Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орангун немесе Ọ̀ràngún – ежелгі Игбомина патшалықтарының бірінің ең жоғары билеушісінің атағы. Орангун – йоруба халқының кіші тобы, оның орталығы мен астанасы Ила Орангун қаласында, қазіргі Нигерияның оңтүстік-батысында орналасқан. Атаудың шығу тегі йоруба тайпасының атасы – Одудуваның мифологиясына дейін жетеді. Одудува таққа мұрагерге зор мұқтаждық сезінген кезде бала тумаған еді. Тарихқа сүйенсек, ол Одудуваның жеті немересінің бірі, нақтырақ айтқанда, балалар тізіміндегі төртінші бала. Ол әкесінен көптеген тәждер мен әшекейлерді мұраға алды. Ол Иле-Ифеден шығып, Àdá Ògbó (саяхаттарында бұталарды аралау үшін қолданылатын пышақ сияқты құрал) және Ọ̀pá Ọ̀rẹ̀rẹ̀ (патшалық символдық таяқ) арқылы өз жерін құрды. Таяқты алғаш рет қасақана немесе қатемен қай жерге қойса, сол жерде олардың мекені болады деп болжаған еді, осылайша олар алғашқы қонысы Ìlá Kòló-ға қоныстанды.
Orangun or Ọ̀ràngún of Ìlá is the title of the paramount ruler of one of the ancient Igbomina kingdoms, a sub group of the Yoruba people with its seat and capital located in Ila Orangun, central Yorubaland, presently in southwestern Nigeria. The origin of the title can be traced to the mythology of a history of Oduduwa, the progenitor of Yoruba race whose child birth was not forthcoming as a king that was in dire need of an heir to the throne. History has it that he was one of the seven grandchildren of Odùduwà specifically, the fourth child in the roll of children. He inherited numerous crowns and beads from the father. He left Ile Ife to found his own land with Àdá Ògbó (a machete like tool that was used to clear bush paths while they were sojourning) and Ọ̀pá Ọ̀rẹ̀rẹ̀ ( A royal symbolic staff). It had been foretold that wherever the staff is firstly placed consciously or by a mistake, would be their settlement and that was how they settled at their first abode, Ìlá Kòló.
Тарих
Йоруба халқының ауызша тарихы бойынша, алғашқы Орангун – ежелгі заманда Иле-Ифеде патша болған, йоруба тайпасының мифтік атасы Одудуваның тұңғыш немересі. Одудуваның жалғыз ұлы Оканбидің үлкен ұлы, Одудуваның бірінші немересі Фагбамила деп аталды, оған Орангун есімі берілді. Атаудың шығуы – «Ọ̀ràn mí gún» сөзінің қысқартылған түрі, яғни «менің жағдайым керемет» деген мағынаны білдіреді, бірақ басқа, алайда сенімсіз этимология да бар. Одудува өз немерелерінің әрқайсысына (кейбір деректерде 16) тәж сыйлап, өздерінің мемлекеттерін құруға жіберген. Бірінші Орангунға Одудува орманды аралау үшін «Огбо» деп аталатын үлкен, иілген пышақ берді, бірақ «Огбо» сыйлығының басты мақсаты – жас ханзадені жайлы жерге жеткізіп, өз патшалығын құруға көмектесетін күш болды. Ауызша тарихшылар осы «Огбоның» «Игбомина» атауының бастауы екенін айтады («Огбо ми мо она» немесе «Огбо мо она» сөздерінен, бұл түпкі Орангунға қатысты айтылған, «Менің Огбом жолды біледі» немесе «Огбо жолды біледі» деген мағынаны білдіреді), осылай Нигерияның Осун және Квара штаттарындағы Солтүстік-Шығыс Йорубаланд халқы осылай аталады. «Огбоның» бұл аудармасы – бір ғана түсіндіру; стандартталған йоруба тілінде «Огбо» сөзі жасы ұзақ өмірді немесе қарт адамды білдіреді, бұл сөздің буындарына байланысты. «Ада» – йоруба тілінде пышақ деген сөз, ал «Огбо ми мо она» сөзін дұрыс аударғанда «Менің ағасы маған жол көрсетеді» деген мағына береді.
According to Yoruba oral history, the first Òràngún was the first grandson of Odùduwà, the mythical ancestor of the Yoruba, who was king at Ile Ife in ancient times. Odùduwà’s first grandson, the oldest son of Oduduwa's only son Okanbi, was named Fagbamila and nicknamed Òràngún. The nickname is a contraction of Ọ̀ràn mí gún, meaning "my situation is perfect", although an alternative but implausible etymology exists. Odùduwà is said to have given a crown to each of his grandsons (some accounts say 16) and sent them off to found their own kingdoms. The first Òràngún was given a massive, curved cutlass called "Ogbo" by Odùduwà to clear his way in the forest but the main purpose of the "Ogbo" gift was the inherent power to lead the young prince to a suitable place to settle down and establish his own kingdom. This "Ogbo" is claimed by oral historians. as the source of the name "Igbomina" (from "Ogbo mi mo ona" or "Ogbo mo ona", a statement attributed to the original Òràngún, meaning "My Ogbo knows the way", or "The Ogbo knows the way"), which the Yoruba sub ethnic of northeastern Yorubaland (of Òsun and Kwara States of Nigeria) are called. This translation of Ogbo is only one interpretation; in standardized Yoruba, Ogbo in fact means Long Life, or Senior citizen, depending on where the accents are. Ada, is the yoruba word for cutlass, Ogbo mi mo ona would correctly translate to "My elder shows me the road".
Ила мен Оке Иланың Орангуны
Ила Орангунда, Игбомина патшалығының тарихи астанасы және Осун штатының Ила аудандық әкімдігі, қазіргі Орангун – Оба Вахаб Каёде Адедеджи Ойедотун. Ол 2003 жылы бес жылдық даудан кейін таққа отырды, бұл дау таққа талапкер азаматтар арасында болған. Оке Ила Орангунда, Ifedayo қаласының астанасы және бөлініп шыққан қала, қазіргі Орангун – Оба Адедокун Омонии Аболарин, Обасоло билеуші үйінен, Оке Ила Орангундағы төрт билеуші үйдің бірі, олардың арасында тақ айналып тұрады. Ол 2006 жылдың 8 желтоқсанында орнатылды. Үш ғасырдан астам уақыттан бері алғаш рет Оке Ила және Иланың екі Орангуны да 500 жыл бұрын Ила Ярадан жастардың көшіп кетуіне жетекшілік еткен кіші ханзада Аруту Олуокунның ұрпақтары болып табылады.
In Ila Orangun, the historical capital of the Igbomina kingdom and Ila Local Government area of Osun State, the current Orangun is Oba Wahab Kayode Adedeji Oyedotun. He was crowned in 2003 following a five year long dispute between the princes eligiblefor the throne. In Oke Ila Orangun, a breakaway town and capital of Ifedayo, the current Orangun is Oba Adedokun Omoniyi Abolarin, of the Obasolo Ruling House, one of the four ruling houses among which the title rotates in Oke Ila Orangun. He was installed on December 8, 2006. For the first time in more than three centuries, the two Orangun reigning in both Oke Ila and Ila are descendants of Arutu Oluokun, the younger prince who led the exodus of the youth from the united kingdom at Ila Yara about 500 years ago.