Кіріспе
The Haunting – 1999 жылы шыққан американдық табиғаттан тыс қорқыныш фильмі. Жан де Бонт режиссерлік еткен бұл туындыда Лиам Нисон, Кэтрин Зета-Джонс, Оуэн Уилсон және Лили Тейлор басты рөлдерде ойнаса, Мариан Сельдес, Брюс Дерн, Тод Филд және Вирджиния Мэдсен қосалқы рөлдерде сомдады. Фильмнің сюжеті Массачусетс штатының батысындағы әсем сарайға жиналған адамдар тобының ұйқысыздық бойынша жүргізілетін ерікті зерттеуге қатысуы мен үйдің қараңғы тарихына байланысты паранормальды құбылыстарға тап болуын көрсетеді. Ширли Джексонның 1959 жылғы «The Haunting of Hill House» романының негізінде түсірілген бұл фильм, Роберт Уайздың 1963 жылғы осы аттас туындысынан кейін, кітаптың екінші толық метражды бейімделуі болып табылады. «The Haunting» фильмінің дамуы алғашқыда кинорежиссер Стивен Спилберг пен жазушы Стивен Кингтің бірлескен жұмысымен басталды. Олар Джексонның романының жаңа бейімделуін жазуға кірісіп, Уайздың 1963 жылғы фильм нұсқасынан көп шабыттанды. Шығармашылық даулар туындағаннан кейін жоба тоқтатылып, Кинг 2002 жылы «Rose Red» атты мини-сериал үшін сценарийін қайта жазды. Ал Спилберг бұл жоба үшін Дэвид Селф жазған жаңа сценарий тапсырыс берді, оны Спилбергтің DreamWorks Pictures студиясы өндіріске алды. «The Haunting» фильмінің түсірілімі 1998 жылдың күзінде басталды. Кейбір эпизодтар Англиядағы Харлакстон сарайында және Белвуар қамалында түсірілді, бірақ фильмнің көп бөлігі Лос-Анджелесте аргентиналық өндірісші Эухенио Занетти жасаған арнайы декорацияларда түсірілді. «The Haunting» Солтүстік Америка кинотеатрларында 1999 жылдың шілдесінде көрсетілді. Фильм заманауи сыншылардан ара-жібірлі және жағымсыз пікірлер алды, бірақ $80 миллиондық өндіріс бюджетіне қарсы $180,2 миллион табыс әкеліп, қаржылық сәттілікке жетті.
1999 film adaptation of The Haunting of Hill House
The Haunting is a 1999 American supernatural horror film directed by Jan de Bont, and starring Liam Neeson, Catherine Zeta Jones, Owen Wilson, and Lili Taylor, with Marian Seldes, Bruce Dern, Todd Field, and Virginia Madsen appearing in supporting roles. Its plot follows a group of people who gather at a sprawling estate in western Massachusetts for an apparent volunteer study on insomnia, only to find themselves plagued by paranormal events connected to the home's grim history. Based on the 1959 novel The Haunting of Hill House by Shirley Jackson, it is the second feature film adaptation of the source material after Robert Wise's 1963 film adaptation of the same name. Development for The Haunting originally began as a collaboration between filmmaker Steven Spielberg and writer Stephen King, who together began writing a new adaptation of Jackson's novel, largely inspired by Wise's 1963 film version. After creative differences, the project was aborted, with King retooling his screenplay to form the 2002 miniseries Rose Red. Spielberg meanwhile commissioned a new screenplay for the project, written by David Self, to be produced under Spielberg's studio, DreamWorks Pictures. Filming of The Haunting began in the fall of 1998, with some location shoots occurring in England at Harlaxton Manor and Belvoir Castle, though the majority of the film was shot in specially crafted sets in Los Angeles by esteemed Argentine production designer Eugenio Zanetti. The Haunting premiered theatrically in North America in July 1999. The film received mixed to negative reviews from contemporary critics, but was a financial success, grossing $180.2 million worldwide against a production budget of $80 million.
