Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Прерияларды сақтау жұмыстары далалық жерлерге бағытталған.
Conservation efforts focused on prairie lands
Прерияларды қалпына келтіру – өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы, коммерциялық немесе тұрғын үй салуға байланысты жойылған далалық жерлерді қайта жаңартуға бағытталған сақтау шарасы. Басты мақсат – аймақтар мен экожүйелерді олардың тозудан бұрынғы жағдайына қайтару. АҚШ-та 1830 жылдардың ортасында Қара шоқпар соғысы аяқталғаннан кейін Солтүстік Еуропа мен АҚШ-тың солтүстік-шығысынан келген қоныс аударушылар өздеріне жайлы орын тапты. Олар сол жердегі биік шөптер мен жабайы гүлдерді жойды. 1849 жылға қарай дала шөптерінің көп бөлігі жойылып, егістік жерлерге (мысалы, соя, жүгері және т.б.) орын берді. Қалпына келтірілген далалар мен 1800 жылдары жыртылған жерде сақталған шөптер – бұрын Солтүстік Американың батыс Огайодан Роки тауларына дейін, ал Канаданың оңтүстігінен Техасқа дейін жамылған, мол өсімдіктің аз ғана бөлігін құрайды. Дала шөптері өскен жерлерде эрозия және биологиялық әртүрліліктің төмендеуі сияқты мәселелер туындады. Сондықтан, қалпына келтіру жұмыстарының бір бөлігі ретінде, Еуропада бұрынғы егістік жерлерді дала шөптерімен қамту кезінде, ең көп қолданылатын әдістер: табиғи жаңару, тұқымдық қоспаларды себу, өсімдік материалдарын ауыстыру, беткі қабатты топырақтан алып тастау және ауыстыру. Бұл шөптердің биік және күшті өсуіне, сондай-ақ топырақтағы қоректік заттардың айналымына көмектеседі. Толыққанды әртүрлілікті қалпына келтіре алмаса да, қалпына келтіру шаралары табиғи экожүйелердің дамуына көмектеседі. Бұл жергілікті өсімдіктердің микробиомынан негізгі организмдерді қайта енгізу арқылы одан да жақсартылады. Далалық топырақ көміртегін тиімді сақтайды. Көміртегіні сіңіру арқылы, олар атмосферадағы көміртегінің маңызды реттеушісі ретінде жұмыс істейді, ал көміртегі далалық экожүйедегі түрлердің тіршілігіне пайдалы.
Prairie restoration is a conservation effort to restore prairie lands that were destroyed due to industrial, agricultural, commercial, or residential development. The primary aim is to return areas and ecosystems to their previous state before their depletion. In the United States, after the Black Hawk War had subsided in the mid 1830s, settlers from northern Europe and north east of the US made a home for themselves. They plowed up the tallgrasses and wild flowers in the area. By 1849 most specie of prairie grass had disappeared to make room for crops (i. e.: soybeans, corn, etc.). Restored prairies and the grasses that survived the 1800 plowing represent only a fragment of the abundant verdure that once covered he midsection of North America from western Ohio to the Rockies and from southern Canada to Texas. Issues of erosion, and waning biodiversity have arisen in areas once populated by prairie grass species. So in efforts of restoration, in Europe, when restoring previous crop land with prairie grasses, the most frequently used techniques involve: spontaneous succession, sowing seed mixtures, transfer of plant material, topsoil removal and transfer. It encourages taller and stronger regrowth as well as the recycling of nutrients in the soil. Although not fully able to restore the full diversity of an area, restoration efforts aid the thriving of the natural ecosystems. This is further improved by the specific reintroduction of key organisms from the native plants microbiome. Prairie soil also effectively stores carbon. As carbon sinks, they work as a vital regulator of carbon in the atmosphere through carbon sequestration (withdrawal), and the carbon benefits the sustenance of diverse species in the prairie ecosystem.
