Кіріспе

1991 жылы АҚШ-тағы аруақ үй туралы сот ісі

Stambovsky v. Ackley, 169 A. D.2d 254 (N. Y. App. Див. 1991) ісі, көбінесе «Ghostbusters үкімі» деп аталады, Нью-Йорк Жоғарғы Сотының Апелляциялық бөлімінде қарастырылды. Сот үй иесі бұрын жұртшылыққа аруақтар бар деп жариялаған үйдің, кейіннен оны сатып алған адамның талабы бойынша, заңды түрде аруақтармен толыққанды деп шешім шығарды. Бұл іс ерекше шешімімен келісімшарт және мүлік құқығы бойынша оқулықтарда жиі жарияланып, АҚШ заң мектептерінде кеңінен оқытылады және басқа да соттармен жиі сілтеме жасалады.

Фактілер мен бұрынғы тарих

Нью-Йорк штатының Ньяк қаласында орналасқан мүлікке иелік еткен кезеңде Хелен Экли және оның отбасы мүшелері үйде көптеген полтергейстер бар екенін хабарлаған. Экли 1977 және 1989 жылдар аралығында Reader's Digest және жергілікті газетке үш рет үйдің арбалармен толық екенін айтқан, сол кезде үй қаланың бес үйінен тұратын экскурсиялық бағдарламаға енген. Ол баспасөзге полтергейстердің отбасы мүшелерімен тікелей байланысқа түскен бірнеше жағдайды баяндады. Ол немерелеріне сәби жүзіктерді "сыйлық" ретінде алғанын, бірақ олардың барлығы кейіннен түсініксіз жоғалып кеткенін айтты. Сондай-ақ, бір арбаның әр таңда қызы Синтияны төсегін шайқап оятып қоятынын мәлімдеді. Жазғы демалыс кезінде Синтия ерте тұрудың қажеті жоқ екенін және ұйықтағысы келетінін жоғары дауыспен айтқан; келесі күні төсегі шайқалмады. Эклидің жылжымайтын мүлік брокері, Ellis Realty, 1989 немесе 1990 жылы Джеффри Стамбовский үйді сатып алу шартына қол қойғанға дейін үйдің арбалармен толық екенін мәлімдеді, себебі Стамбовский шартына қол қойып, $650,000 тұратын үйге $32,500 бастапқы төлем жасағаннан кейін, Экли сатып алушыларға үйдің арбалармен толық екенін хабарлағанша шартының соңына қол қоймады. Брокер Стамбовскийге телефон соғып, Эклидің талабын айтты, ол күліп: «Бізге Ghostbusters-ті шақыру керек» деді, ол кездегі танымал фильм. Брокер содан кейін Эклиге Стамбовскийге хабар берілгенін айтты, ол сату шартының соңына қол қойды және үй сату-саудаға жақындады. Брокер де, сатушы да сотқа оқиғаның осы тізбегін айтты, ал Стамбовский оған бұл туралы ешқашан хабарланбағанын мәлімдеді. Стамбовский Нью-Йорк қаласынан келген және Ньяк фольклорын, соның ішінде кеңінен танымал арбалар туралы әңгімені білмеген. Сату шартына толық қол қойылғаннан кейін шамамен бір апта өткен соң, Стамбовский «арбалар» туралы талқылау үшін сатушымен тікелей кездесуді сұрады. Стамбовскийлерге Экли арбалар туралы құмарлықпен айтқаннан кейін, ол сату шартын бұзуды және Экли мен Ellis Realty-дің алаяқтықпен шатастыруына байланысты залапты өтеуді талап ете отырып, сотқа шағымдануға өтті. Стамбовский сату-саудаға қатыспады, бұл оның бастапқы төлемін жоғалтуына әкелді (бірақ ол үйді сатып алуға міндетті болмады).

Келіспеушілік

Кері пікір, сатушының жауапкершілігі жоқ деген қағида қатаң түрде қолданылуы керек деп мәлімдеді және алғашқы соттың барлық талаптарды қабылдамау шешімін бекітер еді. Көпшіліктің шешіміне наразы болған қарсы пікір білдірушілер: "Егер сатушының жауапкершілігі жоқ деген қағиданы жою керек болса, онда ол полтергейсттен гөрі маңыздырақ себеппен болуы керек. Полтергейсттің бар екендігіне күдіктілер де, осы сот та байланысты емес."

Эпилог

Бұл оқиға көп шу көтерді, және сот шешімінен кейін бір апта ішінде аймақтағы жылжымайтын мүлік агенттері 25-50 потенциалды сатып алушыдан қоңырау алды. Үй 2020 жылы 1,9 миллион долларға сатылымға қойылды және 2021 жылы 1,795,000 долларға сатылды.