Сюжет
Элеонора "Нелл" Вэнс ұйқысыздықтан зардап шегеді, 11 жыл бойы мүгедек анасына күтім жасап, Бостондық пәтерде онымен бірге тұрады. Анасы қайтыс болғаннан кейін, Неллдің әпкесі Джейн мен күйеуі Лу резиденцияны мұраға алады және оны сатуға дайындау үшін Неллді шығарып жібереді. Баспанасыздыққа бет тіреп, Нелл Массачусетс штатының батысындағы Беркширлердегі Hill House үйінде доктор Дэвид Марроудың ұйқысыздық зерттеуіне қатысуға шақыруды қабылдайды. Үйде ол үй иесі, мырза және ханым Дадлимен танысады. Тағы екі қатысушы келеді: Люк Сандерсон және әсем Теодора ("Тео"), доктор Марроу мен оның екі ғылыми көмекшісінің қатысуымен. Доктор Марроудың мақсаты – қорқынышқа психологиялық реакцияны зерттеу, ол қатысушыларын түрмеге тартуды көздейді. Алғашқы түні доктор Марроу Hill House тарихын айтады: Оның алғашқы иесі Хью Крэйн, 19 ғасырдың мақта өндірушісі, әйелі Рене үшін үлкен отбасымен қоныстануды үміттеніп, үйді салдырған. Алайда, Крэйннің барлық балалары өлі туған, ал Рене көптеген жоғалтуларға шыдамай, өзіне қол жұмсаған, ал Крэйн усақ-түйекке көшкен. Доктор Марроудың көмекшісі түсініксіз жағдайда ауыр жарақат алады, екі зерттеуші көмекші де ауруханаға жетеледі. Ұлтүстіндегі оқиғалар басталады, ал Нелл балалардың көлеңкесін көреді. Хью Крэйннің үлкен портретіне қанмен "Қош келдіңіз, Элеонора" деп жазылған. Тео мен Люк Неллдің назар аударуға тырысқанын айыптайды. Нелл үйде көлеңкелер бар екенін дәлелдеуге бейілді. Ол Крэйннің жасырын кабинетін тауып, оның мақта фабрикаларында бала еңбегін кеңінен пайдаланғанын біледі. Ол бірнеше жетім балаларды өз үйінде азаптап өлтіріп, денелерін каминде өртеп жіберген. Ол осы балалардың көлеңкелері үйде тұтқынға алынып, Крэйнге "мәңгілік отбасы" сыйлағанын болжайды. Крэйннің Каролин есімді екінші әйелі болған, Нелл оның ұрпағы. Доктор Марроу Неллдің мәлімдемесіне күмәнмен қарайды және жақын арада өзінің нағыз қорқыныш зерттеуін топқа ашады, бірақ мүсін оны суға батыруға тырысқаннан кейін, Hill House көлеңкелермен толы екенін түсінеді. Кейінірек Нелл топқа Кэролин Крэйнмен туыс екенін және балаларға "көшіп кетуге" көмектесуі керек екенін айтады. Доктор Марроу барлық адамдардан Hill House-ты тастап кетуді талап етеді, бірақ Хью Крэйннің көлеңкесі оларды ішке қамап алады. Люк Крэйннің портретіне зиян келтіріп, оның көлеңкесін Луктің басын кесуге итермелейді. Крэйн өзін көрсеткенде, доктор Марроу мен Тео үйде жасырынып, Нелл оны алаңдатып жатыр. Ол балаларда тудырған қорқыныштан өсіп-өскенін түсінген Нелл одан қорықпайтынын жариялайды. Оның жариялануы көлеңкені әлсіретеді және ол азап шеккен балаларды бейнелейтін сәнді қола есікке лақтырылады. Ол Неллді өзімен бірге сүйреп апарып, бірақ көлеңкелер оны босатып, ол қайтыс болады. Неллдің жаны, босатылған балалардың жанымен бірге көкке көтеріледі. Келесі күні таңертең доктор Марроу мен Тео Дадлилерді есіктің алдында кездестіреді, онда мырза Дадли дәрігерден ол білгісі келген нәрсені білген-білмегенін сұрайды. Доктор Марроу мен Тео бір сөз айтпай кетіп, Hill House-ты тастап кетеді.
Даму
1996 жылы кинорежиссер Стивен Спилберг қорқынышты әңгімелер авторы Стивен Кингке үй-қорқыныш фильмі түсіру туралы ұсыныс жасады, және екеуі Роберт Уайздың 1963 жылғы "Хантинг" фильмінің кинодағы үй-қорқыныш жанрының өлшеуіші екендігіне келісті. Уайздың фильміне негізделген (Ширли Джексонның "Хилл Хаус" романының бейімделуі) сценарийде бірлесіп жұмыс істегеннен кейін, Спилберг пен Кинг шығармашылық дауларға келіп, жоба тоқтатылды. Спилберг жобаны жалғастырып, жаңа сценарийші Дэвид Селфке фильмнің сценариін жазуды тапсырды. Кинг бұл материалды қайта өңдеп, 2002 жылы "Роза қызыл" атты мини-сериал жасады, ол Уайздың 1963 жылғы фильмінің де, Джексонның түпнұсқа романының да кейбір элементтерін қамтиды.
Түсірілім
Негізгі түсірілім 1998 жылғы 30 қарашада басталып, 1999 жылғы 9 сәуірде аяқталды. Англиядағы Харлакстон сарайы Хилл Хаустың сыртқы түрі ретінде қолданылды, ал оның Үлкен залы "Қош келдің, Элеонора" деген қанды жазуды көргеннен кейін Марроудың Неллді жұбататын және Неллдің Хью Крейннің қылмыстарын ашатын ойын бөлмесі сахнасына пайдаланылды. Ас үй мен кладовка сахналары Бельвоир қамалында түсірілді. Ішкі декорациялардың көп бөлігі бұрын Хьюз H-4 Геркулесі орналасқан, Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы тұрақты тоқтаған кезендік кемеге жақын күмбез пішіндес ангарда салынды. Қолмен жасалған интерьерді құрастыруға шамамен 8-10 миллион доллар жұмсалды, оларды аргентиналық өндіріс дизайнері Эухенио Занетти жасады.