Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перак штатындағы тау бекеті, Малайзия.
Hill station in Perak, Malaysia
Букит Ларут – Малайзияның Перак штатында, Тайпингтен оңтүстік-батысқа қарай 10 шақырым жерде орналасқан тау курорты. Ол 1884 жылы британдық отарлаушылардың басшылығымен қалайы өндіру қызметін бақылау үшін және жақын орналасқан Ларут пен Тайпингтегі британдықтардың демалыс орны ретінде құрылған. Бұл аймақ бастапқыда британдық Малайя әкімшісі Джордж Максвеллдің құрметіне Максвелл төбесі деп аталған, ал 1979 жылы Букит Ларут деп қайта аталды. Букит Ларут биологиялық әртүрлілікке өте бай. Букит Ларутта 621 түрлі биік тау өсімдігі өседі, бұл Малайзия түбегіндегі барлық биік тау өсімдіктерінің 20,4% құрайды, сондай-ақ 27 түрлі сүтқоректі, 227 түрлі құс, 9 түрлі жорғалаушы және 56 түрлі қосмекенді жануарлар мекендейді. Бұл аймақта Малайзиядағы ең көп жауын-шашын жауады, жылдық жауын-шашын мөлшері 5000 мм-ге жетеді. 1997 жылы Букит Ларутты қосымша туристік инфрақұрылыммен қайта дамыту жобасына халық қарсылық білдіргеннен кейін, Перак үкіметі ескі отаршылдық дәуірінен қалған бунгалолар мен демалыс үйлерін жөндеуге бейімделді. Букит Ларутқа барған жалғыз жолға тек төрт дөңгелекті көліктер мен жаяу жол жүруге рұқсат етіледі, себебі жол тік және тар. 2019 жылғы жер сілкінісінен жол зардап шегіп, көлік қатынасы 2023 жылға дейін тоқтатылды, жөндеу жұмыстарына шамамен 8 миллион теңге қаражат жұмсалды. Букит Ларут жыл сайынғы Солтүстік Бет Малайзия тау жолы фестивалінің өтетін орны, бұл фестиваль Ultra Trail du Mont Blanc (UTMB) жарысына қатысуға іріктеу кезеңі болып табылады.
Bukit Larut is a hill resort in Malaysia located in the state of Perak, Malaysia, 10 kilometres southwest from Taiping. It was established under the direction of British colonists in 1884 as a place of observation for tin mining activity and as a retreat for the English people who were based in nearby Larut and Taiping. The area was initially named Maxwell Hill after the British Malaya administrator George Maxwell, and was renamed as Bukit Larut in 1979. Bukit Larut is rich in biodiversity. Bukit Larut is home to 621 highland plant species which accounts for 20.4% of the overall highland plant species found in Peninsular Malaysia, as well as 27 mammal, 227 bird, 9 reptile, and 56 amphibian species. The area receives the highest rainfall in Malaysia with precipitation reaching up to annually. After a 1997 proposal to redevelop Bukit Larut with additional tourism facilities was opposed by the public, the government of Perak chose instead to renovate the old colonial era bungalows and rest houses. Access to Bukit Larut's only road is restricted to four wheel drive vehicle and foot travel due to the steep and narrow nature of the road. Damage to the road in a 2019 landslide blocked vehicle access until at least 2023, with repairs estimated at RM8 million. Bukit Larut is the location for the annual North Face Malaysia Mountain Trail Festival, which is a qualifier event for the Ultra Trail du Mont Blanc (UTMB).
