in and cash out. Unlike traditional ATMs, sicap Mobile ATMs have been specially engineered to connect to mobile money platforms and provide bank grade ATM quality. In Hungary, Vodafone allows cash or bank card payments for monthly phone bills. The Hungarian market is one where direct debits are not standard practice, so the facility eases the burden of queuing for the postpaid half of Vodafone's subscriber base in Hungary.

Мобильдік билеттер

Билеттерді әртүрлі технологиялар арқылы ұялы телефонға жіберуге болады. Пайдаланушылар билеттерін билетті тексеру кезінде цифрлық билет ретінде ұялы телефоны арқылы көрсету арқылы дереу пайдалана алады. Қазіргі кезде көптеген пайдаланушылар осы технологияға көшуде. Мысалы, IRCTC жүйесінде билеттер пайдаланушыларға SMS хабарлама түрінде жіберіледі. RFID сияқты жаңа технологиялар ұялы құрылғының аппараттық және тиісті бағдарламалық қамтамасыз етуі арқылы цифрлық билетті тікелей беруге мүмкіндік береді.

Мобильді купондар, купондар және лояльдік карталар

Мобильдік билеттеу технологиясын талон, купон және адалдық карталарын тарату үшін де қолдануға болады. Бұл заттар ұялы телефонға жіберілетін виртуалды белгіше арқылы көрсетіледі. Сату орнында мұндай белгішесі бар ұялы телефонды көрсеткен клиент дәстүрлі белгіше болғандай, сол артықшылықтарды алады. Дүкендер клиенттердің орналасқан жеріне негізделген қызметтерді пайдаланып, клиент жақын болғанда купон жіберуге мүмкіндік алады. Қосылған құрылғыны қолдану және желілік эффект сауда тәжірибесін ойынға айналдыруға да мүмкіндік береді.

Мазмұнды сатып алу және жеткізу

Қазіргі уақытта мобильді контентті сатып алу және жеткізу көбінесе қоңырау үні, тұсқағаз, қосымшалар және ұялы телефондарға арналған ойынды сатудан тұрады. Ұялы телефондардың, портативті аудио және бейне ойнатқыштардың бір құрылғыға бірігуі толық көлемдегі музыка және бейнелерді сатып алу мен жеткізуді күшейтеді. 4G желілерінің жылдам жүктеу мүмкіндігі мобильді құрылғыдан фильмді бірнеше секунд ішінде сатып алуға мүмкіндік береді.

Мобильді банктік қызмет

Банктер және басқа да қаржы институттары өз клиенттеріне шот туралы ақпаратқа қол жеткізуге және акция сатып алу, сондай-ақ ақша жіберу сияқты операциялар жасауға мүмкіндік беру үшін мобильді коммерцияны пайдаланады. Бұл қызмет көбінесе мобильді банкинг немесе m-банкинг деп аталады.

Мобильді брокерлік

Мобильді құрылғылар арқылы ұсынылатын қор нарығы қызметтері де кеңінен танымал болды және олар Мобильді брокерлік деп аталады. Олар абоненттерге нарықтағы жағдайға уақтылы түрде, физикалық орналасқан жеріне қарамастан, денқөп беруге мүмкіндік береді.

Аукциондық сауда-саттық

Соңғы үш жылда мобильді кері аукцион шешімдерінің танымал болуы артып келеді. Дәстүрлі аукциондардан өзгеше, кері аукцион (немесе ең төмен бағалы аукцион) әр ұсыныс жасаған сайын пайдаланушының телефонынан ақы алады. Көптеген мобильді SMS коммерциялық шешімдері бір реттік төлемге немесе бір реттік жазылуға негізделген, бірақ кері аукциондар мобильді сатушыға жоғары кіріс әкеледі, себебі олар пайдаланушыдан ұзақ мерзім бойы бірнеше транзакция жасауды қажет етеді.

Мобильді шолу

Мобильді браузерді пайдалану, яғни мобильді құрылғыдағы World Wide Web браузері, арқасында клиенттер жеке компьютерінің алдында отырмай-ақ онлайн сауда жасауға мүмкіндік алады. Гео-орналасу мүмкіндігіне ие көптеген мобильді маркетингтік қосымшалар қазір пайдаланушыға қатысты маркетингтік хабарламаларды дұрыс адамға, дұрыс уақытта жеткізіп отыр.

Мобильді сатып алу

Каталог саудагерлері тапсырыстарды тұтынушының ұялы құрылғысы арқылы электрондық түрде қабылдай алады. Кейбір жағдайларда саудагер клиентке қағаз каталогты поштамен жібермей, электрондық түрде жіберуі мүмкін. Ұялы телефон арқылы тауар сатып алатын тұтынушыларға қосымша қызметтер мен ұсыныстар ұсынылуы мүмкін. Кейбір саудагерлер ұялы құрылғының кіші экраны мен шектеулі интерфейсіне арналған, жаңадан жасалған мобильді веб-сайттарды ұсынады.

Қолданбадағы ұялы телефон арқылы төлем жасау

Төлемдер Google Android сияқты танымал смартфон операциялық жүйесінде жұмыс істейтін қосымша ішінде тікелей жасалуы мүмкін. Gartner аналитикалық компаниясы 2016 жылы қолданба ішіндегі сатып алулар қолданбалар дүкенінің (немесе мобильді бағдарламалық қамтамасыз етуді тарату платформаларының) кірісінің 41 пайызын құрайды деп күтеді. Қолданба ішіндегі сатып алулар арқылы виртуалды тауарларды, жаңа және басқа да мобильді контентті сатып алуға болады, ал төлем есептелуі мобильді операторлар арқылы жүзеге асырылады, қолданба дүкендері емес. Ericsson-ның IPX мобильді коммерциялық жүйесін 120 мобильді оператор қолданып, сатып алу алдында сынап көру, жалға алу және жазылу сияқты төлем опцияларын ұсынады.