Эрозия
Эрозия жер бетіндегі қысымның нәтижесінде Жер қыртысының материалы тозғанда пайда болады. Әсіресе, бұрын дала шөптері басым болған жерлерде, биік шөптің кең талшықты тамыр жүйесінің жоғалуы топырақты қорғаусыз және байланбаған қалдырды. Керісінше, далалық жерлердің көп бөлігі жүгері, арпа және бидай сияқты астық дақылдары өсірілетін құнарлы алқаптарға айналды. Эрозия топырақтың ұзақ мерзімді өнімділігін төмендетеді. Далаларды қалпына келтіру бұл тамыр жүйесін қайта енгізеді, ол топырақты қайтадан байлайды, оны су эрозиясына қарсы тұруға күшейтеді және судың жеткілікті сүзілуін қамтамасыз етеді. Көмірқышқыл газы – жылуды ұстап тұратын газ, оның 40%-ы адамдардың қызметінен пайда болады және атмосферада қалып, жаһандық жылынудың салдарына әсер етеді. Дала шөптері фотосинтез арқылы атмосферадан көмірді жинап, топырақта сақтайды. Топыраққа тиіспеген жағдайда, ол көміртегіні сіңіретін орынға айналады, яғни атмосферадан шығаратын көміртегіден гөрі көбірек сіңіреді. Олар Американың құрғақ батыс аймақтарындағы ксерискепинг жобаларында жиі қолданылады. Ірі масштабта, қоғамдық ұйымдар мен корпорациялар далаларды қалпына келтіру арқылы топырақта органикалық көміртегіні сақтайды және 3000-нан астам түрдің азық-түлік пен баспанаға мұқтаж биологиялық әртүрлілігін сақтауға көмектеседі. Валнат Крик Реставрациясы (Айова) жүргізген зерттеулер, егістік жерлерден дала шөптеріне ауысқан жерлердің 10 жыл ішінде жер асты суының сапасын жақсартуын көрсетті. Өсімдік түрін және сапасын өзгерту арқылы жер асты суларының ластану мәселесін (климаттың өзгеруі салдарынан пайда болған зиянды химиялық заттар және су қауіпсіздігі мәселесі) азайтуға болады.
Erosion occurs when surface pressures wear away the material of the Earth’s crust. Particularly with land previously dominated by prairie grasses, the loss of the tallgrass extensive fibrous root system left the soil exposed and unbound. Conversely, much more of the prairie lands have become the fertile fields on which cereal crops of corn, barley and wheat are grown. Continued erosion reduces the long term productivity of the soil. Prairie restoration reintroduces this root system that once again binds the soil, strengthening it against water erosion through adequate water filtration. Carbon dioxide is a heat trapping gas, and 40% of it is produced by humans and remains in the atmosphere thus worsening the effects of global warming. Prairie grass collects this carbon from the atmosphere through photosynthesis and stores it in its soil. When left undisturbed, the prairie soil acts as a Carbon sink, meaning it absorbs more carbon from the atmosphere than it releases. They are frequently used for xeriscaping projects in arid regions of the American West. On a larger scale, communities and corporations are creating areas of restored prairies which in turn will store organic carbon in the soil and help maintain the biodiversity of the 3000 plus species that count on the grasslands for food and shelter. Research in Walnut Creek Restoration (Iowa) on the contribution of recently converted land (from row crop to prairie grass), shows the improvement in ground water quality over the span of 10 years. By changing the type of plant and quality, the issue of groundwater contamination (of unwanted chemicals, as a result of climate change and an issue of water security) can be alleviated.