Тарих
Букит Ларут тарихы 1861 жылы Клян Паухта қалайы кеніштерін бақылау үшін қытайлық жер асты қоғамдары Хан Сан мен Ги Хин арасында болған Ларут соғыстарына дейін барып жетеді. Бұл Тайпингке британдықтардың араласуына әкелді, содан кейін 1874 жылғы Пангор шарты қабылданды, ол британдықтарға Перакты басқаруға мүмкіндік берді. Шартына қол қойылғаннан кейін Тайпинг британдық көмекші капитан Спиддиді қабылдады. Британдықтар қалайы кенін Букит Ларуттан оңай бақылауға болатынын және төбенің жақын маңдағы Ларут және Тайпингте орналасқан ағылшындар үшін ыстық ауа-райынан тығылуға қолайлы орын екенін анықтады. Тау станциясының құрылысы 1884 жылы басталды және төбе британдық Малайя әкімшісі Джордж Максвеллдің құрметіне аталды. Алғашқы баспана – "Коттедж" 1884 жылы Перак резиденты-генералы үшін салынды. Бұл құрылыстың нәтижесінде 1880 және 1889 жылдары Максвелл төбесінің қонақтарын қабылдау үшін Темпинис бунгало (бұрынғы Трейчер бунгало) және Cendana бунгало (бұрынғы The Hut) салынды. 1887 жылы салынған шай бағы Ассам шайы плантациясының бір бөлігі болған, ол белгісіз уақытта тоқтатылды. Максвелл төбесі 1979 жылы Букит Ларут деп қайта аталды. 1997 жылдың басында Перак үкіметі Перактың туристік аймағы ретіндегі әлеуетін арттыру мақсатында Букит Ларутты қосымша туристік нысандармен қайта дамытуға бағытталған 320 миллион теңгелік жоспарды жариялады. Алайда, тұрғындар мен кейбір үкіметтік емес ұйымдардың қарсылығы мен саяси қысымға байланысты, қайта дамыту жоспары 1997 жылдың 20 шілдесінде тоқтатылды және назар бұрынғы отарлық дәуірдегі бунгалолар мен демалыс үйлерін жөндеуге, құны 2 миллион теңгеге бағытталды. Сонымен қатар, Малайзияның қоғамдық жұмыстар департаменті Букит Ларуттағы жолды одан әрі кеңейту мүмкін емес екенін мәлімдеді. Кейін, 2018 жылдың 23 қыркүйегінде "Тайпинг, Ларут, Матанг және Селама табиғатты жақсы көретіндер тобы" Солтүстік Перактың қытай сауда-өнеркәсіп палатасы мен бірнеше құрылыс компаниялары арасында қыркүйек айының басында өткен талқылаулардан кейін Букит Ларутта кабельдік жол салу жоспарына қарсылық білдірді, олар кабельдік жолдың Букит Ларуттың туристік жүйесіне тым көп жүк салуы және аймақтың биоәртүрлілігіне нұқсан келтіруі мүмкін екенін айтты. 2019 жылы болған ірі жер көшкіні Букит Ларутка жолмен бара алмайтын жағдайға әкелді, бірақ оған жаяу жүріп баруға болады. 2023 жылы болған тағы бір жер көшкіні уақытша жолды толығымен жапты. Перак туризм комитетінің төрағасы Лох Сзе Йи төбенің құрылымын жөндеуге 8 миллион теңге жұмсалатынын және жұмыстың 2025 жылға дейін аяқталады деп мәлімдеді.
The history of Bukit Larut dates to the Larut Wars which occurred in 1861 between Chinese underground societies Han San and Ghee Hin over tin mine control in Klian Pauh (predecessor to Taiping), leading to British intervention into Taiping and later The Pangkor Treaty of 1874 which allowed the British to administer Perak. After the treaty was signed, Taiping received Captain Speedy, a British assistant. The British found that tin mining activity could be easily observed from Bukit Larut, and that the hill was also suitable as a place of retreat from the hot weather for the English people who were based in nearby Larut and Taiping. Construction of the hill station took place in 1884 and the hill was named after George Maxwell, a British Malaya administrator. The first retreat bungalow, "The Cottage", was set up in 1884 for the Resident General of Perak. The development was followed by the construction of Tempinis Bungalow (formerly Treacher Bungalow) and Cendana Bungalow (formerly The Hut), in 1880 and 1889, to accommodate visitors of Maxwell Hill. The Tea Garden constructed in 1887 used to be part of a tea plantation estate for Assam Tea prior to its end at an unspecified date. Maxwell Hill was renamed to Bukit Larut in 1979. In early 1997, the government of Perak announced a RM 320 million plan to redevelop Bukit Larut with additional tourism facilities, to enhance its potential as a tourism area in Perak. However, due to opposition by residents and some non governmental organizations in addition to political pressures, the redevelopment plan was cancelled on July 20, 1997, and focus shifted to renovating the old colonial era bungalows and rest houses at a cost of RM 2 million. At the same time, the Malaysian Public Works Department revealed that the road on Bukit Larut could not be widened further. Later on September 23, 2018, a group known as the "Taiping, Larut, Matang dan Selama Nature Lovers Group" opposed the proposed construction of a cable car in Bukit Larut after discussions between North Perak Chinese Chamber of Commerce and Industry and several construction companies that took place in early September, saying that the construction of the cable car would overwhelm the tourism system in Bukit Larut and would also potentially erode the biodiversity in that area. A major landslide in 2019 led to Bukit Larut no longer being accessible by road, although it could still be visited by hiking. Another landslide in 2023 temporarily cut off access altogether. Perak tourism committee chairman Loh Sze Yee announced repairs to the hill structure would cost RM8 million and be completed by 2025.
