Кіріспе

Қытай математигі (1919–2017)

Ву Вэньцзюнь (s=吴文俊; 12 мамыр 1919 – 7 мамыр 2017), сондай-ақ Ву Вэньцзюнь деп белгілі, қытай математигі, тарихшы және жазушы. Ол Қытай ғылым академиясының академигі болды және «Ву класы», «Ву формуласы» және «Вудің сипаттамалық жиынтық әдісі» арқасында танымал.

Өмірбаян

У-дың ата-бабаларының туған қаласы Чжэцзян провинциясының Цзяшань қаласы болды. Ол Шанхайда дүниеге келіп, 1940 жылы Шанхай Цзяо Тонг университетін бітірді. 1945 жылы Ву Ханчжоудағы Ханчжоу университетінде (кейін Чжэцзян университетіне біріктірілді) бірнеше ай сабақ берді. 1947 жылы ол Страсбург университетінде оқуын жалғастыру үшін Францияға кетті. 1949 жылы Шарль Эресманн басшылығымен «Sur les classes caractéristiques des structures fibrées sphériques» тақырыбында диссертациясын қорғап, доктор ғылымын алды. Содан кейін ол Парижде Рене Томмен бірге жұмыс істеді және алгебралық топологияда Ву класын және Ву формуласын ашты. 1951 жылы Пекин университетінде қызметке тағайындалды. Дегенмен, Марсель Бергердің куәлігіне сәйкес, 1949 жылы Чианг Кай-Шек материктен қуылғаннан кейін, Ву Батыста жұмыс істеген қытай ғалымдарының қайтарылу толқынының бірі болуы мүмкін. Ол ешкімге бір сөз айтпастан, күнінің бірі Франциядан жоғалып кетті.

Құрмет пен марапаттар

1957 жылы Қытай ғылым академиясының академигі болып сайланды. 1986 жылы Берклиде өткен Халықаралық математикалық конгресте (ICM) шақырылған баяндамашы болды. 1990 жылы Дүниежүзілік ғылым академиясының (TWAS) академигі болып сайланды. 2000 жылы Юань Лонгпинмен бірге Қытайдың ең жоғары ғылыми және технологиялық сыйлығы – Мемлекеттік үздік ғылым және технология сыйлығымен марапатталды, осы сыйлықтың табысталған күні басталды. Ол сондай-ақ 1990 жылы TWAS сыйлығын және 2006 жылы Шоу сыйлығын алды. Қытай математика қоғамының президенті болды. 2017 жылдың 7 мамырында, 98 жасқа толуына 5 күн қалғанда дүниеден өтті.

Зерттеу

Вудың зерттеулері келесі салаларды қамтиды: алгебралық топология, алгебралық геометрия, ойын теориясы, математика тарихы, теоремаларды автоматты түрде дәлелдеу. Оның ең маңызды еңбектері алгебралық топология саласына жатады. Ву класы және Ву формуласы оның құрметіне аталған. Теоремаларды автоматты түрде дәлелдеу саласында ол Ву әдісімен белгілі. Ол сонымен қатар қытай математикасы тарихы саласында да активті жұмыс істеді. Ол он томдық «Қытай математикасының үлкен сериясының» бас редакторы болды, ол ежелгі заманнан Цинь әулетінің соңына дейінгі кезеңді қамтиды.