Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирустар туысы
Genus of viruses
Бегомовирус – Geminiviridae тұқымдасына жататын вирустар туысы. Олар өсімдік вирустары болып табылады және тобының кең қонақ иелері бар, екі жапырақшалы өсімдіктерге жұғады. Әлем бойынша олар томат, бұршақ, қабақ, маниок және мақта сияқты маңызды көптеген дақылдарға елеулі экономикалық зиян келтіреді. Бұл туыста 445 түр бар. Псевдорекомбинацияның әдеттегі механизмі "регулондық жабысу" деп аталатын процесте жүзеге асырылады: А компоненті рекомбинация арқылы өзінің ортақ аймағын В компонентіне береді, ол қабылданады. Бұл екі компонент арасындағы жаңа тәуелді өзара әрекеттесуге алып келеді. Бұл туыстағы ақуыздар сезімдік тізбекте (оң бағыт) немесе оның толықтырушысында (кері бағыт) орналасуы мүмкін.
Begomovirus is a genus of viruses, in the family Geminiviridae. They are plant viruses that as a group have a very wide host range, infecting dicotyledonous plants. Worldwide they are responsible for a considerable amount of economic damage to many important crops such as tomatoes, beans, squash, cassava and cotton. There are 445 species in this genus. The usual mechanism of pseudorecombination is by a process known as 'regulon grafting': the A component donates its common region by recombination to the B component being captured. This results in a new dependent interaction between two components. The proteins in this genus may lie either on the sense strand (positive orientation) or its complement (negative orientation).
Вирусология
Бірлік ұзындығынан кіші вирустық құралымдар – жойылған мутанттар – инфекцияларда кең таралған. Олар вирустық инфекцияға бөгет жасайтын қабілеттеріне байланысты толымсыз интерференциялық (di) ДНК деп белгіленеді. Олар вирус ДНК деңгейін және ауру белгілерінің күшін азайтады.
Smaller than unit length virus components—deletion mutants—are common in infections. These are known as defective interfering (di) DNAs due to their capacity to interfere with virus infection. They reduce virus DNA levels and symptom severity.
Филогенетика
Геномның екі компоненті өте ерекше молекулалық эволюциялық тарихқа ие және әртүрлі эволюциялық қысымға ұшырауы мүмкін. ДНҚ В геномы барлық қазіргі екі бөлікті бегомовирустардың монопартит ата-тегі тұтқындаған спутник ретінде пайда болды және кейіннен геномның маңызды компонентіне айналды. Монопартит геномдары бар 133-тен астам бегомовирус түрі белгілі: барлығы Ескі әлемнен шыққан. Жаңа әлемге тән монопартит бегомовирустары әлі анықталған жоқ. Филогенетикалық талдау А компонентіне негізделген. В компоненттері түрлер арасында алмасуы мүмкін және жаңа түрлердің пайда болуына әкелуі мүмкін. Бұл туыстың талдауы бірнеше кладты көрсетеді. Негізгі бөлініс – Ескі және Жаңа әлем штаммдары арасында. Ескі әлем штаммдарын Африка, Үндістан, Жапония және басқа да Азия кладтарына бөлуге болады, олардың сыртында шамалы штаммдар топланған. Жаңа әлем штаммдары Орталық және Оңтүстік Америка штаммдарына бөлінеді. Осы негізгі топтамалармен қатар бірнеше кіші кладтар бар. Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азиядан шыққан бұршақ тұқымдас өсімдіктерді жұқтырған бір топ (бейресми түрде "Legumovirus") және Америка, Азия және Еуропадан шыққан Ipomoea түрінен оқшауланған вирустар жиынтығы (бейресми түрде "Sweepovirus") басқа барлық түрлерге базальды болып көрінеді. Вьетнамнан Corchorus-тан оқшауланған екі түр күтпеген жерден Жаңа әлем түрлерімен топласады.
The two components of the genome have very distinct molecular evolutionary histories and likely to be under very different evolutionary pressures. The DNA B genome originated as a satellite that was captured by the monopartite progenitor of all extant bipartite begomoviruses and has subsequently evolved to become an essential genome component. More than 133 begomovirus species having monopartite genomes are known: all originate from the Old World. No monopartite begomoviruses native to the New World have yet been identified. Phylogenetic analysis is based on the A component. B components may be exchanged between species and may result in new species. Analysis of the genus reveals a number of clades. The main division is between the Old and New World strains. The Old World strains can be divided into African, Indian, Japanese and other Asian clades with a small number of strains grouping outside these. The New World strains divide into Central and Southern America strains. Along with these main groupings are a number of smaller clades. One group infecting a range of legumes originating from India and Southeast Asia (informally 'Legumovirus') and a set of viruses isolated from Ipomoea species originating from America, Asia and Europe (informally 'Sweepovirus') appear to be basal to all the other species. Two species isolated from Corchorus from Vietnam (informally 'Corchovirus') somewhat unexpectedly group with the New World species.
