Томас Барклай: Тайваньдық миссионер және теологиялық колледждің негізін қалаушы
Thomas Barclay (missionary)
Томас Барклай (1849-1935) – Англиялық миссионер, Тайваньда (Формоза) 1875-тен өмірінің соңына дейін қызмет еткен. Тайнан діни колледжін құрған. Миссионерлік қызмет, Тайвань тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томас Барклей (21 қараша 1849 – 5 қазан 1935) – 1875 жылдан өмірінің соңына дейін Формозаға (қазіргі Тайвань) Англия Пресвитериан шіркеуінің миссионері болды. Оның Тайваньның оңтүстігіндегі миссионерлік қызметі Джордж Лесли Маккейдің Тайваньның солтүстігіндегі атқарған жұмысына теңестірілді. Ол 1876 жылы Тайнань діни колледжі мен семинариясын құрды.
Thomas Barclay (; 21 November 1849 – 5 October 1935) was a missionary of the Presbyterian Church of England to Formosa (now called Taiwan) from 1875 until his death. His ministry in southern Taiwan has been compared to the work done in northern Taiwan by George Leslie Mackay. He founded Tainan Theological College and Seminary in 1876.
Ерте өмір
Томас Барклей 1849 жылғы 21 қарашада Глазго қаласында алты баланы ең кішісі болып дүниеге келді (оның бір қарындасы да болды). Әкесі жұмсақ тауарлар мен мата сататын, дінге берілген саудагер болған және отбасының француз гугеноттарынан таратынын айтқан. Кіші Барклей қабілетті студент болды және 15 жасқа толғанға дейін бірнеше апта бұрын Глазго университетіне қабылданды (сол кезде оның жасы ерекше емес еді). Ол математика және ғылым салаларында өте жақсы оқыды, сэр Уильям Томсонның (кейін Лорд Кельвин) басшылығымен білім алды және "Диэлектриктердің нақты индуктивті сыйымдылығы" тақырыбындағы ғылыми еңбегі үшін "Британ энциклопедиясында" есімдері тіркелді. Глазго университетінің жаңа Гилморхилл залынан бітірген алғашқы студент ол болды, содан кейін достары Джон Кэмпбелл Гибсон және Дугальд Маккиханмен бірге еркін шіркеудің діни колледжінде оқыды. Миссионер болуға шешім қабылдаған үштік "Глазго үштігі" (Кембридж жетілігіне сілтеме жасап) деп белгілі болды және оқуын жалғастыру үшін Лейпцигке кетті.
Thomas Barclay was born on 21 November 1849 in Glasgow, the youngest brother of six (he also had one sister). His father was a devout merchant who sold soft goods and fabrics, and claimed French Huguenot ancestry for the family. The younger Barclay was an able student, and matriculated at Glasgow University a few weeks before his 15th birthday (his young age not being unusual in those days). While there he excelled at mathematics and science, studying under Sir William Thomson (later Lord Kelvin) and earning a mention in the Encyclopædia Britannica for his authorship of a scientific treatise on "the Specific Inductive Capacity of Dielectrics". He was the first student to graduate in the new Gilmorehill hall of Glasgow University, after which he studied at the Free Church Divinity College with his friends John Campbell Gibson and Dugald Mackichan. On deciding to become missionaries the three became known as the "Glasgow Three" (in reference to the Cambridge Seven) and went to Leipzig for further study.
Шотландиядан Қиыр Шығысқа
Дивините колледжінде Баркли колледж директорының інісі және Амой (Сямень) қаласында миссионерлік қызмет атқарған Карстерс Дугласпен танысты. Дуглас Барклиді және оның достарын шығысқа қарай көшуге шабыттандырды, соның салдарынан Маккихан Бомбейге, Гибсон Сватоуға, ал Баркли Формозаға (Тайвань) баруға бекінді. Кейін ол Формозаға өзінің ұзын аяқтарының арқасында Гибсоннан артық таңдалғанын, себебі оңтүстік Тайваньның төбелі аймағында осы аяқтарымен оңайрақ жүре алатынын әзілдеп айтқан. 1885 жылы Дугластың басшылығымен Амойда Амой диалектін бір жыл бойы оқығаннан кейін Баркли Тайвань фу қаласына көшіп келді, сол кезде Тайвань фу – Цин дәуіріндегі Тайвань астанасы болатын. Баркли өмірінің соңына дейін сол қаланың шіркеуіне және халқына қызмет етті. Ол Англия Пресвитериан шіркеуінен Тайвань фу қаласына тағайындалған бесінші миссионер болды, одан бұрын Джеймс Лейдлоу Максвелл, Хью Ричи, Уильям Кэмпбелл және Мэтью Диксон қызмет еткен. Ол Тайвань тіліндегі (хоккиен) алғашқы ақпараттық бюллетеньді жариялауға жауапты болды, бұл сонымен қатар Тайваньдағы кез келген тілдегі алғашқы басылым, «Тайвань шіркеуінің жаңалықтары» деп аталатын газет, ол Пех-оэ-джи әліпбиін қолданып басылды. Баркли 1892 жылы Англияда Элизабет Тернерге үйленді.