Мобильді маркетинг және жарнама

Мобильді коммерция аясында мобильді маркетинг – мобильді құрылғыларға жіберілетін маркетингті білдіреді. Компаниялар мобильді маркетингтік кампаниялардың дәстүрлі кампанияларға қарағанда тиімдірек екенін хабарлады. Бұл себебі, мобильді қосымшалар мен веб-сайттар клиенттерге тез шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Тұтынушы маркетингтік хабарлама немесе жеңілдік купонын алғанда, бірнеше секунд ішінде сатып алу туралы шешім қабылдап, күнделікті іс-әрекетін тоқтатпай сатуды аяқтауға болады. Мысалы, баласымен айналысып, үй шаруасын жасап жүрген анаға жергілікті дүкеннен сәби тауарлары туралы хабарлама келуі мүмкін. Ол бірнеше рет экранды басу арқылы, алдын ала жоспарлаусыз қажетті заттарды тапсырыс бере алады. Енді әмиянынан ақша іздеуге, кредит картасын табуға, ноутбугіне кіріп, өткен аптада барған дүкеннің веб-адресін еске түсіруге, тіпті балаға қараушы іздеуге қажеті жоқ. Зерттеулер көрсеткендей, мобильді және стационарлық байланыс нарықтарының тұтынушылары екі бөлек топты құрайды, олардың құндылықтары мен мінез-құлқы әртүрлі, сондай-ақ психографиялық және демографиялық ерекшеліктері де өзгеше. Үйден онлайн сатып алушы мен мобильді сатып алушының арасындағы нақты айырмашылық неде? Зерттеулерге сәйкес, адамдардың төрт жағдайға байланысты өлшемдерге – орын, уақыт, әлеуметтік орта және бақылау – қатынасы, олардың тұтынушы ретінде кең таралғандығын немесе белгілі бір жағдайда орналасқандығын анықтайды. Бұл факторлар электрондық коммерциядан мобильді коммерцияға көшуді ынталандырады. Сондықтан, табысты мобильді коммерция үшін осы нақты өлшемдерге және пайдаланушы сегменттеріне бағытталған маркетингтік кампанияларды әзірлеу қажет.

Жастар нарығына әсер ету

Мобильді медиа – қарқынды дамитын сала. WiMax сияқты жаңа технологиялар мобильді коммерциядағы инновацияларды үдетуге ықпал етеді. Мобильді жарнаманы алғашқылардың қатарында Vodafone, Orange және SK Telecom компаниялары бар. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, эмпирикалық зерттеу көрсеткендей, мобильді коммерция қолданушыларының 70% астамы 25 жасқа дейін. Оңтүстік Кореяда мобильді коммерцияны жүргізу үшін мобильді құрылғылар кеңінен қолданылады. Оңтүстік Кореядағы мобильді байланыс компаниялары бұрынғы буын өкілдерімен алған тәжірибесіне сүйене отырып, мобильді технология жастардың өмір салтына айналады деп сенді. "Құрылғы сатушылар мен операторлардың табыстылығы жоғары деңгейдегі мобильді құрылғылар мен оларға арналған маңызды қосымшаларға байланысты", – деді Дэниел Лонгфилд.

Қолданбаның дизайны

Интерфейс дизайны мен UX дизайны m коммерция тәжірибесінің бастапқы қағидасы болды, нәтижесінде пайдаланушылар үшін ыңғайлы өзара әрекеттесуді қамтамасыз ететін қолданбалар мен мобильді веб-беттер жасалды. Дегенмен, қолданбаларға қандай мән беру керектігі туралы көптеген пікірлер айтылды. Жақында жүргізілген зерттеулерде Паркер мен Ван модалық m коммерция қолданбаларында қолданбаның пайдаланушыға сатып алуға көмектесу деңгейі (ыңғайлылықты арттыру) ең маңызды функция екенін көрсетті. Мұндай қолдану мысалдары, пайдаланушыға өнімдерін ең аз ізденумен табуға көмектесетін дизайндық белгілер арқылы іске асырылуы мүмкін. Сонымен қатар, басқаларға сыйлық алу m коммерция қолданбаларын пайдалануға ынталандыратын фактор болды, бұл ретте әлеуметтік желілермен тығыз байланысқа басымдық берілді. Зерттеулер мәдениеттің адамдардың сатып алуға деген мотивациясына елеулі әсер ететінін көрсетіп тұр, мысалы, батыс тұтынушыларының мотивациясы қытай тұтынушыларынан айқайлы түрде өзгеше.

Қолданба саудасы

Қолданбалардың танымалдылығы мобильді коммерцияның ең соңғы түрін қалыптастырды: қолданба арқылы сауда. Бұл – жергілікті мобильді қосымшада жүзеге асырылатын бөлшек сауда мәмілелері. Қолданба арқылы сауда, шолу уақыты және өзара әрекеттесулер тұрғысынан, десктопты және мобильді веб-сайттарды басып өтеді. Саудалық қосымшалардағы орташа тапсырыс сомасы дәстүрлі электрондық коммерцияға қарағанда жоғары, ал қосымшалардағы конверсия деңгейі мобильді веб-сайттардан екі есе көп. 2020 жылға қарай мобильді қосымшалар 189 миллиард долларлық кіріс әкелуі күтілуде. Сонымен қатар, Forrester компаниясының зерттеуі көрсеткендей, 2018 жылы мобильді құрылғылар 1 триллион доллардан астам сатуға көмектеседі.