Кіріспе
Юта штатының заң шығарушы органы – АҚШ-тың Юта штатының мемлекеттік билігінің заң шығарушы тармағы. Юта штатының заң шығарушы органы екі палатадан тұрады: 75 штаттық өкілден тұратын Өкілдер палатасы және 29 штаттық сенатордан тұратын Сенат. Екі палатаның да өкілетті мерзімі шектеулі емес. Заң шығарушы орган штаттың астанасы Солт-Лейк-Ситидегі Юта штатының Капитолийінде жиналады. 2020 жылы сайлаушылар штат конституциясына түзету енгізіп, заң шығарушылық сессияның басталу күнін конституциялық белгіленген қаңтар айының төртінші дүйсенбісінен мемлекеттік заңмен белгіленген күнгә өзгертті (осылайша, қажет болған жағдайда басталу күнін өзгерту жеңілдетілді). Қазіргі мемлекеттік заңға сәйкес, Юта штатының заң шығарушы органы жыл сайынғы 45 күндік сессиясын қаңтар айының үшінші дүйсенбісінен кейінгі бірінші сейсенбіде бастайды.
The Utah State Legislature is the state legislature of the U. S. state of Utah. It is a bicameral body, comprising the Utah House of Representatives, with 75 state representatives, and the Utah Senate, with 29 state senators. There are no term limits for either chamber. The Legislature convenes at the Utah State Capitol in the state capital of Salt Lake City. In 2020, voters approved an amendment to the state constitution that changed the legislative start date from a constitutionally mandated fourth Monday of January to a date set by state law (thereby making it easier to change the start date if necessary). Current state law requires the start date of the Utah State Legislature to be the first Tuesday after the third Monday in January for an annual 45 day session.
Шолу
Юта штатының заң шығарушы органы Солт-Лейк-Ситидегі Юта штатының Капитолийінде жиналады. Республикалықтар қазіргі уақытта Палата мен Сенаттың екеуінде де үлкен басымдыққа ие. Олар Палатаны 59–16 есебесімен, ал Сенатты 23–6 есебесімен бақылайды. Қазіргі Сенат президенті – Стюарт Адамс (R), ал Палата спикері – Брэд Уилсон (R).
Аудандар
Штат 29 Сенат округіне бөлінген, олардың әрқайсысы шамамен 77 000 адамды ұсынады, ал Өкілдер палатасы 75 округке бөлінген, олардың әрқайсысы шамамен 29 800 адамды ұсынады. Сенат округтері Өкілдер палатасы округтерімен келісіп орналасқан, бұл Юта штатындағы әр сайлау округіне екі заң шығарушы тағайындалуына мүмкіндік береді.
Шарттар мен біліктілік
Сенаторлар төрт жылдық мерзімге, ал өкілдер екі жылдық мерзімге сайланады. Барлық штаттық палата округтері және штаттық сенат округтерінің жартысы екі жыл сайын сайлауға ұсынылады. Штаттық сенатор немесе өкіл лауазымына ие болу үшін адам АҚШ азаматы болуы керек, кем дегенде 25 жасқа толуы керек, сайланған округте дауыс беруге құқылы сайлаушы болуы керек, сондай-ақ үш жылдан бері Юта штатының және сайланған округте алты айдан бері тұруы керек. Юта штатының Өкілдер палатасы мен Юта штатының Сенаты үшін қызмет мерзімі шектеуі жоқ.
Сессиялар
Жыл сайынғы Бас сессия 45 күнтізбелік күнге дейін өткізіледі. Юта территориясының құрылуы 1850 жылғы Компромистің бір бөлігі болды, ол құл еңбегі қолданылатын және еркін штаттар арасындағы саяси тепе-теңдікті сақтауға бағытталған. Территория ұйымдастырылғаннан кейін, Бригам Янг 1851 жылдың 9 ақпанында, жексенбі күні, оның алғашқы губернаторы болып тағайындалды, ал алғашқы территориялық жиналыс 1851 жылдың 22 қыркүйегінде, дүйсенбі күні өтті. Юта территориясының заң шығару органы Юта Конституциясының қабылдануымен және Ютаның штат мәртебесіне қол жеткізуімен 1896 жылға дейін қызметін жалғастырды. Юта территориялық кеңесінің алғашқы президенті Уиллард Ричардс, ал палатаның алғашқы территориялық спикері Уильям В. Фелпс болды. 1870 жылы өкілдің мерзімі екі жылға ұзартылды, ал 1896 жылы Юта территориялық кеңесі төрт жылдық мерзімге Юта Сенатына айналды.
Мемлекеттіклік туралы өтініш
Юта алғаш рет 1849 жылы штат мәртебесіне үміттәндік білдірді, ал 8 наурызда Дезерет штатының конституциясын жазу үшін конституциялық конвенция шақырылды. АҚШ Өкілдер палатасы мен Сенаты ұсынылған штатты қабылдамады және одан кейін Юта территориясын құрды. Тағы алты жыл өткен соң, Бесінші аумақтық заң шығарушы жиналыс 1855 жылдың 10 желтоқсанында штат болу үшін конституциялық конвенция құру туралы заң қабылдады. Бұл екінші конституциялық конвенция 1856 жылдың 17 наурызында Солт-Лейк-Ситиде өтті, нәтижесінде конституция жобасы жасалды, бірақ оны АҚШ Конгресі қабылдамады. 1862 жылдың 20 қаңтарында Солт-Лейк-Ситиде үшінші конституциялық конвенция өтті, конституция жобасы әзірленіп, кейін АҚШ Конгресіне ұсынылды, бірақ штатқа қатысты өтініш қабылданбады. 1872 жылдың 31 қаңтарында жиырмасыншы аумақтық заң шығарушы жиналыс төртінші конституциялық конвенцияны шақырып, тағы да Конгреске штат мәртебесін беру үшін үміттәндік білдірді, алайда бұл әрекет те сәтсіз аяқталды. 1882 жылдың сәуір және мамыр айларында ғана Конгресс Ютаға 1894 жылы штат мәртебесін беруге рұқсат беретін заң қабылдамас бұрын бесінші және соңғы рет штат болуға тырысты. Юта территориясы 1895 жылдың 4 наурызында конституциялық конвенция өткізді, ол 1895 жылдың 6 наурызында аяқталды, ал ұсынылған Конституция 1895 жылдың 5 қарашасында сайлаушылармен бекітілді. Осы күні алғашқы сайлау өтіп, штат қызметкерлері сайланды. Бірінші Юта штатының заң шығарушы жиналысы 1896 жылдың 13 қаңтарында шақырылып, штатты ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді.
