Молекула құрылымы мен биологиялық белсенділігі арасындағы байланыс
Structure–activity relationship
Молекула құрылымы мен биологиялық белсенділігі арасындағы байланыс – ҚББ. Дәрілік химиядағы маңызды зерттеу, құрылым өзгерту арқылы тиімділікті арттыруға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құралым мен белсенділік арақатынасы (SAR) — молекуланың химиялық құрылымы мен оның биологиялық активтілігі арасындағы байланыс. Бұл идеяны алғаш рет 1868 жылы кем дегенде Александр Крум Браун мен Томас Ричард Фрейзер ұсынған. SAR-ды талдау организмдегі мақсатты биологиялық әсерге жауапты химиялық топты анықтауға мүмкіндік береді. Бұл биоактивті заттың (әдетте дәрі) әсерін немесе қуатын оның химиялық құрылымын өзгерту арқылы модификациялауға мүмкіндік береді. Дәрілік химияшылар биомедициналық затқа жаңа химиялық топтарды қосу және олардың биологиялық әсерлерін тексеру үшін химиялық синтез әдістерін пайдаланады. Бұл әдіс химиялық құрылым мен биологиялық активтілік арасындағы математикалық байланыстарды құру үшін жетілдірілді, бұл сандық құрылым-активтілік қатынастары (QSAR) деп аталады. Бұған ұқсас термин – құрылымдық туыстық қатынасы (SAFIR).
Relationship between a compound's chemical structure and its biological activity
The structure–activity relationship (SAR) is the relationship between the chemical structure of a molecule and its biological activity. This idea was first presented by Alexander Crum Brown and Thomas Richard Fraser at least as early as 1868. The analysis of SAR enables the determination of the chemical group responsible for evoking a target biological effect in the organism. This allows modification of the effect or the potency of a bioactive compound (typically a drug) by changing its chemical structure. Medicinal chemists use the techniques of chemical synthesis to insert new chemical groups into the biomedical compound and test the modifications for their biological effects. This method was refined to build mathematical relationships between the chemical structure and the biological activity, known as quantitative structure–activity relationships (QSAR). A related term is structure affinity relationship (SAFIR).
Құрылым-биологиялық ыдырау байланысы
Қазіргі уақытта өндірістегі синтетикалық органикалық химиялық заттардың көп саны әрбір затқа қатысты толыққанды экологиялық деректерді уақтылы жинауға үлкен қиындық тудырады. Құрылымдық-биодеградациялық байланыстар (SBR) тұжырымы, органикалық химиялық заттардың қоршаған ортадағы тұрақтылығының әртүрлілігін түсіндіру үшін қолданылды. Алғашқы әрекеттер көбінесе көптеген көздерден алынған күрделі "жалпылама" инокулуммен бірдей жағдайларда құрылымдық жағынан ұқсас қосылыстардың гомологтық қатарының ыдырауын зерттеуден тұрды. Бұл тәсіл бірнеше химиялық кластардың байқалатын биодеградациясына алмастырғыштардың табиғаты мен орналасуының әсерін көрсетті, нәтижесінде галогендердің әдетте ауа бар жағдайда тұрақтылықты қамтамасыз ететіні анықталды. Кейіннен, химиялық заттардың тағдырында сорбцияның (биожетімділіктің) рөлін ескере отырып, QSAR принциптерін қолданатын сандық тәсілдер әзірленді.
The large number of synthetic organic chemicals currently in production presents a major challenge for timely collection of detailed environmental data on each compound. The concept of structure biodegradability relationships (SBR) has been applied to explain variability in persistence among organic chemicals in the environment. Early attempts generally consisted of examining the degradation of a homologous series of structurally related compounds under identical conditions with a complex "universal" inoculum, typically derived from numerous sources. This approach revealed that the nature and positions of substituents affected the apparent biodegradability of several chemical classes, with resulting general themes, such as halogens generally conferring persistence under aerobic conditions. Subsequently, more quantitative approaches have been developed using principles of QSAR and often accounting for the role of sorption (bioavailability) in chemical fate.