Микро-саздықтар
Далалық жерлерді қайта жаңарту жобалары үлкен немесе кішкентай көлемде жүзеге асырылуы мүмкін. Артқы аулаңыздағы далалық жерді қайта жаңарту топырақты байытады, эрозиямен күреседі және мол жауын-шашын кезінде суды сіңіреді. Артқы аулаңыздағы далалық жерді қайта жаңартудың мысалы – микродала. Микродалалар – әдетте бір акрдан кем, көбінесе оқшауланған және дамыған немесе қалалық жерлермен қоршалған шағын далалық мекенжайлар. Бұл тозаңдаушылар өздерінің нектары мен тозаңдарының қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін белгілі бір өсімдік түрлеріне тәуелдеуге бейімделген. Микродалалар жергілікті тозаңдаушыларды бірнеше тәсілмен тарта алады. Біріншіден, олар жергілікті тозаңдаушылардың тамақ көзі ретінде жергілікті ортаға бейімделген жергілікті өсімдіктердің алуан түрлілігін қамтамасыз етеді. Көптеген аралар мен басқа да тозаңдаушыларға қуыс өсімдік сабақтары немесе қуыстар сияқты арнайы ұялау орындары қажет. Далалық шөптер де биомасса өндірісінің жоғары деңгейіне ие, бұл оларға көміртегіні жылдам қарқынмен ұстап, сақтауға мүмкіндік береді. Далалық өсімдіктердің жапырақтарының үлкен беті бар, ол шаң, тозаң және бөлшектер сияқты ауадағы ластаушы заттарды ұстай алады. Далалық топырақтағы микроорганизмдердің алуан түрлі қоғамдастығы ластаушы заттарды ыдыратып, оларды аз зиянды заттарға айналдырады. Далалық өсімдіктер су мен топырақтан экожүйеге енетін ауыр металдар мен артық қоректік заттарды сіңіре алады. Екіншіден, артқы аулаңыздағы далалық жерлерді дұрыс күтпесе, олар өсіп, өрт қаупін тудыруы мүмкін. Табиғи экожүйелерді бақылап, олардан үйрену арқылы пермакультура мамандары табиғи үлгілерді еліктейтін дизайнды қолданады. Орташа және қысқа шөптерге кішкентай көк шөп, қапталды сұлы грама және бизон шөбі жатады. Көптеген алуан түрлі далалық форбтар (жасыл, граминоид емес гүлді өсімдіктер) американдық бизон сияқты шөптесін жайылымдарға қарсы тұру үшін құрылымдық жағынан мамандандырылған. Форбтардың көпшілігінде жергілікті халықтар ашқан және бүгінгі күні де кеңінен қолданылатын екіншілік қосылыстар бар. Далалық жерлерді қайта жаңартудың алғашқы күш-жігері көбінесе шөптер сияқты бірнеше басым түрлерге бағытталды, тұқымдық көздерге аз назар аударылды.
A restoration project of prairie lands can on a large or small scale level. Backyard prairie restoration can enrich soil, combat erosion, and absorb water in excessive rainfalls. An example of a backyard prairie restoration is known as a micro prairie. Micro prairies are mini prairie habitats that typically consist of less than one acre, usually isolated and surrounded by developed or urban land. These pollinators have evolved to rely on specific types of plants for their nectar and pollen needs. Micro prairies can attract native pollinators in several ways. First, they can provide a diverse array of native plants that are adapted to the local environment as a food sources for native pollinators. Many species of bees and other pollinators require specific types of nesting sites, such as hollow plant stems or burrows. Prairie grasses also have a high rate of biomass production, that can capture and store carbon at a fast rate. Prairie plants leaves have a large surface area that can trap airborne pollutants such as dust, pollen, and particulate matter. The diverse community of microorganisms in prairie soils can break down and metabolize pollutants into less harmful ones. Prairie plants can absorb pollutants such as heavy metals and excess nutrients from water and soil that might enter into an ecosystem. Secondly, if not properly maintained, backyard prairies can overgrow and create a fire risk. Through observing and learning from natural ecosystems, permaculture practitioners apply designs that mimic natural patterns. Midgrass and shortgrass species include little bluestem, side oats grama, and buffalograss. Many of the diverse prairie forbs (herbaceous, non graminoid flowering plants) are structurally specialized to resist herbaceous grazers such as American bison. Many of forbs contain secondary compounds that were discovered by indigenous peoples and are still used widely today. Early prairie restoration efforts tended to focus largely on a few dominant species, typically grasses, with little attention to seed source.
