Кіріспе
Potyviridae вирустар туысы – белгілі өсімдік вирустарының 30% астамын құрайтын, оң жіпті РНК вирустарының туысы. Олардың көптеген түрлері ауыл шаруашылығы үшін маңызды. Бұл туысқа 12 туыс және 235 түр кіреді, олардың үшеуі әлі ешбір туысқа жатқызылмаған.
Potyviridae is a family of positive strand RNA viruses that encompasses more than 30% of known plant viruses, many of which are of great agricultural significance. The family has 12 genera and 235 species, three of which are unassigned to a genus.
Құрылымы
Потивирид вириондары қаптамасыз, иілгіш талшықты, таяқша тәрізді бөлшектер болып табылады. Диаметрі шамамен 11–20 нм, ал ұзындығы 650–950 нм. Мысалы, кейбір туыстарда P1 жоқ, ал кейбір Ipomovirus туысына жататын вирустарда HC жоқ және P1 тандемі кездеседі. Атап айтқанда, тәтті картоптың потивирустық ORF (PISPO), алкилдеу B (AlkB) және инозин трифосфат пирофосфатазасы (ITPase немесе HAM1 деп белгілі) – атипикалық мүшелерде анықталған ақуыз домендері.
Өмірлік цикл
Вирустың көбеюі цитоплазмалық. Жасқынша жасушаға ену тесілу арқылы жүзеге асырылады. Көбею оң тізгілі РНК вирусы көбею үлгісіне сәйкес келеді. Оң тізгілі РНК вирусының транскрипциясы – транскрипцияның әдісі. Трансляция -1 рибосомалық қадамдарды жылғаю арқылы жүзеге асады. Вирус жасқынша жасушадан түтікшелермен бағытталатын қозғалыс арқылы шығады. Бұл вирустардың ұзындығы 720–850 нм және олар шырындар арқылы таралады. Оларды механикалық түрде де оңай таратуға болады. Бұл вирустар 6600 жыл бұрын ортақ атадан тараған және 200-ден астам шырын түрлері арқылы таратылады. Macluravirus туысының түрлері 650–675 нм ұзындығында және олар да шырындар арқылы таралады. Ipomovirus туысына жататын өсімдік вирустары ақ шырынмен таратылады және олардың ұзындығы 750–950 нм. Tritimovirus және Rymovirus вирустары 680–750 нм ұзындығында және оларды эриофид кенелері таратуы мүмкін. (Rymovirus вирустары потивирустармен тығыз байланысты және болашақта потивирустармен біріктірілуі мүмкін.) Bymovirus геномы бір емес, екі бөлшектен тұрады (275 және 550 нм) және бұл вирустар Polymyxa graminis хитрид саңырауқұлағымен таратылады.