География
Букит-Ларут Малайзия түбегінің солтүстік-батыс бөлігіндегі Бинтанг жотасында орналасқан. Аймақ үш шыңнан тұратын таулы жер, ең биік шыңы – Гиджау тауы, одан кейін Буонг тауы және Врайс-Хилл. Аймақтың тік болғандықтан, ол ауыл шаруашылығы қызметіне қолайлы емес. Бұрын жүргізілген шай және кофе өсіру сияқты ауыл шаруашылығы шаралары қазір тоқтатылған. Топырақ гранит, аллювий және органикалық шөгінділерден тұрады, эрозия қаупі жоғары. Букит-Ларут маңызды су жиналатын аймақ болып табылады. Аймақтан алынатын судың сапасы жалпы алғанда жақсы және Ларут, Матанг және Селама аудандарын сумен қамтамасыз етуге үлес қосады. Букит-Ларуттан су негізінен ауданның үш ірі өзеніне құяды: Сунгай-Жана, Сунгай-Рантинг және Сунгай-Эйр-Терджун.
Bukit Larut is located on the Bintang Range in the northwestern section of Peninsular Malaysia. The area is mountainous where it consists of three peaks, with the highest peak being Gunung Hijau at , followed by Gunung Biong at and Wray’s Hill at Due to the area being steep, it is not suitable for agricultural activities. The agricultural activities that were done in the past, such as tea and coffee planting, are now discontinued. The soil itself consists of granite, alluvium and organic deposits, with a high risk of erosion. Bukit Larut is an important water catchment area. Water quality from the area is generally good and contributes to the water supply in Larut, Matang and Selama District. Water from Bukit Larut mainly flows to three major rivers in the district: Sungai Jana, Sungai Ranting, and Sungai Air Terjun.
Климат
Букит-Ларут тауында күндіз температура 15 °C мен 25 °C аралығында болады, ал түнде 10 °C-қа дейін төмендейді. Бұл жер Малайзиядағы ең көп жауын-шашын алатын аймақ, жылдық жауын-шашын мөлшері орасан зор.
The temperature at Bukit Larut falls between 15 °C and 25 °C during the daytime, and at night can reach 10 °C. The location receives the highest rainfall in Malaysia, as the precipitation can reach up to annually.
