Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көркем шыны – шыны өнерінің бір саласы, ал шыны өнері шыныдан жасалған өнердің барлық спектрін қамтиды. Көркем шыны көбінесе 19-ғасырдың ортасынан бері жасалған туындыларды білдіреді, әдетте мүсін немесе сәндік өнер ретінде жасалған, негізгі тұтыну функциясы жоқ, мысалы, ішетін ыдыс ретінде қолданылмаған, бірақ әрине, витраждың шыны жаңбырдан сақтайды, ал тостағандар әлі де пайдалы болуы мүмкін. Бұл термин көбінесе американдық шыныға қатысты қолданылады, онда стиль «19-ғасырдағы американдық жаңалыққа деген сұраныстың логикалық нәтижесі және күрделі формасымен және ерекше өңдеуімен сипатталады», бірақ орындалу сапасы әрқашан жоғары болмайды. Күрделі түс эффекттері мен боялған эмальды шыныға үлкен қызығушылық болды. Өнер тарихшылары үшін «көркем шыны» кезеңі жоғары викториялық кезеңнің ауыр әшекейлеуін алмастырды, ал 1900 жыл шамасында Арт Нуво шынымен ығыстырылды, бірақ бұл термин әлі де қазіргі заманғы өнімдерді таңдау үшін маркетингтік мақсаттарда қолданылуы мүмкін. Шындығында, терең кесілген шыныға негіделген «Жарқын кезең» стилі 1915 жылға дейін, кейде одан кейін де жасала берді. Шыны кейде басқа материалдармен үйлестіріледі. Техникаларға пішін алу үшін пешке салынған шыны, үрленген шыны, құммен өңделген шыны, мыс фольгамен жасалған шыны, боялған және гравюраланған шыны жатады. Жалпы, бұл термин шыны ортасында жұмыс істеуді таңдаған және өздерін суретшілер санайтын, дәстүрлі шыны шеберлері емес, өздерінің туындыларын көркем өнер ретінде жасап, жобалап шығаратын адамдар жасаған салыстырмалы түрде заманауи туындыларға ғана қатысты. Студиялық шыны – бұл өнерлік мақсаттар үшін жасалған заманауи шыныны білдіретін тағы бір термин. Көркем шыны соңғы жылдары танымалдылығын арттырды, көптеген суретшілер өздерінің жұмыстарымен танымал болды; нәтижесінде, көптеген колледждер шынымен жұмыс істеу бойынша курстар ұсынады. 20-ғасырдың басында көркем шыны көбінесе зауыт жұмысшыларының командаларымен жасалған, олар мың немесе одан да көп фунт салмағы бар пештерден шыны алған. Бұл көркем шыны түрі, оның ішінде Tiffany және Steuben (АҚШ), Gallé (Франция), Hoya Crystal (Жапония), Royal Leerdam Crystal (Нидерланды) және Orrefors және Kosta Boda (Швеция) ең танымалдары, барлық шыны бұйымдар командалармен қолмен немесе қалыппен үрленген зауыт жүйесінен пайда болды. Көбінесе антикалық көркем шыны зауыттарда, әсіресе Ұлыбританияда, АҚШ-та және Богемияда стандартқа немесе «үлгіге» сәйкес жасалған. Бұл көркем шыны ерекше және жеке шеберлікті көрсетеді деген ойға қайшы келеді. Дегенмен, әсіресе Виктория дәуірінде сәндік әшекейлеудің маңыздылығы сәндіктің көп бөлігі декоратордың еңбегімен байланысты болды. Бүгінде зауытта жасалған бұйымдар міндетті түрде машинамен жасалған деген болжам дұрыс емес. 1940 жылға дейін сәндік көркем шыныны жасаудың көп бөлігі қолмен орындалған.
