Кіріспе

Шынымен қаптау – 1924 жылы Г.Ф. Тейлор ойлап тапқан және Ulitovski компаниясы бірнеше микрометр диаметріндегі ұсақ шынымен қапталған металл талшықтарын өндіруге арналған машинаға айналдырған процесс. Бұл процесс "Тейлор сымы", "микросұмба процесі" немесе "Тейлор-Улитовский процесі" деп аталады. Микросұмба түрінде өндірілетін металл, әдетте боросиликатты құрамдағы шыны түтікшеде орналастырылады, түтікшенің бір жағы жабылады. Түтікшенің жабық жағы металл бөлік сұйық күйде болатын температураға дейін қыздырылады, содан кейін шыны металл өзегі бар ұсақ шыны капиллярын жасау үшін тартылады. Соңғы жылдары процесс үздіксіз жүзеге асырылатын етіп өзгертілді, металл тамшысы үнемі жаңа материалмен толықтырылады. Бұл процесс қарапайым болғанымен, көптеген факторлардың бір уақытта орындалуын қажет етеді. Шынымен қапталған металлдың үздіксіз ағысы шынымен бірдей температурада балқытылуы керек, әйтпесе сымның қасиеттерін өзгертетін консистенция проблемалары туындауы мүмкін. Сондықтан, жоғары балқу температурасы бар металдарды қолдану қиын, себебі металлдың жоғары балқу температурасын шынының балқу температурасына сәйкес келтіру қиын болуы мүмкін. Сымды тарту жылдамдығы да бақылауда болуы керек, өйткені жылдамдықтағы ауытқу сымның енінің өзгеруіне әкелуі мүмкін. Сымды біркелкі тарту ғана емес, тұрақты ортада салқындату да қажет, бұл әдетте сымды салқындатылған су немесе май ағысы арқылы өткізу арқылы жүзеге асырылады. Дегенмен, кейбір құрылғылар шыны мен металды бөлек камераларда қыздыру арқылы жоғары балқу температурасы бар металдарды пайдалануға мүмкіндік береді. 1950 жылдары Тейлор-Улитовский процесі осы сымдарды жаппай өндіру үшін материалдарды үздіксіз беру процесіне ауыстырылды. Бұл әдіспен 1-ден 120 микрометрге дейінгі металл өзегі және бірнеше микрометр қалыңдығындағы шыны қаптамасы бар сымдарды оңай өндіруге болады. Осы әдіспен өндірілген шынымен қапталған микросұмбаларға мыс, күміс, алтын, темір, платина және әртүрлі қорытпалар кіреді. Процесте қол жеткізілетін салқындату жылдамдығы секундына 1,000,000 Кельвинге жете алатындықтан, аморфты металл ("шыны металл") өзегін өндіру де мүмкін. Шынымен қапталған сымның барлық материалдық қасиеттері микроқұрылымынан көшіндеді. Микроқұрылым өз кезегінде сымның салқындату жылдамдығынан қасиеттерін алады. Шынымен қапталған сымдардың магниттік қасиеттері аморфты сымдар мен суық тарту арқылы алынған сымдардың қасиеттерінен сымдағы ішкі кернеулердің айырмашылығына байланысты ерекшеленеді. Сым үшін металл таңдағанда, Fe-ға бай композициялар, әдетте, Co-ға бай композицияларға қарағанда артықшылыққа ие, себебі Co қымбат, ал Fe-ға бай металлдың магниттік қасиеттері жақсы. Металл механикалық кернеуге ұшыраған кезде магниттік балқыту арқылы магниттік қасиеттерді, мысалы, Fe-ға бай материалдардың магниттік жұмсақтығын жақсартуға болады. Магниттің "жұмсақ" деп аталуы оның магниттік қабілеттері уақытша екенін білдіреді. Бұл магниттер электр тогына ұшырағанда оңай магниттеледі. Магниттердің бұл түрі компьютерлерде және технологияда электр тогының ағынын басқару үшін жиі қолданылады. Осылайша, бұл сымдар технологиялық қолданыстарда пайдалы болады, өйткені олар құрылғыдағы электр ағынын оңай басқара алады. Қатты магнитке керісінше, магниттелген күйін сақтау үшін электр тогы қажет емес, сондықтан бұл магниттер тұрақты болып табылады. Бұл магниттер машинаның генераторлары сияқты құрылғыларда магниттік өрістерді жасау үшін қолданылады. Сымдардың шынымен қапталуы сымның жылулық тұрақтылығын жақсартады. Сымдар шыны, яғни пирекс (боросиликат) жұмсарай бастағанша тұрақты болады. Пирекс әдетте 673 Кельвин шамасында жұмсарай бастайды, сондықтан бұл сымдарды салқындатқыштарда немесе 673 Кельвин температурасында жұмыс істейтін жылытқыштарда қолдануға болады. Сымның шыны қабаты жылулық тұрақтылықты қамтамасыз етумен қатар, металлдың коррозиясын да болдырмайды. Микросұмбалардың қолданылуы мыс өзекті микросұмбаға негізделген шағын электрлік компоненттерді қамтиды. Арнайы магниттік қасиеттері бар аморфты металл өзегі тіпті қауіпсіздік белгілері және ұқсас құрылғылар сияқты бұйымдарда қолданылуы мүмкін. Кобальт пен темір қорытпалары дүкендерде ұрлыққа қарсы этикеткалар мен қауіпсіздік қағаздарын өндіру үшін қолданылады. Шынымен қапталған сым мидағы ісікті анықтауға және медициналық жабдықтарда қолданылатын құрылғыларда да өте құнды болып табылды. Шынымен қапталған сымның негізгі тұтынушылары медицина және автомобиль өнеркәсібі, себебі шынымен қапталған сым нақты сенсорлар жасауда өте құнды. Тейлор-Улитовский процесі академиялық ортада сәтті қолданылған, бірақ ол жоғары көлемді жаппай өндіріс үшін көшірілген жоқ. Өңделген Адар-Болотинский процесі металл балқытудан емес, дәстүрлі тартудан сымды тікелей өндіруге мүмкіндік берді, бұл процесті жаппай өндіріске айналдырды. Бұл арнайы өндіріс процесі RED микросұмбасын, мысалы, жұмсақ мыс өзегі және жұқа шыны қаптамасы бар RED мыс сымын жасауға да мүмкіндік береді. Шынымен қапталған сым LED өнеркәсібіне қосымша компоненттердің құнын төмендету арқылы үлкен әсер етті, әсіресе алтынның орнына мыс сымын пайдалану арқылы. Адар-Болотинский процесін пайдалану осы сымдарды шынымен қаптауға мүмкіндік берді, бұл оларды тотығудан қорғайды және қызмет ету мерзімін ұзартады. Бұл жетістіктер қазіргі LED шамдарының сәттілігіне үлкен үлес қосты.