Кіріспе

Италиялық сәулетші (1702–1786)

Карло Маркионни (10 ақпан 1702 – 28 шілде 1786) – итальяндық сәулетші. Ол сонымен қатар мүсінші және шебер суретші болған, өнер және ғылым салаларындағы зиялы қауымдармен байланыс құрған. Ол Римде дүниеге келді және Римде қайтыс болды.

Өмірбаян

Маркионнидің ерте мансабын оның өмірлік досы, көнеліктерді жинаушы кардинал Алессандро Альбани дамытты. Оның пісіп жеткен стилі кешкі барокко мен неоклассицизмнің арасындағы бай, егжей-тегжейлі, ерекше репертуарды көрсетеді, оны итальяндық замандастары Алессандро Галилей, Фердинандо Фуга немесе Ванвителлидің ұқсас стилімен, тіпті олардың француз замандасы Анже Жак Габриэльмен де салыстыруға болады. Ол Бороминидің әшекейлі стилін ұнатқан Филиппо Бариджионидің шәкірті ретінде Римдегі Сан-Лука академиясында архитектураны оқыды. 1728 жылы Маркионни Академияның Конкорсо Клементиносында бірінші жүлде алғаннан кейін Альбанидің назарына ілікті. Маркионнидің Бороминидің ықпалындағы стилі Маркионнидің Анциодағы кардинал Альбанидің вилласы мен Кастель Гандольфодағы паптық сарайдағы ерте жұмыстарында (1728) көрінеді. Маркионни Джованни Баттиста Пиранезибен бірге Сан-Джованни-ин-Латеранодағы хорды қалпына келтіруге және қайта құруға көмектесті, ол римдік қираған орындарының гравюраларымен танымал. Пиранезидің римдік ежелгіліктерге деген көзқарасы Маркионнидің стиліне әсер еткен болуы мүмкін. Дегенмен, Маркионнидің пісіп жеткен жұмыстары, мысалы, Вилла Альбани (1746–63) оның меценаттарының шеңберінің әсемдік классицизмін көрсетеді, оған Альбанидің көнеліктерін сақтаушысы, неоклассицист Винкельман кірді. Никола Сальвидің 1751 жылы қайтыс болғаннан кейін Маркионни вилланың бақшалық қасбетін жобалауға көмектесті (сурет оң жақта), ол орталыққа басымдық бермейді және шеткі павильондары жоқ, "Палладиан" пішіндегі аркалық ашылулары бар аркаданың рустикалық пилястрларында тұрған Коринф пилястрларының біркелкі қатарынан тұрады. Бүкіл қасбеттің үстінде оның сызықтығын баса көрсететін жүгіргіш балюстрада орналасқан. Бақтардың балюстрадалары, гермалары мен тас вазалары Гаттаның Маркионнидің жобаларынан болуы керек. Маркионни Папа Бенедикт XIV-тің Санкт-Петер базиликасының архитекторы және жұмыстарды бақылаушысы болып тағайындалды. 1766 жылы папа Маркионниге Музео Профаноның кіреберіс қасбетін қайта құруды тапсырды, бұл Браманте алғаш рет Ватиканның Бракча Нуовасында, Кортиль дель Белведередің бір жағында, паптық антиквариаттар жинағын көрсеткен. Рим папасы Пий VI-ның екі тапсырмасы Маркионнидің соңғы ресми римдік жобалары болды. Олардың бірі - Санкт-Петер шіркеуінің жаңа сакристиясы (1776–84), бұрынғы папа қарастырған, ол оның орнында тұрған Мадоннаның қызбасына арналған мавзолейді бұзған. Жобаның алдында ашық конкурс өткізілді. Джованни Доменико Портаның 1776 жылғы естелік суретінде (қазіргі Палаццо Браскиде) Папа Пийдің екі үлкен парақтарды ұсынатыны көрсетілген, олар жоспар мен көтеріліс суретін көрсетеді, олар бүктеліп тұрған үстелдің үстінде ашық жатыр. Алайда, суреттегі жоспарлар