Art glass is a subset of glass art, this latter covering the whole range of art made from glass. Art glass normally refers only to pieces made since the mid 19th century, and typically to those purely made as sculpture or decorative art, with no main utilitarian function, such as serving as a drinking vessel, though of course stained glass keeps the weather out, and bowls may still be useful. The term is most used of American glass, where the style is "the logical outcome of the American demand for novelty during the 19th century and was characterized by elaborate form and exotic finish", but not always the highest quality of execution. There was a great interest in complex colour effects and painted enamelled glass. For art historians the "art glass" phase replaced the "Brilliant Period" of High Victorian heavy decoration, and was in turn was replaced around 1900 by Art Nouveau glass, but the term may still be used for marketing purposes to refer to contemporary products. In fact the "Brilliant Period" style, which relied on deeply cut glass, continued to be made until about 1915, and sometimes thereafter. Glass is sometimes combined with other materials. Techniques include glass that has been placed into a kiln so that it will mould into a shape, glassblowing, sandblasted glass, copper foil glasswork, painted and engraved glass. In general the term is restricted to relatively modern pieces made by people who see themselves as artists who have chosen to work in the medium of glass and both design and make their own pieces as fine art, rather than traditional glassworker craftsmen, who often produce pieces designed by others, though their pieces certainly may form part of art. Studio glass is another term often used for modern glass made for artistic purposes. Art glass has grown in popularity in recent years with many artists becoming famous for their work; and, as a result, more colleges are offering courses in glass work. During the early 20th century art glass was generally made by teams of factory workers, taking glass from furnaces containing a thousand or more pounds. This form of art glass, of which Tiffany and Steuben in the U. S., Gallé in France and Hoya Crystal in Japan, Royal Leerdam Crystal in the Netherlands and Orrefors and Kosta Boda in Sweden are perhaps the best known, grew out of the factory system in which all glass objects were hand or mould blown by teams. Most antique art glass was made in factories, particularly in the UK, the United States, and Bohemia, where items were made to a standard, or "pattern". This would seem contrary to the idea that art glass is distinctive and shows individual skill. However, the importance of decoration – in the Victorian era in particular – meant that much of the artistry lay with the decorator. Any assumption today that factory made items were necessarily made by machine is incorrect. Up to about 1940, most of the processes involved in making decorative art glass were performed by hand.
Зауыттың ерекшелігі мен ерекшелігі
Өндірушілер өнімдерінің өзара ұқсастығы мәселесін әртүрлі жолдармен шешті. Біріншіден, олар сұранысқа қарай дизайндарын жиі өзгертіп отыратын. Бұл әсіресе экспортқа тәуелді Богемиядағы зауыттарда кең таралған еді, онда сатушылар әр сапарында зауытқа сату тенденцияларын жеткізіп отыратын. Екіншіден, орта және төмен сегменттегі тауарларды безендіру, көбінесе келісімшарт негізінде жұмыс істейтін "жеке" жұмысшылар арқылы жасалатын, көбінесе бір тақырыптағы вариациялар болатын. Осындай қосалқы мердігерлердің шеберлігі арқасында сапаның лайықты деңгейі мен жоғары өнімділік тұрақты түрде сақталды. Соңында, формалардың, түстердің және сәндік элементтердің көптүрлілігі арқасында өнімдерді ерекшелендіруге қол жеткізілді, осылайша көптеген әртүрлі комбинациялар жасалды. Сонымен қатар, сол зауыттардан жоғары сегменттегі тұтынушылар үшін шектеулі санда шығарылатын ерекше, көркем бұйымдар да дайындалды. Бұл бұйымдар зауыт ішінде безендірілетін, онда безендірушілер дизайнерлермен және басшылықпен тығыз байланыста жұмыс істеп, тиімді өнім шығаруға мүмкіндік алатын.
Manufacturers got around the problem of an inherent similarity in their products in various ways. First, they would frequently change designs according to demand. This was especially so in the export dependent factories of Bohemia where salesmen would report sales trends back to the factory during each trip. Second, the decoration for mid and lower market items, often done by contracted "piece" workers, was often a variation on a theme. Such was the skill of these subcontractors that a reasonable standard of quality and a high rate of output were generally maintained. Finally, a high degree of differentiation could be gained from the multiplication of shapes, colours, and decorative designs, yielding many different combinations. Concurrently, from the same factories came distinctive, artistic items produced in more limited quantities for the upper market consumer. These were decorated in house where decorators could work closely with designers and management in order to produce a piece that was profitable.