Биологиялық әртүрлілік
Букит-Ларут Малайзия түбегіндегі биологиялық әртүрліліктің орталығы ретінде танымал. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, Букит-Ларутта 621 тау өсімдігінің түрі табылды, бұл Малайзия түбегіндегі барлық тау өсімдіктерінің 20,4% құрайды. Букит-Ларутта ең көп кездесетін өсімдік топтары: екіжарнақтылар (410), біржарнақтылар (192), папоротниктер (14) және жалаңаяқтылар (5). 1997 жылдан бастап IUCN Қызыл тізімі екі өсімдік – Dendrobium aegle және Liparis furcate түрлерін, болашақта жойылу қаупі бар, тым көп пайдалану салдарынан осал деп жіктеді. Сонымен қатар, WCMC Дүниежүзілік қатерлі ағаштар тізіміне енген 12 ағаш түрі қатерлі деп саналады. Букит-Ларутта әртүрлі лишайниктер де өседі, олардың 22 түрі анықталды. 2000 жылғы деректерге сәйкес, Букит-Ларутта 27 сүтқоректі, 227 құс және 9 жорғалаушы түрі қоныстанды, ал бір сүтқоректі түрі – Индокитай жолбарысы (Panthera tigris corbetti) IUCN Қызыл тізімінде жойылуға жақын түрлерге жатқызылған. Бұл Малайзия түбегіндегі сүтқоректілердің 12,7%, құстардың 35% және жорғалаушылардың 4,2% құрайды. Бір зерттеуде Букит-Ларутта 24 туысқа және жеті отбасыға жататын 43 қосмекенді түрі табылды, бұл Малайзия түбегіндегі барлық 107 қосмекенді түрінің 40% құрайды. Букит-Ларуттағы ең көп таралған қосмекенділер отбасылары: нағыз бақалар (23,3%), тілді бақалар (18,6%), тар ауызды бақалар (16,3%), бұталы бақалар (16,3%), қаз бақалар (11,6%), нағыз тобалар (9,3%) және балық тәрізді қосмекенділер (4,7%). Сондай-ақ, 2009 жылы 36 болған қосмекенділер түрінің саны 2011 жылы 56-ға дейін өсті. 1934 жылдан бері Малайзия түбегінде кездеспеген, Acrididae және Hemiacridinae туысына жататын саранча – Willemsella 2012 жылдан бері Букит-Ларутта байқалды, бұл түрдің Фрейзер тауынан қайта табылғаннан кейін кеңінен таралуын көрсетеді. Букит-Ларутта Phaneroptera brevis және Youngia japonica сияқты гүлге қонатын ортоптералардың да түрлері табылды.
Bukit Larut is known as a biodiversity hotspot in Peninsular Malaysia. As of 2000, 621 highland plant species that have been discovered in Bukit Larut, which account for 20.4% of the total highland plant species found in Peninsular Malaysia. Among the most popular plant groups found in Bukit Larut are Dicotyledons (410), Monocotyledons (192), ferns (14) and Gymnosperms (5). As of 1997, the IUCN Red List classified two plants, Dendrobium aegle and Liparis furcate, as vulnerable due to over exploitation that could lead to potential extinction in the future. In addition, 12 tree species listed in WCMC World List of Threatened Trees are classified as threatened. Various lichens are also found to growing in Bukit Larut, with 22 different lichens have been identified. Based on 2000 data, Bukit Larut houses 27 mammal, 227 bird and 9 reptile species, with one mammal species, the Indochinese tiger (Panthera tigris corbetti) classified as endangered by IUCN Red List. This accounts for 12.7% of mammals, 35% of birds and 4.2% of reptiles in Peninsular Malaysia. One study found 43 species of amphibians from 24 genera and seven families in Bukit Larut, which account for 40% of overall 107 amphibian species known to exist in Peninsular Malaysia. The most common amphibian species families in Bukit Larut are true frogs (23.3%), fork tongued frogs (18.6%), narrow mouthed frogs (16.3%), shrub frogs (16.3%), goose frogs (11.6%), true toad (9.3%) and fish caecilians (4.7%). The number of amphibian species also increased from 36 in 2009 to 56 in 2011. Willemsella, a grasshopper under Acrididae and Hemiacridinae family which was not found in Peninsular Malaysia for many decades after 1934 has been observed in Bukit Larut since 2012 and suggests the widespread availability of this species following its rediscovery from Fraser’s Hill. Some of the flower visiting orthoptera such as Phaneroptera brevis and Youngia japonica were also discovered in Bukit Larut.
Көлік
Басына тек Тайпинг пен Букит-Ларутты байланыстыратын 13 км бір жолақты жол арқылы жетуге болады. Жолдың тік және тар болуына байланысты, кіруге тек төрт дөңгелекті көліктер мен жаяу жүрушілерге рұқсат етіледі. Ларут, Матанг және Селама аудандық әкімшілігі жолаушыларды күн сайын сағат 9:00-дан 17:00-ге дейін өздерінің Land Rover көліктерімен Букит Ларутқа жеткізеді. Қазіргі таңда жол Малайзияның Қоғамдық жұмыстар департаменті тарапынан жақсы күтіліп тұрады.