Джузеппе Сублейрастың ұсынған егжей-тегжейлі заманауи сипаттамаларынан анықталады, ал Камилло Тинтидің (1780) гравюрасында Маркионнидің жоспарлары ауыстырылды, ал жартылай салынған сакристия, бірінші қабатқа дейін толық, фондық көріністе (Палаццо Браскиде табылған гравюра) көрінеді. Салтанатты сакристия, шіркеудей үлкен, тәуелсіз ғимарат, шіркеудің сол жақ трансептісінің бұрышында орналасқан. Ол сегізбұрышты Сагрестия Коммунасынан, канон сакристиясынан және капитул залынан тұрады. Ол базиликамен Маркионни римдік барельефтердің фрагменттерін енгізген көтерілген галереялармен байланысты. Маркионни сонымен қатар шіркеу жиһаздарын, мысалы, Санта-Катерина а Магнанаполидің бас алтарьын және бай киелі үйін (1787) жобалады. Кардинал Альбани Маркионниден Санта-Мария-спра-Минервада орналасқан жерлеу ескерткішін (1737–39), оның жиі серігі Пьетро Браччи жасаған мүсіндермен, Папа Бенедикт XIII-ге құрмет көрсету үшін тапсырды. Маркионнидің үлесі саркофагтағы кескіндік барельефпен шектелді, және оның дизайнына жатқызылған римдік мүсіннің қаншалықты көп бөлігі оның қолынан шыққандығы туралы сұрақ туындайды: Санта-Мария-Маджоре фасады үшін мүсіндер (1741); Иерусалимдегі Санта-Кросе үшін Бенедикт XIV (1743); Сант-Игнатий Лойола (1748) S Аполлинаре үшін; және меценаттардың бюстері (шамамен 1745) Collegio di Propaganda Fide үшін. Римнің сыртында Сан-Жоан Баптист шіркеуінің, Сан-Рох, Лиссабон, Сиена Дуомосындағы Мадонна дель Вото (1748) және Римдегі Сан-Крисогонодағы кардинал Джакомо Миллоның жерлеу монументі (1747) үшін Виргин өмірінен (1747) көріністерді бейнелейтін рельефтер бар. Римнен тыс жерде кардинал Альбани Неттунодағы коллегиат шіркеуінің қасбетіне (1734) тапсырыс берді. Ол Анконадағы Сан-Доменико шіркеуіне (1763 жылдан бастап) және Мессинадағы Санта-Маддалена де Кассинесси шіркеуіне (1765 жылдан бастап) паптық тапсырыстар алды. Инженер ретінде ол Луиджи Ванвителли бақылауындағы Анкона портындағы жұмыстарға жауапты болды. Өмірі бойында оның көріністік таланты қоғамдық шаралар үшін қажетті уақытша безендірулерге шақырылды, олар дайындық суреттерінде немесе презентациялық суреттерінде құжатталған, олардың кейбіреулері, мысалы, 1746 жылы Санта-Мария-спра-Минервадағы қанонизация, соңғы жылдары ғана Маркионнидің суреттері ретінде танылды. Ұқсас суреттер Маркионнидің Нью-Йорктегі Купер Хьюитте сақталған. Маркионнидің барлық суреттері архитектуралық жобалар емес. Оның суреттерінің екі альбомы Луврға қосылды.

Дамып келе жатқан неоклассицизм Маркионнидің консервативті классицизмдік барокко стилін тез арада мойын бұрды. Винкельман Вилла Альбаниді "біздің заманымыздың ең әдемі ғимараты" деп жариялағанмен, Франческо Милицияның Венециялық білуші Зулианға жазған атақты хатында "Маркионнистер", "Микеланджелистиктер", "Бернинистер" және "Бороминистер" жас Антонио Канованың 1787 жылғы Папа Климент XIV-ке арналған толыққанды классикалық монументін жек көретін реакциялық қараңғылықтар деп айтты. Маркионни 1775 жылдан бастап Сан-Лука академиясының принціпі немесе директоры болды.