Пайдаланылатын көркемдік шыны
Қазіргі кезде көркем шыны деп есептелетін көптеген заттар бастапқыда қолдану үшін жасалған. Көбінесе олардың мақсаты қазіргі уақытта өз маңызын жойған, бірақ олай болмаған жағдайда да, Виктория дәуірінде және одан кейінгі ондаған жылдар бойы тұрмыстық заттар өте жоғары деңгейде безендіріліп, қазір олардың көркемдік және дизайндық құндылығы үшін бағаланады. Кейбір көркем шынылар бастапқы қызметін сақтап, бірақ оларды пайдаланудан гөрі өнер туындысы ретінде бағалайтын болды. Мысалы, ескі парфюмериялық құтыларды жинаушылар көбінесе оларды бос көрсетеді. Бұл құтылар бастапқыда тауар қаптамасы ретінде қолданылғандықтан, әдетте көркем шыныға жатпайды. Дегенмен, сол кездегідей, қазіргідей әсемдікке құштарлықтан, өндірушілер өнімдерін әдемі қаптамамен жабдықтады. Рене Лаликтың модерн стиліндегі шыны бұйымдары және Йозеф Хоффманның арт-деко дизайндары сияқты туындылар, ерекше және сәнді безендірілуінің арқасында көркем шыны ретінде танылды.
Many items that are now considered art glass were originally intended for use. Often that use has ceased to be relevant, but even if not, in the Victorian era and for some decades beyond useful items were often decorated to such a high degree that they are now appreciated for their artistic or design merits. Some art glass retains its original purpose but has come to be appreciated more for its art than for its use. Collectors of antique perfume bottles, for example, tend to display their items empty. As items of packaging, these bottles would originally have been used and thus would not ordinarily have been considered art glass. However, because of fashion trends, then as now, producers supplied goods in beautiful packaging. Lalique's Art Nouveau glass and Art Deco designs by Josef Hoffmann among others have come to be considered art glass due to their stylish and highly original decorative designs.
Өнерге арналған шыны
Соңғы кезде Lalique сияқты, аз немесе мүлдем әшекейленбеген, бірақ жоғары көркемдік және өндіріс сапасына ие, қалыпталып, көптеп өндірілген шыныны өнер шынысы деп қарастыру қажеттігі артып келеді.
There has been a growing recognition that moulded, mass produced glass with little or no decoration but high artistic and fabrication quality such as that produced by Lalique should be considered art glass.
Тазартылған шыны бұйымдар
Жоғары сапалы әсем шыны бұйымдар, әдетте қорғасын кристалдары, көптеп безендіріледі және өте жоғары сапалы өңдеуі, металдың (балқытылған шыны қоспасының) тазалығы және қолданылатын декоративтік техникалар, ең көп кездесетіні кесу және алтын жалату үшін құрметтеледі. Екі техника да қорғасын кристаллынан жасалған көптеген бұйымдарды безендіруде қолданыла береді, ал қазіргі кезде олар өнер шынысы деп есептеледі.
Up market refined glassware, usually lead crystal, is highly decorated and is revered for its high quality of workmanship, the purity of the metal (molten glass mixture), and the decorative techniques used, most often cutting and gilding. Both techniques continue to be used in the decoration of many pieces made from lead crystal, and nowadays these pieces are regarded as art glass.
Кесінген шыны
Кесу шынысы көбінесе қолмен жасалады, бірақ қазір автоматтандыру жиі қолданылуда. Кейбір дизайндар көркемдік шеберлікті көрсетеді, бірақ көпшілігі реттелген, геометриялық және қайталамалы болып келеді. Кейде дизайнды мүмкіндігінше дәл көшіруге болатын "үлгі" ретінде қарастырылады, мұның басты мақсаты – кристаллдың жарық сыну қасиеттерін немесе "көкілділігін" күшейту болып табылады.
Cut glass is most often produced by hand, but automation is now becoming more common. Some designs show artistic flair, but most tend to be regular, geometric, and repetitious. Occasionally, the design can be considered a "pattern" to be replicated as exactly as possible, with the main purpose being to accentuate the refractive qualities, or "sparkle", of the crystal.
Сурет кесу
Айрықша жағдай, атақты дизайнерлердің шектеулі санда шығарған ерекше кесілген кристалл дизайндары үшін жасалуы мүмкін. Мысалы, Кит Мюррейдің «Стивен және Уильямс» үшін, ал Клайн Фаркхарсонның «Джон Уолш Уолш» үшін жасаған дизайндары. Бұл стиль үшін салыстырмалы түрде жаңа термин пайда болып келеді: «Арт-Кесім».
A clear exception could be made for the highly distinctive cut crystal designs which were produced in limited quantities by designers of note. Examples are the designs of Keith Murray for Steven & Williams and those of Clyne Farquharson for John Walsh Walsh. A relatively new term is coming into use for this genre: "Art Cut".