Беріліс
Вирус міндетті түрде жәндіктер арқылы таратылады, олар Bemisia tabaci немесе басқа ақжапырақтар болуы мүмкін. Бұл вектор вирустың жылдам және тиімді таралуына мүмкіндік береді, себебі ол талғамсыз жемтенді. Вектор тұрақты, циркуляциялық, көбеймейтін жолмен жұқтырады. Бұл АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің құжаты 1992 жылдан бастап ақжапырақтарды бақылауға арналған бес жылдық жоспарды сипаттайды.
The virus is obligately transmitted by an insect vector, which can be the whitefly Bemisia tabaci or can be other whiteflies. This vector allows rapid and efficient propagation of the virus because it is an indiscriminate feeder. The vector transmits in a persistent, circulative, non propagative manner. This USDA document describes a 5 year plan starting in 1992 to mitigate whiteflies.
Аурулар
Бірнеше бегомовирустар бүкіл әлемде ауыр ауруларды қоздырады. Томатты зарарлайтын бегомовирустар, мысалы, Томаттың сары жапырақтың бұйралу вирусы (TYLCV) және Томаттың сары мозаикалық вирусы (ToYMV), алғаш рет 1980-ші жылдардың соңында анықталды және бүкіл әлемде елеулі экономикалық шығындарға әкеледі. Тринидад, Доминикан Республикасы, Мексика және Орталық Американың көп бөлігі, Израиль, сондай-ақ Таиланд, Камбоджа, Индонезия және Үндістан сияқты Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде бұл вирустар томат және басқа да дақылдарда – бұрыш, баклажан сияқты – өнімнің шамамен 50-60% жоғалуына себеп болуы мүмкін. Бұрышты (Capsicum spp.) зарарлайтын бегомовирустар, мысалы, Бұрыш жапырағының бұйралу вирусы және Шілтінің жапырағының бұйралу вирусы да бүкіл әлемде елеулі шығындарға әкеледі. Ауру әдетте зарарланған өсімдікте хлороз, жапырақтардың деформациялануы, гүл шоғырларының түсіп қалуы, қырылдану және өсудің тежелуі түрінде көрінеді. Таиланд, Камбоджа, Индонезия, Шри-Ланка және Үндістан сияқты Оңтүстік-Шығыс Азияда кеңінен таралған елдерде бұл вирустар бұрыш және басқа да дақылдарда – қызанақ, қияр, тымақұрғақ, қарбыз, баклажан сияқты – өнімнің шамамен 40-70% жоғалуына себеп болуы мүмкін. Бұршақ алтын сары мозаикалық вирусы (BGYMV) Орталық Америка, Кариб теңізі және Оңтүстік Флоридадағы бұршақ түрлерінде ауыр ауруды қоздырады.
Several begomoviruses cause severe diseases all over the world. Those begomovirus species infecting tomato such as Tomato yellow leaf curl virus (TYLCV) and Tomato yellow mosaic virus (ToYMV), first identified in the late 1980s, cause significant economic losses worldwide. In countries where these viruses have become widespread such as Trinidad, the Dominican Republic, Mexico and much of Central America, Israel, as well as across Southeast Asia including Thailand, Cambodia, Indonesia, and India, these diseases in tomato and other crops including pepper, and eggplant, can cause an estimated yield loss of 50–60%. Begomoviruses infecting pepper (Capsicum spp.) such as Pepper leaf curl virus and Chilli leaf curl virus also cause significant losses worldwide. Disease is typically manifested in the infected plant as chlorosis, leaf distortion, flower bud absicion and crinkling and stunting. In countries where these viruses have become widespread across Southeast Asia including Thailand, Cambodia, Indonesia, Sri Lanka, and India, these diseases in pepper and other crops including tomato, cucumber, pumpkin, melon, and eggplant, can cause an estimated yield loss of 40–70%. Bean golden yellow mosaic virus (BGYMV) causes a serious disease in bean species within Central America, the Caribbean and southern Florida.