Дала өсімдіктерін отырғызу және күту
Еуропада бұрынғы егістік жерлерін дала шөптерімен қалпына келтіргенде, ең көп қолданылатын әдістер: өзінен өсу, тұқымдық қоспаларды себу, өсімдік материалдарын ауыстыру, жоғарғы топырақ қабатын алып тастау және ауыстыру. Өзінен өсу, жылдам нәтиже күтпеген және көбелектердің жеткілікті мөлшерде болған жағдайларда тиімді әдіс болып табылады. Рұқсат алу арқылы бақыланатын өртеулер әрбір 4-8 жылда (екі өсу маусымынан кейін) өлі өсімдіктерді өртеу үшін, кейбір басқа өсімдіктердің (мысалы, ағаштардың) өсуін болдырмау және жаңа өсімдіктердің өсуіне ынталандыру үшін топыраққа қоректік заттарды босату және қайта өңдеу үшін ұсынылады. Бұл жануарларға жыл сайын мекенжай беруге және өртеу жұмысын аяқтауға мүмкіндік береді. Американың жергілікті халқы бұл өртеулерді құрттар сияқты зиянкестерді бақылау үшін де қолданған болуы мүмкін. Бұл бақыланатын өртеулер шөптердің биік өсуіне, көбірек тұқым өндіруіне және гүлдеуіне көмектеседі. Жаңа әдістердің бірі – холистикалық басқару, ол бизон сияқты түйіршік түрлердің орнына мал шаруашылығын пайдаланады. Кейбір жерлерде бизон бар, ол түрдің сақталуына қолдау көрсетеді. Бұл жануарлардың кезекпен шабуын жүзеге асыруға мүмкіндік береді, бұл табиғатты жақын түрде имитациялайды. Холистикалық басқару отты да құрал ретінде пайдалана алады, бірақ шектеулі түрде және жануарлардың шабуымен бірге. Орталық Азияның кейбір аймақтарында мал жаю шөптердің өсуіне әсер ететін маңызды фактор болып табылады. 1990 жылы Оңтүстік Африкада де Ланж және Бухер далалық шөптер арасында тұқымның өнуін ынталандыру үшін түтін қолданылғанын хабарлады. Ол кейбір тұқымдардың тыныштықтан оянуына көмектеседі. Содан бері бұл әдіс Оңтүстік Африка, Австралия және Солтүстік Американың кейбір бөліктерінде қолданылып келеді. Бұл қалпына келтіру жобасын АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің Орман шаруашылығы қызметі және Иллинойс штатының Табиғи ресурстар департаменті басқарады. Фермилабтың жері құнарлы егістік жерлерде орналасқан, ал далаларды қалпына келтіру жобасы оның шамамен бір бөлігін құрайды. Бұл жоба 1975 жылы басталды және Фермилаб қызметкерлерінің, көптеген жергілікті мұғалімдердің, ботаниктердің және еріктілердің көмегімен бүгінге дейін жалғасуда.
In Europe, when restoring previous crop land with prairie grasses, the most frequently used techniques involve: spontaneous succession, sowing seed mixtures, transfer of plant material, topsoil removal and transfer. Spontaneous succession is an effective technique when quick results are not expected and where there is high availability of propagules. Controlled burns, with a permit, are recommended every 4–8 years (after two growth seasons) to burn away dead plants; prevent certain other plants from encroaching (such as trees) and release and recycling nutrients into the ground to encourage new growth. This will leave wildlife a home every year and still accomplish the task of burning. The Native Americans may also have used the burns to control pests such as ticks. These prescribed burn motivate grasses to grow taller, produce more seed, and flower more abundantly. One of the newer methods available is holistic management, which uses livestock as a substitute for the keystone species such as bison. Some sites have bison which supports the conservation of the species. This allows the rotational mowing to be done by animals which in turn mimics nature more closely. Holistic management also can use fire as a tool, but in a more limited way and in combination with the mowing done by animals. In parts of Central Asia, grazing is a human factor that greatly affects the progression of grasses. In 1990, in South Africa, de Lange and Boucher reported the use of smoke to promote seed germination among prairie grasses. It was shown to help break dormancy of certain seeds. Since then this technique has been promoted throughout South Africa, parts of Australia and North America. This restoration project is administered by the U. S. Department of Agriculture, Forest Service and the Illinois Department of Natural Resources. Fermilab's sit a top fertile farmland and the prairie restoration project consists of approximately of that. This project began in 1975 and continues today with the help of Fermilab employees and many community teachers, botanists and volunteers.