Құрылымы мен ұйымдастырылуы
Юта штатының заң шығарушы органы – екі палаталы, партиялық құрамды орган. Оның төменгі палатасы – 75 мүшеден тұратын Юта штатының Өкілдер палатасы, ал жоғарғы палатасы – 29 мүшеден тұратын Юта штатының Сенаты. Штат сенаторлары төрт жылдық мерзімге сайланады, ал Юта Сенатының жартысы екі жылда бір рет жаңадан сайланады. Штат өкілдері екі жылдық мерзімге сайланады, және Юта Палатасының барлық орындары екі жылда бір рет сайлауға ұсынылады. Әрбір палата өз жетекшісін сайлайды және өзінің ішкі регламентін анықтауға жауапты. Юта штатының заң шығарушы органының екі палатасының мүшелері партиялық негізде сайланады және олардың барлық іс-қимылдары, соның ішінде жетекшілерді сайлау, партиялық фракция мүшелігіне сәйкес жүзеге асырылады. Қазіргі таңда, АҚШ-тағы Небраска штаты ғана партиялық сипатсыз сайлану және басқарылу принципін қолданады. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Юта штатының заң шығарушы органының 88 пайызы Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуімен байланысты болды.
Комитеттер мен басшылық
Юта Сенаты Сенат Төрағасын, ал Юта Палатасы Спикерді сайлайды. Әр саяси партияның екі палатадағы фракциясы партия басшылығын сайлайды, оның ішінде көпшілік көшбасшысын, көпшілік қамшысын және көпшілік қамшысының көмекшісін – сол палатадағы ең көп мүшесі бар фракция сайлайды. Азшылық партиясы фракциясы азшылық көшбасшысын, азшылық қамшысын, азшылық қамшысының көмекшісін сайлайды және Палата Спикері мен Сенат Төрағасын теңестіру үшін, олардың көпшілік фракциясының мүшелері болғамен, бүкіл палата мүшелерімен сайланатын, азшылық фракциясы менеджерінің қосымша лауазымын қамтиды. Заң шығару комитеттері заң шығару процесінде маңызды рөл атқарады, себебі заң жобасының көп бөлігі комитеттерде талқыланады және осы кезеңде халықтың пікірі ескеріледі. Заң жобасына түзетулер енгізілуі мүмкін және олар екі палатаның бірінде қарастырылатыннан гөрі көбірек назар аударуы мүмкін. Юта штатында заң шығару комитеттерінің үш түрі бар: бюджеттік кіші комитеттер, тұрақты комитеттер және уақытша комитеттер.
Тұрақты комитеттер
Юта штатының Сенатында он бір тұрақты комитет және Юта штатының Өкілдер палатасында он бес тұрақты комитет бар. Заң жобасы комитетке жіберілгеннен кейін тұрақты комитет келесідей шаралар қолдана алады: заң жобасына түзетулер енгізу, заң жобасын қараудан өткізбеу, мәселені кейінге қалдыру, заң жобасын Сенаттың Ережелер комитетіне қайтару, заң жобасын жаңа нұсқасымен алмастыру, заң жобасын жақсы бағамен комитеттен шығару немесе заң жобасын жағымсыз бағамен комитеттен шығару.
Уақытша комитеттер
Уақытша комитеттер тұрақты комитеттермен бірдей функцияларды орындайды және тұрақты комитеттерден айырмашылығы, олар заң шығару сессиялары арасындағы үзілісте заң жобаларын талқылау, мәселелерді зерттеу және қарау үшін заң жобаларын ұсыну мақсатында жиналады. Уақытша комитеттер заң жобасына қатысты тұрақты комитеттер сияқты әрекет ете алады. 1896 жылғы 4 қаңтарда Президент Гровер Кливленд қол қойған заңмен Одаққа штат ретінде қабылданғаннан кейін, штаттық мәртебеге қол жеткізудің алғашқы ресми әрекеті 1896 жылғы 6 қаңтарда Солт-Лейк шатырында штат қызметкерлерінің қызметке кірісу салтанаты болды, себебі Юта штатында ресми штаттық Капитолий болған жоқ. Губернатор Джон К. Катлердің ұсынымымен әрекет ете отырып, Юта заң шығарушы органы 1909 жылы штаттық Капитолий салу жоспарын мақұлдады. Капитолийдің құрылысы 1912 жылғы 26 желтоқсанда басталды және 1916 жылғы 9 қазанда ғана аяқталып, пайдалануға берілді. Юта штатының Капитолий ғимаратында 2002 жылы басталган жөндеу және сейсмикалық нығайту жұмыстары 2008 жылы аяқталды. Жөндеу кезінде штаттық заң шығарушы орган Капитолий кешеніндегі Батыс әкімшілік ғимаратында отырды, ал Губернатор мен вице-губернатордың кеңселері Шығыс әкімшілік ғимаратында орналасқан еді.