The summit is accessible only by a single lane 13 km road that links Taiping and Bukit Larut. Due to the steep and narrow nature of the road, access is restricted to four wheel drive vehicles and foot travel. The Larut, Matang and Selama District office provides passengers access to Bukit Larut with their Land Rover vehicles from 9 AM until 5 PM daily. The road is currently well maintained by the Malaysian Public Works Department.
Экономика
Букит-Ларуттың экономикасы туризм мен қонақжайлылық салаларымен шектеледі, негізгі табыс көзі – тұруға арналған қызметтер. Келушілерге арналған жатақтар көбінесе отарлық демалыс үйлері мен бунгалолардан құралған. Аймақта жоғары қабатты қонақүйлер жоқ. Букит-Ларутта мемлекеттік секторда бағбандар мен аудандық әкімдердің жүргізушілері сияқты бірнеше жұмысшы жұмыс істейді. Букит-Ларутта бірнеше тағам сататын орындар бар, бірақ бұл аймақта жұмыс істейтін саудагерлер Букит-Ларуттың тұрғындары емес. Саудагерлер сувенирлер мен қолөнер бұйымдарын сатпайды. Таудың үстінде, демалыс үйіне жақын жерде бір мейрамхана жұмыс істейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Букит-Ларутта тәжірибелік негізде кофе және шай плантациялары болған, бірақ көлік жүйесінің қиындығына байланысты бұл қызмет тоқтатылған. Дегенмен, бұрын шай плантациясының бір бөлігі болған Шай бағы әлі де жұмыс істейді. Оның қамту аймағы Солтүстік Перак, Паданг Ренгас, Куала Кангсар, Оңтүстік Пэнангтың бір бөлігі, Оңтүстік Кедахтың бір бөлігі (Кулим және Бандар Бахару), Орталық Перак, Оңтүстік Перактың бір бөлігі, Хиллир Перактың бір бөлігі және Солтүстік Селангордың бір бөлігін қамтиды.
The economy of Bukit Larut is limited to tourism and hospitality, with accommodation services providing the main source of income. Accommodations for visitors mostly consist of colonial rest houses and bungalows. No high rise hotels are available in the area. There are several workers who work in the public sector in Bukit Larut such as gardeners and drivers for district officers. Bukit Larut also has several food stalls, but the hawkers who operate in the area are not residents of Bukit Larut. Hawkers do not sell souvenirs or handicrafts. There is one restaurant operating on the hill which is located near the rest house. Historically, Bukit Larut had coffee and tea plantations on an experimental basis, but these operation were discontinued due to the inflexibility of the transportation system. However, the Tea Garden House, which was previously part of the tea plantation area, continues to operate. Its coverage North Perak, Padang Rengas, Kuala Kangsar, parts of South Penang, parts of South Kedah (Kulim and Bandar Baharu) Central Perak, parts of South Perak, parts of Hilir Perak and parts of North Selangor.
Спорт
Букит-Ларут жыл сайынғы халықаралық трайл жүгіру шарасы – The North Face Malaysia Mountain Trail Festival өтетін орын. Бұл жарыс әдетте желтоқсан айында өткізіледі және 35 елден 2100-ден астам жүгірушіні қызықтырады. Трейл жүгіру жарысы Халықаралық Трейл жүгіру қауымдастығы (ITRA) сертификаттаған және Ultra Trail du Mont Blanc (UTMB) үшін іліктесу жарыстарының бірі болып тіркелген. Тіркеу ақысының бір бөлігі Букит-Ларут туризмі басқармасына Букит-Ларутты күтіп ұстауға бағытталады.
Bukit Larut is the site for an annual international trail running event, The North Face Malaysia Mountain Trail Festival. It is usually held in December and attracts more than 2,100 runners from 35 countries. The trail running event is certified by the International Trail Running Association (ITRA) and is listed as one of the qualifying races for the Ultra Trail du Mont Blanc (UTMB). A portion of the registration fees is channelled to the Bukit Larut tourism department for maintenance of Bukit Larut.