While at the Divinity College, Barclay had met Carstairs Douglas, brother of the principal of the college and missionary in Amoy (Xiamen). Douglas inspired Barclay and his friends to move east, with Mackichan heading to Bombay, Gibson to Swatow and Barclay to Formosa (Taiwan). He would later joke that he was chosen over Gibson for Formosa because of his longer legs, the better to navigate the hillier country in southern Taiwan. In 1885, after a year spent in Amoy learning the Amoy dialect under Douglas, Barclay moved to Taiwan fu, the then capital of Qing era Taiwan, where he was to spend the rest of his life in service to the church and the people of that city. He was the fifth missionary from the Presbyterian Church of England to be stationed in Taiwan fu, after James Laidlaw Maxwell, Hugh Ritchie, William Campbell and Matthew Dickson. He was responsible for introducing the first newsletter in Taiwanese Hokkien, which was also the first printed newspaper in Taiwan in any language, the Taiwan Church News, printed using the Peh oe ji romanisation. Barclay married Elisabeth Turner, in England, in 1892.
Жазба шығармалары
Барклей сонымен қатар Киелі кітапты ағылшын тілінен тайвань тіліне аударуды қадағалауға жауапты болды, бірінші 1916 жылы Жаңа Ғаһидатты, содан кейін 1932 жылы Ескі Ғаһидатты. Ол Карстерс Дугластың Амой-ағылшын сөздігімен бірге, бұрын романдық жазумен берілген жазбаларға әріптік көрсеткіш қосылмаған жұмысты "толықтырды".
Barclay was also responsible for overseeing the translation of the Bible from English into Taiwanese, first the New Testament in 1916 and then the Old Testament in 1932. which accompanies Carstairs Douglas' Amoy English dictionary, in essence "completing" the work, which up until then had lacked a character index to accompany the romanised entries.
Жапондықтардың басып алуы кезінде апаттың алдын алу
1895 жылы денсаулығы нашарлаған Цин әулеті Тайвань аралын Жапонияға өткізіп, оған деген барлық құқығынан бас тартты. Жапон әскері билікті өз қолына алуға келгенге дейін туындаған билік бослығында, жаңадан құрылған қарсылық қозғалысы пайда болды және Формоза Республикасы (кете жатқан Цин әулетіне адал) жарияланды. Жапондықтар кез келген қарсылыққа қатал жаза берді және бұрынғы астана болған Тайнаньды жазалау үшін үлгі ретінде көрсетуге ниеттенді. Екі тараптың күштері соғысуға дайын тұрғанда, Барклей қаладан шығып, жапондықтармен келіссөздер жүргізіп, қорғаушыларды капитуляцияға көндірді және басқыншыларды жазалау шараларынан бас тартты. Барклейдің Тайнаньды капитуляциялаудағы қызметі жапондықтар тарапынан императордың медалімен марапаттау арқылы мойындалды.
In 1895 the ailing Qing Dynasty ceded the island of Taiwan to Japan and relinquished all claim to it. In the resulting power vacuum before Japanese troops arrived to take over control, a fledgling resistance movement sprang up and a Republic of Formosa (loyal to the departed Qing) was declared. The Japanese treated any such resistance harshly and looked set to make an example of Tainan as the former capital. With forces from both sides arrayed to fight, Barclay emerged from the city to mediate with the Japanese, persuading the defenders to surrender and the invaders against taking punitive measures. Barclay's services in the capitulation of Tainan were recognised by the Japanese by the award of a medal from the emperor.
Өлім және еске алу
Барклей Тайнань қаласының оңтүстік бөлігіндегі қоғамдық зираттың пресвитериандық бөлімінде басқа бірнеше миссионерлермен бірге жерленген. Оның жұртшылығы оның құрметіне Барклей еске алу шіркеуін салды, ол бүгінге дейін оның атын иеленеді. Қалаға қосқан үлесін құрметтеу мақсатында 2004 жылы Тайнань қалалық әкімдігі №18 саябақты Барклей еске алу саябағы деп атады; ал саябақ өзі 2007 жылы FIABCI Prix d’Excellence сыйлығына ие болды.
Barclay is buried alongside several other missionaries in the Presbyterian section of a public cemetery in the southern part of Tainan City. His congregation raised up a church in his honour the Barclay Memorial Church, which still bears his name today. To honor his contributions to the city, in 2004, the Tainan City Government renamed the Park No.18 (十八號公園) the Barclay Memorial Park; the park itself won the FIABCI Prix d’Excellence Award in 2007.